Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình hay nhất năm 2024 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài: Thực trạng du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

2.1. Khái quát du lịch tỉnh Ninh Bình

2.1.1. Vài nét chung về tỉnh Ninh Bình

2.1.1.1. Lịch sử hình thành

Vùng đất Ninh Bình thời xa xưa phần lớn là vùng ngập mặn thuộc huyện Chu Diên, quận Giao Chỉ. Vùng đất Ninh Bình là kinh đô của Việt Nam thế kỷ X, mảnh đất gắn với sự nghiệp của 6 vị vua thuộc ba triều đại Đinh – Lê – Lý với các dấu ấn lịch sử: Thống nhất giang sơn, đánh Tống – dẹp Chiêm và phát tích quá trình định đô Hà Nội. Trải qua nhiều biến thiên của lịch sử, Ninh Bình có nhiều tên gọi khác nhau như:  thế kỷ XIII gọi là phủ Trường Yên; thế kỷ XVIII (thời Hậu Lê) gọi là Thanh Hoa ngoại trấn.

Dưới triều Nguyễn vẫn theo như cũ là Thanh Hoa ngoại trấn. Năm Gia Long thứ 5 (1806) đổi Thanh Hoa ngoại trấn thành đạo Thanh Bình vẫn thuộc trấn Thanh Hoa. Năm Minh Mệnh thứ 2 (1821) đổi tên phủ Trường Yên làm phủ Yên Khánh. Năm Minh Mệnh thứ 3 (1822) đổi tên đạo Thanh Bình làm đạo Ninh Bình. Địa danh Ninh Bình có từ đó, nhưng vẫn là một đạo thuộc trấn Thanh Hoa. Năm Minh Mệnh thứ 12 (1831) đổi trấn Ninh Bình thành tỉnh Ninh Bình và bỏ Tổng trấn  ắc thành theo chương trình cải cách hành chính của Minh Mệnh.

Sau Cách mạng Tháng 8 (1945), một số tỉnh thành mang tên các danh nhân hay địa danh lịch sư thì Ninh Bình được đổi thành tỉnh Hoa Lư trong một thời gian ngắn. Các phủ huyện đều được gọi chung là huyện, gồm 6 huyện và một thị xã. Đến ngày 9.10.1945, Hội đồng Chính phủ quyết định các tỉnh lấy lại tên cũ thì Hoa Lư lại được gọi là tỉnh Ninh Bình thuộc  ắc Kỳ, sau gọi là sắc lộ Sau ngày thống nhất đất nước, năm 1976 Ninh Bình hợp với tỉnh Hà Nam (gồm Nam Định và Hà Nam) thành tỉnh Hà Nam Ninh. Tháng 12.2000, Quốc Hội khoá VIII kỳ họp thứ 10 quyết định tách tỉnh Ninh  ình ra khỏi tỉnh Hà Nam Ninh.

Sau khi tách ra, Ninh Bình gồm 7 đơn vị hành chính là thị xã Ninh Bình, thị xã Tam Điệp và 5 huyện là Hoàng Long, Hoa Lư, Gia Viễn, Tam Điệp, Kim Sơn. Tháng 11.2002 nơi đây được đổi tên thành huyện Hoàng Long thành huyện Nho Quan. Tháng 7.2003, đổi tên huyện Tam Điệp trở về tên cũ Yên Mô và thành lập lại huyện Yên Khánh.

Đến ngày nay, Ninh Bình là một tỉnh có diện tích 1387,5 km2 với dân số hơn 93 vạn người, bao gồm 8 đơn vị hành chính (1 thành phố,1 thị xã và 6 huyện): Thành phố Ninh Bình, thị xã Tam Điệp, huyện Nho Quan, huyện Gia Viễn, huyện Hoa Lư, huyện Yên Mô, huyện Yên Khánh và huyện Kim Sơn.

2.1.1.2. Đặc điểm vị trí địa lý, địa hình Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Ninh Bình là một tỉnh nằm ở cực Nam đồng bằng Bắc bộ, ví trí giới hạn từ 190° 50‟ đến 200° 27‟ độ Vĩ Bắc,105°32‟ đến 106°27‟ độ Kinh Đông. Ninh Bình nằm ở vị trí ranh giới 3 khu vực địa lý: Tây Bắc, châu thổ sông Hồng và Bắc Trung Bộ. Ninh Bình còn nằm giữa 3 vùng kinh tế: Vùng Hà Nội, vùng duyên hải Bắc Bộ và vùng duyên hải miền Trung.

• Phía Bắc giáp với tỉnh Hòa Bình và tỉnh Hà Nam
• Phía Đông giáp với tỉnh Nam Định qua sông Đáy
• Phía Tây giáp với tỉnh Thanh hóa
• Phía Nam giáp biển (vịnh Bắc Bộ)

Trung tâm tỉnh là thành phố Ninh Bình cách thủ đô Hà Nội 93km về phía Nam. Ninh Bình là một điểm nút giao thông quan trọng từ miền Bắc vào miền Trung và miền Nam. Trên địa bàn tỉnh có quốc lộ 1A, quốc lộ 10, quốc lộ 12A,12B,59A. Tuyến đường sắt Bắc – Nam chạy qua tỉnh Ninh Bình có chiều dài 19 km với 4 ga (Ninh Bình, Cầu Yên, Ghềnh và Đồng Giao) thuận tiện trong vận chuyển hành khách, hàng hoá và vật liệu xây dựng. Hệ thống giao thông thuỷ rất thuận lợi do có nhiều con sông lớn như: Sông Đáy, sông Hoàng Long, sông Càn, sông Vạc, sông Vân, sông Lạng.

Ở vị trí điểm mút của cạnh đáy tam giác châu thổ sông Hồng, Ninh Bình bao gồm cả ba loại địa hình. Vùng đồi núi và bán sơn địa ở phía Tây và Tây Nam của tỉnh bao gồm các khu vực phía Tây Nam huyện Nho Quan và thị xã Tam Điệp, phía Tây huyện Gia Viễn, phía Tây Nam huyện Hoa Lư và phía Tây Nam huyện Yên Mô. Đỉnh Mây Bạc thuộc rừng Cúc Phương với độ cao 648 m là đỉnh núi cao nhất Ninh Bình. Vùng này có diện tích khoảng 35.000ha, chiếm 24% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Độ cao trung bình từ 90-120m. Vùng này tập trung tới 90% diện tích đồi núi và diện tích rừng của tỉnh.

Vùng ven biển ở phía đông nam nằm trên địa phận 4 xã ven biển thuộc huyện Kim Sơn. Đường bờ biển dài 15km, với diện tích khoảng 6.000 ha, chiếm 4,2% diện tích tự nhiên toàn tỉnh.

Xen giữa vùng đồi núi bán sơn địa với vùng ven biển là vùng đồng bằng bao gồm thành phố Ninh Bình, huyện Yên Khánh và phần diện tích còn lại của các huyện khác trong tỉnh. Diện tích khoảng 101.000 ha, chiếm 71,1% diện tích tự nhiên toàn tỉnh là nơi tập trung dân cư đông đúc nhất tỉnh. Chiếm khoảng 90% dân số toàn tỉnh.

2.1.1.3. Đặc điểm khí hậu, thủy văn  Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm: mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều từ tháng 5 đến tháng 9; mùa đông khô lạnh từ tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau; tháng 4, tháng 10 là mùa xuân và mùa thu, tuy không rõ rệt như các vùng nằm phía trên vành đai nhiệt đới. Lượng mưa trung bình hàng năm:

1.700-1.800 mm; Nhiệt độ trung bình 23,5 °C; Số giờ nắng trong năm: 1.600- 1.700 giờ; Độ ẩm tương đối trung bình: 80-85%.

Về sông ngòi và thuỷ văn : Hệ thống sông ngòi ở Ninh Bình bao gồm hệ thống sông Đáy, sông Hoàng Long, sông Bôi, sông Ân, sông Vạc, sông Lạng, sông Vân Sàng, với tổng chiều dài 496km, phân bố rộng khắp trong toàn tỉnh. Mật độ sông suối bình quân 0,5km/km², các sông thường chảy theo hướng Tây Bắc – Đông Nam để đổ ra biển Đông.

2.1.1.4. Đặc điểm tài nguyên thiên nhiên. 

Tài nguyên thiên nhiên của tỉnh Ninh Bình rất dạng có các dạng tài nguyên như: tài nguyên đất, tài nguyên nước, tài nguyên rừng, tài nguyên biển và tài nguyên nước khoáng.

Tài  nguyên đất: Tổng diện tích đất tự nhiên của tỉnh là 1.390 km² với các loại đất phù sa, đất Feralit. Phù hợp canh tác các loại cây lương thực và các loại cây công nghiệp.

Tài nguyên nước: Bao gồm tài nguyên nước mặt và tài nguyên nước ngầm. Tài nguyên nước mặt, khá dồi dào, thuận lợi cho việc tưới, phát triển sản xuất nông nghiệp và dịch vụ giao thông vận tải thuỷ.

Về tài nguyên rừng: So với các tỉnh đồng bằng sông Hồng, Ninh Bình là tỉnh có diện tích rừng lớn nhất với khoảng 19.033ha, chiếm 23,5% diện tích rừng của vùng, chiếm 13,3% diện tích tự nhiên toàn tỉnh.

Tài nguyên biển: Bờ biển Ninh Bình dài trên 15km với hàng nghìn hecta bãi bồi. Cửa Đáy là cửa lớn nhất, có độ sâu khá, đảm bảo tàu thuyền lớn, trọng tải hàng ngàn tấn ra vào thuận tiện. Vùng biển Ninh Bình có tiềm năng nuôi trồng, khai thác, đánh bắt nguồn lợi hải sản với sản lượng từ 2009 -2.500 tấn/năm.

Tài nguyên khoáng sản: Đá vôi là nguồn tài nguyên khoáng sản lớn nhất của Ninh Bình. Với những dãy núi đá vôi khá lớn, chạy từ Hoà Bình, theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, qua Nho Quan, Gia Viễn, Hoa Lư, thị xã Tam Điệp, Yên Mô, tới tận biển Đông, dài hơn 40km, diện tích trên 1.2009ha, trữ lượng hàng chục tỷ mét khối đá vôi và hàng chục triệu tấn đôlômít. Đây là nguồn nguyên liệu lớn để sản xuất xi măng và vật liệu xây dựng và một số hóa chất khác.

Tài nguyên nước khoáng: Nước khoáng Ninh Bình chất lượng tốt, tập trung chủ yếu ở Cúc Phương (Nho Quan) và Kênh Gà (Gia Viễn) có thể khai thác phục vụ sinh hoạt và du lịch với trữ lượng lớn. Đặc biệt nước khoáng Kênh Gà có độ mặn, thường xuyên ở độ nóng 53ºC – 54ºC. Nước khoáng Cúc Phương có thành phần Magiêbicarbonat cao, sử dụng chế phẩm nước giải khát và chữa bệnh. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

2.1.1.5. Dân cư và nguồn lao động. 

Với quy mô dân số năm 2022 là gần 926.995 người, so với dân số khu vực đồng bằng Sông Hồng, dân số tỉnh Ninh Bình chiếm 5,6% và bằng 1,2% dân số cả nước. Mật độ dân số của tỉnh (khoảng 675 người/km²) thấp hơn mật độ trung bình của vùng, dân số dự kiến là dưới 1 triệu người đến 2025 và đang nằm trong “thời kỳ dân số vàng”, là lợi thế không nhỏ để cung cấp nguồn lao động, thuận lợi trong quản lý và không gây sức ép lớn đối với phát triển kinh tế.

Năm 2022, cả tỉnh có xấp xỉ 541 nghìn người trong độ tuổi lao động, trong đó 54 vạn lao động có khả năng lao động,46 vạn lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế, tập trung chủ yếu vào ngành công nghiệp xây dựng (49,0%) sau đó đến ngành ngành thương mại, dịch vụ, du lịch (36%) và cuối cùng là nông – lâm nghiệp – thuỷ sản (15,0%).

Ninh Bình có tỷ lệ lao động thất nghiệp thấp, chất lượng nguồn nhân lực được đánh giá là khá so vùng đồng bằng Sông Hồng cũng như cả nước. Do vậy, đây là một nhân tố rất thuận lợi để phát triển kinh tế, nhất là đối với các ngành, lĩnh vực thủ công mỹ nghệ và công nghiệp nhẹ sử dụng nhiều lao động.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ

===>>> Dịch Vụ Viết Thuê Luận Văn Thạc Sĩ Ngành Du Lịch

2.1.2. Tài nguyên du lịch tỉnh Ninh Bình

2.1.2.1. Tài nguyên du lịch tự nhiên

Ninh Bình nằm cực Nam của đồng bằng sông Hồng là cửa ngõ từ miền Bắc vào miền Trung và miền Nam, nối liền giữa miền Đông bắc với miền Tây Bắc. Nằm ở vị trí chuyển tiếp của hệ thống tự nhiên, nên địa hình Ninh Bình tương đối đa dạng, có cả núi, đồng bằng và bờ biển. Ninh  ình được thiên nhiên ban tặng nhiều thắng cảnh đẹp có giá trị lớn cho việc phát triển du lịch.

Với hơn nửa diện tích tự nhiên là đồi núi, địa hình karst đã tạo nên nhiều cảnh quan đẹp, đặc biệt là các quần thể hang động như quần thể Tam Cốc – Bích Động có hơn 10 hang động, với vẻ đẹp mà thiên nhiên ban tặng bích Động được mệnh danh là “Nam thiên đệ nhị động”. Quần thể hang động Tràng An, nơi hội tụ nhiều nhất các động nước trên diện tích hàng nghìn hecta với khoảng 31 thung, 50 hang động xuyên thuỷ chạy dài khoảng 20 km, mỗi hang một vẻ đặc trưng như tên gọi, các hang có nhiều nhũ đá biến đổi, nước chảy ra từ trần hang làm không khí trong hang mát lạnh. Với giá trị địa chất, địa mạo và cảnh quan thiên nhiên đẹp nên quần thể hang động Tràng An đã được UNESSCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. Khu du lịch sinh thái đất ngập nước Vân Long có khoảng 32 hang động, có cảnh quan đẹp hấp dẫn du lịch, đặc biệt là động Địch Lộng được mệnh danh là động đẹp thứ ba trời Nam “Nam thiên đệ tam động”. Khu vực Vườn quốc gia Cúc Phương cũng có nhiều hang động như động Con Moong đang đệ trình Unesco công nhận là di sản thiên nhiên thế giới, ngoài ra còn có động Người Xưa, động Trăng Khuyết với nhiều vết tích khảo cổ học về người tiền sử. Ở khu vực Yên Mô, Tam Điệp theo thống kê mới nhất có 32 hang động trong đó có 8 hang đặc biệt có giá trị thu hút du lịch. Với hai trong ba thắng cảnh đẹp nhất trời Nam đã hội tụ ở Ninh  ình và những hang động đẹp khác, hang động ở Ninh Bình được các nhà khoa học đánh giá có tiềm năng rất lớn, là một trong những lợi thế của du lịch Ninh  ình. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Ninh  ình có diện tích rừng lớn nhất so với các tỉnh đồng bằng sông Hồng, trên 29 nghìn ha. Hệ sinh thái rừng ở Ninh  ình rất đặc sắc, có Vườn quốc gia Cúc Phương, thuộc loại rừng nhiệt đới điển hình, diện tích trên 22 nghìn ha. Cúc Phương là vườn Quốc gia đầu tiên và cũng là nơi bảo tồn động thực vật quý hiếm đầu tiên của Việt Nam. Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, đặc trưng cho hệ sinh thái núi đá ngập nước có diện tích lớn nhất ở vùng đồng bằng sông Hồng (khoảng 2.643ha). Đây là nơi khoanh vùng bảo vệ loài Voọc mông trắng, một loài linh trưởng quý hiếm đã được ghi trong Sách đỏ thế giới. Đặc biệt với 62 loài chim Vân Long có thể hình thành một vườn chim. Ngoài ra rừng đặc dụng núi đá Hoa Lư và Rừng ngập mặn ven biển Kim Sơn có hệ sinh thái và cảnh quan phong phú, nhiều loài động thực vật quý hiếm có tên trong sách đỏ thế giới.

Ninh Bình còn có khoảng 18km bờ biển tại vùng đất mới Kim Sơn. Vùng ven biển Kim Sơn là một bộ phận quan trọng của khu dự trữ sinh quyển thế giới. Toàn khu có diện tích trên 105 nghìn ha. Đặc biệt nơi đây có Cồn Nổi, cách bờ biển khoảng 5km, diện tích nổi trên 500ha, độ thoải nông, cát mịn, sóng lớn, nước trong, cát vàng, … ở đây có thể hình thành một bãi tắm lý tưởng.

Nước khoáng cũng là một tiềm năng có giá trị cao để phát triển các loại hình du lịch nghỉ dưỡng, chữa bệnh kết hợp với vui chơi giải trí. Hiện nay Ninh  ình đang khai thác hai nguồn suối khoáng là khoáng nóng mặn Kênh Gà có nhiệt độ 53⁰C và suối khoáng Cúc Phương có nhiệt độ 35⁰C phục vụ phát triển du lịch.

2.1.2.2. Tài nguyên du lịch nhân văn

Thế kỷ X, kinh đô Hoa Lư là trung tâm chính trị, văn hóa của nhà nước Đại Cồ Việt. Nơi đây là nơi phát tích của 3 vương triều: Đinh, Tiền Lê và triều Lý. Trong vòng 42 năm kinh đô Hoa Lư đã chứng kiến nhiều sự kiện trọng đại của đất nước, triều Đinh thống nhất non sông, đặt nền móng nhà nước phong kiến trung ương tập quyền, triều Tiền Lê bảo vệ đất nước, mở mang bờ cõi về phương Nam, triều Lý dời đô xây Thăng Long tạo nên văn minh Đại Việt rực rỡ. Chính vì vậy, mảnh đất Ninh  ình là nơi có rất nhiều di tích lịch sử văn hóa có giá trị cao về nghệ thuật kiến trúc. Cũng là nơi hội tụ và phát triển của nhiều tôn giáo, nhất là Phật giáo và Thiên Chúa giáo, cùng các công trình tôn giáo – kiến trúc văn hóa có giá trị.

Theo thống kê toàn tỉnh Ninh Bình có trên 1.000 di tích lịch sử văn hoá, trong đó có 78 di tích được xếp hạng cấp quốc gia,160 di tích xếp hạng cấp tỉnh. Đặc biệt quần thể di tích Cố đô Hoa Lư với trung tâm chính là đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng và đền thờ vua Lê Đại Hành được công nhận là di tích cấp quốc gia đặc biệt. Hiện nay, di tích Cố đô Hoa Lư nằm trong quần thể danh thắng Tràng An đã được UNESCO công nhận Di sản văn hoá thiên nhiên thế giới. Ngoài ra, còn có một số di tích điển hình khác như đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng ở xã Gia Phương, động Hoa Lư, đền thờ Trương Hán Siêu, đền thờ Nguyễn Công Trứ, chùa Địch Lộng, chùa Non Nước, phòng tuyến Tam Điệp Liện Sơn, khu căn cứ Cách mạng Quỳnh Lưu, … Chùa  ái Đính – ngôi chùa lớn nhất Việt Nam, với rất nhiều kỷ lục đã được trung tâm sách kỷ lục Việt Nam xác lập. Nhà thờ đá Phát Diệm, quần thể thánh đường độc nhất vô nhị trên vùng đất sa bồi Kim Sơn, kiến trúc độc đáo kết hợp nét tinh tuý trong kiến trúc đình chùa phương Đông và kiến trúc Gôtic của phương Tây… Chính vì vậy, du lịch văn hóa – tâm linh là một thế mạnh của Ninh Bình, phát huy lợi thế là mảnh đất thiêng từng là cố đô của 3 vương triều phong kiến, gắn với những biến chuyển trọng đại trong lịch sử của dân tộc. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Ninh Bình có 49 làng nghề thủ công truyền thống với rất nhiều nghề khác nhau, nhiều làng nghề đã và đang được đưa vào khai thác phục vụ du lịch như làng nghề thêu ren Văn Lâm, chạm khắc đá Ninh Vân, gốm Gia Thuỷ, mỹ nghệ cói Kim Sơn, đồ gỗ Phúc Lộc, làng đá cảnh bình Khang, …

Kế thừa và phát triển các phong tục tập quán liên vùng của văn minh lúa nước, văn hóa Hòa  bình, Đông Sơn từ hàng nghìn năm trước. Vì vậy, Ninh Bình là một trong những địa phương còn lưu giữ nhiều nhất nét văn hoá làng quê vùng đồng bằng  ắc bộ, với 76 lễ hội truyền thống. Những lễ hội lớn như lễ hội truyền thống Cố đô Hoa Lư, lễ hội đền Thái Vi, lễ hội đức Thánh Nguyễn, lễ hội chùa  bái Đính, lễ hội  báo bản làng Nộn Khê, hội đền Dâu. . . Đặc biệt lễ hội truyền thống Cố đô Hoa Lư được công nhận là 1 trong 10 lễ hội cấp quốc gia hàng năm thu hút rất nhiều du khách từ khắp miền về tham dự: “ Ai là con cháu Rồng tiên, tháng Ba trẩy hội Trường Yên  thì về”. 

Địa hình đa dạng, phong tục, tập quán văn hoá truyền thống lâu đời đã tạo nên nét độc đáo, hẫp dẫn đặc biệt trong văn hoá ẩm thực Ninh  ình với nhiều món ăn nổi tiếng như thịt dê, cơm cháy, rượu cần Nho Quan, rượu Lai Thành Kim Sơn, nem Yên Mạc, Mắm tép Gia Viễn … hấp dẫn các thực khách xa gần mỗi khi về Ninh Bình, còn là những món quà mà du khách rất thích mua về làm quà cho người thân.

2.1.3. Hiện trạng du lịch tỉnh Ninh Bình

2.1.3.1. Cơ sở hạ tầng 

Trong những năm vừa qua nhờ có định hướng đúng đắn trong việc khai thác hiệu quả tiềm năng về tài nguyên du lịch mà ngành du lịch tỉnh Ninh Bình dần khẳng định là một ngành kinh tế quan trọng của tỉnh, nhiều công trình cơ sở hạ tầng được xây dựng, tu bổ tôn tạo để phục vụ phát triển du lịch. Hạ tầng Ninh Bình thay đổi mạnh mẽ và nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế xã hội và đặc biệt là hoạt động du lịch.  

• Hệ thống giao thông

Mạng lưới giao thông trên địa bàn tỉnh những năm gần đây đã được xây dựng tương đối hợp lí, rộng khắp toàn tỉnh ô tô đi được tới tất cả các xã trong tỉnh, việc đi lại thuận tiện, nhanh chóng. Mạng lưới giao thông của Tỉnh được phân bố tương đối đều: đường sắt, đường bộ, đường thủy. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Đường bộ: bao gồm hệ thống đường quốc lộ, tỉnh lộ, đường huyện, liên huyện, đường xã và liên xã với tổng chiều dài hơn 2009 km. Quốc lộ 1A, đường Hồ Chí Minh giúp kết nối Ninh Bình với các địa phương khác được thuận lợi. Ngoài quốc lộ 1A, trên địa bàn tỉnh Ninh Bình còn có các tuyến quốc lộ chạy qua như 10,12B,45. Hiện nay mạng lưới giao thông đang được cải thiện ngày một tốt hơn. Hệ thống các đường nội thị được cải tạo và mở rộng. Hệ thống giao thông nông thôn, đường liên thôn liên xã đã được nâng cấp, rải nhựa, cải tạo và làm mới. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc khai thác thế mạnh của vùng, nhằm phát triển kinh tế, nâng cao mức sống người dân đặc biệt là mở rộng giao lưu với các địa phương trong tỉnh, phát triển các tour liên huyện.

Đường sắt: Ninh Bình có đường sắt Bắc Nam chạy qua, đây là tuyến đường sắt đóng góp một phần rất lớn trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội tỉnh và các địa phương khác trong vùng kinh tế và trên toàn quốc.

Đường thủy: Ninh Bình có 22 sông có thể khai thác vận tải đường thủy với tổng chiều dài 387,3km. Toàn tỉnh có các sông chảy qua là sông Đáy, sông Hoàng Long, sông Vạc, sông Vân, sông Lạng, . . giúp cho Ninh Bình có điều kiện thuận lợi và là đầu mối quan trọng trong việc giao lưu kinh tế, văn hóa các tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng và toàn vùng Bắc Bộ rộng lớn.

• Hệ thống cấp điện

Hệ thống cung cấp điện gồm có 3 trạm biến áp 500 KV,220 KV,110 KV. Mạng lưới điện trong cả tỉnh đã được xây dựng hoàn chỉnh đưa lưới điện đến các vùng nông thôn, vùng núi. Mạng lưới điện phân phối về cơ bản có thể đáp ứng cho nhu cầu sản xuất và sinh hoạt.

• Hệ thống cấp thoát nước và vệ sinh môi trường

Trong những năm gần đây tỉnh Ninh Bình đã từng bước phát triển đảm bảo nước sinh hoạt cho vùng đô thị (thành phố Ninh Bình, thị xã Tam Điệp và các thị trấn, huyện lỵ). Trong đó các khu tập trung dân cư và các khu vực thị trấn chủ yếu dùng nước tự chảy và nước cấp từ bể chứa. Nguồn nước này đảm bảo vệ sinh đủ tiêu chuẩn cần thiết để sử dụng cho ăn uống và sinh hoạt.

Hệ thống thoát nước mưa bao gồm các lọai ống tròn bê tông cốt thép, cống hộp và mương có nắp đan. Nhìn chung các tuyến thoát nước đều hoạt động tốt nhưng do mật độ còn quá thấp chưa đáp ứng được nhu cầu nên ảnh hưởng không ít đến môi trường đô thị. Các lọai nước thải hầu không được xử lí đến giới hạn cho phép và thường được xả trực tiếp ra sông suối. Nước thải công nghiệp từ các nhà máy xi măng, nhà máy phân lân chưa được xử lí đến độ trước khi xả ra sông suối. Nước thải bệnh viện được xử lí riêng đơn giản và xả vào hệ thống thóat nước chung, phần lớn là hơn giới hạn cho phép. Lượng thu gom rác thải để xử lí còn nhỏ. Các loại rác thải được xử lí chung, chôn lấp tự do.

• Hệ thống bưu chính viễn thông Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Mạng lưới thông tin liên lạc đã phủ kín các vùng trong tỉnh với hệ thống tổng đài điện tử hiện đại của bưu điện trung tâm tỉnh và bưu điện của 7 huyện thị xã, hệ thống viễn thông vi ba, cáp quang Bắc – Nam chạy qua đảm bảo cho liên lạc nhanh chóng thuận tiện giữa Ninh Bình và các địa phương, các vùng trong nước và liên lạc quốc tế. Mạng điện thoại di động đã phủ sóng gần hết lãnh thổ Ninh Bình.

• Hệ thống dịch vụ tài chính, ngân hàng

Các cơ sở dịch vụ về tài chính, ngân hàng của Ninh Bình bao gồm hệ thống ngân hàng nhà nước và các ngân hàng chuyên doanh, hệ thống kho bạc từ tỉnh đến các huyện, thị xã, công ty bảo hiểm, các quĩ tín dụng nhân dân… Hệ thống các cơ sở dịch vụ này hiện tại thường xuyên được cải tiến về nghiệp vụ chuyên môn và phong cách phục vụ, tăng cường trang bị kĩ thuật hiện đại, thực hiện vi tính hóa trong quản lí và thanh toán… đang ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu về vốn cho sản xuất – kinh doanh, đáp ứng tốt hơn các công tác thanh toán, trao đổi hàng hóa – dịch vụ; phục vụ kịp thời cho công tác lãnh đạo, quản lí của các cấp, các ngành; góp phần tích cực cho phát triển kinh tế, cải thiện đời sống nhân dân trong tỉnh.

2.1.3.2. Cơ sở vật chất kỹ thuật

Nhận thức được tầm quan trọng của cơ sở vật chất kỹ thuật trong việc phát triển du lịch nên trong những năm qua ngành du lịch Ninh  ình đã không ngừng thu hút đầu tư, tạo điều kiện về cơ chế, chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư nâng cấp, xây mới khách sạn, nhà nghỉ đáp ứng kịp thời nhu cầu lưu trú của khách du lịch quốc tế và nội địa đến Ninh Bình ngày càng đông trong thời gian vừa qua. Số lượng khách sạn, nhà nghỉ của các thành phần kinh tế tăng nhanh cả về số lượng và qui mô và phương thức hoạt động.

• Về cơ sở lưu trú

Bảng 2.1. Tình hình phát triển CSLT tại tỉnh Ninh Bình đoạn 2019-2023

Theo bảng 2.1 năm 2023, toàn tỉnh Ninh Bình có 284 cơ sở lưu trú với 7.502 phòng ngủ, trong đó có 37 CSLT được xếp hạng 1-2 sao,01 CSLT được xếp hạng 3sao và 02 CSLT được xếp hạng 4 sao, ngoài ra còn có 128 CSLT chưa thẩm định. Từ năm 2019 đến năm 2023 tổng số CSLT tăng lên gấp 2,2 lần, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm là 26%. Số lượng phòng ngủ tăng đáng kể tăng lên gấp 2,5 lần với tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm là 25%. Tổng số giường tăng lên gấp 2,6 lần với tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm 20%. Đặc biệt, năm 2023 trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã có 02 khách sạn đạt tiêu chuẩn 4 sao với 237 phòng và 409 giường ngủ, trong đó có rất nhiều phòng đạt tiêu chuẩn quốc tế.

So với năm 2001, sau khi tái lập tỉnh trên địa bàn tỉnh Ninh Bình chỉ có duy nhất 1 khách sạn Hoa Lư được tách ra từ công ty du lịch Hà Nam Ninh với 33 phòng nghỉ. Có thể thấy rằng sự phát triển CSLT của tỉnh Ninh Bình tương đối nhanh. Chất lượng phòng và chất lượng phục vụ của các CSLT này không ngừng được cải thiện đáp ứng được nhu cầu của khách du lịch với nhiều mức chi tiêu khác nhau. Đặc biệt, các cơ sở lưu trú phân bố khá đồng đều tại các khu du lịch, đã đáp ứng được nhu cầu nghỉ lại của khách du lịch khi đến các điểm du lịch của tỉnh như khu du lịch sinh thái Tràng An, chùa  ái Đính, vườn quốc gia Cúc Phương, khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long… Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

• Về cơ sở ăn uống, vui chơi giải trí, mua sắm

Cơ sở ăn uống. Hầu hết các CSLT từ 2sao trở lên đều có kinh doanh dịch vụ ăn uống để phục vụ nhu cầu khách du lịch nghỉ tại CSLT đó. Ngoài ra còn có rất nhiều nhà hàng kinh doanh dịch vụ ăn uống tập trung ở thành phố Ninh Bình và các khu, điểm du lịch như Tam Cốc –  ích Động, Vân Long, Cúc Phương, Tràng An, chùa Bái Đính. . . Một số nhà hàng có thể đón tiếp được nhiều khách du lịch cùng lúc, có những nhà hàng cùng lúc đón được hàng ngàn khách, tiêu biểu như: Nhà hàng Cung đình, Nhà hàng Hoàng Long (thành phố Ninh Bình), Nhà hàng Hoàng Giang (huyện Hoa Lư), nhà hàng khách sạn Hoàng Sơn- Hòa Bình, nhà hàng Đại Tràng An (bến thuyền Tràng An). Sự gia tăng nhanh chóng về số lượng, chất lượng và quy mô các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống đã đáp ứng được nhu cầu ăn uống, thưởng thức ẩm thực, đặc sản địa phương nổi tiếng của Ninh  ình như thịt dê, cơm cháy, nem Yên Mạc, rượu Kim Sơn…

Hiện nay Ninh Bình có kế hoạch phát triển hệ thống nhà hàng đạt chuẩn phục vụ khách du lịch, khuyến khích phát triển các món ăn truyền thống của Ninh Bình. Vì vậy nhiều nhà hàng cao cấp đang được đầu tư để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách du lịch. UBND tỉnh đã khuyến khích, tạo điều kiện để các doanh nghiệp đầu tư, xây dựng các các cơ sở dịch vụ, các nhà hàng cao cấp. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Cơ sở dịch vụ vui chơi giải trí: Trung tâm thành phố Ninh Bình có một số trung tâm giải trí như Club Number One City, Trung tâm giải trí Newstar, Massage Kinh Đô, Massage Hương Trà, Khu nghỉ dưỡng tắm ngâm nước khoáng Kênh Gà, Làng Du Lịch Quốc Tế Vạn Xuân, Trung tâm thương mại Ninh Bình, trung tâm giải trí Tràng An, làng quần thể du lịch Ninh Bình, sân Golf 54 lỗ hồ Yên Thắng, Nhà hàng Xanh, khu resort Vân Long, Cúc Phương Resort & Spa…. Một số công viên lớn ở Ninh Bình gồm: công viên núi Non Nước, núi Kỳ Lân, công viên sông Vân, công viên văn hóa Tràng An, Công viên động vật hoang dã quốc gia Ninh Bình và công viên hồ Đồng Chương. Các công trình văn hóa, giải trí gồm: Sân vận động Ninh Bình, Nhà thi đấu Ninh Bình, Nhà hát Chèo Ninh Bình, Quảng trường Đinh Tiên Hoàng Đế. . .

Ngoài ra còn có rất nhiều quán café Karaoke lớn với nhiều phòng hát chất lượng cao như: Sắc Màu, Việt Hương, X. Cafe, Galaxy, Skye…. … Mới đây một tổ hợp vui chơi giải trí hiện đại New Life Club với nhiều khu vui chơi giải trí cảm giác mạnh, siêu thị, bar, sàn nhảy…đã được đưa vào sử dụng tạo ra không gian vui chơi lý tưởng. Dịch vụ vui chơi giải trí, góp phần không nhỏ kéo dài thời gian lưu trú của du khách tại Ninh Bình, nâng cao hiệu quả hoạt động du lịch tỉnh nhà.

Kinh doanh thương mại, mua sắm: Ninh Bình có một số trung tâm mua sắm như Đông Thành Plaza, siêu thị Big C, siêu thị Ocean mart, siêu thị Đông Nam Á, siêu thị Hapro Mart, siêu thị Kiên Anh, siêu thị Trần Anh, chợ Rồng Ninh bình…. . Ngoài ra tại các khu, điểm du lịch như Tam Cốc, Tràng An, Bái Đính, cố đô Hoa Lư đều có hệ thống quầy bán hàng lưu niệm của các làng nghề thủ công truyền thống ở Ninh bình như: các sản phẩm thêu ren truyền thống, chiếu cói Kim Sơn. Và các sản phẩm đặc sản của tỉnh phục vụ nhu cầu làm quà biếu cho khách du lịch như: Cơm cháy, nem Yên Mạc, mắm tép Gia Viễn, rượu Kim Sơn.

2.1.3.2. Nguồn nhân lực Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Những năm gần đây, do chính sách mở cửa, khuyến khích nhiều thành phần kinh tế tham gia hoạt động kinh doanh du lịch, số lượng lao động trong ngành du lịch Ninh Bình có sự tăng trưởng mạnh. Năm 2018 lao động trong ngành du lịch là 7.500 người, đến năm 2022 tăng 12.000 người, mức độ tăng trưởng bình quân là 12,47%. Nguyên nhân chủ yếu của sự tăng trưởng đó là du lịch phát triển đã tạo điều kiện thuận lợi cho các nghành kinh tế khác của tỉnh phát triển, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh, giải quyết công ăn việc làm cho hàng ngàn lao động, tăng thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân.

Bảng 2.2. Tổng hợp lao động trong ngành du lịch tỉnh Ninh Bình giai đoạn (2018 – 2022)

Theo số liệu thống kê số lao động đã tốt nghiệp Đại học, trên Đại học chiếm tỷ lệ nhỏ là trên 1,0% chiếm tỷ lệ cao nhất với 1,48% (năm 2022). Số nhân lực đã qua đào tạo trình độ Cao đẳng và Trung cấp chiếm không nhiều từ 7-8,9% qua các năm. Số lượng lao động chưa qua đào tạo cũng còn chiếm một tỷ lệ khá cao 77-81%. Tóm lại, đội ngũ lao động du lịch có tay nghề cao và kinh nghiệm hiện nay còn rất hạn chế dẫn đến năng suất, chất lượng sản phẩm dịch vụ còn thấp. Vì vậy, trong những năm tới tỉnh tích cực chỉ đạo ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp chặt chẽ hơn nữa với các cơ quan ban ngành, các đơn vị kinh doanh du lịch trong việc xây dựng và triển khai kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt quan tâm đào tạo nâng cao năng lực quản lý, điều hành cho đội ngũ lãnh đạo các doanh nghiệp vừa và nhỏ.  

Hệ thống cơ sở đào tạo nguồn nhân lực, hiện tại mới có trường Đại học Hoa Lư có đào tạo về nghề du lịch với hai hệ đào tạo là: hệ Trung cấp (liên kết với trường Cao đẳng du lịch Hà Nội tổ chức) và hệ Đại học.

2.1.3.3. Hệ thống sản phẩm dịch vụ 

Ninh  ình là một tỉnh giàu tiềm năng về du lịch. Thiên nhiên đã ban tặng cho vùng đất này nguồn tài nguyên du lịch phong phú, đa dạng, độc đáo với nhiều danh lam thắng cảnh kỳ thú, nhiều hang động và khu du lịch nổi tiếng. Trên địa bàn tỉnh còn có nhiều di tích lịch sử văn hoá, trong đó có rất nhiều di tích được xếp hạng và cấp bằng di tích quốc gia.

Ninh bình cũng có nhiều lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc văn hoá làng quê Việt Nam được kế thừa và phát triển từ phong tục tập quán của nền văn minh lúa nước, văn hoá Hoà bình, văn hoá Đông Sơn đã trải qua hàng ngàn năm về trước.

Tất cả những di tích và danh lam thắng cảnh này đã trở thành những điểm đến du lịch trong những tour du lịch mà du khách trong và ngoài nước rất ưu chuộng. Với tài nguyên phong phú như vậy, ở Ninh  ình có thể tổ chức và phát triển du lịch với nhiều sản phẩm du lịch thuộc các loại hình sau:

• Du lịch văn hoá lịch sử
• Du lịch lễ hội tâm linh
• Du lịch thể thao leo núi,
• Du lịch làng nghề
• Du lịch tắm ngâm, chữa bệnh
• Du lịch cuối tuần giải trí câu cá
• Du khảo làng quê
• Du lịch sinh thái
• Du lịch biển

Trong những năm qua nhờ có những định hướng và chính sách phát triển du lịch đúng đắn của các cơ quan quản lý nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch của tỉnh. Hiện nay loại hình du lich nổi bật nhất của Ninh  ình là du lịch sinh thái và du lịch văn hoá – tâm linh. Các điểm tham quan du lịch nổi tiếng: Khu du lịch Tam Cốc – Bích Động, khu du lịch sinh thái Tràng An, vườn quốc gia Cúc Phương, khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long…Các điểm du lịch tâm linh: Cố đô Hoa Lư, chùa Bái Đính, Nhà Thờ đá Phát Diệm… Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Một số khu du lịch mới được đầu tư xây dựng và đưa vào khai thác như: Khu Du lịch hồ Đồng Chương, khu suối khoáng nóng Kênh Gà, Khu du lịch Hồ Yên Thắng với dự án sân golf lớn nhất Việt Nam 54 lỗ …. Các khu du lịch mới được đưa vào khai thác phát triển các loại hình du lịch mới như: du lịch nghỉ dưỡng, du lịch cuối tuần, du lịch thể thao chơi golf.

Nhờ chính sách khuyến khích và thu hút đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch nên trong những năm qua rất nhiều các khách sạn lớn với chất lượng 3 đến 4sao được xây dựng trên địa bàn tỉnh Ninh Bình như: Khách sạn Hoàng Sơn Peace, Khách 5 sao sạn Legend, Khách sạn Vissai, Khách sạn Bái Đính, Khu nghỉ dưỡng cao cấp Emeralda… tạo điều kiện phát triển loại hình du lịch kết hợp hội nghị hội thảo.

Ngoài những sản phẩm chính nêu trên, Ninh  ình còn đang tập trung khai thác và phát triển hai loại hình du lịch mới là Du lịch biển và Homestay. Với khoảng 18km bờ biển, Ninh Bình có Cồn Nổi, với các điều kiện đặc trưng có thể hình thành một bãi tắm, khu vực Cồn Nổi và vùng ven biển Kim Sơn đang được nghiên cứu để đưa vào khai thác phục vụ du lịch đặc biệt là khai thác du lịch biển. Chương trình Du lịch du khảo đồng quê ở Ninh  ình mới bắt đầu đưa vào khai thác thử nghiệm nhưng đã thu hút một lượng đông khách du lịch quốc tế đến khám phá và trải nghiệm cuộc sống cùng người dân địa phương. Trên cơ sở đó tỉnh đã xây dựng dự thảo dự án du lịch Homestay tại khu du lịch sinh thái Vân Long. Du lịch biển và Homestay sẽ tạo ra sức hút du khách đến với Ninh Bình trong thời gian tới.

2.1.3.4. Kết quả kinh doanh. 

Bảng 2.3. Kết quả kinh doanh du lịch tỉnh Nình Bình (2019 – 2023)

Trong những năm gần đây, lượng khách đến Ninh Bình ngày một tăng. Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Ninh Bình trong giai đoạn 5 năm gần đây từ 2019-2023 du lịch Ninh  ình có bước phát triển mạnh mẽ. Số lượt khách du lịch tăng nhanh: từ 3 triệu lượt năm 2019 lên 4,3 triệu lượt năm 2023 tăng 1.3 lần. Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm trong giai đoạn này đạt 18,91%. Riêng 6 tháng đầu năm 2024, du lịch Ninh Bình đón được 4.362.928 lượt khách, bằng 131,8% so với cùng kỳ năm 2023 Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Về cơ cấu khách du lịch đến Ninh  ình qua các năm cũng có sự thay đổi rõ nét. Khách quốc tế đến Ninh Bình chiếm từ khoảng 18%-26% trong khoảng từ năm 2019 đến 2021, và 9-11% trong năm 2022 đến 2023. Nhìn chung khách quốc tế đến Ninh Bình còn chiếm số lượng khá nhỏ so với tổng lượng khách. Ninh Bình là thị trường nhận khách chủ yếu của Hà Nội, nên đặc điểm nguồn khách quốc tế cũng giống như các tỉnh, thành phố trong vùng du lịch Bắc Bộ.   

Biểu đồ 2.1. Biểu đồ cơ cấu khách du lịch Quốc tế đến ninh bình giai đoạn 2019 – 2023

Theo kết quả điều tra, thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Ninh Bình, khách quốc tế đến du lịch Ninh Bình chủ yếu là khách đi theo chương trình du lịch một ngày, sau khi đi tham quan các điểm du lịch ở Ninh Bình sẽ lên xe quay trở lại Hà Nội hoặc đi tiếp các tỉnh khác. Tỷ lệ khách quốc tế lưu trú tại Ninh Bình chỉ chiếm khoảng từ 3%-14% trên tổng số khách du lịch quốc tế đến Ninh Bình. Mục đích đi du lịch của khách quốc tế đến Ninh Bình chủ yếu là khách tham quan du lịch thuần túy.

Khách du lịch nội địa luôn chiếm tỷ trọng cao trong tổng lượng khách đến Ninh Bình. Trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2023 đạt từ 73-90%. Khách du lịch nội địa vẫn là thị trường khách chính của Ninh Bình. Năm 2019 toàn tỉnh đón được 2.433.305 lượt khách du lịch nội địa thì đến năm 2023 con số này đã lên tới 3.799.060 lượt tăng hơn 2 lần. Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm trong giai đoạn 2019 đến 2023 luôn đạt 24,6%. Có được sự tăng trưởng này là do lượng khách đổ về tham quan, chiêm bái Quần thể danh thắng Tràng An và khu Văn hóa tâm linh chùa bái Đính.

Biểu đồ 2.2. Biểu đồ cơ cấu khách du lịch nội địa đến ninh bình giai đoạn 2019-2023

Khách du lịch nội địa đến Ninh bình trong giai đoạn này chủ yếu vẫn là khách tham quan du lịch thuần túy, học tập nghiên cứu và khách công vụ dự hội nghị, hội thảo tại Ninh Bình kết hợp đi tham quan, hoặc trên đường đi công tác ghé qua tham quan một số điểm du lịch. Do vậy, tỷ lệ khách du lịch nội địa đến Ninh bình lưu trú lại còn rất ít chỉ chiếm khoảng từ 4-10% tổng lượng khách du lịch nội địa đến Ninh Bình.  

Cùng với sự tăng trưởng về số lượng khách du lịch, doanh thu từ du lịch trong những năm qua cũng không ngừng tăng trưởng. Tổng doanh thu từ du lịch năm 2019 đạt 551,4 tỷ đồng thì đến năm 2023 doanh thu từ du lịch là 936.806 tỷ đồng tăng lên 1,7 lần. Tốc độ tăng trưởng bình quân qua các năm trong giai đoạn 2019-2023 đạt 37,63%.

Tuy nhiên, nếu lấy tổng doanh thu thuần túy du lịch chia cho tổng lượt khách hàng năm giai đoạn từ 20199 đến năm 2023 thì doanh thu bình quân trên một lượt khách đến Ninh bình từ 178.076 đồng năm 2019 tăng lên 217.782 đồng năm 2024, mặc dù đã tăng lên nhưng vẫn còn khá khiêm tốn. Nguyên nhân chủ yếu là do chi tiêu của khách du lịch còn thấp. Nó phản ánh đúng thực trạng sản phẩm du lịch, dịch vụ du lịch Ninh bình còn nghèo nàn, các dịch vụ vui chơi giải trí, mua sắm và cơ sở lưu trú chất lượng cao còn ít. Chưa làm gia tăng thời gian lưu trú lại cũng như khả năng chi tiêu của khách du lịch đến Ninh bình.

Bảng 2.4.  Doanh thu bình quân trên lượt khách du lịch củ  tỉnh Nình Bình đoạn 2019 – 2023

Những kết quả đạt được của du lịch Ninh  ình trong thời gian quan tuy có tăng trưởng và tiến bộ rõ rệt qua từng năm nhưng so với một số tỉnh khác thì kết quả đó chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế về du lịch của Ninh bình. Hiệu quả hoạt động kinh doanh du lịch còn thấp, chất lượng dịch vụ chưa cao. Khách lưu trú, đặc biệt là khách quốc tế còn ít. Quản lý nhà nước về du lịch còn chồng chéo về chức năng nhiệm vụ, đặc biệt là quản lý về trật tự, vệ sinh môi trường các khu, điểm du lịch còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là do nguồn nhân lực phục vụ du lịch chưa có kinh nghiệm, còn thiếu và yếu về chuyên môn nghiệp vụ và thái độ phục vụ. Sản phẩm du lịch chưa đa dạng, chưa phong phú và thiếu hấp dẫn để thu hút khách. Hoạt động kinh doanh lữ hành và vận chuyển khách chưa được quan tâm đúng mức.

2.2. Điều kiện chung để phát triển du lịch homestay ở Ninh Bình Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

2.2.1. Điều kiện an ninh chính trị, an toàn xã hội

Với dân số năm 2022 là 926.995 người với hai dân tộc chính là dân tộc Kinh và dân tộc Mường. Tỉnh có hai tôn giáo chính là Phật giáo và Thiên Chúa giáo, đồng bào công giáo chiếm 23,33% dân số toàn tỉnh là địa phương có nhiều đồng bào theo đạo Thiên Chúa nhất khu vực phía  bắc. Nhưng đồng bào các dân tộc lương giáo sống hoà thuận, tương thân tương ái và rất hiếu khách, sẵn sàng giúp đỡ du khách khi gặp khó khăn hoặc lạc đường.

Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong toàn tỉnh được đảm bảo tốt, tệ nạn xã hội tại trung tâm thành phố Ninh  bình, các thị xã và thị trấn và các thôn xóm được đẩy lùi. Lực lượng công an, bộ đội và dân quân tự vệ các cấp phối hợp cùng chính quyền địa phương đảm bảo tốt an ninh trong toàn tỉnh. Ở Ninh bình không có hiện tượng các băng nhóm tội phạm nổi lên bảo kê, gây rối trật tự công cộng.

Trong những năm qua Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Ninh bình đã phối hợp với các ngành, các cấp chính quyền địa phương tăng cường công tác quản lý tại các khu, điểm du lịch trọng điểm của tỉnh. Công tác an ninh trật tự, an toàn xã hội, văn minh du lịch, vệ sinh môi trường đang được thực hiện triệt để, kiên quyết xử lý nghiêm minh những hành vi làm ảnh hưởng đến khách du lịch. Tại một số điểm du lịch chính của tỉnh như: khu du lịch sinh thái Tràng An, khu di tích Cố đô Hoa Lư, khu núi Chùa  ái Đính. Toàn bộ các dịch vụ như:  án hàng, ăn uống, đổi tiền, viết sớ, chạy xe ôm, trông coi xe được đưa ra ngoài khuôn viên các di tích, bố trí Khu làm dịch vụ ở bãi đỗ xe thuận tiện cho khách sử dụng dịch vụ. UBND Huyện Hoa Lư, Huyện Gia Viễn đã xây dựng quy chế phối hợp đảm bảo an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường. Đồng thời kiện toàn bộ máy quản lý điều hành cho phù hợp với hoạt động của khu du lịch. Tại các khu, điểm du lịch, lực lượng của Công an tỉnh, huyện luôn làm nòng cốt phối hợp với Công an xã và lực lượng bảo vệ của các đơn vị du lịch tham gia bảo đảm an ninh trật tự; cụ thể, khu núi Chùa Bái Đính, Bộ Công an đã ra quyết định thành lập Đồn Công an xã Gia Sinh, và 2 trạm công an Tam Cốc – Bích Động, Cố đô Hoa Lư, kịp thời phát hiện, giải quyết các vụ việc phát sinh, đảm bảo an ninh trật tự tại khu du lịch.

Nhờ có sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở ban ngành và chính quyền địa phương, công tác an ninh trật tự, văn minh du lịch, vệ sinh môi trường đã được tăng cường và đảm bảo tốt. Các hành vi như chèo kéo khách mua hàng, xin tiền khách đã được ngăn chặn một bước đáng kể, không có hiện tượng hành hung khách du lịch, cướp giật tài sản, tiền bạc của khách.

Với đặc điểm của loại hình du lịch homestay là du khách đến tham gia cùng ăn, cùng ở, cùng sinh hoạt với người dân ở các vùng nông thôn, vùng núi thì vấn đề an ninh, an toàn cho du khách phải đặt lên hàng đầu. Do vậy, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên toàn tỉnh Ninh bình được đảm bảo. Các sở ban ngành địa phương phối hợp trong việc quản lý an ninh trật tự tại các khu điểm du lịch đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển hoạt động du lịch homestay trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.

2.2.2. Điều kiện kinh tế Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Trải qua hơn hai thập kỷ, kể từ ngày tái lập tỉnh 1/4/2001 đến nay, Đảng bộ quân và dân Ninh bình tiếp tục thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng, Nhà nước khởi xướng. Kết quả nền kinh tế của tỉnh đã có bước phát triển khá, tạo bước đột phá về chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Điểm xuất phát của Ninh bình khi mới được tái lập là rất thấp; cơ sở vật chất – kỹ thuật hạ tầng của nền kinh tế lạc hậu, cũ nát và rệu rã; đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, tình trạng thiếu đói ở khu vực nông thôn vẫn còn nhiều. . . Tuy nhiên, bên cạnh khó khăn, còn có những thuận lợi rất cơ bản. Đường lối đổi mới do Đảng đề ra được triển khai và bước đầu đã phát huy tác dụng tích cực. Kinh nghiệm tổ chức, quản lý và điều hành nền kinh tế hàng hoá vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa từng bước được tích luỹ. Các đơn vị kinh tế cơ sở sau thời gian lúng túng đã dần dần thích nghi được với cơ chế quản lý mới. . . Tất cả những điều đó, cùng với tinh thần phấn khởi sau khi tỉnh được tái lập, kinh nghiệm, tinh thần đoàn kết và lòng tin để quân và dân Ninh  ình tiếp tục sự nghiệp đổi mới, phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh. Tình hình phát triển kinh tế xã hội đã có những bước chuyển biến đáng kể, tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao và ổn định, đời sống nhân dân được cải thiện, kết cấu hạ tầng được nâng cao, cơ cấu kinh tế có những bước chuyển biến mới.

Năm 2022 cơ cấu kinh tế (theo GDP) nông lâm nghiệp thuỷ sản đạt 36.72%, công nghiệp xây dựng đạt 29.99%, dịch vụ đạt 33.29%. Cơ cấu kinh tế từng bước chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ, đồng thời có sự chuyển dịch giữa các thành phần kinh tế và các vùng trong tỉnh theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng nông, lâm nghiệp và thuỷ sản. Sau 20 năm từ một tỉnh thuần nông bước đầu đã hình thành rõ nét nền kinh tế phát triển theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Bảng 2.5. Cơ cấu kinh tế ninh bình phân theo lĩnh vực kinh tế

Chắc chắn với sự chuyển dịch đó sẽ là động lực thúc đẩy du lịch phát triển thành ngành kinh tế quan trọng, tương xứng với tiềm năng thế mạnh của Ninh Bình, bởi du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành và liên vùng cao, nên việc phát triển du lịch sẽ có tác động đa chiều tới phát triển các ngành kinh tế và ngược lại. Mặt khác, từ kết quả hoạt động kinh doanh du lịch đã góp phần thúc đẩy ngành tiểu thủ công nghiệp của tỉnh phát triển như nghề thêu ren, đan lát hàng cói, thủ công mỹ nghệ là những nghề tạo ra những sản phẩm bán hàng lưu niệm cho khách đến tham quan du lịch, nhất là cho khách nước ngoài đây là một trong những thuận lợi lớn của việc phát triển một số loại hình du lịch như: du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn, du lịch làng nghề và du lịch homestay.

2.2.3. Chính sách phát triển du lịch

Ninh Bình có tài nguyên du lịch tự nhiên phong phú và hấp dẫn, đặc biệt là có vùng núi đá vôi với các hang động xuyên thủy và hệ sinh thái độc đáo, đan xen với những tài nguyên du lịch nhân văn, những di tích lịch sử, văn hóa, tiêu biểu như Cố đô Hoa Lư được hình thành và lưu giữ hàng nghìn năm. Đó là những lợi thế to lớn để phát triển du lịch.

Từ những lợi thế đặc biệt quan trọng, trong quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Ninh  ình đến năm 2024, Ninh bình đã xác định 7 khu du lịch chính: Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

1. Khu du lịch Tam Cốc – Bích Động – Tràng An – Cố đô Hoa Lư
2. Khu du lịch trung tâm thành phố Ninh ình
3. Khu du lịch Cúc Phương – Kỳ Phú – hồ Đồng Chương
4. Khu Kênh Gà – Vân Trình – Vân Long – Địch Lộng – động Hoa Lư
5. Khu thị xã Tam Điệp – phòng tuyến Tam Điệp – iện Sơn
6. Khu du lịch hồ Yên Thắng – hồ Đồng Thái – động Mã Tiên
7. Khu du lịch Nhà thờ đá Phát Diệm và vùng ven biển Kim Sơn.

Trong những năm qua, ngành Du lịch đã tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề, chương trình hành động về du lịch như Nghị quyết số 03-NQ/TU, thông báo số 192-TB/TU. . . Đặc biệt là Nghị quyết số 15-NQ/TU ngày 13/09/2018 về phát triển du lịch đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030. Đây là một dấu mốc quan trọng khẳng định sự tập trung chỉ đạo của toàn Đảng bộ, tạo đà cho du lịch Ninh  ình phát triển.

Xây dựng các quy hoạch chi tiết thực hiện Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Ninh  ình đến năm 2019, tầm nhìn năm 2024 đã được UBND tỉnh phê duyệt năm 2016. Sau khi hoàn chỉnh các quy hoạch chi tiết (giai đoạn 2019 – 2024) sẽ tiến hành xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch giai đoạn 2024-2030.

Căn cứ vào các quy hoạch được phê duyệt, các sở, ngành, Uỷ ban nhân dân các cấp theo chức năng nhiệm vụ của mình đề ra các kế hoạch cụ thể triển khai thực hiện quy hoạch cho từng giai đoạn, quản lý chặt chẽ quy hoạch du lịch đã phê duyệt.

Riêng đối với hoạt động du lịch homestay Nghị quyết số 15-NQ/TU ngày 13/09/2018 về phát triển du lịch đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030 đã chỉ rõ một số nhiệm vụ trọng điểm để phát triển như:

Đầu tư phát triển các sản phẩm làng nghề phục vụ du lịch, trước mắt tập trung vào các làng nghề truyền thống đã được công nhận. Ưu tiên đầu tư cho các làng nghề nổi tiếng, gần các khu, điểm du lịch, sản xuất các sản phẩm thủ công, như đá mỹ nghệ, thêu ren, cói, mộc, mây tre đan. Nghiên cứu dự án trồng, phát triển cây thuốc nam tại làng Sinh Dược (Gia Sinh, Gia Viễn) kết hợp chữa bệnh và dịch vụ du lịch. Phát triển làng nghề nấu rượu Kim Sơn, đưa rượu Kim Sơn trở thành thương hiệu hấp dẫn đối với du khách trong nước và quốc tế. Quy hoạch xây dựng các siêu thị, các điểm mua sắm, chợ đêm, phố đi bộ. Chú trọng khai thác các tài nguyên du lịch nhân văn phi vật thể như các lễ hội dân gian, hát chèo, hát xẩm, ca trù, các làn điệu dân ca và rối nước. . .

Nghiên cứu thiết kế hệ thống nhà mẫu theo phong cách những ngôi nhà tiêu biểu của Đồng bằng Bắc bộ, đặc biệt là những ngôi nhà đẹp điển hình của làng quê Ninh Bình, cung cấp thiết kế miễn phí, hướng dẫn xây dựng đối với dân cư đang sinh sống trong các khu du lịch chính, như Tràng An, Cố đô Hoa Lư, Tam Cốc- ích Động. . . và các khu tái định cư, nhằm tạo cảnh quan cho khu du lịch, tạo tiền đề phát triển loại hình du lịch ở nhà dân, đưa loại hình du lịch này trở thành phổ biến.

Tập trung giải quyết những vướng mắc, khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư. Hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề cho dân cư, xây dựng chính sách hỗ trợ đất ở, vay vốn ưu đãi để giúp người dân vùng tái định cư xây dựng nhà ở theo mẫu, từng bước hình thành các làng tái định cư theo hướng làng du lịch sinh thái – văn minh, nhằm nâng dần chất lượng cuộc sống của nhân dân và phát triển du lịch. Năm 2018, triển khai thí điểm đối với khu tái định cư của huyện Gia Viễn.

Nhờ có định hướng đúng đắn cùng với chính sách khuyến khích phát triển du lịch, Ninh bình khuyến khích nhà đầu tư đầu tư vào các lĩnh vực vui chơi giải trí, làng nghề, mua sắm, ẩm thực…Đặc biệt chú trọng đầu tư xây dựng cơ sở lưu trú chất lượng cao từ 3 sao trở lên, các làng du lịch, biệt thự du lịch, nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê để phát triển loại hình du lịch Homestay. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

2.3. Điều kiện về cung để phát triển du lịch homestay ở Ninh Bình

2.3.1. Tài nguyên du lịch Ninh Bình để phát triển du lịch homestay

Ninh bình được thiên nhiên ban tặng nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, có ý nghĩa phát triển du lịch. Ninh Bình còn là vùng đất có bề dày lịch sử văn hóa lâu đời, Hoa Lư là kinh đô của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên của Việt Nam, nơi phát tích ba triều đại: Đinh, Tiền Lê và triều Lý với những mốc son chói lọi: thống nhất non sông, phá Tống – bình Chiêm, và phát tích kinh đô mới. Vì vậy nơi đây có rất nhiều công trình kiến trúc có giá trị về lịch sử, văn hóa và giá trị mỹ thuật. Đây là nguồn tài nguyên nhân văn có giá trị phát triển du lịch. Du lịch homestay cũng giống như các loại hình du lịch khác đều phải dựa vào nguồn tài nguyên để phát triển. Vì vậy, tất cả giá trị về tài nguyên du lịch thiên nhiên và du lịch nhân văn đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành và phát triển loại hình du lịch này tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Trong khuôn khổ luận văn này tác giả tập trung nghiên cứu nguồn tài nguyên du lịch thiên nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn của các huyện đang phát triển loại hình du lịch homestay như: huyện Nho Quan, huyện Gia Viễn, huyện Hoa Lư.

2.3.1.1. Tài nguyên phát triển  du lịch ở Huyện Nho Quan 

Nho Quan là một huyện miền núi phía Tây Bắc của tỉnh Ninh Bình. Nho Quan có diện tích tự nhiên 475 km² và dân số 147.166 người (năm 2022), trong đó người Kinh chiếm gần 90% và người Mường trên 10%. Người Mường ở Nho Quan lại có các nhóm khác nhau: Mường Vang ở các xã Thạch Bình, Yên Quang, Xích Thổ; Mường Rậm chủ yếu ở Cúc Phương và một phần Văn Phương, thích ở những vùng sâu trong rừng; Mường Bo ở Quảng Lạc, Mường Kỳ Lão ở Phú Long và Kỳ Phú. Nho Quan có nhiều danh thắng để phát triển và khai thác du lịch như:

• Vườn quốc gia Cúc Phương. 

Vườn quốc gia Cúc Phương – Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam. Được thành lập ngày 07 tháng 07 năm 1962. Vườn quốc gia Cúc Phương thuộc địa phận ba tỉnh Ninh  ình, Hoà  ình và Thanh Hoá với tổng diện tích là 22.408 ha. Cúc Phương có quần hệ động thực vật vô cùng phong phú và đa dạng nhiều loài được ghi trong sách đỏ của Việt Nam. Cúc Phương còn có nhiều hang động đẹp với những cái tên gợi cảm như: động Sơn cung, động Phò mã giáng…Đặc biệt có một số hang động còn lưu giữ những dấu tích của người tiền sử, sống cách ngày nay từ 7.500 năm đến 12.000 năm, đó là hang Đắng (động người xưa), hang con Moong.

Từ xa xưa, Cúc Phương là nơi cư trú và sinh sống của cộng đồng người Mường với những nét văn hoá độc đáo và đặc trưng, đó là những nếp nhà sàn, ruộng bậc thang, những cối giã gạo nương, những khung dệt thổ cẩm, độc đáo hơn là những lễ hội, phong tục tập quán và nếp sống của cộng đồng mà du khách có thể cảm nhận được trong thời gian thăm bản.

Với nhiều giá trị về cảnh quan thiên nhiên, sự đa dạng về hệ sinh thái, các giá trị văn hoá, lịch sử nên từ lâu Cúc Phương đã trở thành điểm du lịch sinh thái nổi tiếng và hấp dẫn khách.

• Hồ Đồng Chương Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Là một hồ nước ngọt thiên nhiên nằm giáp ranh giữa hai xã Phú Lộc và Phú Long huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Hồ nằm uốn lượn quanh các vạt đồi thông và có chu vi dài gần 8 km. So với hồ Đồng Thái và hồ Kỳ Lân thì hồ Đồng Chương nằm xa các trung tâm đô thị hơn (khu vực đệm của vườn quốc gia Cúc Phương), nên khung cảnh hồ khá hoang sơ và tĩnh lặng. Xung quanh hồ là những vạt đồi thông soi bóng tạo nên một không gian trong mát và thơ mộng giữa núi rừng đại ngàn.

Từ năm 2017, ngành Du lịch Ninh Bình đã khai trương khu du lịch sinh thái hồ Đồng Chương tại đây gồm nhiều công trình: khu du thuyền, khu vui chơi giải trí, khu nghỉ dưỡng nhà sàn, khu thể thao, cắm trại dã ngoại nằm trong rừng thưa, sân golf 18 lỗ, mảng cây xanh và đường giao thông.

• Động Vân Trình

Động Vân Trình là một động lớn có thể xếp vào loại đẹp nhất ở Ninh Bình. Động nằm trong núi Mõ thuộc xã Thượng Hòa, huyện Nho Quan. Động nằm trong một quả núi cao hơn trăm mét. Cửa vào động ở lưng chừng núi, cao khoảng 40m so với mặt đất. Diện tích của động Vân Trình rất lớn, khoảng trên 4000 m². Vòm động chỗ cao nhất trên 100 m, sàn động có nhiều vân hoa độc đáo. Sâu vào trong động là giếng Rồng có nước tuôn từ dưới lên. Trong động có nhiều nhũ đá lấp lánh với nhiều hình dáng, màu sắc khác nhau. Không khí trong động tương đối thoáng mát và dễ chịu. Đã có thời gian dài hơn 100 năm cửa động bị vùi lấp (còn gọi là hang Lấp), vì vậy động Vân Trình không có nhiều dấu tích của các danh sĩ để lại nhưng từ năm 2010 động Vân Trình được mở và là một điểm đến rất hấp dẫn để các du khách trong và ngoài nước đến tham quan tìm hiểu. Động đã được ngành Du lịch Ninh Bình đưa vào khai thác đón khách theo tour du lịch Kênh Gà – Vân Trình.

• Động Thiên Hà

Động Thiên Hà là một danh thắng nằm ở xã Sơn Hà, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Động Thiên Hà là một di sản thiên nhiên trong quần thể di sản thế giới Tràng An. Động nằm ẩn mình trong dải núi Tướng, một ngọn núi thuộc dãy núi Tràng An. Núi Tướng được xem như một vọng gác tiền tiêu bảo vệ thành Hoa Lư thời vua Đinh Tiên Hoàng và vua Lê Đại Hành Động có chiều dài 700m bao gồm động khô dài 200m và động nước dài 500m thông với nhau bởi một hành lang rộng. Những hình dáng do đá núi tạo ra được gọi theo nhiều tên gọi khác nhau. Bên cạnh những giá trị về cảnh quan, động Thiên Hà còn chứa đựng giá trị lịch sử – văn hoá đặc biệt. Năm 2017, các nhà khảo cổ học địa phương lần đầu tiên đã phát hiện một số vỏ nhuyễn thể như ốc núi, ngao đầu và than tro – dấu vết để lại của cư dân Việt cổ.

Động Thiên Hà cùng với hang Bụt từng được bổ sung vào khu du lịch trọng điểm quốc gia Tam Cốc –  ích Động, nay thuộc quần thể danh thắng Tràng An. Hiện nay, động được Doanh nghiệp tư nhân Ngôi Sao đầu tư cơ sở hạ tầng và đã đưa vào khai thác đón khách du lịch. Doanh nghiệp đã đầu tư, khai thác, thiết kế các hạng mục như: bến xe, khu đón tiếp, nạo vét tuyến sông Bến Đang, tạo tuyến du lịch bằng đường thủy đến hang động…

• Các giá trị văn hóa, nhân văn Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Bên cạnh những nét đẹp của cảnh quan do thiên nhiên ban tặng thì những giá trị bản sắc văn hóa độc đáo cũng là thế mạnh trong thu hút khách du lịch. Trên địa bàn huyện Nho Quan hiện còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống như: văn hóa cồng chiêng, hát đúm, hát ru, hát sắc bùa của bà con dân tộc Mường. Để các giá trị văn hóa truyền thống không bị mai một theo thời gian, UBND huyện Nho Quan đã xây dựng Đề án bảo tồn văn hóa cồng chiêng dân tộc Mường, trong đó chú trọng đến công tác phục dựng lại nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa cồng chiêng và tạo không gian sinh hoạt văn hóa cồng chiêng cho đồng bào Mường. Ngoài ra, ẩm thực của vùng đất Nho Quan cũng vô cùng phong phú đa dạng. Có rất nhiều đặc sản nổi tiếng như: Khoai lang Hoàng Long, rượu cần Nho Quan, bánh giầy bản Mường, xôi trứng kiến Nho Quan. Những đặc sản này vừa phục vụ cho nhu cầu thưởng thức của du khách khi đến thăm nơi đây, và du khách có thể mua về làm quà cho gia đình, bạn bè.

2.3.1.2. Tài nguyên phát triển du lịch ở Huyện Gia Viễn

Gia Viễn là huyện nằm ở cửa ngõ phía Bắc của tỉnh Ninh Bình. Đây là huyện chuyển tiếp giữa miền núi và đồng bằng. Vì thế địa hình của huyện tương đối phức tạp với đủ cả rừng núi, đồng bằng, hồ đầm, sông bãi. Núi chiếm khoảng 1/4 diện tích tập trung nhiều ở phía bắc huyện thuộc các xã Gia Hưng, Gia Hòa, Gia Vân, Gia Thanh và tập trung ở cực nam huyện thuộc xã Gia Sinh. Các vùng khác chủ yếu là đồng bằng chiêm trũng như đầm Cút và các bãi sông Hoàng Long. Gia Viễn còn được biết đến với nhiều danh lam thắng cảnh như:

• Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long

Vân Long- khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước lớn nhất vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ, thuộc huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh  ình, được đưa vào khai thác du lịch từ năm 2007 và hiện là một trọng điểm du lịch của Quốc gia Việt Nam. Năm 2008, nơi đây trở thành khu bảo tồn thiên nhiên, được ghi trong danh sách các khu bảo vệ đất ngập nước và danh mục hệ thống các khu rừng đặc dụng Việt Nam.

Vùng đất ngập nước nơi đây rộng 3.500 ha có đa dạng về hệ sinh thái với 457 loài thực vật bậc cao và hệ sinh thái động vật rất phong phú, trong đó có 39 loài,19 họ,7 bộ thú (trong đó có 12 loài động vật quý hiếm như vọoc quần đùi, gấu ngựa, sơn dương, khỉ mặt đỏ…). Vào mùa khô, Vân Long là địa điểm trú đông của nhiều loài chim di cư từ phương bắc. Có tới hàng chục con gà lôi, diệc xám, hàng trăm con cò ngàng lớn, mồng két, và hàng nghìn con cò bợ, cò trắng, vạc tới kiếm ăn.

Không chỉ là khu bảo tồn thiên nhiên, vùng đất ngập nước Vân Long còn là nơi có cảnh quan hấp dẫn với khoảng 1000 hang động đẹp, nhiều hang động lớn có giá trị phát triển du lịch như: Hang Cá, hang  óng, hang Rùa, hang Chanh. Riêng hang Cá là hang xuyên thủy dài 250 m, cao 8 m, rộng 10 m là một động rất đẹp. Đây là nơi quần tụ, sinh sản của loài cá trê, cá rô, cá chuối. Hang Bóng là một hang động đẹp dài hơn 100m, hang Duối 4 tầng, hang Cánh Cổng.

Vì vậy, Vân Long còn được mệnh danh là “vịnh Hạ Long cạn”.

• Suối khoáng nóng Kênh Gà Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Suối nước nóng Kênh Gà thuộc thôn Kênh Gà – Gia Thịnh – Gia Viễn  Ninh Bình cách động Vân Trình hơn 1 km. Suối chảy ra từ lòng một quả núi nằm trên làng nổi Kênh Gà và đổ vào nhánh sông Hoàng Long. Suối khoáng nóng Kênh Gà được người Pháp phát hiện và đem vào khai thác du lịch từ những năm 1940. Nước suối Kênh Gà là nước khoáng nóng mặn, không màu, không mùi, có nhiệt độ ổn định là 53⁰C, được Bộ Y tế đánh giá có giá trị cao cho chăm sóc sức khỏe con người, và cũng là một trong 5 nguồn nước khoáng nóng lộ thiên đặc biệt quý giá của Việt Nam.

Ngã ba Kênh Gà nơi hợp lưu giữa sông Bôi và sông Lạng vào sông Hoàng Long, nơi đây được gọi là Vọng Ấm vì thời tiết luôn luôn ấm, nơi quần tụ của nhiều loài cá và sinh vật dưới nước. Tại đây đã hình thành một làng chài tên gọi Kênh Gà. Làng Kênh Gà có lợi thế là trên bến dưới thuyền, dân làng rất thạo sông nước hoặc điều khiển những con thuyền nhỏ, rất phù hợp với du lịch sinh thái.

Suối nước nóng Kênh Gà và làng nổi Kênh Gà được đưa vào khai thác du lịch theo tour Kênh Gà – động Vân Trình, hạ tầng khu vực được xây dựng khá tốt để phục vụ khách tham quan và nghỉ dưỡng.

• Các giá trị văn hóa, nhân văn

Gia Viễn là vùng đất cổ giàu truyền thống lịch sử. Đây là vùng đất “sinh vương, sinh thánh“; nơi đã sinh ra vua Đinh Tiên Hoàng và thánh Nguyễn Minh Không (Lý Quốc Sư). Huyện Gia Viễn có nhiều di tích lịch sử văn hóa như: Động Hoa Lư: là căn cứ ban đầu của sứ quân Đinh bộ Lĩnh. Động Địch Lộng: là động đẹp được mệnh danh là “Nam thiên đệ tam động”. Chùa  ái Đính, Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng, Đền thờ thánh Nguyễn Minh Không.

Ẩm thực của vùng đất Gia Viễn mang đậm phong cách ẩm thực của vùng đồng bằng chiêm trũng. Câu ca dao“Muốn ăn cua rốc, ốc nhồi. Có con thì gả cho người chồng Chiêm” như nhắc đến sản vật nổi tiếng của vùng đồng chiêm trũng Gia Viễn. Đặc biệt, loại tép riu của vùng đồng chiêm trũng đã làm nên đặc sản mắm tép Gia Viễn nức tiếng khắp vùng.

2.3.1.3. Tài nguyên phát triển du lịch ở Huyện Hoa Lư

Hoa Lư là huyện trung tâm của tỉnh Ninh  ình. Mang tên kinh đô đầu tiên của nhà nước Đại Cồ Việt, nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên của nước ta. Được đánh giá là huyện giàu tiềm năng về du lịch nhất trong toàn tỉnh. Nhiều danh lam thắng cảnh của vùng đất Hoa Lư đã và đang thu hút rất đông khách du lịch trong và ngoài nước. Đặc biệt, quần thể danh thắng Tràng An (bao gồm Khu du lịch sinh thái Tràng An, khu du lịch Tam Cốc –  ích Động và Khu di tích cố đô Hoa Lư) được UNESSCO công nhận là di sản văn hóa, thiên nhiên của thế giới và là di sản hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam.

• Khu du lịch sinh thái Tràng An Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Khu du lịch sinh thái Tràng An thuộc dãy núi thành trì thiên tạo của kinh đô Hoa Lư xưa. Nằm trong diện tích gần 2.200 ha thuộc địa bàn 8 xã, phường của huyện Hoa Lư, huyện Gia Viễn và thành phố Ninh Bình, khu du lịch sinh thái Tràng An được chia thành 4 khu chức năng Khu trung tâm, Khu du lịch hang động, Khu núi chùa Bái Đính và Khu công viên văn hóa. Một trong những nét ấn tượng nổi bật của khu du lịch Tràng An là quần thể hang động, núi, thung, hồ, suối, …rộng lớn đã tạo nên một khung cảnh non nước hữu tình vừa thơ mộng vừa hùng vỹ pha lẫn vẻ đẹp kỳ bí.

Trong quá trình khảo sát và thi công các hang động ở đây, các nhà xây dựng đã thu được nhiều cổ vật từ thời Đinh và Tiền Lê như: gạch xây, gạch lát, cối giã, tiền đồng, cày gỗ, cuốc gỗ, bát, đĩa, hũ vại, nhạc ngựa, quả cân bằng đá. . . Đó là những hiện vật quý hiếm, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, nghệ thuật, kiến trúc, tôn giáo, kinh tế trong lịch sử dân tộc, là biểu tượng sống động, thể hiện ý chí quật cường, lòng tự tôn, niềm khát khao độc lập, tự do, thống nhất đất nước của dân tộc Việt Nam qua hàng ngàn năm lịch sử.

Với những giá trị đặc sắc về tự nhiên và văn hóa, khu du lịch sinh thái Tràng An là một trong những khu du lịch quốc gia hấp dẫn và độc đáo nhất của cả nước.

• Khu du lịch Tam Cốc –  bích Động

Cùng với khu du lịch Tràng An thì Tam Cốc – Bích Động là một trong 4 khu du lịch trọng điểm và hấp dẫn nhất của tỉnh Ninh  ình. Tam Cốc – Bích Động, còn được biết đến với cái tên “Nam thiên đệ nhị động”, là một khu du lịch trọng điểm quốc gia của Ninh  bình Tam Cốc, có nghĩa là “ba hang”, gồm hang Cả, hang Hai và hang ca. Cả ba hang đều được tạo thành bởi dòng sông Ngô Đồng đâm xuyên qua núi. Bích Động – Nam thiên đệ nhị động là một động tối ngập nước dài khoảng khoảng 350 m cách bến Tam Cốc 2 km. Bích Động gồm một động khô nằm trên lưng chừng núi (làm chùa Bích Động) và một hang động nước đâm xuyên qua lòng núi (gọi là Xuyên Thủy Động). Phía trước động là một nhánh sông Ngô Đồng uốn lượn bên sườn núi, bên kia sông là cánh đồng lúa.

Với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, Tam Cốc – Bích Động không chỉ là nơi thu hút du khách xa gần, trong và ngoài nước và tham quan chiêm ngưỡng, mà còn là nơi được rất nhiều kênh truyền hình, đoàn làm phim chọn là cảnh quay trong những bộ phim nổi tiếng. Ngoài ra, ngày nay giới trẻ còn chọn nơi đây là một trong những địa chỉ chụp ảnh cưới lý tưởng.

• Cố Viên Lầu

Làng Việt Cổ – Cố Viên Lầu nằm bên cạnh bến thuyền du lịch Tam Cốc Bích Động, tỉnh Ninh  ình có diện tích 22.000m2, phía Đông giáp với đường vào đền Thái Vi nơi thờ các vị vua nhà Trần, phía Tây giáp với sông Ngô Đồng, phía Nam giáp bến đò Tam Cốc, phía Bắc giáp với dãy núi cửa Quen. Đây là một làng quê còn giữ được những nét xưa với những nếp nhà Việt cổ giữa núi non hùng vĩ và sông nước hữu tình, một điển hình của làng quê Bắc Bộ. Nơi đây đang bảo tồn và lưu giữ hơn 20 nếp nhà cổ có niên đại từ thế kỷ 18-20 và hàng nghìn cổ vật có giá trị văn hóa gắn liền với lịch sử phát triển của dân tộc ta qua mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước. Những căn nhà cổ được quy tụ từ nhiều làng quê ở đồng bằng Bắc Bộ, mỗi ngôi nhà ở đây đều mang trong nó những câu chuyện riêng. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

• Các giá trị văn hóa nhân văn

Không chỉ được thiên nhiên ban tặng cho những cảnh đẹp hùng vĩ, Hoa Lư còn là cái nôi của văn hóa dân tộc là trung tâm kinh tế, chính trị văn hóa của nhà nước Đại Cồ Việt – nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên của nước ta. Nơi đây, là nơi phát tích của ba vương triều: Đinh, Tiền Lê và triều Lý. Sau khi vua Lý Thái Tổ dời đô ra thành Đại La, nơi đây trở thành đất cố đô. Các triều vua Lý, Trần, Hậu Lê, Nguyễn sau đó dù không đóng đô ở Hoa Lư nữa nhưng vẫn cho tu bổ và xây dựng thêm ở đây nhiều công trình kiến trúc như đền, lăng, đình, chùa, phủ…Đặc biệt nơi đây còn có rất nhiều lễ hội lớn như: Lễ hội truyền thống cố đô Hoa Lư, Lễ hội đền Thái Vi, lễ hội Thánh Quý Minh ….

• Cố đô Hoa Lư

Cố đô Hoa Lư là quần thể di tích quốc gia đặc biệt quan trọng của Việt Nam đồng thời là 1 trong 4 vùng lõi của quần thể di sản thế giới Tràng An đã được UNESCO công nhận. Khu di tích lịch sử Cố đô Hoa Lư hiện nay có diện tích quy hoạch 13,87 km² thuộc tỉnh Ninh Bình. Với bề dày thời gian hơn 1000 năm, Cố đô Hoa Lư là nơi lưu trữ các di tích lịch sử qua nhiều thời đại. Đặc biệt trung tâm chính là hai ngôi đền, đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng và đền thờ vua Lê Đại Hành được xây dựng dưới thời Hậu Lê có giá trị lớn về mặt nghệ thuật kiến trúc, hiện đang thu hút rất đông khách về tham quan chiêm bái.

• Lễ hội Trường Yên  

Lễ hội Trường Yên là một lễ hội truyền thống diễn ra hàng năm để tôn vinh vị anh hùng dân tộc Đinh Bộ Lĩnh đã xây dựng kinh đô Hoa Lư, lập ra nhà nước Đại Cồ Việt và mở đầu thời kỳ độc lập, thống nhất lâu dài của người Việt suốt các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần. Lễ hội Trường Yên là lễ hội đã có lịch sử lâu đời, phản ánh đậm nét, sinh động về cuộc đời, thân thế và sự nghiệp của đức vua Đinh Tiên Hoàng; Lễ hội này đã được các vương triều phong kiến tổ chức trang trọng ở cấp Nhà nước. Hiện nay, lễ hội Trường Yên có tầm ảnh hưởng lớn không chỉ toàn tỉnh Ninh Bình mà còn lan tỏa tới các di tích thời Đinh-Tiền Lê ở Việt Nam.

Phần lễ gồm có: Lễ mở cửa đền, Lễ rước nước, Lễ dâng hương, Lễ rước lửa, Lễ mộc dục, Lễ tiến phẩm, Lễ rước kiệu, Lễ hội hoa đăng.

Phần hội có các trò chơi dân gian đặc sắc như cờ lau tập trận, đua thuyền, múa gậy, cờ người, xếp chữ, ném còn, thi hát chèo, vật, viết chữ nho. v. . Ngoài các trò chơi ở các lễ hội dân gian Việt Nam khác Lễ hội Trường Yên là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Là một trong những lễ hội lớn nhất ở Việt Nam, hiện đang được đề nghị tổ chức theo nghi thức Nhà nước với vai trò là ngày Quốc lễ.

• Lễ hội  về  Thái Vi Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Đền Thái Vi ở thôn Văn Lâm, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư thờ vua Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Hiển từ Hoàng thái hậu và thờ phụ vua Trần Nhân Tông, Trần Anh Tông. Tương truyền đền Thái Vi được xây dựng trên nền cung điện của hành cung Vũ Lâm cả các vua Trần. Cứ 3 năm một lần vào các năm Tí, Ngọ, Mão, Dậu đền Thái vi tổ chức lễ hội trong 3 ngày 14,15,16 tháng 3 (Âm lịch). Nhân dân địa phương quan niệm rằng sau khi chiến thắng giặc Nguyên Mông, ngày 15 tháng 3 (Âm lịch) là ngày vua tôi nhà Trần về Thiên Trường (Nam Định) bái yết tổ tiên, ăn mừng chiến thắng.

• Các làng nghề thủ công truyền  thống

Hoa Lư là nơi tập trung nhiều nghề thủ công truyền thống nhất của tỉnh Ninh  bình. Nổi tiếng là các làng nghề như: Thêu ren Văn Lâm xã Ninh Hải, chạm khắc đá xã Ninh Vân, làng mộc ở Phúc Lộc xã Ninh Phong. Các làng nghề thủ công truyền thống lâu đời mang đậm những dấu ấn, sắc thái văn hóa đáng tự hào của người dân địa phương. Các sản phẩm của làng nghề thủ công truyền thống được du khách trong và ngoài nước rất ưa chuộng phục vụ cho nhu cầu mua về làm quà biếu cho người thân. Hiện nay, để du khách đến tham quan, lưu trú dài ngày, các làng nghề thủ công truyền thống ở huyện Hoa Lư đã tổ chức đón tiếp khách tại các nhà dân, đầu tư các khâu dịch vụ, ăn ở chu đáo, tiện nghi.

Đây chính là cơ sở cho việc phát triển loại hình du lịch homestay tại địa phương.

• Ẩm thực

“Dê núi  đá, Cá Tổng Trường” là hai loại đặc sản nổi tiếng của vùng đất Hoa Lư. Thịt Dê ở đây ngon hơn ở các vùng khác vì Dê được chăn thả kiếm ăn trên núi đá vôi vì vậy thịt Dê chắc và thơm ngon hơn. Thịt Dê được chế biến thành nhiều món ăn và thường ăn kèm với cơm cháy. Vùng đất Trường Yên vốn nhiều hang động ngập nước nên ngoài đặc sản thịt Dê, vùng còn có đặc sản nổi tiếng khác là cá Rô, cá Rô Tổng Trường thịt béo, dai, ngon được coi là đặc sản ẩm thực của Ninh  ình được chế biến thành nhiều món: rang, luộc, kho khô đặc biệt là nấu canh lá hẹ. Những món ăn đặc sản đã góp phần không nhỏ vào việc phát triển du lịch, phục vụ nhu cầu thưởng thức của du khách mỗi khi đến với Ninh Bình.

Với tất cả những điều kiện về tài nguyên du lịch thiên nhiên và văn hóa như trên, cả 3 huyện Nho Quan, Gia Viễn và Hoa Lư đều có thể phát triển các loại hình du lịch trong đó có du lịch homestay. Đối với du lịch homestay nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên là các danh lam thắng cảnh, nguồn tài nguyên du lịch văn hóa nhân văn là các công trình kiến trúc, di tích lịch sử văn hóa và lễ hội truyền thống  không phải là yếu tố quan trọng quyết định việc hình thành và phát triển nhưng những tài nguyên này có vai trò góp phần thu hút khách du lịch, và làm phong phú chương trình du lịch homestay. Dựa vào nguồn tài nguyên này, có thể tổ chức cho du khách các hoạt động tham quan danh lam thắng cảnh, các công trình kiến trúc, di tích lịch sử văn hóa và lễ hội ở địa phương, giúp du khách tìm hiểu thêm về giá trị tài nguyên thiên nhiên và văn hóa nhân văn ở địa phương.

Yếu tố quan trọng góp phần hình thành và phát triển du lịch homestay ở các địa phương trên chính là nét văn hóa truyền thống, phong tục tập quán, các làng nghề thủ công truyền thống, và ẩm thực. Bởi khách du lịch homestay với mục đích chính là tìm hiểu và khám phá các giá trị văn hóa bản địa thông qua việc “cùng ăn, cùng ở, cùng sinh hoạt” với người dân địa phương. Chính vì vậy, để phát triển du lịch homestay các địa phương cần biết khai thác các giá trị của văn hóa truyền thống, phong tục tập quán, nghề thủ công truyền thống và ẩm thực địa phương vào việc xây dựng các sản phẩm du lịch homestay.

2.3.2. Cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch homestay Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Cơ sở hạ tầng không phải là điều kiện tiên quyết để phát triển nhưng đó là một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình. Kể từ khi Nghị quyết số 15- NQ/ĐU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển du lịch đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030 đi vào thực hiện, cơ sở hạ tầng du lịch đã và đang được chú trọng đầu tư.

Hệ thống giao thông đường bộ, đường thủy đến các khu, điểm du lịch được tập trung nhâp cấp, làm mới, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại của khách du lịch. Tính từ năm 2018 – 2022 trên địa bàn toàn tỉnh cơ bản xây dựng xong hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ cho du lịch giai đoạn I của các khu du lịch gồm: Đã trải nhựa, cắm các biển chỉ dẫn, trồng cây hai bên đường và dải phân cách đoạn đường từ Quốc lộ 1A đến Chùa Bái Đính (dài 19km), đoạn đường từ Quốc lộ 1 A đến Chùa  ích Động (dài 7km); hoàn thành việc đổ bê tông tuyến đường từ chùa  ích Động đến Thung Nham dài (2,5km), tuyến đường từ đường 12B vào bến thuyền nhà Lê (xã Sơn Hà, huyện Nho Quan), đường từ Bái Đính đi Cúc Phương (đã cơ bản hoàn thành); nạo vét các thung, tạo hai tuyến du lịch đường thủy trong Khu du lịch sinh thái Tràng An, đường vào và hệ thống điện khu du lịch Vân Long…

Ngoài ra, từ năm 2020 tỉnh Ninh Bình triển khai “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” trên địa bàn toàn tỉnh. Sau 5 năm thực hiện Chương trình, kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội nông thôn của tỉnh cơ bản từng bước được hiện đại hóa, bộ mặt nông thôn đã có chuyển biến tích cực.

Về tiêu chí GTNT: Bằng nhiều nguồn lực và cách làm khách nhau đã xây mới, nâng cấp các đường giao thông với tổng chiều dài 1.682km; xây mới, sửa chữa 386 cầu, cống dân sinh và mở rộng mặt đường giao thông trong làng, trong xóm.

Về tiêu chí điện nông thôn: Tiếp tục nâng cấp mở rộng đã lắp đặt thêm 250.5km đường điện cao thế hạ thế, hàng trăm trạm biến áp; di chuyển hàng trăm cột điện từ lòng đường vào bên đường; Tiếp tục tổ chức bàn giao lưới điện xã cho ngành điện quản lý.100% xã có lưới điện quốc gia, tỷ lệ hộ dùng điện chiếm 99%.

Về tiêu chí bưu điện: Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin đã phát triển đến tận các xã vùng sâu vùng xa; đã xây dựng hàng chục cột phát sóng; Internet tốc độ cao đã đến các bưu điện xã, nhà văn hóa xã và thôn.100% xã truy cập, trên 40% thôn truy cập. Người dân nông thôn hầu hết được sử dụng các dịch vụ bưu chính, viễn thông phổ cập.

Xây dựng, nâng cấp 39 công trình nước sạch với tổng kinh phí đầu tư là 342 tỷ đồng, đã đưa vào sử dụng 29 công trình; xây dựng, cải tọa 102 bãi thu gom rác thải, hỗ trợ 1.189 xe chở rác, có 95 xã có tổ thu gom rác thải sinh hoạt.

Như vậy, cùng với thực hiện Nghị quyết số 15- NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh và “ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” trong thời gian qua cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội tỉnh Ninh  ình đã có nhiều thay đổi. Hệ thống đường giao thông, bưu chính viễn thông, điện và nước sạch sinh hoạt, đã được đầu tư làm mới, nâng cấp, cải tạo đáp ứng được nhu cầu của người dân và phục vụ cho việc phát triển du lịch trong đó có du lịch homestay.

Riêng đối với 6 xã ở 3 huyện mà tác giả tiến hành khảo sát trong Luận văn là huyện Nho Quan, Gia Viễn, Hoa Lư hầu hết các trục đường liên huyện, liên xã và đường trong thôn xóm đều được rải nhựa và bê tông hóa, lòng đường rộng các xe du lịch từ 30 đến 45 chỗ có thể đi vào tận các thôn trong xã. Hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt ở nông thôn được cải thiện, không có tình trạng nước thải sinh hoạt từ các hộ gia đình tràn ra đường làng ngõ xóm như trước kia nên vệ sinh môi trường được đảm bảo. Các xã khảo sát đều đã có điện và nước sạch sinh hoạt, phủ sóng điện thoại. Các hộ kinh doanh homestay đều lắp mạng Internet đáp ứng được việc phục vụ khách du lịch homestay khi đến lưu trú và sinh hoạt tại nhà dân. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

2.3.3. Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch homestay

Cơ sở vật chất kỹ thuật trong du lịch homestay có một số điểm khác biệt so với các loại hình du lịch khác. Sự khác biệt lớn nhất chính là việc cơ sở lưu trú của du lịch homestay đồng thời là nhà ở của người dân địa phương, ngoài ra còn có một số cơ sở lưu trú do các đơn vị kinh doanh du lịch homestay trên địa bàn tỉnh đầu tư để phục vụ khách du lịch. Ninh Bình là một tỉnh thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ, các làng quê mang đậm nét văn hóa vùng đồng bằng Bắc Bộ. Hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình, đến luỹ tre rủ bóng mát trên đường làng, hay vườn cây, ao cá. . . vốn là nét đẹp đặc trưng của làng quê Bắc Bộ. Một số làng ở tỉnh Ninh Bình vẫn giữ được nét đẹp này. Đặc biệt có rất nhiều hộ gia đình vẫn giữ được những ngôi nhà truyền thống làm bằng gỗ của ông cha để lại, một số hộ gia đình có điều kiện đã xây thêm nhà mới để phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt tiện nghi, nhưng vẫn giữ lại các ngôi nhà gỗ truyền thống.

Theo kết quả thống kê của tác giả tại 06 xã trên địa bàn 03 huyện Nho Quan, Gia Viễn, Hoa Lư có khoảng 30 hộ còn giữ được những ngôi nhà truyền thống. Tuy nhiên, do đặc điểm các ngôi nhà cổ truyền không có các công trình vệ sinh khép kín, hoặc các công trình vệ sinh không tiện nghi không đáp ứng được việc phục vụ khách du lịch, nên các hộ gia đình sau khi đăng ký kinh doanh homestay đều tiến hành cải tạo lại nhà cửa, đảo ngói, ngăn phòng, xây dựng thêm các nhà vệ sinh tự hoại, lắp đặt nước sạch, mạng internet và mua sắm thêm các tiện nghi đồ dùng để phục vụ nhu cầu sinh hoạt của du khách khi đến lưu trú tại gia đình. Đây chính là điều kiện về cơ sở vật chất để phát triển du lịch homestay nhằm phục vụ nhu cầu lưu trú và tìm hiểu văn hóa của du khách.

Bảng2.6. Thống kê số hộ gia đình đăng ký kinh doanh homestay và số lượng buồng phòng  lưu trú năm 2024

Ngoài cơ sở vật chất của các hộ đăng ký kinh doanh homestay thì còn có một số doanh nghiệp kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh cũng đã tiến hành đầu tư vốn xây dựng cơ sở vật chất để đón khách du lịch trải nghiệm hoạt động du lịch homestay ở Ninh Bình

Cơ sở vật chất của các hộ kinh doanh homestay và các doanh nghiệp kinh doanh du lịch homestay đã đáp ứng được 1 phần nhu cầu lưu trú và ăn uống của khách du lịch khi đến trải nghiệm hoạt động du lịch homestay tại Ninh Bình. Tuy nhiên, các dịch vụ bổ sung khác tại các xã mà tác giả tiến hành khảo sát còn nghèo nàn và sơ sài. Các hộ gia đình hầu hết không tổ chức thêm việc bán hàng lưu niệm, một số hộ gia đình chỉ bán các sản phẩm mà gia đình mình làm ra như các sản phẩm thêu ren, hay các sản phẩm từ trồng trọt. Nhìn chung các dịch vụ bổ sung chưa đáp ứng được nhu cầu mua sắm, vui chơi giải trí của khách du lịch.

2.3.4. Nguồn nhân lực phục vụ du lịch homestay Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Dân số toàn tỉnh Ninh  ình tính đến hết năm 2022 là 926.995 người trong đó huyện Nho Quan là 147.166 người, huyện Gia Viễn là 119.080 người, huyện Hoa Lư là 68.075 người.

Dân cư ở các huyện trên đều sống chủ yếu bằng nghề làm nông. Ngoài ra trong lúc nông nhàn họ làm thêm một số nghề thủ công truyền thống hoặc tham gia vào việc phục vụ du lịch tại một số điểm du lịch trên địa bàn huyện. Họ là những người có phẩm chất hiền lành, chất phác, là những chủ nhà mến khách. Những phẩm chất ấy trở thành tài nguyên du lịch hấp dẫn đối với mỗi khách du lịch, là nguồn lực quan trọng góp phần vào việc phát triển du lịch homestay.

Nguồn nhân lực phục vụ du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình chủ yếu là chủ nhà, các thành viên trong gia đình và đội ngũ nhân viên của các doanh nghiêp kinh doanh du lịch homestay trên địa bàn tỉnh. Theo kết quả thống kê của tác giả, số lượng lao động phục vụ du lịch homestay bao gồm lao động phục vụ chính và lao động thời vụ. Đối với các hộ kinh doanh homestay số lượng lao động chính là các chủ hộ gia đình và một số thành viên khác của hộ gia đình, ngoài ra khi số lượng khách quá đông các gia đình còn huy động, hay nhờ sự trợ giúp của những người họ hàng và hàng xóm. Đối với các doanh nghiệp kinh doanh homestay số lượng lao động chính là bộ phận nhân viên phục vụ hoạt động kinh doanh du lịch homestay.

Bảng2.7. Thống kê số lao động phục vụ du lịch homestay  ỏ các địa phương tiến hành khảo sát năm 2024

Cả 06 xã tiến hành điều tra khảo sát ở 03 huyện đều là những xã nằm trong các điểm, khu du lịch của tỉnh. Trong tổng số các hộ kinh doanh homestay có khoảng 50% số hộ đều là những người chèo đò ở các điểm du lịch như Khu DLST Tràng An, Tam Cốc –Bích Động, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, Động Thiên Hà…. Nên trình độ nhận thức về du lịch và phong cách phục vụ khách du lịch khá tốt.

Đối với lực lượng lao động của các doanh nghiệp du lịch kinh doanh homestay, đa phần là lao động phổ thông chưa qua trường lớp đào tạo về du lịch nhưng trong quá trình làm lâu dài đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong việc phục vụ khách du lịch. Trong vài năm gần đây, các doanh nghiệp đã tích cực đầu tư vào công tác đào tạo lực lượng lao động trong doanh nghiệp. Một vài doanh nghiệp điển hình như DNTN Ngôi Sao đã thuê chuyên gia về đào tạo nhân viên nâng cao chuyên môn nghiệp vụ. Bên cạnh đó, tất cả các doanh nghiệp đều sắp xếp thời gian cho nhân viên đi tham gia các lớp bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ do Sở VHTTDL Ninh Bình tổ chức.

Trong những năm gần đây, công tác đào tạo nguồn nhân lực ngành du lịch ở Ninh Bình đã và đang được quan tâm đầu tư phát triển với nhiều hình thức khác nhau. Đặc biệt, Sở VHTTDL tỉnh Ninh  ình đã phối hợp với Ban Quản lý Dự án Chương trình phát triển năng lực Du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội do Liên minh Châu Âu tài trợ (Dự án EU) tổ chức các lớp tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và nhận thức về du lịch có trách nhiệm cho đội ngũ lao động du lịch của tỉnh. Gần đây nhất, Sở VHTTDL tỉnh Ninh Bình còn phối hợp với Trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội tổ chức lớp bồi dưỡng nâng cao kiến thức du lịch cộng đồng cho gần 200 người dân địa phương có tham gia làm du lịch tại Khu du lịch sinh thái Vân Long nhằm nâng cao kiến thức cộng đồng dân cư về cơ hội và thách thức để phát triển du lịch, nâng cao ý thức thực hiện các quy định của pháp luật, tự giác thể hiện năng lực chuyên nghiệp của phục vụ du lịch, góp phần làm đẹp thêm hình ảnh của du lịch Ninh Bình.

Đa phần các hộ kinh doanh homestay và đội ngũ nhân viên của các doanh nghiệp kinh doanh homestay trên địa bàn tỉnh Ninh  ình đều được tham gia các lớp bồi dưỡng trên. Vì vậy, chất lượng nguồn nhân lực phục vụ du lịch homestay ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của nguồn nhân lực phục vụ du lịch homestay Ninh Bình là trình độ ngoại ngữ còn kém, hầu hết các chủ nhà kinh doanh homestay đều không biết ngoại ngữ đây là rào cản rất lớn trong việc phục vụ và đáp ứng nhu cầu của du khách, làm cho chất lượng phục vụ bị giảm thiểu đáng kể. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

2.3.5. Các hoạt động xúc tiến quảng bá du lịch homestay

Ninh Bình là một tỉnh có nhiều thế mạnh để phát triển du lịch, thời gian qua Sở VHTT&DL Ninh  ình đã thực hiện nhiều hình thức quảng bá các sản phẩm du lịch và đẩy mạnh kết nối các tour, tuyến tham quan từ các vùng, miền trên cả nước nhằm thu hút khách du lịch đến tham quan, chiêm bái.

Hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch trong thời gian qua luôn được ngành du lịch Ninh Bình đẩy mạnh trên các phương tiện thông tin đại chúng, các hội chợ, hội thảo, mạng Internet và phát hành ấn phẩm quảng bá du lịch giới thiệu về du lịch Ninh Bình.  

Năm 2022 công tác quảng bá, xúc tiến du lịch trong và ngoài tỉnh được đẩy mạnh, thông qua việc tổ chức Lễ hội truyền thống Cố đô Hoa Lư năm 2022; Hội chợ du lịch, liên hoan ẩm thực Đồng bằng sông Hồng tại thành phố Hải Phòng; liên hoan du lịch làng nghề truyền thống Hà Nội và các tỉnh đồng bằng sông Hồng tại thủ đô Hà Nội; hội chợ du lịch biển đảo quốc tế Nha Trang-Việt Nam 2022; hội chợ Du lịch Quốc tế thành phố Hồ Chí Minh năm 2022; Festival Trà Thái Nguyên năm 2022 tại Thái Nguyên; xây dựng gian hàng quảng bá du lịch tại Siêu thị BigC Ninh Bình; tổ chức hội nghị giới thiệu sản phẩm du lịch mới tại thành phố Hồ Chí Minh. . .

Trong năm 2023, ngành Du lịch Ninh Bình tiếp tục thực hiện có hiệu quả Nghị quyết 15/NQ-TU của Tỉnh ủy và Kế hoạch số 07/KH-U ND của UBND tỉnh về phát triển du lịch đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Tăng cường công tác xúc tiến du lịch, tập trung các nhóm công việc chính như: Tuyên truyền quảng bá trên các phương tiện thông tin đại chúng và các trang thông tin điện tử của địa phương và Trung ương; xuất bản các ấn phẩm quảng bá du lịch giới thiệu về du lịch Ninh Bình; tham gia quảng bá du lịch tại hội chợ trong nước và quốc tế; hội chợ du lịch quốc tế Việt – Trung tại Quảng Ninh; hội chợ quốc tế TRAVEX-HC tại Malaysia; hội chợ CITM tại Trung Quốc hoặc IT  ASIA tại Singapore; hội chợ du lịch quốc tế tại Đà Lạt, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; tổ chức các hội thảo xúc tiến quảng bá du lịch Ninh Bình tại thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng và tổ chức xúc tiến điểm đến du lịch tại Hàn Quốc, Thái Lan; tham gia phục vụ Đại lễ hội phật giáo thế giới tổ chức tại Chùa  ái Đính vào tháng 4-2023.

Năm 2024, Sở đã phối hợp với các doanh nghiệp kinh doanh du lịch tổ chức tham gia quảng bá, xúc tiến điểm đến du lịch Ninh Bình tại 7 lễ hội, hội chợ, tọa đàm quảng bá xúc tiến du lịch như: Ngày hội du lịch thành phố Hồ Chính Minh năm 2024 với chủ đề “ Ấn tượng di sản thế giới tại Việt Nam”; Hội chợ du lịch quốc tế Việt Nam VITM Hà Nội 2024; Hội chợ Triển lãm Du lịch – Lữ hành Hoa phượng đỏ Hải Phòng 2024… Đặc biệt, trong khuôn khổ chương trình Lễ đón bằng của UNESSCO ghi danh Quần thể danh thắng Tràng An là di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, ngày 24/01/2024, Sở VHTT&DL Ninh Bình phối hợp với Tổng cục Du lịch tổ chức Hội nghị Xúc tiến giới thiệu điểm đến Ninh Bình. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Với việc tăng cường các hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch trong thời gian qua đã góp phần vào việc tuyên truyền quảng bá về tiềm năng, thế mạnh, các sản phẩm của du lịch nói chung và du lịch homestay Ninh Bình nói riêng.

Bên cạnh các hoạt động quảng bá, xúc tiến của Sở VHTT&DL Ninh Bình, các doanh nghiệp kinh doanh du lịch homestay trên địa bàn tỉnh Ninh Bình cũng đã chủ động quảng bá, xúc tiến du lịch homestay bằng việc in các ấn phẩm, tờ rơi tệp gấp giới thiệu về sản phẩm du lịch homestay. Đặc biệt một số hộ kinh doanh và doanh nghiệp đã lập website đăng tải thông tin, hình ảnh giới thiệu về sản phẩm du lịch homestay của doanh nghiệp mình và tổ chức nhận đặt phòng, đặt tour trực tiếp trên website như: ninhbinhtourist. của DNTN Ngôi Sao, trang web tranganfarmstay của hộ anh Hoạt, limestoneviewhomestay của hộ anh Dũng. Với việc thành lập các website này du khách có nhu cầu tham gia du lịch homestay ở Ninh bình được cung cấp đầy đủ thông tin và có thêm nhiều sự lựa chọn trước chuyến đi của mình.

DNTN Ngôi Sao là một trong những đơn vị đi đầu trong kinh doanh du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình. Trong những năm vừa qua, Doanh nghiệp đã phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch tỉnh tham gia rất nhiều hội chợ, triển lãm du lịch. Bằng việc tổ chức gian hàng, in tờ rơi, tệp gấp, cẩm nang và phát sóng các đoạn phim về du lịch tại các hội chợ và triển lãm này doanh nghiệp đã giới thiệu cho du khách những hình ảnh về du lịch homesta, các sản phẩm du lịch homestay mà doanh nghiệp kinh doanh trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.

2.4. Điều kiện về Cầu để phát triển du lịch homestay ở Ninh Bình

Để tìm hiểu về mục đích, nhu cầu của khách du lịch đến Ninh Bình, tác giả tiến hành khảo sát 200 khách du lịch(trong đó 100 khách quốc tê và 100 khách nội địa lựa chọn đối tượng khách đi theo trường lớp, công ty, và cơ quan) tại 2 điểm du lịch tập trung phần lớn lượng khách du lịch đến Ninh Bình là: Khu du lịch sinh thái Tràng An, và Khu di tích Cố đô Hoa Lư. Kết quả thu về có 89 khách quốc tế, và 97 khách nội địa trả lời

Biểu đồ 2.3. Biểu đồ thể hiện mục đích khách du lịch đến Ninh Bình

Phần lớn khách du lịch đến Ninh Bình với mục đích tham quan danh lam thắng cảnh và tôn giáo tín ngưỡng. Mục đích tham quan khám phá chiếm 57% trong tổng 186 khách trả lời khảo sát. Mục đích tôn giáo tín ngưỡng chiếm 33.3%. Mục đích khác chỉ chiếm 9.7% số khách trả lời khảo sát.

Trong số 186 khách trả lời có tới 63.4% khách chỉ đi du lịch trong 1 ngày, và 24.7% khách đi du lịch trong thời gian 2 ngày 1 đêm và chỉ 4.8% khách đi du lịch Ninh Bình trong thời gian 3 ngày 2 đêm, các khoảng thời gian dài hơn chỉ chiếm 7%.

Kết quả khảo sát này phù hợp với kết quả tổng hợp và nhận định của Sở VHTT&DL Ninh Bình về mục đích chính của khách du lịch đến Ninh Bình là tham quan khám phá và tôn giáo tín ngưỡng. Khách du lịch lưu trú lại Ninh Bình rất ít. Ninh Bình chỉ là điểm ghé chân của du khách trong chuyến du lịch.91.4% khách có nhu cầu tìm hiểu giá trị văn hóa, phong tục tập quán.

Bảng 2.8. Bảng khảo sát nhu cầu của khách du lịch đến Ninh Bình Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Khách du lịch đến Ninh Bình chủ yếu để tham quan, kham phá trong đó số lượng khách có nhu cầu tìm hiểu giá trị văn hóa và phong tục tập quán địa phương tương đối cao. Đây chính là cơ hội cho việc phát triển du lịch homestay ở Ninh Bình. Vì khách du lịch tham gia hoạt động homestay với mục đích chính là nhu cầu tìm hiểu và khám phá các giá trị văn hóa bản địa.

Để phục vụ cho việc đánh giá thực trạng và tìm ra giải pháp phát triển du lịch homestay tác giả đã tiến hành khảo sát khách du lịch đến Ninh Bình về sự sẵn sàng tham gia đối với hoạt động du lịch này tại Ninh Bình.

Bảng 2.8. Bảng khảo sát mức độ sẵn sàng tham gia du lịch homesatay của du khách đến Ninh Bình

Trong tổng số 89 khách quốc tế trả lời khảo sát chỉ có 18 khách biết đến hoạt động du lịch homestay Ninh bình trong đó có 11 khách biết đến qua Internet,4 khách biết đến qua sách hướng dẫn du lịch và 3 khách biết đến qua nguồn thông tin khác. Mức độ sẵn sàng tham gia du lịch homestay ở Ninh Bình của đối tượng khách quốc tế tương đối cao.47.2% du khách trả lời sẽ chắc chắn tham gia và 31% du khách có thể tham gia nếu như có cơ hội quay trở lại Ninh Bình. Trong đó chủ yếu du khách chọn tham gia trong thời gian 2 ngày.

Đối với khách du lịch nội địa, tác giả tập trung khảo sát vào các đội tượng khách đi theo gia đình, đi theo trường lớp, cơ quan. Các khách này chủ yếu đến từ các thành phố lớn. Trong số 97 khách trả lời khảo sát có 32 khách biết đến du lịch homestay Ninh Bình, trong đó có 22 người biết đến qua Internet,6 người biết đến qua truyền hình,4 người biết đến qua nguồn thông tin khác. Mức độ sẵn sàng tham gia du lịch homestay ở Ninh Bình của đối tượng khách nội địa không cao.

Chỉ có 24 người chắc chắn tham gia,40 người có khả năng tham gia. Đa số những người này đều lựa chọn sẽ tham gia trong khoảng thời gian 1 ngày.

Thực tế khảo sát trên cho thấy, du lịch homestay tại Ninh Bình còn là điều mới mẻ đối với cả du khách trong và ngoài nước. Hầu hết du khách chưa biết đến loại hình du lịch này ở Ninh Bình. Thực tế này đòi hỏi, Sở VHTT&DL Ninh Bình, Trung tâm TTXTDL Ninh Bình và các doanh nghiệp kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh Ninh Bình cần phải đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến, quảng bá loại hình du lịch này. Một số kênh thông tin quảng bá cho du lịch homestay đã phát huy tác dụng như Internet và truyền hình. Do đó, trong thời gian tới cần phải tiếp tục sử dụng các kênh thông tin này và đẩy mạnh việc quảng bá trên các kênh thông tin khác để giới thiệu cho du khách về du lịch homestay.

Phần lớn du khách đều lựa chọn các tour du lịch homestay trong khoảng thời gian từ 1 ngày đến 2 ngày, đây là cơ sở cho việc xây dựng các sản phẩm du lịch phù hợp với nhu cầu của khách du lịch.

2.5. Nội dung và kết quả của du lịch homestay tỉnh Ninh Bình

2.5.1. Sản phẩm du lịch homestay Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Theo Luật Du lịch, “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”. Sản phẩm du lịch homestay là kết quả tổng hợp của việc khai thác giá trị tài nguyên du lịch tự nhiên, kết hợp với những giá trị văn hóa nhân văn của địa phương để tạo ra những sản phẩm phục vụ nhu cầu khách du lịch.

DNTN Ngôi Sao là đơn vị đi đầu trong việc xây dựng sản phẩm du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình nói chung và 2 huyện Gia Viễn, Nho Quan nói riêng. Hiện nay, Doanh nghiệp đã xây dưng 2 sản phẩm du lịch homestay là “Du khảo đồng quê” tổ chức khai thác ở Gia Viễn và “Một ngày làm nông dân” tổ chức khai thác ở cả 2 huyện Nho Quan và Gia Viễn.

“Du khảo đồng quê” được doanh nghiệp xây dựng thành 09 chương trình Tour, với nhiều sự lựa chọn về thời gian phục vụ nhu cầu tìm hiểu khám phá của du khách. Du khách có thể tự đạp xe hoặc ngồi trên phương tiện xe trâu bò đi qua các thôn, làng của xã Gia Vân và xã Gia Hòa. Tham gia những tour này du khách có cơ hội tham quan Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long, các danh lam, thắng cảnh và di tích đền, chùa, đình làng, chợ quê… Tham gia vào hoạt động đánh bắt thủy sản và hoạt động sản xuất nông nghiệp của người dân địa phương. “Du khảo đồng quê” là cơ hội đặc biệt dành cho du khách tìm hiểu nét văn hóa đặc trưng Ninh Bình.

“Một ngày làm nông dân” được doanh nghiệp tổ chức ở cả 2 huyện Nho Quan, và Gia Viễn. Tham gia chương trình này du khách được cùng với chủ nhà tham gia vào hoạt động canh tác nông nghiệp như cầy ruộng bằng trâu, đi cấy, nhổ mạ, đi gặt lúa bằng liềm và bằng hái, tát nước gầu dây, hay trồng hoa màu…. Tại các xã mà doanh nghiệp tổ chức chương trình “Một ngày làm nông dân” đều là những địa phương canh tác 2 vụ lúa, ngoài ra còn trồng hoa màu vụ đông. Do vậy, những hoạt động trong chương trình “Một ngày làm nông dân” rất phong phú và đa dạng. Ngoài ra, trong chương trình này du khách còn được cùng chủ nhà đánh bắt thủy sản: bắt Cua, cất Vó, nhấc Đó, thả Lưới…. Và được cùng chủ nhà chế biến món ăn địa phương bằng chính nguyên liệu đã đánh bắt được.

Cả hai sản phẩm du lịch homestay của doanh nghiệp đã thu hút được rất nhiều sự quan tâm của các công ty lữ hành và các nhà tổ chức tour. Hiện nay, các tour của các công ty lữ hành ở các tỉnh, thành phố khác có quan hệ với DNTN Ngôi Sao khi thiết kế tour về Ninh bình đều có chương trình “Một ngày làm nông dân” và “ Du khảo đồng quê”. Theo kết quả phỏng vấn của tác giả với đối tượng khách tham gia du lịch homestay thông qua DNTN Ngôi Sao thì có tới 90% du khách thích thú với các hoạt động của 2 chương trình du lịch này. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Đối với các hộ kinh doanh homestay khác tự nhận khách du lịch không qua các công ty lữ hành, tuy không xây dựng được các sản phẩm, các chương trình du lịch như DNTN Ngôi Sao nhưng cũng đã tổ chức rất nhiều hoạt động cho du khách như: cho du khách cùng tham gia hoạt động sản xuất nông nghiệp của gia đình, câu cá, đánh bắt thủy sản, cùng nấu món ăn địa phương, hướng dẫn du khách làm một số nghề thủ công khâu nón, đan lát, thêu ren…. . đặc biệt chính chủ nhà đóng vai trò là hướng dẫn viên địa phương đưa khách đi tham quan danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, tham gia lễ hội ở địa phương.

 2.5.2. Thị trường khách du lịch homestay 

Hiện tại Sở VHTT&DL Ninh Bình và Phòng VHTT các huyện Nho Quan, Gia Viễn, Hoa Lư chưa có thống kê cụ thể nào về số lượng khách, doanh thu từ du lịch homestay và thị trường khách du lịch homestay. Những nhận định dưới đây được đưa ra dựa trên nguồn điều tra của tác giả đối với khách du lịch tham gia hoạt động du lịch homestay thông qua DNTN Ngôi Sao và đối tượng khách tham gia du lịch homestay tại các hộ gia đình tự tổ chức kinh doanh homestay.

Theo kết quả điều tra 200 khách tham gia hoạt động du lịch homestay tại Ninh Bình,100 khách tham gia du lịch thông qua DNTN Ngôi Sao,100 khách tham gia du lịch homestay tại các hộ kinh doanh homestay khác. Kết quả thu được có 193 khách trả lời đầy đủ nội dung trong bảng khảo sát. Trong đó có 96 khách tham du lịch homestay thông qua DNTN Ngôi Sao và 97 khách tại các hộ tự tổ chức kinh doanh homestay khác cho thấy khách du lịch homestay tại Ninh Bình chủ yếu là các nước thuộc khu vực Châu Âu, trong đó khách Pháp chiếm tỷ lệ cao nhất 21.8%. Khách đến từ Châu Mỹ cũng chiếm tỷ lệ khá cao trong đó tập trung ở 2 thị trường chính là Mỹ và Canada. Khách đến từ Châu Úc và Châu Á chiếm tỷ lệ thấp nhất, trong đó khách Châu Á lại tập trung phần lớn ở thị trường Hàn Quốc. Đối tượng khách nội địa rất ít, chỉ chiếm 15,5% số lượng khách trả lời phiếu khảo sát. Số khách này là khách tham gia hoạt động du lịch homestay thông qua DNTN Ngôi Sao. Chủ DNTN Ngôi Sao về thị trường khách chính của doanh nghiệp chủ yếu là khách châu Âu trong đó khách Pháp chiếm tỷ lệ cao nhất.

Hầu hết khách quốc tế được khảo sát tham gia hoạt động du lịch homestay Ninh Bình lần đầu tiên. Trong 163 khách quốc tế trả lời phiếu khảo sát chỉ có 02 khách tham gia du lịch homestay ở Ninh Bình lần thứ hai, đó là 02 khách người Pháp, đã từng tham gia du lịch homestay với bạn bè, và lần quay trở lại này đưa gia đình đi cùng. Trong 30 khách Việt Nam trả lời phiếu khảo sát có 4 khách tham gia du lịch homestay ở Ninh Bình lần thứ hai cả 2 lần đều đi cùng với bạn bè. Tất cả những khách quay trở lại lần thứ hai này đều tham gia du lịch homestay ở Gia Vân, chứng tỏ sức hấp dẫn rất lớn của hoạt động homestay ở đây.

Khách du lịch biết đến du lịch homestay ở Ninh Bình thông qua các đại lý du lịch và công ty lữ hành chiếm 72%, qua sách hướng dẫn 5%, qua internet 7%,10% do bạn bè giới thiệu. Các hình thức khác như truyền hình, báo chí ít được du khách quan quan.

2.5.3. Phương thức tổ chức kinh doanh du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Loại hình du lịch homestay manh nha xuất hiện từ năm 2014 tại xã Gia Vân, huyện Gia Viễn khi du khách đến tham quan Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long có nhu cầu lưu trú tại nhà dân. Từ đó đến nay loại hình du lịch này đã nhân rộng ra khắp địa bàn tỉnh Ninh Bình. Một số địa phương phát triển loại hình du lịch này như: xã Gia Vân, Gia Hòa thuộc huyện Gia Viễn, xã Sơn Hà thuộc huyện Nho Quan, xã Ninh Xuân, Ninh Hải, Trường Yên thuộc huyện Hoa Lư và xã Yên Mạc thuộc huyện Yên Mô. Hầu hết các địa phương phát triển mạnh loại hình du lịch này đều là những địa phương có các điểm du lịch nổi tiếng của tỉnh như: Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long, Động Thiên Hà, Khu du lịch sinh thái Tràng An, Hang Múa, Tam Cốc –  ích Động….

Sau gần 10 năm xuất hiện và phát triển, du lịch homestay Ninh  ình đã có nhiều phương thức tổ chức kinh doanh khác nhau, trong đó có 3 phương thức tổ chức kinh doanh chính:

• Phương thức thứ nhất là Doanh nghiệp lữ hành đăng ký kinh doanh homestay với chính quyền địa phương, và đưa khách về trải nghiệm hoạt động du lịch homestay tại các hộ gia đình đủ điều kiện đón khách.
• Phương thức thứ hai là các hộ gia đình trực tiếp đăng ký kinh doanh homestay với chính quyền địa phương và trực tiếp đón khách.
• Phương thức thứ ba là các hộ gia đình cùng hợp tác với nhau thành lập

Tổ hợp tác Du lịch cộng đồng hoạt động giống như mô hình hợp tác xã, đăng ký kinh doanh homestay với chính quyền địa phương.

Theo kết quả nghiên cứu của tác giả tại huyện Gia Viễn và Nho Quan tồn tại cả 3 phương thức tổ chức kinh doanh trên. Điển hình tại xã Gia Vân huyện Gia Viễn, sau một thời gian dài hợp tác giúp đỡ nhau trong việc tổ chức đón khách về tham gia hoạt động du lịch homestay tại địa phương. Tháng 04 năm 2024, cả 04 gia đình ở thôn Mai Trung, xã Gia Vân đã quyết định thành lập Tổ hợp tác du lịch cộng đồng Gia Vân bao gồm 07 thành viên do anh Bùi Xuân Hồng làm tổ trưởng, đăng ký kinh doanh homestay với Phòng VHTT huyện Gia Viễn, hoạt động trên cơ sở hỗ trợ cùng phát triển. Theo đó, anh Hồng tổ trưởng là người trực tiếp đón khách từ các Công ty lữ hành và các khách lẻ liên hệ trực tiếp. Nếu các đoàn có số lượng khách đông thì cả 04 hộ trong tổ cùng tổ chức đón tiếp, nếu đoàn khách có số lượng ít hay cùng một lúc có nhiều đoàn khách thì từng hộ tổ chức đón tiếp theo vòng. Với việc thành lập tổ hợp tác này đã giải quyết được khó khăn cơ bản trong việc đón tiếp các đoàn khách có số lượng đông, vì hầu hết các hộ kinh doanh homestay chỉ có từ 2 đến 4 buồng lưu trú để phục vụ khách, do vậy tối đa mỗi hộ chỉ đón tiếp được các đoàn khách có số lượng khoảng 10 khách. Trong khi có rất nhiều đoàn liên hệ đặt phòng có số lượng từ 15 đến 20 khách nên các hộ không đủ năng lực để đón tiếp. Từ khi hợp tác thành lập tổ, thì với đoàn đông như vậy tổ trưởng sẽ thỏa thuận với khách để chia nhỏ đoàn khách ra và phân đến các hộ trong tổ cùng đón tiếp. Đây là mô hình hợp tác kinh doanh rất tốt cần được nhân rộng trên địa bàn tỉnh Ninh Bình để phát triển mạnh mẽ loại hình du lịch này.

Sự phối hợp giữa Doanh nghiệp lữ hành với các hộ gia đình để cùng nhau tổ chức kinh doanh homestay là phương thức tổ chức kinh doanh đã mang lại hiệu quả tốt tại Nho Quan và Gia Viễn trong thời gian qua. Đó là sự hợp tác giữa DNTN Ngôi Sao với các hộ gia đình tại các xã Gia Vân, xã Gia Hòa thuộc huyện Gia Viễn và xã Sơn Hà thuộc huyện Nho Quan. Có thể nói, DNTN Ngôi Sao là đơn vị đi đầu và có công lớn trong việc phát triển loại hình du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình. Từ năm 2014, Doanh nghiệp đã tổ chức kinh doanh du lịch homestay tại xã Gia Vân và xã Gia Hòa. Và năm 2019 sau khi khai thác tour du lịch động Thiên Hà, doanh nghiệp tiếp tục tổ chức kinh doanh du lịch homestay tại bản Thổ Hà, xã Sơn Hà, huyện Nho Quan. Trước khi tổ chức kinh doanh du lịch homestay tại các địa phương trên doanh nghiệp đã tiến hành khảo sát để chọn những hộ đủ tiêu chuẩn đón khách và ký hợp đồng hợp tác giữa doanh nghiệp và chủ nhà. Sau đó, doanh nghiệp sẽ trực tiếp đón khách và đưa khách đến các hộ gia đình để trải nghiệm du lịch homestay. Nhân viên doanh nghiệp cùng với các thành viên trong gia đình sẽ tham gia phục vụ nhu cầu ăn uống và các hoạt động lao động sản xuất của du khách. Với sự hợp tác giữa doanh nghiệp và các hộ dân đã mang lại rất nhiều lợi ích. Về phía doanh nghiệp, có thể cùng lúc đón được nhiều đoàn khách kể cả những đoàn có số lượng đông mà không phải đầu tư vốn xây dựng cơ sở vật chất trong khi vẫn đảm bảo được bản chất của du lịch homestay là du khách được “cùng ăn, cùng ở, cùng sinh hoạt” với người dân địa phương. Còn về phía hộ dân, luôn đảm bảo được số lượng khách đến lưu trú mà không phải chủ động tìm kiếm nguồn khách. Tuy nhiên, hạn chế của mô hình hợp tác này là vẫn tồn tại mâu thuẫn trong việc phân phối lợi ích giữa người dân với doanh nghiệp.

Ngoài 2 phương thức tổ chức kinh doanh trên, ở xã Gia Vân, huyện Gia Viễn nhiều hộ gia đình đã chủ động đăng ký kinh doanh homestay với phòng VHTT huyện Gia Viễn để tổ chức kinh doanh homestay. Và chủ động liên hệ với các công ty lữ hành để tìm kiếm nguồn khách. Một số hộ vẫn duy trì tốt hoạt động kinh doanh của mình, bên cạnh đó còn có một số hộ do không tìm kiếm được nguồn khách nên không thể duy trì hoạt động kinh doanh, hay một số hộ mặc dù có đăng ký kinh doanh nhưng chưa từng đón khách. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

2.5.4. Lượng khách du lịch homestay 

Hiện nay, Sở VHTT&DL Ninh  ình chưa có con số thống kê cụ thể về số lượng khách du lịch homestay Ninh Bình, nên nguồn số liệu này được tác giả tổng hợp qua các cuộc khảo sát tại DNTN Ngôi Sao và các hộ kinh doanh homestay ở xã Gia Vân, huyện Gia Viễn, xã Ninh Xuân, Ninh Hải, Trường Yên thuộc huyện Hoa Lư.

Trong tổng số 88 hộ đăng ký kinh doanh homestay thì có tới 60 hộ đăng ký kinh doanh với DNTN Ngôi Sao và nhận khách từ DNTN Ngôi Sao đưa đến. Và 28 hộ khác tự đăng ký kinh doanh và nhận khách từ các công ty lữ hành ở các địa phương khác, hay trực tiếp nhận khách thông qua website của mình. Tuy nhiên trong 28 hộ đăng ký kinh doanh này, có rất nhiều hộ ở Gia Vân huyện Gia Viễn mặc dù đăng ký kinh doanh nhưng chưa bao giờ đón khách, hay có những hộ ở xã Ninh Hải huyện Hoa Lư chỉ đón khách trong mấy năm đầu đăng ký kinh doanh, mấy năm gần đây thì không đón được khách nữa. Do vậy, tác giả chỉ  thống kê được số lượng khách du lịch homestay và doanh thu từ du lịch homestay của DNTN Ngôi Sao và một số hộ kinh doanh homestay thường xuyên đón khách ở một số địa phương của 3 huyện.

Bảng 2.10. Lượng khách du lịch homestay ở các địa phương điều tra tại tỉnh Ninh Bình 2021-2024

Các địa phương điều tra ở tỉnh Ninh Bình, có thể thấy số lượng khách du lịch homestay có xu hướng tăng, năm 2021 là 9.260 khách tăng lên 10.841 khách năm 2023. nhưng tốc tốc tăng không cao trong 2 năm tăng khoảng 17%. Đây là sự biến động không mấy khả quan về số lượng khách du lịch homestay qua các năm tại tỉnh Ninh Bình.

Khách du lịch homestay tập trung đông nhất ở 2 xã Gia Hòa và Gia Vân, huyện Gia Viễn tiếp đó là xã Sơn Hà, huyện Nho Quan đây là những địa phương mà DNTN Ngôi Sao tổ chức khai thác các tour du lịch homestay. Hiện nay DNTN Ngôi Sao có quan hệ hợp tác với khoảng hơn 30 công ty lữ hành ở khắp các tỉnh phố khác trên cả nước. Và các công ty này khi tổ chức các tour du lịch về Ninh Bình đều chọn sản phẩm du lịch homestay Ninh Bình trong lịch trình tour. Vì vậy, qua các năm lượng khách homestay của DNTN Ngôi Sao luôn ổn định. Đây thực sự là kết quả to lớn của mô hình liên kết giữa doanh nghiệp và các hộ gia đình trong việc khai thác tiềm năng du lịch địa phương vào việc phát triển du lịch homestay Ninh Bình. Tỉnh Ninh Bình cần có nhiều chủ trương, chính sách khuyến khích các doanh nghiệp lữ hành ở địa phương khai thác phát triển du lịch homestay.

Lượng khách homestay ở các xã thuộc huyện Hoa Lư tương đối thấp chiếm khoảng từ 4- 10% tổng lượng khách homestay của 3 huyện . Đặc biệt lượng khách homestay ở xã Ninh Hải đang có xu hướng giảm mạnh, nguyên nhân là do các hộ kinh doanh homestay không tìm kiếm được nguồn khách. Không đầu tư thêm vốn cải tạo cơ sở vật chất, và có sự cạnh tranh mạnh của một số cơ sở lưu trú homestay. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Qua quan sát của tác giả ở các đợt khảo sát thực địa, qua việc phỏng vấn ông Hà Huy Lợi – giám đốc DNTN Ngôi Sao và chủ các hộ kinh doanh homestay cho thấy, lượng khách đến tham gia du lịch homestay ở Ninh Bình cao nhất vào khoảng thời gian từ tháng 10 năm trước đến tháng 4 năm sau. Trong khoảng từ tháng 5 đến tháng 9 lượng khách rất ít, đặc biệt trong tháng 6 và tháng 7 hầu như không có khách. Có nhiều lý do của việc khách du lịch tập trung vào thời điểm từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Và vắng khách trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 9, vì:

Nguyên nhân thứ nhất vì đây cũng là mùa khách du lịch đến Ninh Bình, vì khách du lịch đến Ninh Bình chủ yếu với mục đích tham quan, và tôn giáo tín ngưỡng nên thời điểm đầu năm là thời điểm khách du lịch tập trung đến Ninh Bình cao nhất.

Nguyên nhân thứ hai, sản phẩm du lịch homestay Ninh Bình chủ yếu vẫn là các hoạt động lao động sản xuất nông nghiệp, đánh bắt thủy sản. Thời điểm từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau là thời điểm tập trung sản xuất nông nghiệp, gieo trồng thu hoạch lúa và vụ đông xuân. Có thể tổ chức được rất nhiều hoạt động cho du khách trải nghiệm.

Nguyên nhân thứ ba phải kể đến là thời điểm tháng 5 và tháng 6 là cao điểm mùa nắng nóng của miền Bắc nói chung và Ninh Bình nói riêng, khách du lịch chuyển sang du lịch nghỉ mát tại các bãi biển. Vì vậy, lượng khách du lịch đến Ninh Bình nói chung và khách du lịch tham gia hoạt động du lịch homestay ở Ninh Bình nói riêng đều giảm mạnh.

Như vậy, có thể nói du lịch homestay ở Ninh Bình cũng có tính mùa vụ rõ rệt. Để giảm tính mùa vụ trong du lịch homestay, các doanh nghiệp kinh doanh du lịch homestay và các hộ gia đình kinh doanh homestay cần có nhiều biện pháp, trong đó biện pháp hữu hiệu nhất là phải đa dạng hóa các sản phẩm du lịch homestay. Chú trọng khai thác các làng nghề thủ công trên địa bàn tỉnh, để làm phong phú thêm các hoạt động cho du khách khi đến tham gia du lịch homestay tại Ninh Bình.

2.5.5. Doanh thu từ du lịch homestay 

Bảng 2.11. Doanh thu từ du lịch homestay Ninh Bình đoạn 2021 – 2024

Doanh thu từ hoạt động du lịch homestay bao gồm: Doanh thu từ dịch vụ ăn uống, lưu trú, và các loại dịch vụ khác. Hiện nay, tại DNTN Ngôi Sao và tại các hộ kinh doanh homestay không tách riêng từng loại doanh thu. Nên kết quả trên đây được tổng hợp dựa trên kết quả kinh doanh của DNTN Ngôi Sao và các hộ kinh doanh homestay qua các năm.

Theo ông Hà Huy Lợi – giám đốc DNTN Ngôi Sao và các chủ hộ kinh doanh homestay khác thì doanh thu từ hoạt động homestay chủ yếu từ cung cấp dịch vụ ăn uống và lưu trú, trong đó doanh thu từ hoạt động ăn uống chiếm tỷ lệ cao nhất khoảng 80% doanh thu. Doanh thu từ lưu trú chỉ chiếm khoảng 20% doanh thu, lý do vì khách du lịch chỉ tham gia hoạt động homestay ở Ninh Bình trong khoảng 1 ngày 1 đêm, hoặc 2 ngày 1 đêm, số khách lưu trú lại từ 2 đêm trở lên rất ít. Đây cũng là tình trạng chung của du lịch Ninh Bình. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Nếu lấy tổng doanh thu chia cho tổng lượng khách thì doanh thu bình quân trên đầu khách chỉ vào khoảng từ 250.000 – 360.000/ khách. Kết quả này được đánh giá là tương đối thấp, vì nhiều nguyên nhân.

Nguyên nhân thứ nhất phải kể đến đó là doanh thu này chủ yếu từ cung cấp dịch vụ ăn uống, và lưu trú. Trong khi du lịch homestay là loại hình du lịch dựa vào cộng đồng, khách du lịch cùng ăn cùng ở với người dân nên giá cả chỉ thu ở mức bình dân. Các dịch vụ bổ sung khác như bán hàng lưu niệm và các sản vật địa phương chưa được du khách quan tâm.

Nguyên nhân thứ hai là do lượng khách du lịch homestay Ninh Bình chủ yếu là khách của các công ty lữ hành có quan hệ hợp tác với DNTN Ngôi Sao, và hộ anh Hồng ở xã Gia Vân. Vì vậy, các công ty lữ hành chỉ trả 1 mức giá quy định trên đầu khách. Giá lưu trú lại bình quân 80.000-100.000/ khách. Giá ăn uống khoảng 100.000 – 120.000 suất ăn. Vì vậy, tổng doanh thu và doanh thu bình quân trên khách du lịch homestay của DNTN Ngôi Sao và hộ anh Hồng còn rất thấp.

Doanh thu bình quân trên đầu khách của 2 hộ anh Dũng và anh Hoạt là cao nhất. Với hộ anh Dũng khoảng từ 600.000 – 1.200.000/ khách. Với hộ anh Hoạt khoảng từ 600.000 – 1.500.000/ khách. Chủ 2 hộ này đều là những hướng dẫn viên có biết tiếng Anh, sau khi nhận thấy tiềm năng phát triển ở địa phương đã chủ động đầu tư vốn xây dựng thêm cơ sở vật chất, lập website để cung cấp thông tin và nhận đặt phòng trên website, chủ động tìm kiếm nguồn khách. Vì vậy doanh thu từ du lịch homestay của 2 hộ này tương đối cao bao gồm cả kinh doanh ăn uống, lưu trú, đưa khách đi tham quan các điểm và bán các đồ lưu niệm. Kết quả kinh doanh 2 hộ trên cho thấy, các hộ kinh doanh homestay muốn phát triển kinh doanh trước hết cần phải cải tạo cơ sở vật chất, đầu tư thêm tiện nghi và đặc biệt là chủ động tìm kiếm nguồn khách, để chủ động việc phục vụ khách mà không phụ thuộc vào các công ty lữ hành.

Thông qua việc phân tích doanh thu từ hoạt động du lịch homestay ở các địa phương tại Ninh Bình có thể khẳng định, mặc dù Ninh Bình có rất nhiều lợi thế để phát triển du lịch homestay nhưng hiện nay du lịch homestay Ninh Bình phát triển chưa tương xứng với tiềm năng của tỉnh.

2.6. Nhận xét và đánh giá

2.6.1. Đánh giá của các đối tượng tham gia hoạt động du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

2.6.1.1. Đánh giá của khách du lịch

Tình hình kinh doanh du lịch homestay ở Ninh  ình được đánh giá là phát triển chưa tương xứng với tiềm năng. Vì vậy, việc tìm hiểu nguyên nhân để tìm ra các giải pháp kịp thời là điều vô cùng cần thiết. Để tìm hiểu được nguyên nhân trước hết cần phải tìm hiểu những cảm nhận, đánh giá của du khách tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch homestay.

• Về cơ sở hạ tầng kỹ thuật

 Cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ du lịch homestay cũng như các hoạt động du lịch khác bao gồm: hệ thống đường sá giao thông, điện nước sinh hoạt, hệ thống thông tin liên lạc, các dịch vụ ăn uống và vui chơi giải trí, và các dịch vụ bổ trợ khác.

Trong 193 phiếu trả lời của khách du lịch homestay tại các địa phương tác giả tiến hành khảo sát thì chỉ có 06 khách gặp phải khó khăn về dịch vụ Internet chiếm 3% số lượng khách trả lời. Có 12 khách gặp phải khó khăn về điện, nước sinh hoạt không ổn định chiếm 6% số khách trả lời.

Như vậy, nhìn chung cơ sở hạ tầng kỹ thuật của các địa phương về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu phát triển du lịch homestay. Tuy nhiên, tại những địa phương vùng sâu, vùng xa cần phải tiếp tục đầu tư để khắc phục tình trạng trên.

• Về tài nguyên thiên nhiên, văn hóa nhân văn

Bảng 2.12. Đánh giá của khách du lịch về tài nguyên thiên nhiên, văn hóa  nhân văn

Khách du lịch đánh giá tương đối tốt về độ hấp dẫn của nguồn tài nguyên thiên nhiên, văn hóa nhân văn. Kết quả đánh giá của khách du lịch về tài nguyên thiên nhiên và văn hóa nhân văn của các địa phương tiến hành khảo sát như sau: Cảnh quan thiên nhiên rất hấp dẫn; Đa dạng sinh học hấp dẫn; Di tích lịch văn hóa hấp dẫn; Nghề thủ công truyền thống và Phong tục tập quán ở mức độ bình thường; Ẩm thực địa phương hấp dẫn.

Như vậy, Cảnh quan thiên nhiên đẹp, đa dạng sinh học chính là tiềm năng, và thế mạnh cho việc phát triển du lịch homestay ở Ninh Bình. Vì vậy, cần phải có nhiều biện pháp để bảo vệ cảnh quan và môi trường thiên nhiên. Góp phần vào việc phát triển du lịch bền vững. Các tài nguyên văn hóa nhân văn ở Ninh  ình chưa được khách du lịch đánh giá cao. Nghề thủ công truyền thống, và phong tục tập quán được du khách đánh giá ở mức độ bình thường. Do vậy, trong thời gian tới tỉnh Ninh Bình cần chú trọng khai thác thế mạnh các làng nghề thủ công truyền thống vào việc phát triển du lịch homestay.

• Về an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, cơ sở vật chất và chất lượng dịch vụ

Theo kết quả khảo sát của tác giả, tình hình an ninh trật tự ở các địa phương tổ chức homestay là rất tốt có đến 82,9% du khách đồng ý với nhận định này; Vấn đề vệ sinh môi trường được đánh giá ở mức bình thường 49.7%. Du khách phàn nàn về tình trạng đường làng ngõ xóm còn bẩn còn nhiều phân động vật, rác thải sinh hoạt chưa được xử lý.

Bảng 2.13. Đánh giá của khách du lịch về vệ sinh môi trường, cơ sở vật chất và chất lượng dịch vụ Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Tình hình an ninh trật tự ở các địa phương luôn an toàn ổn định đã góp phần vào việc phát triển du lịch hoạt động du lịch homestay, vì khi tham gia du lịch homestay du khách sẽ đến địa phương cùng ăn, cùng ở, cùng sinh hoạt với người dân địa phương nên yếu tố an ninh trật tự luôn phải được đặt lên hàng đầu. Mặc dù, vệ sinh môi trường tại các địa phương chưa đến mức bị ô nhiễm, nhưng du khách vẫn phàn nàn về tình trạng mất vệ sinh ở đường làng ngõ xóm. Trong thời gian tới, chính quyền địa phương cần thực hiện nhiều biện pháp, tuyên truyền giáo dục người dân giữ vệ sinh chung, bảo vệ môi trường.

Dịch vụ lưu trú được đánh giá ơ mức bình thường 44.6% do chưa được hỗ trợ vốn nên nhiều hộ gia đình chưa đầu tư cải tạo nhà cửa, mua sắm thêm trang thiết bị mà chủ yếu dựa vào điều kiện sẵn có của gia đình nên chưa đáp ứng được nhu cầu của khách du lịch. Chất lượng dịch vụ ăn uống được đánh giá ở mức tốt 42.5%, các hộ nhận khách từ DNTN Ngôi Sao đã được doanh nghiệp tổ chức tập huấn về nấu ăn, và vệ sinh an toàn thực phẩm. Khách du lịch đánh giá cao về thái độ phục vụ của chủ nhà và đội ngũ nhân viên phục vụ của DNTN Ngôi Sao. Thái độ của cư dân địa phương đối với du khách tương đối tốt 47.7%. Trình độ ngoại ngữ là rào cản lớn nhất trong việc phục vụ khách du lịch. Trình độ ngoại ngữ của chủ nhà và đội ngũ nhân viên phục vụ du lịch được khách du lịch đánh giá là chưa tốt. Khách du lịch vẫn phải phụ thuộc vào đội ngũ hướng dẫn viên từ các công ty lữ hành đưa khách về.

Đánh giá chung về chương trình du lịch homestay Ninh Bình, có 37.3% du khách trả lời là Rất thú vị,54.9% du khách trả lời là Thú vị, chỉ có 6.7% du khách trả lời bình thường và 1% du khách trả lời là Không thú vị.

Như vậy, chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch homestay ở Ninh Bình đã được du khách đánh giá khá cao mặc dù chất lượng dịch vụ lưu trú và trình độ ngoại ngữ của chủ nhà và đội ngũ nhân viên còn nhiều hạn chế.

2.6.1.2. Đánh giá của các công ty kinh doanh du lịch tại Ninh Bình 

Trong khuôn khổ Luận văn, tác giả tiến hành phỏng vấn đại diện 5 doanh nghiệp du lịch đang kinh doanh du lịch tại 3 huyện Nho Quan, Gia Viễn, Hoa Lư. Đại diện các doanh nghiệp được phỏng vấn đều đánh giá Ninh Bình có thế mạnh về tài nguyên du lịch phong phú, điều kiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật đáp ứng nhu cầu phát triển du lịch, an ninh trật tự xã hội đảm bảo. Ninh Bình có tiềm năng lớn để phát triển du lịch homestay. Tuy nhiên tình hình phát triển du lịch homestay trên địa bàn tỉnh chưa tương xứng với tiềm năng. Để phát triển du lịch homestay tỉnh Ninh Bình cần phải có cơ chế, chính sách cụ thể như: quy hoạch hợp lý, cải cách thủ tục hành chính, ưu đãi đầu tư, hỗ trợ vốn để phát triển, cải thiện vệ sinh môi trường, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về phát triển du lịch.

2.6.1.3. Đánh giá của người dân địa phương. 

• Người dân đang kinh doanh homestay Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Theo kết quả phỏng vấn 30 hộ đang kinh doanh homestay trong đó 15 hộ nhận khách từ DNTN Ngôi Sao, và 15 hộ chủ động nhận khách từ các công ty lữ hành tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và khách liên hệ trực tiếp kết quả cho biết lý do chính để các hộ kinh doanh homestay là nhằm mục đích tăng nguồn thu nhập, tạo việc làm cho thành viên trong gia đình. Ngoài ra còn có một số lý do khác là để khôi phục nghề truyền thống và giới thiệu văn hóa địa phương cho du khách.

Tất cả các hộ đều mong muốn nhà nước có chính sách khuyến khích phát triển loại hình này như trợ cấp nguồn vốn, hoặc cho vay với mức lãi suất thấp để người dân đầu tư nâng cấp nhà cửa, hỗ trợ đào tạo.

Bảng 2.14. Nhu cầu đào tạo của các hộ kinh doanh homestay

Các hộ nhận khách từ DNTN Ngôi Sao cho biết thu nhập nhận được từ hoạt động kinh doanh homestay khoảng từ 3-4 triệu đồng/ tháng, còn với những hộ khác thì thu nhập khá hơn dao động từ 5-7 triệu đồng/ tháng. Hầu hết thu nhập từ hoạt động cung cấp dịch vụ ăn uống và lưu trú. Với kết quả này các hộ đều cho rằng chưa đáp ứng được mong muốn nâng cao thu nhập. Và thu nhập từ kinh doanh homestay chưa phải là thu nhập chính của gia đình.

Khi đón khách du lịch về tham gia hoạt động homestay tại gia đình, sinh hoạt của gia đình sẽ thay đổi một chút tuy nhiên không có xáo trộn nhiều. Và việc phát triển du lịch homestay không ảnh hưởng đến văn hóa truyền thống của gia đình.

• Người dân không kinh doanh homestay

Trong quá trình đi khảo sát thực địa của tác giả tại các hộ kinh doanh homestay.  Tác giả đã có dịp trò chuyện với những người dân sống xung quanh.

Tất cả ý kiến người dân xung quanh những hộ kinh doanh homestay đều cho rằng, họ không bị tác động xấu bởi khách du lịch đến tham gia hoạt động du lịch homestay. Tình hình an ninh trật tự ở địa phương vẫn ổn định. Hơn nữa, nhờ có chủ trương phát triển du lịch homestay tại địa phương, mà tình hình an ninh, trật tự xã hội, vệ sinh môi trường được tăng cường. Họ còn được giao lưu với nhiều khách đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau. Đặc biệt, với việc được tiếp xúc thường xuyên với người nước ngoài, thì con em họ đang học cấp 3 có cơ hội rèn luyện, trau dồi và nâng cao khả năng ngoại ngữ. Khi được hỏi về sự sẵn sàng tham gia kinh doanh homestay, đa số đều mong muốn tham gia nếu có chính sách hỗ trợ về vốn, và đào tạo của nhà nước.

2.6.2.  Những kết quả và hạn chế

2.6.2.1. Những kết quả đã đạt được

Thông qua việc phân tích, đánh giá các điều kiện để phát triển và thực trạng phát triển loại hình du lịch homestay tại một số địa phương của tỉnh Ninh Bình, tác giả nhận thấy du lịch homestay tại Ninh bình đã đạt được một số kết quả như sau:

Đầu tư kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch

Cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ du lịch nói chung và du lịch homestay đã từng bước được đầu tư, nâng cấp. Hệ thống đường giao thông đến các khu các điểm du lịch được nâng cấp, làm mới. Giao thông nông thôn đáp ứng được nhu cầu đi lại của người dân và phục vụ khách du lịch. Hệ thống điện, nước sinh hoạt được cấp đến từng thôn xóm. Sóng điện thoại, internet đến tận các vùng sâu, vùng xa. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Doanh nghiệp du lịch, và người dân đã chủ động đầu tư vốn nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật để phục vụ khách tham gia hoạt động homestay tại gia đình.

Thu hút và phục vụ các thị trường khách du lịch. 

Khách du lịch đến Ninh Bình tham gia hoạt động du lịch homestay đến từ nhiều quốc gia, nền văn hóa khác nhau. Lượng khách luôn luôn ổn định và có xu hướng tăng lên.

Hình thành sản phẩm du lịch homestay

Hiện nay, du lịch homestay nổi tiếng với các tour “Du khảo đồng quê” và “Một ngày làm nông dân” hai sản phẩm này được rất nhiều công ty lữ hành lựa chọn xây dựng chương trình du lịch cho du khách khi đến Ninh Bình. Và được khách đánh giá cao về độ hấp dẫn. Một số du khách có ấn tượng rất tốt với 2 sản phẩm này và đã giới thiệu cho bạn bè, gia đình, người thân đến Ninh Bình tham gia hoạt động du lịch homestay.  

Lợi ích từ du lịch homestay 

Doanh thu từ hoạt động du lịch homestay liên tục gia tăng qua các năm. Một số hộ kinh doanh homestay đã thực sự coi hoạt động kinh doanh homestay là thu nhập chính của gia đình. Doanh thu từ du lịch homestay đã góp phần nâng cao thu nhập của người dân, góp phần giải quyết công ăn việc làm cho các thành viên trong gia đình và một bộ phận nhân viên tại các doanh nghiệp. Du lịch homestay góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Nâng cao nhận thức về phát triển du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội.

2.6.2.2. Những hạn chế còn tồn tại

Quy hoạch và đầu tư 

Hiện tại chính sách phát triển loại hình du lịch homestay ở Ninh Bình còn chung chung. Chưa có chính sách hỗ trợ, đầu tư cụ thể. Quy hoạch phát triển chưa rõ ràng.

Quản  lý nhà nước 

Hiện tại Sở VHTT&DL Ninh Bình chưa tổ chức thống kê số lượng khách du lịch homestay tại địa phương. Do vậy, chưa đánh giá được thực trạng phát triển. Người dân kinh doanh homestay chủ yếu mang tính tự phát. Chưa có sự giám sát và quản lý của nhà nước đối với chất lượng sản phẩm du lịch này.

Sản phẩm du lịch Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Sản phẩm du lịch homestay của tỉnh còn nghèo nàn, chỉ xoay quanh các hoạt động tham quan danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa địa phương. Cùng lao động sản xuất và nấu ăn. Một số nghề thủ công truyền thống chưa được khai thác vào phát triển du lịch homestay. Chất lượng sản phẩm thấp, chưa có sức cạnh tranh với các địa phương khác.

Doanh thu từ du lịch homestay

Lượng khách và Doanh thu từ du lịch homestay tuy có tăng nhưng doanh thu bình quân trên lượt khách còn rất thấp, chiếm chưa tới 1% tổng lượng khách du lịch đến Ninh Bình. Doanh thu chủ yếu từ cung cấp dịch vụ ăn uống và lưu trú, trong khi doanh thu từ các dịch vụ khách hầu như không có hoặc rất thấp. Chưa biết khai thác nghề thủ công truyền thống vào việc phát triển mặt hàng lưu niệm để tăng doanh thu. Thu nhập từ du lịch homestay chưa thực sự góp phần nâng cao thu nhập của gia đình mà mới chỉ dừng lại ở mức độ cải thiện thu nhập.

2.6.3.  Xu hướng phát triển

Ninh  ình là vùng đất có truyền thống lịch sử lâu đời, nhiều cảnh quan thiên nhiên phong phú, độc đáo và hấp dẫn, lưu giữ nhiều di tích lịch sử văn hóa, công trình kiến trúc tôn giáo đặc săc. Đặc biệt, Quần thể danh thắng Tràng An được UNESSCO công nhận là Di sản hỗn Văn hóa Thiên nhiên thế giới khẳng định vị thế của điểm đến Ninh Bình trên bản đồ du lịch quốc tế và trong nước. Ninh  ình là điểm đến ngày càng quen thuộc với du khách. Ngành du lịch được tỉnh ủy Ninh  ình xác định là ngành kinh tế mũi nhọn trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội nhiệm kỳ 2024 – 2025.

Du lịch nói chung, du lịch cộng đồng nói riêng ngày càng phát triển trên thế giới và Việt Nam, điều này tạo ra những cơ hội lớn về nguồn khách và bài học kinh nghiệm cho sự phát triển du lịch homestay Ninh Bình.

Nhu cầu tìm hiểu, khám phá giá trị văn hóa của khách du lịch đang là xu hướng du lịch của thời đại rất phù hợp với đặc trưng của loại hình homestay. Tạo ra cơ hội lớn cho việc phát triển du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Tiểu kết chương  2 Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

Chương 2 của luận văn nghiên cứu về thực trạng hoạt động du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình thông qua việc khảo sát tại 3 huyện Nho Quan, Gia Viễn, Hoa Lư là những địa phương đang phát triển mạnh loại hình du lịch này. Tập trung vào kết quả hoạt động kinh doanh du lịch Homestay và đánh giá thực trạng hoạt động du lịch homestay ở các địa phương của tỉnh Ninh Bình.

Với những điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội thuận lợi, cùng tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch phong phú, truyền thống lịch sử lâu đời Ninh Bình đang dần trở thành một điểm đến du lịch hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Mặc dù là loại hình du lịch mới, song trong những năm qua du lịch homestay ở Ninh Bình cũng đã đạt được những thành tựu nhất định về việc xây dựng và khai thác sản phẩm du lịch, thu hút và phục vụ được lượng khách ổn định từ nhiều thị trường khác nhau. Tạo công ăn việc làm và cải thiện thu nhập của người dân địa phương thể hiện ở sự tăng trưởng về số lượng khách, doanh thu.

Đánh giá về du lịch homestay, các đối tượng tham gia hoạt động du lịch homestay đều cho rằng du lịch homestay tại tỉnh Ninh Bình có nhiều thế mạnh để phát triển nhưng tình hình phát triển hiện tại chưa tương xứng với tiềm năng của vùng. Vẫn còn tồn tại rất nhiều hạn chế về sản phẩm du lịch nghèo nàn, chất lượng dịch vụ thấp. Chính quyền, cơ quan quản lý du lịch địa phương chưa có chính sách cụ thể về quy hoạch và đầu tư phát triển. Luận văn: Thực trạng du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Luận văn: Giải pháp phát triển du lịch Homestay tại tỉnh Ninh Bình