Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Tác động của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính: Nghiên cứu trường hợp các công ty niêm yết của ngành hàng tiêu dùng tại Việt Nam dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.
Sau khi tìm hiểu những nội dung của chương 3, chương 4 sẽ trình bày thống kê mô tả và phân tích hệ số tương quan của các biến sử dụng trong mô hình nghiên cứu. Tiếp đến là quá trình lựa chọn mô hình hồi quy phù hợp, thực hiện các kiểm định đồng thời khắc phục chúng nếu mô hình xuất hiện các khiếm khuyết. Sau đó, kết quả sẽ được diễn giải sâu hơn ở phần thảo luận.
4.1 Thống kê mô tả
Dưới đây là bảng 4.1 thể hiện kết quả thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu của 75 công ty ngành hàng tiêu dùng niêm yết trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2024 trên sàn HOSE và HNX. Sau quá trình xử lý các quan sát bị thiếu thì kết quả thu được dữ liệu bảng không cân bằng với 570 quan sát.
Bảng 4.1: Thống kê mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu
- Biến ROA
Biến ROA có giá trị trung bình bằng 0,0784; tức khoảng 7,84%. Trong khi đó, độ lệch chuẩn là 0,0712, tương đối lớn so với giá trị trung bình (hệ số biến động = (0,0712 / 0,0784) * 100 = 90,81%). Điều này cho thấy khả năng sinh lợi nhuận trên tổng tài sản của các công ty có sự khác biệt nhiều.
Giá trị ROA dao động trong khoảng từ -0,0634 (Min) đến 0,2927 (Max), cho thấy trong mẫu có tồn tại doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ nhưng cũng có đơn vị đạt hiệu quả sử dụng tài sản rất cao.
Dữ liệu phản ảnh rằng ROA có mức dao động khá lớn, cho thấy hiệu quả sử dụng tài sản của các doanh nghiệp trong ngành hàng tiêu dùng không đồng đều, tuy nhiên phần lớn tập trung quanh mức trung bình khoảng từ 7 đến 8%.
- Biến ROE
Biến ROE có giá trị trung bình 0,1429; tương đương 14,29%; cho thấy trung bình các doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận khoảng 14,29% trên vốn chủ sở hữu. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Độ lệch chuẩn của ROE là 0,1208; tương đối lớn so với giá trị trung bình, cho thấy sự biến động đáng kể về khả năng sinh lời trên vốn chủ giữa các doanh nghiệp.
ROE dao động trong khoảng -14,53% (Min) đến 51,49% (Max). Tương tự như ROA, ROE phản ánh sự khác biệt lớn về hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu giữa các doanh nghiệp, tuy nhiên trung bình toàn mẫu vẫn duy trì ở mức khá tích cực.
- Biến Tobin’s Q
Do biến Tobin’s Q có phân phối lệch phải, nghiên cứu thực hiện biến đổi logarit tự nhiên để làm giảm độ lệch và giúp dữ liệu tiệm cận phân phối chuẩn hơn, từ đó phù hợp với các giả định của mô hình hồi quy.
Biến Tobin’s Q sau khi biến đổi log có giá trị trung bình 0,1254 và độ lệch chuẩn 0,5443; cho thấy mức độ phân tán của biến tương đối lớn giữa các doanh nghiệp. Giá trị Min là -1,3422 và giá trị Max là 1,5930; phản ánh sự khác biệt đáng kể về định giá thị trường giữa các công ty trong mẫu.
- Biến CGI
Biến CGI có giá trị trung bình 0,4544; cho biết mức độ QTCT trung bình của các công ty trong mẫu đạt khoảng 45,44% theo thang đo của chỉ số CGI.
Độ lệch chuẩn của CGI là 0,1502; phản ánh mức độ khác biệt vừa phải về chất lượng QTCT giữa các công ty.
Nhìn chung, CGI dao động trong khoảng 0,0975 đến 0,8997; cho thấy sự chênh lệch khá lớn về mức độ tuân thủ và thực hành quản trị công ty (phản ánh sự đa dạng trong chất lượng quản trị doanh nghiệp của các công ty trong mẫu nghiên cứu).
- Biến SIZE
Biến SIZE đại diện cho quy mô công ty (đo bằng logarit tự nhiên của tổng tài sản). Quy mô công ty trong mẫu có sự khác nhau tương đối đáng kể khi giá trị trung bình là 7,0990 và độ lệch chuẩn của biến này là 1,5949.
SIZE có giá trị nhỏ nhất 4,4427 và lớn nhất 11,2877; phản ánh sự tồn tại của cả đơn vị quy mô nhỏ và đơn vị quy mô rất lớn trong mẫu nghiên cứu. Sự đa dạng này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân tích ảnh hưởng của quy mô công ty trong mô hình hồi quy. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
- Biến LEV
Biến LEV đại diện cho đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp. Giá trị trung bình của LEV là 0,4337; cho thấy trung bình 43,37% tổng tài sản của công ty được tài trợ bằng nợ. Độ lệch chuẩn là 0,1908; cho thấy mức độ sử dụng nợ giữa các doanh nghiệp khá khác nhau.
Giá trị nhỏ nhất của LEV là 0,0345; tức chỉ khoảng 3,45% tài sản được tài trợ bằng nợ, trong khi giá trị lớn nhất là 0,7881 (78,81%). Điều này thể hiện một số công ty phụ thuộc đáng kể vào nguồn vốn vay, qua đó phản ánh sự khác biệt rõ nét trong cơ cấu vốn giữa các doanh nghiệp.
- Biến AGE
Biến AGE biểu thị số năm hoạt động của công ty. Giá trị trung bình đạt 15,45 năm, cho thấy phần lớn công ty trong mẫu đã có thời gian hiện diện tương đối dài trên thị trường. Độ lệch chuẩn 4,77 năm phản ánh sự phân hóa nhất định về tuổi đời giữa các doanh nghiệp.
Giá trị nhỏ nhất là 3 năm và lớn nhất là 31 năm, cho thấy mẫu nghiên cứu bao gồm cả doanh nghiệp mới thành lập và những doanh nghiệp có lịch sử hoạt động lâu năm.
- Biến COVID
Biến COVID là biến giả dùng để phản ánh giai đoạn chịu ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. Giá trị trung bình của giả là 0,3193; nhằm mô tả rằng khoảng 31,93% số quan sát trong mẫu thuộc giai đoạn bị ảnh hưởng bởi đại dịch và phần còn lại thuộc giai đoạn trước và sau đại dịch.
4.2 Phân tích tương quan Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Bảng ma trận tương quan được sử dụng nhằm xem xét mối quan hệ tuyến tính giữa các biến trong mô hình nghiên cứu. Đồng thời việc đánh giá tương quan cũng là bước đầu giúp kiểm tra sơ lược khả năng xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến trước khi thực hiện hồi quy.
- Bảng 4.2: Ma trận hệ số tương quan giữa các biến
Bảng 4.2 thể hiện rằng biến giải thích CGI có tương quan dương với biến phụ thuộc Tobin’s Q (0,2853) và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%. Có thể thấy, các doanh nghiệp có chất lượng quản trị tốt hơn thường được thị trường đánh giá tích cực hơn. Tuy nhiên, CGI không tìm thấy sự tương quan với ROA và ROE, mối quan hệ trực tiếp giữa QTCT và hiệu quả sinh lời kế toán chưa thể hiện rõ trong phân tích tương quan.
Đối với các biến kiểm soát, biến SIZE và ROA có hệ số tương quan âm (-0,0896) ở mức ý nghĩa 5%, cho biết các doanh nghiệp có quy mô lớn hơn có xu hướng đạt tỷ suất sinh lời trên tài sản thấp hơn. Tuy nhiên, SIZE lại có tương quan dương với Tobin’s Q (0,1970), CGI (0,5456) và LEV (0,4346), cho thấy các doanh nghiệp lớn thường có giá trị thị trường cao hơn, mức độ QTCT tốt hơn và ưu tiên sử dụng tài trợ bằng nợ hơn.
Không tìm thấy mối tương quan có ý nghĩa thống kê giữa LEV với ROE và Tobin’s Q. Tuy nhiên, LEV có tương quan âm với ROA (-0,2716) với mức ý nghĩa 1%, bước đầu dự đoán rằng việc sử dụng đòn bẩy tài chính cao có thể làm giảm nhẹ hiệu quả sinh lời trên tài sản của doanh nghiệp.
Đối với biến AGE, kết quả cho thấy biến này không có mối tương quan có ý nghĩa với các chỉ tiêu HQTC như Tobin’s Q, ROA và ROE. Mặt khác, biến AGE được tìm thấy có tương quan dương với CGI (0,2755) và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, phần nào phản ánh các doanh nghiệp hoạt động lâu năm thường có hệ thống quản trị hoàn thiện hơn.
Cuối cùng, biến giả hiện diện cho giai đoạn ảnh hưởng của COVID-19 không tìm thấy mối tương quan với các biến HQTC. Tuy nhiên, biến này có tương quan tích cực với biến độc lập CGI, thể hiện rằng trong thời gian đại dịch, các công ty trong mẫu có xu hướng cải thiện các hoạt động QTCT. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Nhìn chung, hệ số tương quan giữa biến độc lập và biến phụ thuộc cũng như giữa các biến giải thích trong mô hình đều nhỏ hơn 0,8; cho biết không tồn tại hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng giữa các biến. Vậy nên, dữ liệu phù hợp để tiếp tục thực hiện các phân tích hồi quy nhằm kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.
4.3 Kiểm định đa cộng tuyến
Từ kết quả kiểm tra tương quan ở trên, không tìm thấy sự tương quan đáng kể nào giữa các biến trong mô hình. Tuy vậy, để thận trọng vẫn cần thực hiện kiểm tra khả năng xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến giữa các biến độc lập trong mô hình. Nghiên cứu sử dụng hệ số phóng đại phương sai – VIF để phản ánh mức độ một biến độc lập có thể được giải thích bởi các biến độc lập còn lại trong mô hình.
- Bảng 4.3: Kết quả kiểm định đa cộng tuyến
Hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng thường được xem xét khi giá trị VIF lớn hơn 10. Bảng 4.3 cho thấy các giá trị VIF của các biến đều ở mức khá thấp (nhỏ hơn 2). Thêm vào đó, VIF trung bình cũng chỉ ở mức 1,43, cho thấy mối quan hệ tuyến tính giữa các biến giải thích không ở mức cao nên không gây ra sự sai lệch lớn trong việc ước lượng các hệ số hồi quy. Có thể nhận định rằng mô hình nghiên cứu không xuất hiện đa cộng tuyến đáng kể giữa các biến độc lập. Do vậy, có thể giữ các biến này trong các kiểm định tiếp theo mà không làm suy giảm độ tin cậy của kết quả.
4.4 Phân tích hồi quy và thực hiện các kiểm định Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
4.4.1 Kết quả hồi quy của các mô hình Pooled OLS, FEM và REM
Dưới đây là phần tổng hợp kết quả hồi quy của mô hình 1, 2 và 3 tương ứng với ba biến phụ thuộc là ROA, ROE và Tobin’s Q. Trước tiên, tác giả thực hiện hồi quy ở cả ba mô hình: Pooled OLS, FEM và REM để đối chiếu và chọn lựa mô hình thích hợp với mỗi biến phụ thuộc.
- Bảng 4.4: Kết quả hồi quy của mô hình 1 với biến phụ thuộc là ROA
- Bảng 4.5: Kết quả hồi quy của mô hình 2 với biến phụ thuộc là ROE
- Bảng 4.6: Kết quả hồi quy của mô hình 3 với biến phụ thuộc Tobin’s Q
Từ kết quả ước lượng đã được tổng hợp ở trên, có thể thấy rằng biến giải thích CGI tác động không ổn định đến HQHĐ và giá trị thị trường của doanh nghiệp. Tuy CGI có ý nghĩa đối với ROA và Tobin’s Q trong mô hình Pooled OLS, nhưng kết quả này không còn được duy trì trong FEM và REM, phản ánh rằng ảnh hưởng của QTCT chưa thực sự vững chắc khi kiểm soát các yếu tố đặc thù doanh nghiệp.
Đối với biến kiểm soát LEV thể hiện tác động rõ rệt nhưng không đồng nhất giữa các thước đo. Cụ thể, LEV có ý nghĩa thống kê và có tác động tiêu cực đối với ROA, ngược lại, biến này lại có tác động dương đến Tobin’s Q trong FEM và REM. Cho thấy việc sử dụng đòn bẩy tài chính làm suy giảm hiệu quả sinh lời trên tài sản nhưng lại có thể được thị trường đánh giá tích cực trong một số bối cảnh.
Mặt khác, biến AGE cho thấy tác động âm và có ý nghĩa thống kê đối với cả ROA và ROE trong các mô hình có kiểm soát hiệu ứng cá thể (FEM và REM), trong khi không có ý nghĩa đối với Tobin’s Q. Thể hiện rằng các doanh nghiệp lâu năm có xu hướng đạt hiệu quả sinh lời thấp hơn, nhưng tuổi đời không có mối liên hệ đáng kể đến giá trị thị trường.
Cuối cùng, biến kiểm soát SIZE và biến giả đại diện cho COVID-19 không cho thấy ý nghĩa thống kê nhất quán ở cả ba mô hình với ba biến phụ thuộc, cho thấy quy mô doanh nghiệp và ảnh hưởng của đại dịch chưa đóng vai trò rõ ràng trong việc giải thích HQTC trong mẫu nghiên cứu.
Nhìn chung, kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố nội tại như đòn bẩy tài chính và tuổi công ty có ảnh hưởng đáng kể hơn đến HQHĐ, trong khi tác động của QTCT và yếu tố bên ngoài chưa thể hiện tính nhất quán trong các mô hình ước lượng.
4.4.2 Chọn lựa mô hình phù hợp Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Sau khi có kết quả ở cả ba mô hình Pooled OLS, FEM và REM, cần tiến hành chọn mô hình thích hợp với từng biến phụ thuộc. Các kiểm định được sử dụng là: F-test, Breusch-Pagan test và Hausman test.
- Bảng 4.7: Các kiểm định lựa chọn mô hình phù hợp
Với kiểm định F, giả thuyết để lựa chọn mô hình Pooled OLS và FEM như sau:
- Giả thuyết H0: Mô hình Pooled OLS là phù hợp
- Giả thuyết H1: Mô hình FEM là phù hợp
Ở cả ba mô hình đều cho kết quả Prob > F = 0,0000 < 0,05. Vậy nên, giả thuyết H0 bị bác bỏ đồng nghĩa với việc chọn FEM.
Tiếp đến là lựa chọn mô hình Pooled OLS và REM, kiểm định Breusch-Pagan với giả thuyết là:
- Giả thuyết H0: Mô hình Pooled OLS là phù hợp
- Giả thuyết H1: Mô hình REM là phù hợp
Kết quả của cả ba mô hình đều cho thấy Prob > chibar2 = 0,0000 < 0,05 nên bác bỏ giả thuyết H0 và kết luận mô hình REM là phù hợp hơn.
Cuối cùng, kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn giữa FEM và REM có giả thuyết như sau:
- Giả thuyết H0: Mô hình REM là phù hợp
- Giả thuyết H1: Mô hình FEM là phù hợp
Tương tự như trên, cả ba mô hình đều có Prob > chi2 thấp hơn mức ý nghĩa 5% (0,05). Do đó, bác bỏ giả thuyết H0 đồng nghĩa FEM là mô hình thích hợp. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Sau khi có kết quả từ các kiểm định, giữa ba mô hình Pooled OLS, FEM và REM thì FEM là mô hình thích hợp nhất với cả ba biến phụ thuộc ROA, ROE và Tobin’s Q.
4.4.3 Kiểm định các khuyết tật của mô hình được lựa chọn
Mặc dù đã lựa chọn được mô hình phù hợp nhưng các mô hình vẫn có thể tồn tại các khuyết tật dẫn đến vi phạm các giả định ban đầu. Chúng có thể gây ra ước lượng sai về sai số chuẩn dẫn đến các kiểm định ý nghĩa thống kê (t-test, p-value) không còn đáng tin cậy. Điều này có thể làm sai lệch kết quả thống kê. Vì vậy, cần thực hiện kiểm định các khuyết tật (như hiện tượng phương sai sai số thay đổi và hiện tượng tự tương quan) nhằm khắc phục chúng để thu được kết quả thống kê đáng tin cậy.
Bảng 4.8: Kiểm định các khuyết tật của mô hình FEM
Giả thuyết kiểm định hiện tượng phương sai sai số thay đổi:
- Giả thuyết H0: Mô hình không tồn tại hiện tượng phương sai sai số thay đổi
- Giả thuyết H1: Mô hình có tồn tại hiện tượng phương sai sai số thay đổi
Giả thuyết kiểm định hiện tượng tự tương quan:
- Giả thuyết H0: Mô hình không tồn tại hiện tượng tự tương quan
- Giả thuyết H1: Mô hình có tồn tại hiện tượng tự tương quan
Theo tổng hợp ở bảng 4.8, kiểm định Modified Wald có Prob > chi2 nhỏ hơn mức ý nghĩa 5% (0,05) ở cả ba mô hình nên có thể kết luận cả ba đều có hiện tượng phương sai sai số thay đổi.
Kiểm định Wooldridge cũng cho kết quả Prob > F nhỏ hơn 0,05 ở mô hình 1, 2 và 3. Do đó, hiện tượng tự tương quan cũng tồn tại ở cả ba mô hình.
4.4.4 Khắc phục các khuyết tật của mô hình Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Để khắc phục hiện tượng phương sai sai số thay đổi và hiện tượng tự tương quan, tác giả đề xuất sử dụng phương pháp ước lượng bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS-Feasible Generalized Least Squares) để kết quả thống kê tin cậy hơn.
- Bảng 4.9: Kết quả hồi quy FGLS
Từ kết quả hồi quy FGLS, các mô hình được trình bày như sau:
Mô hình 1 với biến phụ thuộc ROA: ROAit = 0,12094 + 0,00602*SIZEit − 0,13078*LEVit − 0,00159*AGEit + εit
Với mô hình 1, không tìm thấy sự tác động của biến độc lập CGI và biến giả COVID tới ROA ở mức ý nghĩa 5%. Mặt khác, biến kiểm soát SIZE thì có tác động dương đến ROA trong khi hai biến kiểm soát còn lại (LEV và AGE) thì ảnh hưởng ngược chiều đến biến phụ thuộc với mức ý nghĩa 5%.
Mô hình 2 với biến phụ thuộc ROE: ROEit = 0,13951 + 0,01325*SIZEit − 0,05354*LEVit− 0,00356*AGEit + εit
Tương tự như mô hình 1, kết quả mô hình 2 cũng cho thấy các biến kiểm soát có mối tương quan với biến phụ thuộc ROE ở mức ý nghĩa 5%. Trong đó SIZE tác động cùng chiều còn LEV và AGE tác động ngược chiều đến ROE. Kết quả hồi quy từ các mô hình Pooled OLS, FEM và REM đều cho thấy CGI không có ý nghĩa thống kê đối với ROE. Mặc dù mô hình FGLS cho kết quả CGI có giá trị p-value = 0,085, tức là hệ số có ý nghĩa ở mức 10% cho thấy mức độ tin cậy cũng không đủ mạnh. Nên để nhận định một cách thận trọng thì tác giả chưa đủ bằng chứng để đưa CGI vào mô hình với biến phụ thuộc ROE.
Mô hình 3 với biến phụ thuộc Tobin’s Q: Tobin’s Qit = −0,42641 + 0,44023*CGIit + 0,04715*SIZEit + εit
Kết quả của mô hình 3 thể hiện rằng CGI có tác động dương tương đối mạnh với Tobin’s Q ở mức ý nghĩa 1%. Trong khi biến kiểm soát LEV, AGE và biến giả COVID không có ý nghĩa thống kê thì biến SIZE lại tồn tại mối tương quan tích cực đến Tobins’s Q với p-value = 0,004. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Thêm vào đó, để kiểm tra tính vững của kết quả ước lượng, nghiên cứu tiếp tục sử dụng phương pháp 2SLS để xem xét khả năng tồn tại hiện tượng nội sinh trong mô hình với giả định biến CGI có thể là biến nội sinh do khả năng tồn tại mối quan hệ hai chiều QTCT và HQTC của doanh nghiệp. Biến công cụ được lựa chọn là giá trị trễ 1 năm của CGI nhằm phản ánh mối liên hệ với biến nội sinh nhưng không tác động trực tiếp đến sai số của mô hình (chi tiết kết quả kiểm định được trình bày ở phụ lục 6). Tổng quát cho thấy, kết quả kiểm định Durbin–Wu–Hausman cho thấy p-value lớn hơn 0,05, do đó không có đủ bằng chứng thống kê để bác bỏ giả thuyết các biến là ngoại sinh. Song song với đó, kiểm định first-stage cho thấy giá trị F-statistic lớn hơn 10, hàm ý biến công cụ được sử dụng có mức độ tương quan phù hợp với biến nội sinh và không xảy ra hiện tượng công cụ yếu (chi tiết kết quả kiểm định được trình bày ở phụ lục 6).
Kết quả ước lượng từ mô hình 2SLS nhìn chung tương đồng với kết quả của mô hình FGLS. Cụ thể, CGI không có tác động có ý nghĩa thống kê đến ROA và ROE, nhưng có ảnh hưởng tích cực đến Tobin’s Q. Sự nhất quán giữa kết quả FGLS và 2SLS cho thấy hiện tượng nội sinh không ảnh hưởng đáng kể đến mô hình nghiên cứu, qua đó góp phần củng cố độ tin cậy và tính bền vững của các kết quả thực nghiệm từ mô hình FGLS.
Có thể thấy rằng, sau khi áp dụng FGLS để khắc phục khiếm khuyết của mô hình FEM thì kết quả hồi quy cho thấy các biến độc lập và biến kiểm soát có sự tác động rõ rệt đến biến phụ thuộc hơn. Bên cạnh đó, một số biến lại cho kết quả khác so với kỳ vọng dấu ban đầu, cụ thể được trình bày ở bảng tổng hợp 4.10:
- Bảng 4.10: So sánh dấu kỳ vọng và kết quả hồi quy
4.5 Thảo luận kết quả nghiên cứu Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Kết quả ước lượng FGLS với ba biến phụ thuộc là ROA, ROE và Tobin’s Q cho thấy một số phát hiện quan trọng, vừa có điểm tương đồng vừa có sự khác biệt so với các nghiên cứu trước.
Trước hết, khi nhìn vào biểu đồ 4.1 – thể hiện xu hướng biến động qua các năm, chỉ số QTCT cho thấy đang dần có chuyển biến tích cực. Ở giai đoạn trước năm 2019, CGI trung bình của các công ty hàng tiêu dùng chỉ dao động dưới mức 0,4 nhưng sau giai đoạn này chỉ số QTCT đã tăng đều qua các năm và đạt mức 0,537 vào năm 2024. Tuy chỉ số CGI trung bình chưa được coi là quá cao nhưng QTCT đã được cải thiện theo chiều hướng ngày càng tốt lên, đây chính là kết quả có được từ những đổi mới trong khung pháp lý của Việt Nam. Từ văn bản khuyến khích thực hiện như: Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty theo Thông lệ Tốt nhất Việt Nam 2019 đến các văn bản pháp luật: Luật Doanh nghiệp 2020, Luật Chứng khoán 2019, Thông tư 116/2020/TT-BTC được ban hành để thúc đẩy QTCT theo thông lệ quốc tế và hướng đến sự minh bạch và trách nhiệm với cộng đồng – xã hội. Bên cạnh đó, ROA và ROE lại ít dao động và có dấu hiệu giảm nhẹ cũng phần nào phản ánh là biên độ dao động không đủ mạnh để tạo ra sức ảnh hưởng khi phân tích mối liên hệ của chúng và CGI. Mặt khác, Tobin’s Q có sự biến động mạnh trước năm 2019 và sau đó không tăng tiên tục nhưng vẫn có xu hướng cải thiện trong từng giai đoạn (2019-2021 và 2022-2024). Điều này thể hiện rằng, bên cạnh sự biến động do nhiều yếu tố khác chi phối thì giá trị thị trường của công ty cũng chịu tác động và được cải thiện nhờ QTCT tốt.
- Biểu đồ 4.1: Xu hướng biến động của CGI và các biến phụ thuộc qua các năm
Thảo luận sâu hơn về kết quả hồi quy, nghiên cứu cho thấy biến CGI không có tác động đến ROA và ROE, nhưng lại có ảnh hưởng tích cực đến Tobin’s Q với hệ số là 0,44023 và có độ tin cậy cao (p-value < 0,01). Đầu tiên, một trong những lý do có thể xem xét chính là sự khác biệt giữa các thước đo hiệu quả. Trong khi ROA và ROE phản ánh hiệu quả kế toán trong ngắn hạn thì Tobin’s Q phản ánh kỳ vọng của thị trường về triển vọng của doanh nghiệp trong tương lai. Theo lý thuyết tín hiệu (Signaling Theory), khi chất lượng QTCT tốt thì đây là một tín hiệu cho thấy năng lực quản lý, mức độ minh bạch và sự phát triển trong dài hạn của doanh nghiệp là đáng tin cậy. Thêm vào đó, việc các doanh nghiệp thực hiện CBTT là cách họ gửi những thông báo về quản trị tốt đến với các bên liên quan. Điều này giúp giảm chi phí vốn, các nhà phân tích đánh giá cao hơn và thông tin thị trường hiệu quả hơn (Dhaliwal và cộng sự, 2011; Lang & Lundholm, 1993). Nhờ vậy, đây cũng chính là tín hiệu tích cực để củng cố niềm tin thị trường, làm tâm lý nhà đầu tư giảm đi sự lo lắng về rủi ro dẫn tới họ có xu hướng tăng nắm giữ cổ phiếu và đồng thời đẩy giá trị thị trường của doanh nghiệp cao lên. Đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, cơ chế này càng thể hiện rõ hơn khi nhà đầu tư thường phản ứng nhanh với thông tin về quản trị tốt trước khi mà điều này được ghi nhận vào kết quả kinh doanh. Do đó, các doanh nghiệp có chất lượng QTCT tốt thường được thị trường đánh giá tích cực ngay khi các tín hiệu về minh bạch thông tin, cơ cấu hội đồng quản trị hiệu quả, bảo vệ quyền lợi cổ đông hay nâng cao trách nhiệm giải trình được cải thiện. Cụ thể, nghiên cứu của Nguyen et al. (2024) trên 800 công ty niêm yết Việt Nam (2008–2018) cho thấy CGI cao giúp hạn chế quản lý lợi nhuận, nghĩa là BCTC đáng tin cậy hơn, củng cố kỳ vọng tích cực của thị trường. Do vậy, xu hướng CGI tăng kéo theo kỳ vọng Tobin’s Q tăng là hợp lý. Hơn hết, bản chất QTCT không phải trực tiếp giúp gia tăng doanh thu hay cải thiện lợi nhuận tức thì mà QTCT tốt sẽ gián tiếp giúp đảm bảo các mục tiêu đó thông qua giảm rủi ro, giảm bất cân xứng thông tin, tăng tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp và nâng cao niềm tin thị trường. Ngược lại, các chỉ số kế toán như ROA và ROE phản ánh kết quả hoạt động thực tế và bị chi phối bởi nhiều khía cạnh bên trong doanh nghiệp (chi phí vốn, hoạt động kinh doanh) nên hiệu quả kế toán thường xuất hiện chậm hoặc không rõ rệt trong ngắn hạn trước những cải thiện về quản trị. Để kết quả của QTCT có thể biến chuyển thành lợi nhuận, nó phải trải qua một quá trình dài hơn. Ví dụ, khi thay đổi cấu trúc HĐQT để tăng tính minh bạch thì tiếp theo cần cải thiện quy trình kiểm soát, nhờ đó giảm chi phí đại diện, tối ưu các hóa dự án và sau cùng mới tạo ra con số lợi nhuận. Từ những cơ sở trên, có thể thấy rằng: khi QTCT được tăng cường thì các cơ chế KSNB được thiết lập và vận hành hiệu quả hơn, từ đó nâng cao tính “hữu hiệu” trong việc đảm bảo tuân thủ và độ tin cậy trong hoạt động doanh nghiệp. Trên nền tảng đáp ứng được tính “hữu hiệu”, công ty mới có điều kiện thúc đẩy “hiệu quả” trong việc sử dụng và phân phối nguồn lực cũng như tối ưu hóa kết quả kinh doanh. Do đó, tác động của QTCT có thể mang tính gián tiếp và cần thời gian để chuyển hóa thành hiệu quả hoạt động. Gompers et al. (2003) cũng chỉ ra rằng cơ chế quản trị tốt là nhân tố thúc đẩy giá trị doanh nghiệp trong dài hạn và ảnh hưởng của QTCT lên giá trị doanh nghiệp là một quá trình có độ trễ, thay vì phản ứng tức thì và đầy đủ của thị trường. Ngoài ra, nghiên cứu của Gompers et al. (2003) được triển khai tại Mỹ – một thị trường được đánh giá là hiệu quả và nhạy bén cao mà vẫn phát hiện ra độ trễ trong việc phản ánh giá trị quản trị. Do đó, tại một thị trường đang phát triển với độ trễ thông tin lớn hơn như Việt Nam, việc QTCT tác động tốt đến Tobin’s Q nhưng chưa kịp phản ánh vào hiệu quả kế toán (ROA/ ROE) là một kết quả phù hợp với thực tế vận hành của doanh nghiệp khi chất lượng QTCT mới được cải thiện từ năm gần đây. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Thêm vào đó, trong ngành hàng tiêu dùng thì tài sản lớn nhất và được ưu tiên chú trọng là thương hiệu, mạng lưới phân phối, uy tín chất lượng của sản phẩm cũng như mức độ minh bạch và khả năng duy trì niềm tin của thị trường. Do vậy, giá trị doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào tài sản vô hình như danh tiếng, lòng trung thành khách hàng và uy tín thị trường hơn là hiệu quả kế toán ngắn hạn. Những yếu tố trên lại chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chất lượng QTCT. Trong ngành này, QTCT hiệu quả sẽ giữ vai trò như một cơ chế bảo vệ giá trị thương hiệu của công ty. Bởi lẽ, các nhà đầu tư sẽ đánh giá cao các công ty có tính minh bạch, cấu trúc quản trị tốt và khả năng kiểm soát rủi ro thông qua duy trì uy tín lâu dài, hạn chế các bê bối, có khả năng ứng phó khủng hoảng truyền thông hay kiểm soát tốt chất lượng sản phẩm và bảo vệ người tiêu dùng. Các yếu tố này giúp duy trì niềm tin của người tiêu dùng và đảm bảo tăng trưởng bền vững trong tương lai. Vậy nên QTCT không chỉ đơn thuần quản lý hoạt động doanh nghiệp mà còn bảo vệ “tài sản danh tiếng”, đây là yếu tố cốt lõi tạo nên giá trị thị trường của doanh nghiệp. Do đó, chất lượng quản trị được phản ánh rõ hơn vào giá trị thị trường của doanh nghiệp thông qua Tobin’s Q. Bằng chứng thực nghiệm cho thấy chiến lược thương hiệu doanh nghiệp (corporate branding strategy) làm gia tăng Tobin’s Q do tạo ra giá trị vô hình cho doanh nghiệp (Rao và cộng sự, 2004). Tương tự, nghiên cứu của Kerin và Sethuraman (1998) cũng đã xác nhận sự tồn tại của mối quan hệ tích cực giữa giá trị thương hiệu và giá trị cổ đông ở các công ty hàng tiêu dùng. Ngược lại, với đặc thù ngành này thì ROA và ROE là các chỉ tiêu kế toán dễ bị ảnh hưởng bởi biến động chi phí nguyên vật liệu, logistics, chi phí marketing và sự cạnh tranh giá trong ngành. Các khoản đầu tư chi cho việc củng cố thương hiệu, cải thiện chất lượng QTCT và tăng cường kiểm soát minh bạch lại có thể làm gia tăng chi phí trong ngắn hạn. Điều này dẫn đến lợi nhuận kế toán chưa được cải thiện ngay lập tức nhưng thị trường lại xem đây là tín hiệu tích cực cho tăng trưởng dài hạn.
Một khía cạnh khác, ở môi trường kinh doanh trong nước thì QTCT còn mang tính tuân thủ, do đó chưa đủ mạnh để cải thiện HQTC. Nghiên cứu của Pham Thi Ngoc Bich và Nguyen Dinh Hoang Uyen (2019) cho biết hầu hết các cơ chế quản trị không có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp đại chúng tại Việt Nam. Các tác giả cho rằng, các mô hình quản trị đang áp dụng chưa thực sự phát huy hiệu quả thực tế mà chỉ mang tính hình thức trong bối cảnh thị trường đang phát triển. Kết quả này cũng phù hợp với nghiên cứu của Boonyanet (2019) tại tất cả các công ty niêm yết ở Thái Lan (quốc gia cũng có sự tương đồng với Việt Nam về bối cảnh kinh tế) giai đoạn 2009-2016. Nghiên cứu cho thấy tại thị trường mới nổi, các chỉ số tài chính có tác động mạnh mẽ đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp hơn là các cơ chế quản trị. Trong đó, chỉ số Tobin’s Q là biến phụ thuộc phản ánh HQHĐ tốt nhất so với ROA và ROE. Ngoài ra, các tác giả không tìm thấy bằng chứng thống kê cho thấy các cơ chế QTCT giúp cải thiện HQTC công ty. Điều này phản ánh rằng, các doanh nghiệp tuân thủ quy tắc quản trị chủ yếu vì lý do pháp lý thay vì xem đó là công cụ để phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Sự khác biệt này củng cố quan điểm rằng QTCT là một chiến lược đem lại giá trị trong dài hạn hơn là một công cụ cải thiện lợi nhuận tức thì. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Biến SIZE – Quy mô doanh nghiệp có tác động dương đến hiệu quả tài chính và có ý nghĩa thống kê mạnh trong cả ba mô hình (p-value < 0,01). Hệ số hồi quy của biến SIZE trong các mô hình với biến phụ thuộc ROA; ROE và Tobin’s Q lần lượt là 0,00602; 0,01325 và 0,04715. Điều này phản ánh các công ty có quy mô lớn hơn có xu hướng đạt HQHĐ cao hơn và được thị trường định giá cao hơn. Tương tự như những luận giải ở phần giả thuyết cùng với các nghiên cứu của Dang et al. (2018), Jain và Gupta (2020), Lee (2009) kết quả này phù hợp với lập luận về lợi thế kinh tế theo quy mô và khả năng tiếp cận nguồn lực của các doanh nghiệp lớn.
Biến LEV – Đòn bẩy tài chính có ảnh hưởng ngược chiều và có ý nghĩa thống kê với hệ số -0,13078 (p-value < 0,01) đối với ROA và -0,05354 (p-value = 0,035) đối với ROE. Kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Danso et al. (2021), Fosu et al. (2016), Trần Ngọc Mai và Hà Phương Linh (2023) khi nhận định rằng việc ưu tiên sử dụng nợ sẽ mang tới áp lực lớn do chi phí tài chính tăng lên và làm suy giảm hiệu quả sinh lời. Tuy nhiên, biến này không có ý nghĩa thống kê đối với Tobin’s Q, hàm ý rằng thị trường không phản ứng rõ ràng với mức độ sử dụng nợ của doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu. Có thể thấy ở nền kinh tế đang phát triển, thông tin về cấu trúc vốn có thể chưa được phản ánh đầy đủ vào giá cổ phiếu, dẫn đến nhà đầu tư phản ứng yếu đối với việc sử dụng đòn bẩy (Booth và cộng sự, 2001). Cụ thể, nghiên cứu đề cập đến khả năng giao dịch thấp ở một số nước như Jordan, Zimbabwe và sự thiếu hụt dữ liệu thị trường chất lượng cao nên phản hồi của giá trị cổ phiếu đối với các quyết định cấu trúc vốn (như biến đòn bẩy) thường chậm trễ hoặc bị sai lệch so với các thị trường phát triển. Ngoài ra, theo quan điểm của Myers (1977), cấu trúc vốn không phải lúc nào cũng là tín hiệu rõ ràng đối với thị trường, do sự tồn tại của các vấn đề đại diện và bất cân xứng thông tin. Trên cơ sở đó, kết quả không tìm thấy mối liên hệ giữa biến LEV và Tobin’s Q của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam trong mẫu nghiên cứu là hợp lý.
Đối với biến AGE – Tuổi doanh nghiệp, không như dấu kỳ vọng được đề xuất ở phần giả thuyết nghiên cứu, biến này có tác động tiêu cực đối với HQTC (đo lường bằng các chỉ tiêu kế toán). Tuy biến AGE có ảnh hưởng ngược chiều nhưng cũng không đáng kể tới ROA và ROE với hệ số hồi quy lần lượt là -0,00159 (p-value = 0,011) và -0,00356 (p-value = 0,002). Khi đối chiếu với nghiên cứu của Nangih et al. (2023) về các doanh nghiệp hàng tiêu dùng niêm yết tại Nigeria – một thị trường mới nổi với giai đoạn từ 2013 đến 2022 (cũng tương đồng với đối tượng và bối cảnh nghiên cứu của luận văn), thì tuổi đời của doanh nghiệp cũng được phát hiện có tương quan tiêu cực và ảnh hưởng lớn đến ROA. Kết quả này có thể xuất phát bởi hiệu ứng “bất lợi của doanh nghiệp già cỗi”, sau khi đạt đỉnh trong vòng đời doanh nghiệp thì hiệu quả không tăng mãi theo tuổi. Các công ty lâu năm có xu hướng trở nên kém linh hoạt, giảm đổi mới và đối mặt với sự cứng nhắc trong tổ chức, từ đó làm suy giảm hiệu quả hoạt động. Điều này cũng phù hợp với các nghiên cứu trước như Pervan et al. (2017), Loderer và Waelchli (2010). Mặt khác, kết quả lại không có ý nghĩa thống kê khi xem xét mối quan hệ giữa biến AGE và Tobin’s Q. Thể hiện rằng các doanh nghiệp lâu năm có thể gặp hạn chế về HQHĐ, nhưng yếu tố này không ảnh hưởng đáng kể đến cách thị trường định giá doanh nghiệp. Lý giải cho kết quả này, đối với các thị trường chưa phát triển hoàn toàn, các rào cản về thể chế, sự kiểm soát của chính phủ và hệ thống thông tin chưa hoàn thiện chính là những lý do khiến thông tin không được phản ánh đầy đủ và kịp thời vào giá cổ phiếu (Booth và cộng sự, 2001). Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Cuối cùng, biến giả COVID cho kết quả là không tìm được chiều hướng ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê trong cả ba mô hình. Mặc dù ngành hàng tiêu dùng được cho là chịu tác động tiêu cực từ gián đoạn chuỗi cung ứng trong đại dịch COVID-19 nhưng kết quả nghiên cứu lại không như giả thuyết đề ra. Khi xem xét cụ thể hơn, ngành hàng tiêu dùng trong mẫu nghiên cứu gồm hai nhóm là hàng tiêu dùng thiết yếu (thực phẩm, đồ uống) là nhu yếu phẩm cần thiết phải mua và hàng tiêu dùng không thiết yếu (thời trang, đồ xa xỉ) – nhóm có lượng cầu giảm do không phải là hàng ưu tiên chi tiêu trong bối cảnh đại dịch (Sheth, 2020). Theo đó, nhu cầu đối với hàng tiêu dùng thiết yếu có xu hướng ổn định hoặc thậm chí gia tăng trong giai đoạn COVID-19, qua đó bù đắp sự sụt giảm doanh thu của nhóm hàng không thiết yếu. Hay nói cách khác, ngành tiêu dùng có sự phân hóa trái chiều cực mạnh trong đại dịch (với hai nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu và không thiết yếu), nhưng luận văn sử dụng chung một biến giả có giá trị bằng 1 đối với năm ảnh hưởng của đại dịch và 0 đối với năm khác cho cả 75 doanh nghiệp nên đã làm hiện tượng này tự triệt tiêu lẫn nhau. Thêm vào đó, nghiên cứu của Sheth còn chỉ ra rằng các doanh nghiệp đã nhanh chóng thích nghi với bất lợi bằng cách tái cấu trúc chuỗi cung ứng và đa dạng hóa nguồn cung cũng như thay đổi cách thức và quy trình giao – nhận hàng theo sự thay đổi về thói quen của khách hàng trong tiêu dùng. Nhờ vậy, có thể hạn chế tác động tiêu cực của việc tắc nghẽn chuỗi cung ứng. Thứ hai, khi nguồn cung đứt gãy sẽ gây ra tăng chi phí đầu vào và logistics, doanh nghiệp có khả năng chuyển phần gánh nặng chi phí gia tăng sang người tiêu dùng thông qua điều chỉnh giá bán/ điều chỉnh quy cách sản phẩm, giúp duy trì biên lợi nhuận (De Loecker và cộng sự, 2020). Mặt khác, hiệu ứng tích trữ hàng thiết yếu làm cho doanh số tăng đột biến dẫn đến tình trạng khan hiếm hàng tạm thời. Điều này cũng góp phần đẩy giá lên cao nên phần nào bù trừ cho khoản chi phí gia tăng. Chính vì vậy biên lợi nhuận được giữ ổn định và ROA, ROE không giảm rõ rệt. Ngoài ra, việc sử dụng biến giả COVID có thể chưa phản ánh đầy đủ mức độ ảnh hưởng của đại dịch (ví dụ như mức độ gián đoạn chuỗi cung ứng) giữa các doanh nghiệp, dẫn đến việc không phát hiện được tác động rõ ràng trong mô hình hồi quy. Những nguyên do này phần nào làm rõ kết quả của nghiên cứu khi chưa tìm thấy bằng chứng rõ ràng về tác động của đại dịch đến cả HQHĐ và giá trị công ty khi đã kiểm soát các yếu tố khác.
Nhìn chung, so với mô hình FEM trước đó, mô hình FGLS thể hiện các kết quả ổn định và có ý nghĩa rõ ràng hơn, đặc biệt đối với các biến SIZE, LEV cũng như biến CGI (trong mô hình Tobin’s Q). Điều này củng cố lập luận rằng các khiếm khuyết của mô hình ban đầu có thể đã làm sai lệch kết quả suy luận thống kê, và việc điều chỉnh bằng FGLS là cần thiết. Kết quả cung cấp bằng chứng cho thấy: quy mô công ty là yếu tố tích cực đến cả ba thước đo hiệu quả, tuổi của doanh nghiệp và đòn bẩy tài chính làm suy giảm hiệu quả sinh lời, và QTCT có vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị thị trường của doanh nghiệp, dù tác động đến hiệu quả kế toán chưa rõ ràng. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
- KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
Chương 4 trình bày kết quả phân tích tác động của QTCT (CGI) và HQTC của các doanh nghiệp ngành hàng tiêu dùng tại Việt Nam với ba thước đo gồm ROA, ROE và Tobin’s Q.
Kết quả mô hình sau khi khắc phục khiếm khuyết cho thấy CGI không có tác động đối với ROA và ROE, nhưng có tác động dương và có ý nghĩa đối với Tobin’s Q, hàm ý QTCT ảnh hưởng đến thị giá rõ hơn so với hiệu quả kế toán. Trong các biến kiểm soát, quy mô doanh nghiệp (SIZE) tác động tích cực đến cả ba chỉ tiêu; đòn bẩy tài chính (LEV) tác động ngược chiều đến ROA và ROE và tuổi công ty (AGE) có ảnh hưởng tiêu cực đến thước đo kế toán. Trong khi biến đại diện cho COVID-19 ở cả ba mô hình lại chẳng tìm thấy mối tương quan nào tới HQTC.
Tóm lại, kết quả nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa QTCT và HQTC không đồng nhất giữa các thước đo. Trong bối cảnh ngành hàng tiêu dùng tại Việt Nam, QTCT dường như đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị thị trường hơn là thúc đẩy HQHĐ trong ngắn hạn. Kết quả này là cơ sở để đưa ra các kết luận và đề xuất các hàm ý chính sách thích hợp với công tác QTCT của các doanh nghiệp ngành hàng tiêu dùng tại Việt Nam.
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
Từ kết quả nghiên cứu đã được thảo luận ở phần trước, chương 5 trình bày tổng hợp, tóm tắt lại các kết luận đáng chú ý và đề xuất các gợi ý quản trị dựa trên những kết luận ấy. Bên cạnh đó, các hạn chế trong luận văn cũng được đề cập để các nghiên cứu tiếp theo có thể xem xét và tìm phương hướng khai thác các khoảng trống còn tồn tại.
5.1 Kết luận
Luận văn được thực hiện nhằm đánh giá vai trò của QTCT đối với HQTC của các doanh nghiệp niêm yết ngành hàng tiêu dùng tại Việt Nam trong giai đoạn 2015–2024. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đã xây dựng chỉ số quản trị công ty (CGI) dựa trên các tiêu chí phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện thực tiễn của thị trường Việt Nam, và dữ liệu thống kê cũng cho biết chỉ số QTCT đang cải thiện qua các năm. Đồng thời, luận văn áp dụng các mô hình định lượng để kiểm định mối quan hệ giữa QTCT và HQTC của doanh nghiệp. Chọn lựa ba thước đo hiệu quả bao gồm ROA, ROE và Tobin’s Q, kết hợp với các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp (SIZE), đòn bẩy tài chính (LEV), tuổi doanh nghiệp (AGE) và yếu tố đại dịch COVID-19 (COVID).
Giá trị ước lượng bằng phương pháp FGLS cho thấy mô hình có ý nghĩa thống kê tổng thể, phản ánh sự phù hợp của các biến giải thích trong việc lý giải biến phụ thuộc. Tuy nhiên, mức độ và hướng tác động của từng biến có sự khác biệt đáng kể giữa các thước đo hiệu quả. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Cụ thể, biến CGI không cho thấy ảnh hưởng đối với ROA và ROE. Hàm ý rằng các cải thiện trong cơ chế quản trị chưa được chuyển hóa rõ ràng thành HQHĐ trong ngắn hạn. Ngược lại, CGI có tương quan tích cực và có ý nghĩa đối với Tobin’s Q, cho thấy thị trường đánh giá cao vai trò của QTCT trong việc nâng cao giá trị công ty và triển vọng dài hạn.
Đối với các biến kiểm soát, quy mô doanh nghiệp (SIZE) có tác động dương và có ý nghĩa thống kê đối với cả ba chỉ tiêu, có nghĩa là lợi thế về quy mô góp phần cải thiện hiệu quả và giá trị doanh nghiệp. Trong khi đó, đòn bẩy tài chính (LEV) có ảnh hưởng tiêu cực đến ROA và ROE, phản ánh chi phí tài chính làm suy giảm lợi nhuận, nhưng không tìm được ý nghĩa đối với Tobin’s Q. Biến tuổi doanh nghiệp (AGE) có tác động ngược chiều và có ý nghĩa đối với ROA và ROE, gợi ý rằng sự suy giảm hiệu quả theo vòng đời doanh nghiệp, nhưng không cản trở lớn đến giá trị thị trường.
Đáng chú ý, biến đại diện cho giai đoạn COVID-19 không có ý nghĩa thống kê trong cả ba mô hình. Kết quả này cho thấy tác động của đại dịch đến HQTC không mang tính đồng nhất giữa các công ty trong mẫu và có thể đã được trung hòa bởi khả năng thích nghi của doanh nghiệp cũng như sự phục hồi trong các năm sau đó.
Nhìn nhận một cách tổng thể, kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ bản chất sự ảnh hưởng của QTCT tới HQTC trong bối cảnh thị trường mới nổi. Cụ thể, QTCT đóng vai trò thiết yếu trong việc nâng cao giá trị thị trường và niềm tin của nhà đầu tư, tuy nhiên tác động đến hiệu quả sinh lời cần có thời gian để chuyển hóa. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp cận QTCT theo hướng dài hạn, thay vì kỳ vọng những cải thiện tức thời về mặt lợi nhuận kế toán.
5.2 Hàm ý quản trị Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Từ các kết quả thực nghiệm, nghiên cứu đưa ra một số gợi ý quản trị nhằm nâng cao chất lượng QTCT và cải thiện HQTC của các công ty ngành hàng tiêu dùng tại Việt Nam như sau:
5.2.1 Đối với nhà quản lý công ty
Kết quả cho thấy CGI có khuynh hướng cải thiện qua từng năm nhưng chưa đem lại sự tích cực đến việc cải thiện kết quả vận hành. Vậy nên các doanh nghiệp cần tiếp cận QTCT theo hướng “quản trị thực chất” thay vì chỉ dừng lại ở mức “tuân thủ hình thức”. Các nhà quản lý cần nâng cao vai trò của HĐQT (đặc biệt là tính độc lập và minh bạch trong ra quyết định), tăng cường chức năng kiểm tra, giám sát thay vì chỉ dừng lại ở mức phê duyệt và đồng thời thiết lập các cơ chế KSNB hữu hiệu gắn với quản trị rủi ro là điều hết sức thiết yếu. Trọng tâm ở đây không phải là có sự tồn tại của các quy định hay không mà là nằm ở các quy định có được thực thi nghiêm túc và chất lượng không. Do đó, trước hết các nhà quản lý cần thay đổi trong tư duy rằng: Quản trị tốt không chỉ là tuân thủ luật mà còn giúp giảm thiểu lãng phí, tham nhũng và rủi ro trong dài hạn. Trong bối cảnh ngành hàng tiêu dùng có tốc độ luân chuyển hàng hóa cao, nhu cầu thị trường thay đổi nhanh chóng cùng với việc chịu áp lực lớn từ chuỗi cung ứng, các công ty cần dựa vào những nguyên tắc quản trị để đưa ra các cơ chế vận hành cụ thể. Vai trò của HĐQT và BĐH cần được tăng cường thông qua giám sát các hoạt động liên quan đến chuỗi cung ứng, mức tồn kho tối ưu, khả năng thực hiện của hệ thống phân phối cũng như tốc độ ứng phó với những bất định của thị trường. Vậy nên, QTCT thực sự phát huy được giá trị khi được biến chuyển thành khả năng điều phối và sử dụng hiệu quả nguồn lực.
Ngoài ra, sự khác biệt giữa chỉ tiêu kế toán và chỉ tiêu thị trường cho thấy nhà đầu tư phản ứng với các thông tin ngoài BCTC. Vì thế, bên cạnh công bố CBTT tài chính theo quy định, doanh nghiệp hàng tiêu dùng nên chủ động CBTT phi tài chính về năng lực quản trị chuỗi cung ứng, chiến lược phát triển hệ thống phân phối, chính sách quản trị rủi ro, định hướng phát triển thương hiệu và khả năng thích ứng với sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng. Bởi lẽ, đây là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì doanh thu, thị phần và lợi thế cạnh tranh. Điều này đảm bảo tính nhất quán, kịp thời, đầy đủ và giảm chênh lệch thông tin sẽ góp phần cải thiện niềm tin của cổ đông, từ đó nâng cao giá trị thị trường. Bên cạnh đó, cần nhận thức rằng ảnh hưởng của QTCT tới HQTC không diễn ra ngay lập tức, mà cần thời gian để hiện thực hóa. Do đó doanh nghiệp hàng tiêu dùng nên theo đuổi các giá trị dài hạn, duy trì các cơ chế quản trị như trên để gắn QTCT với phương án phát triển bền vững. Điều này cũng là một điểm mới và đã được đề cập trong bộ nguyên tắc QTCT mới nhất của OECD ban hành năm 2023 là tập trung vào yếu tố “Bền vững và khả năng chống chịu của doanh nghiệp”.
Kết quả cũng phản ánh rằng doanh nghiệp lớn có lợi thế về hiệu quả hoạt động và được thị trường đánh giá cao hơn. Do đó, nhà quản lý cần tận dụng lợi thế quy mô để giảm chi phí đơn vị, tăng sức mạnh trong đàm phán. Nên theo đuổi chiến lược mở rộng quy mô hợp lý, tuy nhiên mở rộng phải đi kèm kiểm soát chi phí và nâng cấp hệ thống quản trị để tránh quan liêu và kém linh hoạt khi doanh nghiệp lớn lên. Mặt khác, các doanh nghiệp hàng tiêu dùng nên tối ưu cấu trúc tài chính và vòng đời doanh nghiệp. Khi kiểm soát mức độ sử dụng nợ hợp lý thì có thể hạn chế phụ thuộc quá mức vào nợ và giảm bớt gánh nặng trả nợ trong tương lai. Đối với các doanh nghiệp trưởng thành, tái cấu trúc hoạt động, thu hút nhân sự mới để tạo động lực cạnh tranh, thúc đẩy thay đổi tư duy và cái tiến quy trình vận hành là những giải pháp để tránh sự tụt dốc trong vòng đời. Thêm vào đó, khuyến khích văn hóa doanh nghiệp linh hoạt, trau dồi và đào tạo để thích nghi với công nghệ mới trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Mặc dù không tìm thấy tác động của đại dịch COVID-19, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc các công ty hàng tiêu dùng không bị ảnh hưởng, mà phản ánh khả năng thích ứng khác nhau giữa các doanh nghiệp. Nhà quản lý không nên chủ quan mà nên chủ động xây dựng khả năng chống chịu trước các cú sốc thông qua quản trị rủi ro, lập kế hoạch dự phòng, đa dạng chuỗi cung ứng và thị trường để thích nghi với xu hướng tiêu dùng trong thời kỳ bình thường mới (đặc biệt là đối với các doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu). Ngoài ra, ngành hàng tiêu dùng có đặc điểm là biên lợi nhuận không cao và còn có áp lực cạnh tranh lớn nên cần coi QTCT là cơ sở để ra quyết định nhanh, chính xác và dựa trên cơ sở dữ liệu. Vậy nên cần liên kết chặt chẽ thông tin từ hoạt động sản xuất, tồn kho, bán hàng và phân phối để giúp nhà quản lý có thể nắm bắt thông tin kịp thời và ứng phó với các biến động.
5.2.2 Đối với bộ phận kế toán và kiểm toán
Kết quả ở chương 4 cho thấy các chỉ tiêu kế toán như ROA và ROE có thể chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả thực sự của công ty, do đó bộ phận kế toán cần bảo đảm tính trung thực, nâng cao chất lượng BCTC, thực hiện chuẩn mực kế toán và các quy định CBTT. Mục tiêu là giúp thông tin kế toán phản ánh sát hơn HQHĐ thực tế của công ty. Đây cũng là khâu quan trọng để đảm bảo chất lượng thông tin có thực sự chính xác và đầy đủ không khi việc CBTT của công ty hàng tiêu dùng được các bên liên quan yêu cầu rất cao. Việc kiểm soát hành vi quản trị lợi nhuận như hạn chế việc điều chỉnh lợi nhuận nhằm đạt mục tiêu ngắn hạn sẽ giúp cải thiện độ uy tín của thông tin tài chính, nhờ đó tăng cường khả năng đánh giá đúng tác động của QTCT. Ngoài ra, một trong những vấn đề tồn tại phổ biến trong QTCT tại Việt Nam là tính minh bạch của các giao dịch với bên liên quan. Do đó, doanh nghiệp cần tăng cường thuyết minh chi tiết về: bản chất giao dịch, giá trị giao dịch, điều kiện thanh toán, mối quan hệ giữa các bên liên quan. Việc công bố đầy đủ các thông tin này giúp giảm bất cân xứng thông tin giữa nhà quản lý và cổ đông, đồng thời hạn chế nghi ngờ của nhà đầu tư về hành vi chuyển lợi ích/ chuyển giá hoặc thao túng lợi nhuận.
Đối với tuyến phòng thủ thứ ba của doanh nghiệp – kiểm toán toán bộ cũng cần đảm bảo tính rõ ràng và hạn chế rủi ro sai lệch thông tin. Cụ thể, KTNB cần được trao quyền độc lập và hoạt động hiệu quả cũng như tăng cường phối hợp giữa kiểm toán nội bộ và kiểm toán độc lập để góp phần phát hiện và ngăn ngừa sai sót, gian lận trong BCTC. Do đó, cần xây dựng cơ chế để bộ phận KTNB báo cáo trực tiếp cho UBKT hoặc HĐQT thay vì thông qua Tổng Giám đốc. Việc này giúp hạn chế mâu thuẫn lợi ích và đảm bảo tính khách quan trong quá trình giám sát hoạt động quản trị và tài chính. Theo thông lệ quản trị quốc tế, KTNB chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có tính độc lập với bộ máy điều hành, từ đó nâng cao khả năng phát hiện sai phạm, cảnh báo rủi ro và bảo vệ lợi ích cổ đông. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Việc nâng cao vai trò của hệ thống KSNB và KTNB cũng cần được chú trọng nhằm tăng tính minh bạch, giảm rủi ro đại diện và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Trước hết, bộ phận kế toán cần chủ động tham mưu cho Ban điều hành xây dựng “ma trận phân quyền” rõ ràng giữa HĐQT , BĐH và các cấp quản lý. Việc tách bạch cụ thể thẩm quyền phê duyệt đối với các hoạt động như mua sắm, đầu tư, ký kết hợp đồng, thanh toán và giao dịch với bên liên quan sẽ giúp hạn chế tình trạng chồng chéo trách nhiệm, giảm nguy cơ lạm dụng quyền lực và tăng hiệu quả KSNB. Đặc biệt với ngành hàng tiêu dùng, các công ty thường có mạng lưới phân phối lớn, nhiều giao dịch thương mại và chi phí marketing cao thì cơ chế phân quyền minh bạch giúp giảm rủi ro gian lận và thất thoát tài sản.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên chủ động áp dụng sớm Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) nhằm nâng cao tính minh bạch, khả năng so sánh và độ tin cậy của báo cáo tài chính. Bên cạnh việc áp dụng IFRS giúp cải thiện chất lượng thông tin kế toán thì còn góp phần nâng cao điểm số QTCT (CGI) trong mắt các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này đặc biệt quan trọng đối với ngành hàng tiêu dùng vì đây là lĩnh vực có mức độ thu hút vốn nước ngoài cao do sở hữu nhiều thương hiệu lớn và có tiềm năng tăng trưởng dài hạn.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, bộ phận kế toán có thể tiết kiệm thời gian khi ứng dụng hệ thống ERP và các công cụ hỗ trợ đánh giá dữ liệu, kết hợp với tự động hóa quy trình ghi nhận và kiểm soát hay sử dụng phân tích dữ liệu lớn để phát hiện bất thường cũng góp phần nâng cao độ chính xác, kịp thời và minh bạch thông tin tài chính. Hiện nay, công việc của kế toán viên không chỉ là phản ánh nghiệp vụ kinh tế phát sinh vào sổ sách và báo cáo một cách đầy đủ và hợp lý mà còn góp phần quan trọng trong việc tư vấn, định hướng phát triển doanh nghiệp. Họ là người nắm rõ tình hình hoạt động tài chính của doanh nghiệp nên việc đưa ra các đánh giá, nhận định trong kiểm soát dòng tiền hiệu quả là rất cần thiết. Thêm vào đó, bộ phận kế toán không chỉ làm việc với con số tiền tệ mà cần đóng vai trò là “trung tâm dữ liệu” cho QTCT thông qua mở rộng hệ thống thu thập dữ liệu phi tài chính (Non-financial KPIs). Một số chỉ tiêu phi tài chính mà bộ phận kế toán nên bắt đầu thu thập và công bố để cải thiện chỉ số CGI như: Tỷ lệ tham dự các cuộc họp của thành viên HĐQT/ UBKT, số lượng các khóa đào tạo về quản trị và đạo đức nghề nghiệp mà nhân sự chủ chốt tham gia, dữ liệu về đa dạng giới và độ tuổi trong bộ máy quản lý, đặc biệt là các chỉ số về ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) cũng vô cùng quan trọng với ngành hàng tiêu dùng (như phát thải bao bì, nguồn gốc nguyên liệu). Để tối ưu hóa trong quá trình thu thập và trích xuất dữ liệu, kế toán trưởng cần thiết lập hệ thống tài khoản quản trị hoặc phần mềm ERP có khả năng tích hợp các trường dữ liệu phi tài chính này để phục vụ việc lập Báo cáo Phát triển bền vững.
Quan trọng hơn hết, chất lượng thông tin tài chính phụ thuộc lớn vào khả năng của đội ngũ kế toán – kiểm toán nên rất cần cập nhật quy định, kiến thức, chuyên môn liên tục và tăng cường trau dồi đạo đức nghề nghiệp để phát huy tốt vai trò của mình trong nâng cao chất lượng QTCT và hướng tới sự phát triển của đơn vị đang công tác.
5.2.3 Đối với nhà đầu tư Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Nhà đầu tư cần xem xét quản trị công ty như một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá giá trị doanh nghiệp, đặc biệt trong dài hạn. Ưu tiên các doanh nghiệp có cấu trúc QTCT minh bạch, CBTT đầy đủ, kịp thời và xem QTCT như một chỉ báo về rủi ro và triển vọng dài hạn. Dựa vào đặc trưng riêng của ngành hàng tiêu dùng, khi đánh giá triển vọng của doanh nghiệp, nhà đầu tư nên quan tâm đến những thông tin cho thấy năng lực quản trị ở các lĩnh vực như: mức độ đa dạng hóa nguồn cung, khả năng quản lý hàng tồn kho, chiến lược mở rộng mạng lưới phân phối, chính sách quản trị rủi ro vận hành và định hướng phát triển. Điều này tương đối quan trọng trong bối cảnh thị trường đang phát triển, nơi thông tin còn tồn tại nhiều chênh lệch và chưa phản ánh hết vào các chỉ số tài chính. Nghiên cứu chỉ ra rằng thị trường phản ứng tích cực với các doanh nghiệp có chất lượng quản trị tốt, do đó việc tích hợp xem xét các chỉ tiêu liên quan đến quản trị vào quá trình cân nhắc ra quyết định đầu tư là cần thiết.
Bên cạnh đó, nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào các chỉ tiêu lợi nhuận ngắn hạn như ROA hay ROE, mà cần đánh giá tổng thể, bao gồm cả triển vọng tăng trưởng và chất lượng quản trị thông qua kết hợp phân tích các thông tin phi tài chính như BCQT công ty, BCTN và các thông tin công bố định kỳ khác. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu cho thấy tác động của QTCT đến HQTC cần một khoảng thời gian nhất định để được phản ánh thông qua kết quả kinh doanh. Vì vậy, nhà đầu tư không nên đánh giá hiệu quả của các công ty hàng tiêu dùng chỉ dựa trên biến động lợi nhuận trong một hoặc hai kỳ báo cáo. Những doanh nghiệp đang đầu tư vào việc hoàn thiện hệ thống quản trị, tăng cường kiểm soát chuỗi cung ứng, nâng cao năng lực dự báo nhu cầu tiêu dùng hoặc tối ưu hóa hệ thống phân phối có thể chưa tạo ra sự cải thiện tức thời về các chỉ tiêu sinh lời, nhưng các khoản đầu tư này có khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn. Do đó, việc kết hợp đánh giá chất lượng quản trị với đặc điểm vận hành của ngành sẽ giúp nhà đầu tư nhận diện tốt hơn những doanh nghiệp có tiềm năng gia tăng giá trị trong tương lai và hạn chế các quyết định đầu tư mang tính ngắn hạn. Mặt khác, việc nhận diện rủi ro từ cấu trúc tài chính và bất lợi khi vòng đời ở giai đoạn suy thoái là cần thiết, thông qua đánh giá khả năng đổi mới của doanh nghiệp lâu năm, xem xét cấu trúc vốn như một yếu tố rủi ro cốt yếu và thận trọng với doanh nghiệp có mức vay nợ cao.
5.2.4 Đối với các cơ quan quản lý Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Các thay đổi trong khung pháp lý đã cho thấy các tiến bộ tích cực trong cơ chế QTCT của doanh nghiệp. Vậy nên, các cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về quản trị công ty theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tiễn của thị trường Việt Nam. Đối với ngành hàng tiêu dùng, cơ quan quản lý có thể nghiên cứu bổ sung các hướng dẫn về công bố thông tin liên quan đến quản trị rủi ro chuỗi cung ứng, chính sách quản lý tồn kho, chiến lược phát triển hệ thống phân phối và các biện pháp bảo đảm tính liên tục trong hoạt động kinh doanh. Việc tăng cường giám sát và yêu cầu mở rộng phạm vi công bố thông tin minh bạch sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản trị trong toàn thị trường và giúp nhà đầu tư đánh giá năng lực quản trị của công ty chính xác hơn thay vì chỉ dựa vào các thông tin tài chính. Việc CGI chưa tác động rõ ràng đến hiệu quả kế toán cho thấy các quy định hiện hành có thể chưa đủ mạnh hoặc chưa được thực thi hiệu quả. Thế nên, Không chỉ dừng ở việc ban hành quy định, cần chú trọng đến thực thi khi tăng cường giám sát việc tuân thủ quản trị công ty, đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra định kỳ và áp dụng chế tài đủ mạnh đối với các hành vi vi phạm.
Ngoài ra, nên có các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp thúc đẩy năng lực quản trị, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường biến động và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Các cơ quan quản lý cần tiên phong, chú trọng ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển hệ thống cảnh báo sớm rủi ro để tăng sức bền của nền kinh tế trước cú sốc. Việc khuyến khích áp dụng các thông lệ quản trị tốt và khuyến khích các doanh nghiệp công bố thông tin nhiều hơn sẽ giúp giảm chênh lệch thông tin, cải thiện niềm tin của nhà đầu tư và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường vốn.
Nhìn chung, các hàm ý chính sách được đề xuất xuất phát từ thực tế rằng QTCT có tác động rõ ràng hơn đến giá trị thị trường so với hiệu quả kế toán trong ngắn hạn. Do đó, việc coi trọng chất lượng quản trị cần được xem là một kế hoạch dài hạn, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa doanh nghiệp, các bên đối tác đầu tư và cơ quan quản lý nhằm nâng cao HQTC và khả năng cạnh tranh của ngành hàng tiêu dùng.
5.3 Hạn chế của nghiên cứu Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Bên cạnh những đóng góp đã tìm được thông qua kết quả nghiên cứu, luận văn cũng còn tồn tại các điểm hạn chế như:
Đầu tiên, nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Các thông tin phi tài chính do công ty niêm yết tự công bố nên chưa kiểm chứng được. Do đó, chất lượng dữ liệu phụ thuộc vào mức độ tin cậy và minh bạch của thông tin được công bố.
Thứ hai, chỉ số QTCT (CGI) được xây dựng dựa trên phương pháp tổng hợp các tiêu chí, tuy đã tham khảo chuẩn mực quốc tế nhưng vẫn có thể chưa phản ánh đầy đủ bản chất và chiều sâu của hoạt động quản trị tại doanh nghiệp. Một vài yếu tố định tính như văn hóa quản trị, chất lượng ra quyết định hoặc mức độ thực thi thực tế khó được lượng hóa đầy đủ.
Thứ ba, công tác thu thập dữ liệu cũng gặp khó khăn khi có nhiều quan sát bị thiếu do các doanh nghiệp không công bố đầy đủ các thông tin (như tỷ lệ sở hữu của cổ đông tổ chức và tỷ lệ sở hữu của cổ đông nước ngoài). Điều này dẫn đến nhiều quan sát phải loại bỏ khỏi mẫu do không đủ điều kiện.
Thứ tư, biến đại diện cho COVID-19 được đo lường dưới dạng biến giả theo năm có thể chưa phản ánh đầy đủ mức độ tác động khác nhau giữa các công ty, đặc biệt trong bối cảnh khả năng thích ứng và mức độ ảnh hưởng không đồng đều.
Thứ năm, nhận thấy rằng yếu tố CBTT minh bạch có mức độ trọng yếu và chi phối rủi ro cao hơn nên việc gán trọng số bằng nhau cho các cơ chế có thể chưa phản ánh sát góc nhìn định giá của thị trường.
Cuối cùng, nghiên cứu còn chịu ảnh hưởng bởi độ trễ trong việc phản ánh tác động giữa các biến. QTCT là một yếu tố mang tính dài hạn, do đó tác động của nó đến HQTC, có thể không xảy ra đồng thời mà cần thời gian để chuyển hóa. Trong khi đó, mô hình nghiên cứu hiện tại chủ yếu xem xét mối quan hệ tại cùng một thời điểm, chưa tính đến các hiệu ứng trễ. Điều này có thể dẫn đến việc đánh giá chưa đầy đủ hoặc làm suy giảm ý nghĩa thống kê của biến QTCT, đặc biệt trong tình huống tác động chỉ được phản ánh rõ ràng sau một hoặc nhiều kỳ kế toán. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
5.4 Hướng nghiên cứu trong tương lai
- Nhận định được các điểm còn tồn tại, luận văn đưa ra một số hướng phát triển trong tương lai như sau:
Thứ nhất, nhằm khắc phục hạn chế về độ tin cậy của dữ liệu thứ cấp, các học giả khác có thể kết hợp thêm dữ liệu sơ cấp thông qua khảo sát, phỏng vấn hoặc bảng hỏi đối với nhà quản lý và thành viên HĐQT. Cách tiếp cận này giúp kiểm chứng và bổ sung cho các thông tin phi tài chính do công ty tự công bố, từ đó nâng cao tính chính xác, độ tin cậy, phản ánh tốt hơn thực tiễn quản trị doanh nghiệp và chiều sâu của dữ liệu nghiên cứu ở Việt Nam.
Thứ hai, cần hoàn chỉnh phương pháp đo lường chỉ số QTCT (CGI) theo hướng chi tiết và đa chiều hơn. Có thể kết hợp các chỉ số định tính nhằm phản ánh tốt hơn các khía cạnh khó lượng hóa như văn hóa quản trị hoặc chất lượng ra quyết định.
Thứ ba, để giảm thiểu ảnh hưởng của dữ liệu bị thiếu, các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi thu thập dữ liệu, sử dụng nhiều nguồn khác nhau hoặc áp dụng các kỹ thuật xử lý dữ liệu thiếu như ước lượng thay thế hoặc nội suy. Ngoài ra, việc mở rộng mẫu nghiên cứu theo thời gian hoặc số lượng doanh nghiệp cũng góp phần gia tăng độ tin cậy và tính khái quát hóa kết quả.
Thứ tư, đối với biến đại diện cho COVID-19, có thể sử dụng các thước đo chi tiết hơn thay vì biến giả đơn giản. Ví dụ, có thể sử dụng mức độ gián đoạn chuỗi cung ứng, mức suy giảm doanh thu, hoặc phân nhóm doanh nghiệp theo mức độ ảnh hưởng để thể hiện chính xác hơn tác động không đồng đều của đại dịch.
Thứ năm, có thể xây dựng chỉ số CGI bằng phương pháp gán trọng số khác nhau cho từng cơ chế nếu cơ sở lựa chọn trọng số hợp lý và có căn cứ.
Thứ sáu, áp dụng mô hình bảng động bằng các phương pháp ước lượng như GMM để kiểm định sự tác động có độ trễ của QTCT lên HQTC. Cách tiếp cận này cho phép làm rõ tác động của CGI trong các giai đoạn khác nhau, từ đó phản ánh rõ hơn quá trình chuyển hóa từ quản trị đến kết quả hoạt động.
Những hướng nghiên cứu đề xuất không chỉ giúp giải quyết các vấn đề còn tồn tại mà còn mở rộng phạm vi phân tích, từ đó cung cấp cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về vai trò của QTCT trong việc nâng cao HQTC doanh nghiệp.
- KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
Chương 5 trình bày tóm tắt những kết quả chính trong nghiên cứu tác động của QTCT đến HQTC của các doanh nghiệp hàng tiêu dùng niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2015-2024. Kết quả được trình bày đáp ứng mục tiêu cũng như giải quyết được các câu hỏi nghiên cứu ở phần giới thiệu đề tài. Qua đó, luận văn đề xuất các hàm ý đối với nhà quản lý của công ty, bộ phận kế toán – kiểm toán, nhà đầu tư và cơ quan quản lý nhằm nâng cao chất lượng quản trị, tính minh bạch trong CBTT và giúp cho thị trường hoạt động hiệu quả.
Thêm vào đó, nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế liên quan đến dữ liệu, phương pháp đo lường chỉ số quản trị, đo lường biến giả COVID, hiện tượng thiếu dữ liệu và độ trễ trong tác động giữa các biến. Từ đó, các hướng nghiên cứu trong tương lai được gợi ý theo hướng mở rộng dữ liệu, cải tiến thước đo, áp dụng mô hình động và phân tích sâu hơn các yếu tố bối cảnh. Tổng thể, chương này khẳng định vai trò quan trọng của QTCT trong việc nâng cao giá trị doanh nghiệp, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của cách tiếp cận dài hạn trong nghiên cứu và quản trị trong thực tiễn tại các thị trường đang phát triển.
KẾT LUẬN Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về QTCT, HQTC và giá trị doanh nghiệp. Cụ thể, nghiên cứu thực hiện đánh giá vai trò của QTCT (đại diện bởi chỉ số QTCT – CGI) đối với HQTC (đo lường thông qua ROA, ROE và Tobin’s Q) của các doanh nghiệp niêm yết ngành hàng tiêu dùng tại Việt Nam trong giai đoạn 2015–2024. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đã xây dựng chỉ số quản trị công ty (CGI) dựa trên các tiêu chí phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện thực tiễn của thị trường Việt Nam. Đồng thời, luận văn xây dựng mô hình hồi quy dữ liệu bảng để kiểm định mối quan hệ giữa QTCT và HQTC của doanh nghiệp. Kết quả thể hiện rằng những đổi mới trong khung pháp lý góp phần cải thiện CGI theo chiều hướng ngày càng tích cực. Bên cạnh đó, giá trị ước lượng bằng phương pháp FGLS cho thấy mô hình có ý nghĩa thống kê tổng thể, phản ánh sự phù hợp của các biến giải thích trong việc lý giải biến phụ thuộc. Trong đó, biến CGI không cho thấy ảnh hưởng đối với ROA và ROE. Ngược lại, CGI có tương quan tích cực và có ý nghĩa đối với Tobin’s Q. Trong các biến kiểm soát, quy mô doanh nghiệp (SIZE) tác động tích cực đến cả ba chỉ tiêu, đòn bẩy tài chính (LEV) tác động ngược chiều đến ROA, ROE và tuổi công ty (AGE) có ảnh hưởng tiêu cực đến thước đo kế toán. Trong khi đó biến đại diện cho COVID-19 ở cả ba mô hình lại chưa tìm thấy mối tương quan nào tới HQTC. Nhìn nhận một cách tổng thể, nghiên cứu đã làm rõ vai trò của QTCT đối với doanh nghiệp hàng tiêu dùng tại Việt Nam và bổ sung bằng chứng thực nghiệm về bản chất sự ảnh hưởng của QTCT tới HQTC trong bối cảnh thị trường mới nổi. Một phát hiện đáng chú ý của nghiên cứu là sự khác biệt giữa phản ứng của thị trường và kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Cụ thể hơn, trong khi chất lượng QTCT cần thời gian chuyển hóa thành hiệu quả sinh lời trong ngắn hạn thì thị trường chứng khoán lại phản ứng tích cực thông qua việc gia tăng giá trị doanh nghiệp. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp cận QTCT theo hướng dài hạn, thay vì kỳ vọng những cải thiện tức thời về mặt lợi nhuận kế toán. Luận văn: KQNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính.
XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:
===>>> Luận văn: Tác động của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính

Pingback: Luận văn: PPNC của quản trị công ty đến hiệu quả tài chính