Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT

Mục lục

Đánh giá post

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông mới dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Dạy học không chỉ là hình thành tri thức cho học sinh mà quan trọng hơn là dạy cho các em biết cách học, cách vận dụng kiến thức vào thực tiễn tức là thông qua hoạt động học tập hình thành cho học sinh các năng lực để biến quá trình học thành quá trình phát triển tư duy sáng tạo. Một trong những giải pháp giáo dục hiện đại giúp phát huy tối đa năng lực người học là tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm. Tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm là thực hiện nguyên lí “học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lí luận gắn liền với thực tiễn”; Với việc đưa học sinh vào các hoạt động trải nghiệm, người học sẽ có cơ hội nhìn vấn đề từ nhiều góc độ và quan điểm khác nhau, tránh bị áp đặt; và có cơ hội đưa ra giải pháp mang tính sáng tạo mang dấu ấn cá nhân.

Hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm có vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực học sinh. Trong hoạt động trải nghiệm, học sinh được hoạt động thực hành trải nghiệm những kiến thức, kĩ năng đã học trong các môn học; đồng thời qua đó tiếp tục tìm tòi, mở rộng kiến thức và khả năng ứng dụng của kiến thức vào thực tiễn. Từ việc tham gia hoạt động trải nghiệm, học sinh sẽ được vận dụng kiến thức được học, qua đó học sinh được mở rộng, tìm tòi, sáng tạo hơn trong kiến thức. Khi đặt ra một yêu cầu trải nghiệm, học sinh phải hoạt động, phải hoàn thành một sản phẩm, và sản phẩm đó chính là kết quả hoạt động trải nghiệm. Sản phẩm đó không theo khuôn mẫu nào, đó chính là sự sáng tạo của học sinh khi giải quyết vấn đề được đặt ra. Với nội dung và hình thức nêu trên, hoạt động trải nghiệm có vai trò quyết định đối với việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh.

Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể thực hiện quan điểm định hướng của nghị quyết 29-NQ/TW “chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học”. Chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo hướng mở giáo dục không bị bó hẹp trong sách vở , mà gắn liền với thực tiễn đời sống xã hội, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động, góp phần phát triển phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kỹ năng sống, niềm tin đúng đắn ở học sinh, hình thành những năng lực cần có của con người trong xã hội hiện đại; là con đường để phát triển toàn diện nhân cách học sinh. Cùng với việc áp dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong dạy học các môn học để học sinh được học qua hoạt động, “Hoạt động trải nghiệm” là cầu nối để học sinh “học qua làm” trong thực tiễn, từ đó mới giúp cho kiến thức “biến” thành năng lực. Thông qua hoạt động trải nghiệm, học sinh phải thực hiện bằng hành động; phải tìm hiểu, sử dụng các sản phẩm, công cụ và thiết bị trong thực tế; phải nghe, nói, viết, làm; phải giao tiếp, hợp tác với bạn bè, thầy cô và những người xung quanh để hoàn thành nhiệm vụ.

HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học có vai trò quan trọng trong tiến trình đổi mới nội dung và phương pháp dạy tích hợp vào nội dung những ứng dụng kĩ thuật và đời sống hàng ngày làm cho nội dung học có ý nghĩa hơn, hấp dẫn hơn. HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học, nhất là trong các môn khoa học tự nhiên như Vật lý, Hoá học, Sinh học giúp làm phong phú cho nội dung của các môn học này, gây hứng thú cho HS và ngoài việc được trang bị những kiến thức của môn học, HS còn được tự khám phá những kiến thức trong thực tiễn,vận dụng những kiến thức được học trong cuộc sống hàng ngày. Học các môn học bằng TN cũng giúp HS,GV đánh giá được bản thân HS theo từng năng lực, có năng lực học ở môn gì cũng như năng lực xã hội nào là thế mạnh của học sinh. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Thực tế, việc dạy học ở các trường THPT việc dạy và học ở nhiều trường phổ thông còn chịu tác động nặng nề bởi mục tiêu thi cử, do đó vẫn chủ yếu là truyền thụ kiến thức, kĩ năng để làm bài kiểm tra, mang nặng tính lí thuyết, xa rời thực tiễn người học đang sống, không khuyến khích tìm tòi, ít rèn luyện cho HS cách học, cách suy nghĩ, độc lập, sáng tạo giải quyết vấn đề. Do đó học sinh còn yếu kỹ năng thực hành, thiếu sáng tạo và tính năng động. Vì thế HS còn thiếu hiểu biết thực tế và yếu kém về năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Trong những năm gần đây HĐTN tại các trường học mới chỉ dừng lại ở các các hoạt động nhỏ lẻ trong ngoài giờ, ngoại khóa chứ chưa thành chương trình hoàn thiện. Hoạt động dạy học theo hình thức TN các môn học chưa được quan tâm thực hiện hình thức tổ chức còn nghèo nàn, không hấp dẫn nên hiệu quả hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học trong các nhà trường hiệu quả chưa cao.

Trải nghiệm trong học tập khiến người học sử dụng tổng hợp các giác quan (nghe, nhìn, chạm, ngửi…) có thể tăng khả năng lưu giữ những điều đã học được lâu hơn, người học được trải qua quá trình khám phá kiến thức và tìm giải pháp từ đó giúp phát triển năng lực cá nhân và tăng cường sự tự tin. Tuy nhiên HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học ở các trường THPT còn bộc lộ nhiều bất cập, chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Trong quá trình tổ chức các HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học, vai trò của giáo viên và học sinh cơ bản là thay đổi và khác so với dạy học truyền thống. Từ chỗ là trung tâm trong mô hình truyền thống, giáo viên chuyển sang là người hướng dẫn, học sinh là trung tâm. Sự chuyển đổi này chưa thực sự trở thành động lực cho quá trình đổi mới giáo dục phổ thông, bởi thực tế ở nhiều trường giáo viên vẫn đóng vai trò quyết định, mặc dù phương thức tổ chức các HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học đã được triển khai.

Chính vì vậy, việc nghiên cứu các biện pháp quản lý HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học ở các trường THPT là vấn đề có ý nghĩa khoa học trên phương diện lý luận và thực tiễn hiện nay. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tôi lựa chọn vấn đề “Quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông mới” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục.

2. Mục đích nghiên cứu Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Trên cơ sở nghiên cứu về lý luận và thực trạng quản lý tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT, luận văn đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh.

3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT

4. Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT
Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu.
Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu.

5. Giả thuyết khoa học

Tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới, dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT đã được quan tâm triển khai, tuy nhiên quá tình triển khai dạy học theo hình thức trải nghiệm ở các trường THPT còn những bất cập, nếu nghiên cứu phát hiện thực trạng dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu sẽ đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm phù hợp với điều kiện của nhà trường, đặc điểm tâm lý học sinh góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh của nhà trường.

6. Phạm vi nghiên cứu Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm trong dạy học các môn khoa học tự nhiên (môn Vật lý, Hóa học, Sinh học) ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu.

Luận văn tổ chức khảo sát trên 13 CBQL (bao gồm: Ban giám hiệu, Tổ trưởng, tổ phó chuyên môn), 19 giáo viên, 100 học sinh(40 học sinh khối 10; 30 học sinh khối 11; 30 học sinh khối 12);

Việc triển khai nghiên cứu đề tài luận văn được thực hiện trong thời gian từ tháng 1 năm 2025 đến tháng 3 năm 2026

7. Phương pháp nghiên cứu

7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, hệ thống hóa…các tài liệu khoa học, các văn bản quy định của ngành có liên quan đến hoạt động trải nghiệm và quản lý hoạt động dạy học trải nghiệm nhằm xây dựng khung lý thuyết của đề tài.

7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Điều tra, khảo sát thực tế bằng các phiếu hỏi đối với cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh nhằm khảo sát thực trạng của vấn đề nghiên cứu. Thu thập thông tin, xử lý số liệu nhằm mô tả thực trạng hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm và quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm và dựa trên cơ sở đó để đánh giá đúng thực trạng, đưa ra những biện pháp mới vào quản lí hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu

Phỏng vấn cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh nhằm thu thập thông tin phục vụ việc khảo sát thực trạng.

Nghiên cứu thực tế, tổng kết kinh nghiệm tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu và một số kinh nghiệm quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Phương pháp xin ý kiến chuyên gia nhằm khảo nghiệm tính hiệu quả, tính khả thi của các biện pháp đề xuất.

7.3. Phương pháp bổ trợ

Sử dụng phương pháp thống kê toán học và phần mềm tin học để xử lý số liệu và phân tích, đánh giá các kết quả nghiên cứu và trình bày kết quả nghiên cứu dưới dạng bảng biểu, sơ đồ, biểu đồ…

8. Cấu trúc luận văn

Ngoài mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT theo chương trình giáo dục phổ thông mới.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông mới.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HÌNH THỨC TRẢI NGHIỆM Ở TRƯỜNG THPT THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1. Những nghiên cứu về dạy học theo hình thức trải nghiệm ở nước ngoài

Cùng với sự phát triển của xã hội, dạy học đã luôn được đổi mới cả về mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức cũng như kiểm tra đánh giá. Đối với phương Tây, vấn đề đặt ra trong dạy học và quản lý hoạt động dạy học là: học cái gì, học như thế nào và dạy ra sao để người học lĩnh hội tri thức và vận dụng tri thức vào vào thực tiễn nhanh nhất. Ở phương Đông, việc đổi mới dạy học và quản lý dạy học trong nhà trường cũng được chú ý với quan điểm: dạy học gắn với thực tiễn, dạy học theo đối tượng. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Vấn đề tổ chức hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học được nhiều tác giả nghiên cứu như:

J.A. Comenxki (1592 – 1670) đã đưa ra quan điểm quá trình dạy học phải dựa vào các sự vật hiện tượng do học sinh tự quan sát, tự suy nghĩ để tìm ra, chứ không nên áp đặt học sinh chấp nhận bất kỳ điều gì. Ông đã nêu ra một số nguyên tắc dạy học có giá trị rất lớn như: nguyên tắc trực quan, nguyên tắc củng cố kiến thức, nguyên tắc dạy học theo khả năng tiếp thu của học sinh; dạy học phải thiết thực và dạy học theo nguyên tắc cá biệt [8].

Với hai nhà triết học nổi tiếng Các Mác (1818 – 1883) và F.Anghen (1820 – 1895). Người sáng lập ra Học thuyết cách mạng xã hội chủ nghĩa đã xác định mục đích của nền giáo dục XHCN là tạo ra “con người phát triển toàn diện”, muốn vậy phải theo “phương thức giáo dục kết hợp với lao động sản xuất”. Đây cũng chính là phương thức giáo dục hiện đại mà V.I. Lênin (1870 – 1924) coi là một trong những nguyên tắc của giáo dục XHCN. Trong bài phát biểu “Nhiệm vụ của Đoàn thanh niên”(1920), Lê Nin chỉ rõ: “Chỉ có thể trở thành người cộng sản khi biết lao động và hoạt động xã hội cùng với công nhân và nông dân” [9].

Dựa trên cơ sở lý luận của học thuyết Mác-Lênin, các nhà khoa học đã phân tích vai trò, tầm quan trọng và mối quan hệ của các thành tố trong quá trình giáo dục như: chủ thể giáo dục, khách thể giáo dục, mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện và đánh giá kết quả của quá trình giáo dục,… Công trình nghiên cứu về “Những vấn đề quản lý trường học” của tập thể các tác giả dưới sự chủ biên của P.V.Zimi, M.I.Konđakốp, N.I.Xaxerđôtốp, các tác giả đã đưa vào công trình nghiên cứu của mình những nguyên tắc quản lý của Lênin về sự lãnh đạo nền giáo dục nhân dân để xây dựng cơ sở lý luận khoa học quản lý giáo dục. Đây là công trình nghiên cứu về các vấn đề quản lý dạy học, được dịch sang tiếng Việt năm1985 [28].

Giữa thế kỉ XX, nhà khoa học giáo dục nổi tiếng người Mĩ, John Dewey, với tác phẩm Kinh nghiệm và Giáo dục (Experience and Education) đã chỉ ra hạn chế của giáo dục nhà trường và đưa ra quan điểm về vai trò của kinh nghiệm trong giáo dục. Với triết lí giáo dục đề cao vai trò của kinh nghiệm, Dewey cũng chỉ ra rằng, những kinh nghiệm có ý nghĩa giáo dục giúp nâng cao hiệu quả giáo dục bằng cách kết nối những kiến thức được học với thực tiễn cuộc sống [11].

Kolb (1984) cũng đã đưa ra lí thuyết về học qua trải nghiệm (Experiential learning), theo đó, học là một quá trình trong đó kiến thức của người học được tạo ra qua việc chuyển hóa kinh nghiệm; nghĩa là, bản chất của hoạt động học là quá trình trải nghiệm [34]. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Một số quan niệm khác của các học giả quốc tế cho rằng dạy học theo hình thức trải nghiệm coi trọng và khuyến khích mối liên hệ giữa các bài học trừu tượng với các hoạt động dạy học cụ thể để tối ưu hóa kết quả học tập (Sakofs, 1995); học từ trải nghiệm phải gắn kinh nghiệm của người học với hoạt động phản ánh và phân tích của chính người học (Chapman, McPhee and Proudman, 1995); chỉ có kinh nghiệm thì chưa đủ để được gọi là trải nghiệm; chính quá trình phản ánh đã chuyển hóa kinh nghiệm thành trải nghiệm giáo dục (Joplin, 1995) [27].

“Dạy học theo hình thức trải nghiệm” được thực sự đưa vào giáo dục hiện đại từ những năm đầu của thế kỷ 20. Tại Mỹ, năm 1902, “Câu lạc bộ trồng ngô” đầu tiên dành cho trẻ em được thành lập, Câu lạc bộ có mục đính dạy các học sinh thực hành trồng ngô, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào nông nghiệp thông qua các công việc thực tế của nhà nhà nông. Hơn 100 năm sau, hệ thống các Câu lạc bộ này trở thành hoạt động cốt lõi của tổ chức 4-H, tổ chức phát triển thanh thiếu niên lớn nhất của nước Mỹ, tiên phong trong ứng dụng học tập qua lao động trải nghiệm. Cho đến năm 1977, với sự thành lập của “Hiệp hội Giáo dục trải nghiệm” (Association for Experiential Education – AEE), “Dạy học theo hình thức trải nghiệm” đã chính thức được thừa nhận bằng văn bản và được tuyên bố rộng rãi [11].

“Dạy học theo hình thức trải nghiệm” bước thêm một bước tiến mạnh mẽ hơn khi vào năm 2002, tại Hội nghị thượng đỉnh Liên hiệp quốc về Phát triển bền vững, chương trình “Dạy và học vì một tương lai bền vững” đã được UNESCO thông qua, trong đó có học phần quan trọng về “Dạy học theo hình hình thức trải nghiệm” được giới thiệu, phổ biến và phát triển sâu rộng [10].

Cuối thế kỉ XX đầu thế kỉ XXI trong bối cảnh toàn cầu hóa, hoạt động trải nghiệm được xem xét là hoạt động cơ bản để hình thành phát triển năng lực thực tiễn, kỹ năng hành động cho người học, với ý nghĩa đó Hội đồng kinh doanh Úc và phòng thương mại, công nghiệp Úc với sự bảo trợ của Bộ Giáo dục và Đào tạo khoa học Hội đồng quốc gia Úc đã xuất bản cuốn “Kĩ năng hành nghề cho tương lai” (2002); Ở Singapore cục phát triển lao động WDA đã thiết lập hệ thống kĩ năng nghề ESS… [10]. Ở mỗi quốc gia có quan điểm khác nhau trong việc tổ chức các hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm để phát triển năng lực cho học sinh, sinh viên.

1.1.2. Nghiên cứu về dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trong nước Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Trong mọi giai đoạn lịch sử, các quốc gia đều mong muốn có một nền giáo dục phát triển. Vấn đề quản lý dạy học trong các nhà trường không chỉ có các tác giả nước ngoài nghiên cứu mà trong nước cũng có nhiều nhà khoa học nghiên cứu ở các góc độ khác nhau.

Trước tiên phải nói đến Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 – 1969 từ thời kì đầu của nền giáo dục nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ phương pháp giáo dục là: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội!”. Người đã từng nói: “Giáo dục phải theo hoàn cảnh và điều kiện” và “Một chương trình nhỏ mà được thực hành hẳn hoi còn hơn một trăm chương trình lớn mà không làm được”. Trong bài báo “1- 6” đăng trên báo Nhân dân số ra ngày 01 – 6 – 1955, Bác đã đề ra nội dung giáo dục toàn diện đối với học sinh bao gồm: đức, trí, thể, mĩ. Bác đã đưa ra quan điểm giáo dục thiếu nhi đó là: “Trong quá trình giáo dục thiếu nhi phải giữ toàn vẹn cái tính vui vẻ, hoạt bát, tự nhiên, tự động, trẻ trung của chúng. Và trong lúc học, cũng cần làm cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học”. Bác yêu cầu: “Cách dạy phải nhẹ nhàng và vui vẻ, chớ gò ép thiếu nhi vào khuôn khổ của người lớn”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho sự nghiệp giáo dục nước nhà một kho tàng lý luận dạy học và quản lý dạy học có giá trị, góp phần vào việc xây dựng hệ thống lý luận dạy học hiện đại.

Trong đề án đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đã đề cập: HĐTN nhằm góp phần hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất và năng lực chung, nhất là trách nhiệm với bản thân, cộng đồng, đất nước, nhân loại và môi trường tự nhiên; tính tự lập, tự tin, tự chủ; các năng lực sáng tạo, hợp tác, giao tiếp, tự quản lí bản thân. HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm sẽ là môi trường để giúp học sinh trải nghiệm tất cả những gì được học từ các môn học, chủ đề hay lĩnh vực, giúp vận dụng kiến thức có được từ nhà trường vào thực tiễn cuộc sống và cũng thông qua đó những năng lực gắn với cuộc sống được hình thành. Nói cách khác là đào tạo một lớp người mới tinh thông về nghề nghiệp, có khả năng thích ứng cao với những biến động liên tục của cuộc sống.

Đã có nhiều nghiên cứu trong nước đề cập đến HĐTN nói chung và HĐTN trong nhà trường nói riêng như: Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – kinh nghiệm quốc tế và vấn đề của Việt Nam của tác giả Đỗ Ngọc Thống , Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới của tác giả Đinh Thị Kim Thoa, Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới tác giả Lê Huy Hoàng, Tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm sáng tạo giải pháp phát huy năng lực người học – tác giả Nguyễn Thị Thu Hoài . Trong bài nghiên cứu có nhan đề Mục tiêu năng lực, nội dung chương trình, cách đánh giá trong hoạt động trải nghiệm sáng tạo tác giả Đinh Thị Kim Thoa đã chỉ ra để phát triển chương trình HĐGDTNST cần phải xác định và xây dựng được khung năng lực, từ đó thiết kế nội dung để đạt được mục tiêu đặt ra. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Vấn đề tổ chức, quản lý HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm đã được quan tâm nghiên cứu, nhưng chủ yếu là nghiên cứu vận dụng tổ chức, quản lý HĐTN trong dạy học ở bậc học phổ thông. Tuy nhiên có rất ít các tác giả đề cập đến quan niệm về HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học, đặc điểm, quy trình của tổ chức, quản lý HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm.

Nghiên cứu của các tác giả kể trên mới chỉ dừng lại ở đưa ra khái niệm về tổ chức, quản lý HĐTN, đặc điểm, quy trình của tổ chức, quản lý HĐTN, các phương pháp, hình thức tổ chức, quản lý HĐTN. Các tác giả nhấn mạnh đến việc vận dụng tổ chức, quản lý HĐTN nói chung chứ chưa nghiên cứu hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học mà chủ yếu là nghiên cứu các HĐTN với góc độ là hoạt động ngoại khóa ngoài môn học. Như vậy, chưa có tác giả nào nghiên cứu một cách hệ thống và khoa học về các thành tố của quản lý HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm nói chung và dạy học các môn KHTN nói riêng. Đặc biệt là trên địa bàn tỉnh Lai Châu chưa có đề tài nào nghiên cứu về các biện pháp quản lý tổ chức HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn KHTN ở các trường trung học phổ thông. Do vậy, tôi mạnh dạn nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT Lê Quý Đôn tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

1.2. Một số khái niệm cơ bản Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

1.2.1. Hoạt động trải nghiệm

Trải nghiệm

Theo Từ điển Tiếng việt của Hoàng Phê, “trải có nghĩa là đã từng qua, từng biết, từng chịu đựng; còn nghiệm có nghĩa là kinh qua thực tế nhận thấy điều nào đó là đúng” [26, tr.1020].

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, “trải nghiệm” theo nghĩa chung nhất là bất kỳ một trạng thái có màu sắc xúc cảm nào được chủ thể cảm nhận, trải qua, đọng lại thành bộ phận (cùng với tri thức, ý thức…) trong đời sống tâm lý của từng người. Theo nghĩa hẹp hơn, chuyên biệt hơn của tâm lý học, là những tín hiệu bên trong, nhờ đó nghĩa của các sự kiện đang diễn ra đối với cá nhân được ý thức, chuyển thành ý riêng của cá nhân, góp phần lựa chọn tự giác các động cơ cần thiết, điều chỉnh hành vi cá nhân [35].

Theo quan điểm của triết học, sự trải nghiệm được hiểu là kết quả của sự tương tác giữa con người với thế giới khách quan [9]. Trong các nghiên cứu của tâm lý học, trải nghiệm được coi là năng lực của cá nhân. Trải nghiệm dưới góc nhìn sư phạm được hiểu:Trải nghiệm trong đào tạo là một hệ thống kiến thức và kỹ năng có được trong quá trình giáo dục và đào tạo chính quy; Trải nghiệm là kiến thức, kỹ năng mà người học nhận được: thông qua sự giao tiếp với nhau, với người lớn, hay qua những tài liệu; Trải nghiệm (qua thực nghiệm, thử nghiệm) là một trong những phương pháp đào tạo, trong điều kiện thực tế hay lý thuyết nhất định, để thiết lập hoặc minh họa cho một quan điểm lý luận cụ thể.

Theo Wikipedia: Trải nghiệm là kiến thức hay sự thành thạo một vấn đề hoặc một sự kiện bằng cách tham gia hay chiếm lĩnh nó [34].

Hoạt động trải nghiệm Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Theo tác giả Lê Huy Hoàng: HĐTN là hoạt động mang xã hội, thực tiễn đến với môi trường giáo dục trong nhà trường để học sinh tự chủ trải nghiệm trong tập thể, qua đó hình thành và thể hiện được phẩm chất, năng lực; nhận ra năng khiếu, sở thích, đam mê; bộc lộ và điều chỉnh cá tính, giá trị; nhận ra chính mình cũng như khuynh hướng phát triển của bản thân thực hiện tốt nhất mục tiêu giáo dục [16]. Tác giả Đinh Thị Kim Thoa vận dụng lí thuyết học từ trải nghiệm của Kolb (1984) để tìm hiểu về HĐTN.Theo tác giả, để phát triển sự hiểu biết khoa học, chúng ta có thể tác động vào nhận thức của người học; nhưng để phát triển và hình thành năng lực thì người học phải trải nghiệm. HĐTN là hoạt động giáo dục thông qua sự trải nghiệm của cá nhân trong việc kết nối kinh nghiệm học được trong nhà trường với thực tiễn đời sống, nhờ đó các kinh nghiệm được tích lũy thêm và dần chuyển hoá thành năng lực [31].

Vậy HĐTN là hoạt động được thực hiện nhằm mục tiêu đào tạo ra các thế hệ tương lai với nhân cách sáng tạo, biết vận dụng một cách tích cực những kiến thức đã học vào thực tế, đồng thời biết chia sẻ và quan tâm tới mọi người xung quanh. HĐTN về cơ bản mang tính chất là các hoạt động tập thể trên tinh thần tự chủ cá nhân, với sự nỗ lực giáo dục nhằm phát triển năng lực, phẩm chất và cá tính riêng của mỗi cá nhân trong tập thể.

Theo quan điểm của tôi, có thể chia “Hoạt động trải nghiệm” trong giáo dục ở hai dạng. Thứ nhất, trải nghiệm trong môn học (thực chất là một hình thức tổ chức dạy học). Thứ hai là dạng biên soạn chương trình đặt độc lập như tổ chức các hoạt động giáo dục.

1.2.2. Dạy học theo hình thức trải nghiệm

Dạy học

Dạy học là một quá trình sư phạm thống nhất giữa giáo viên và học sinh, trong đó giáo viên là người tổ chức, định hướng, điều khiển, hướng dẫn hoạt động nhận thức của học sinh, học sinh là chủ thể nhận thức tích cực thực hiện các hoạt động nhận thức để lĩnh hội kiến thức khoa học, hình thành kỹ năng và kỹ xảo tương ứng.

Dạy học theo hình thức trải nghiệm

Dạy học theo hình thức trải nghiệm là dưới sự định hướng của giáo viên học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập gắn với thực tiễn được tổ chức theo các hình thức đa dạng, linh hoạt và bằng các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực trong đó HS được trải nghiệm đề xuất ý tưởng, thiết kế, tổ chức, đánh giá kết quả thực hiện, qua đó vừa lĩnh hội được nội dung học tập, vừa hình thành các kĩ năng sống, kĩ năng tư duy, vận dụng kiến thức, kinh nghiệm để giải quyết một cách linh hoạt, chủ động, sáng tạo những vấn đề nhận thức và thực tiễn.

Chương trình GDPT mới
Định hướng phát triển phẩm chất và năng lực Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Chương trình giáo dục phổ thông mới chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Xác định hệ thống phẩm chất và hệ thống năng lực trong chương trình giáo dục cung cấp một định hướng cho việc giáo dục phẩm chất và hình thành năng lực.

Tiếp cận dạy học tích hợp

Tăng cường dạy học tich hợp là một tiếp cận mới trong chương trình giáo dục phổ thông mới: “Dạy học tích hợp là định hướng dạy học giúp học sinh phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội tri thức và rèn luyện kỹ năng”

Tiếp cận dạy học phân hóa

Dạy học phân hóa là một tiếp cận trong chương trình giáo dục phổ thông mới, được hiểu là, định hướng dạy học phù hợp với các đối tượng học sinh khác nhau, nhằm phát triển tối đa tiềm năng vốn có của mỗi học sinh dựa vào đặc điểm tâm – sinh lý, khả năng, nhu cầu, hứng thú và định hướng nghề nghiệp khác nhau của học sinh.

Chương trình giáo dục “mở”

Chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo hướng mở. Chương trình các môn học không quy định quá chi tiết về nội dung dạy học, để tạo điều kiện cho GV phát huy tính chủ động, sáng tạo trong thực hiện chương trình phù hợp với điều kiện dạy học cụ thể.

Môn KHTN trong Chương trình giáo dục phổ thông mới:

Trong chương trình giáo dục phổ thông, nội dung giáo dục khoa học tự nhiên được phân chia theo hai giai đoạn. Giai đoạn giáo dục cơ bản Nội dung chủ yếu của môn học Khoa học tự nhiên là tích hợp các lĩnh vực kiến thức về Vật lý, Hóa học, Sinh học; được tổ chức theo các mạch nội dung (vật chất, sự sống, năng lượng, Trái Đất, bầu trời); các nguyên lý và quy luật chung của thế giới tự nhiên (tính cấu trúc, sự đa dạng, sự tương tác, tính hệ thống, quy luật vận động và biến đổi); vai trò của khoa học đối với sự phát triển xã hội; vận dụng kiến thức khoa học trong sử dụng và khai thác thiên nhiên một cách bền vững. Cấu trúc nội dung môn Khoa học tự nhiên ở trung học cơ sở gồm các chủ đề phân môn (Vật lý, Hóa học, Sinh học), các chủ đề liên môn, nhằm hình thành các nguyên lý, quy luật chung của thế giới tự nhiên. Các nội dung này được sắp xếp chủ yếu theo logic tuyến tính, có kết hợp một số kiến thức đồng tâm. Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp Giáo dục khoa học tự nhiên được thực hiện chủ yếu qua các môn học Vật lý, Hóa học và Sinh học. Ở lớp 10, Vật lý, Hóa học và Sinh học là những môn học bắt buộc. Nội dung các môn học này được phát triển trên cơ sở nội dung nền tảng ở giai đoạn giáo dục cơ bản, đồng thời gắn kết với đời sống và góp phần định hướng nghề nghiệp. Ở lớp 11 và lớp 12, Vật lý, Hóa học và Sinh học là những môn học tự chọn bắt buộc dành cho học sinh có thiên hướng khoa học tự nhiên, công nghệ. Nội dung các môn học này được thiết kế vừa đảm bảo phát triển năng lực chung và năng lực tìm hiểu tự nhiên, vừa giúp học sinh định hướng ngành nghề tương lai.

Dạy học theo hình thức trải nghiệm Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Từ những nghiên cứu trên, với mục đích nghiên cứu của mình, chúng tôi quan niệm: Dạy học theo hình thức trải nghiệm, là dưới sự định hướng của giáo viên học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập gắn với thực tiễn được tổ chức theo các hình thức đa dạng, linh hoạt. Thông qua các hoạt động thực hành, những việc làm cụ thể và các hành động của học sinh, HĐTN trong dạy học sẽ khai thác kinh nghiệm của mỗi cá nhân, tạo cơ hội cho các em vận dụng một cách tích cực những kiến thức đã học vào thực tế và đưa ra được những sáng kiến của mình, từ đó phát huy và nuôi dưỡng tính sáng tạo của mỗi cá nhân.

Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi hiểu: Dạy học theo hình thức trải nghiệm là hoạt động dạy học, trong đó, từng cá nhân học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong môi trường giáo dục dưới sự hướng dẫn và tổ chức của giáo viên, qua đó lĩnh hội tri thức, phát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất nhân cách, các năng lực thực tiễn…, từ đó tích lũy kinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình và góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ dạy học.

1.2.3. Quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm

Khái niệm quản lý

Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động khi xã hội phát triển. Quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển các hoạt động xã hội. Quản lý là một dạng lao động xã hội gắn liền và phát triển cùng với lịch sử phát triển của loài người. Quản lý là một dạng lao động đặc biệt nó điều khiển các hoạt động lao động, có tính khoa học và nghệ thuật cao, đồng thời quản lý cũng là sản phẩm có tính lịch sử và mang tính đặc thù của xã hội.

Theo lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về quản lý: Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn những quy luật khách quan vốn nhằm đảm bảo cho nó phát triển tối ưu theo mục đích đặt ra.

Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài nước một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất”. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Những quan niệm trên tuy có khác nhau tùy theo quan điểm khoa học, song có thể khái quát chung lại là: Quản lý là sự tác động có mục đích phù hợp quy luật khách quan của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm phát huy tiềm năng của đối tượng quản lý, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của tổ chức,… trên cơ sở đó đảm bảo cho tổ chức vận hành một cách tốt nhất, đạt được các mục tiêu đã đặt ra với chất lượng và hiệu quả tối ưu trong các điều kiện biến động của môi trường.

Khái niệm Quản lý dạy học

Trong quản lý nhà trường thì quản lý dạy học là nội dung vô cùng quan trọng. Dạy học là hoạt động mang tính đặc trưng của tất cả các loại hình nhà trường, hoạt động dạy và hoạt động học luôn giữ vị trí chủ yếu trong mỗi nhà trường vì dạy học thực hiện cả chức năng giáo dục và phát triển.

Quản lý dạy học trong nhà trường là một hệ thống những tác động sư phạm có hướng đích của chủ thể quản lý đến giáo viên, học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường, nhằm huy động sức lực, trí tuệ của họ vào mọi hoạt động của nhà trường, hướng vào việc hoàn thành có chất lượng và hiệu quả mục tiêu dự kiến. Bởi thế, Quản lý dạy học là quá trình tác động hợp quy luật của nhà quản lý đến các thành tố trong hoạt động dạy học của giáo viên (mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, kiểm tra – đánh giá, phương tiện, điều kiện dạy học) bằng các biện pháp phát huy tác dụng của các nguồn lực dạy học (nhân lực, vật lực, tài lực và tin lực) nhằm đạt được mục đích dạy học. Do đó, quản lý dạy học là những tác động có mục đính, có kế hoạch của Hiệu trưởng đến giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục giúp quá trình dạy học vận động tối ưu tới mục tiêu dự kiến.

Quản lý dạy học theo hình thức trải nghiệm

Từ các cách tiếp cận đã phân tích ở trên về quản lý, dạy học, quản lý dạy học và hoạt động trải nghiệm, chúng tôi cho rằng: Quản lý hoạt động dạy học theo hình thúc trải nghiệm là quá trình tác động của chủ thể quản lý đến các thành tố của hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm (mục tiêu, nội dung, phương pháp, người dạy, người học, cơ sở vật chất và học liệu phục vụ hoạt động dạy học, kiểm tra – đánh giá) nhằm đảm bảo thực hiện tối ưu mục tiêu hoạt động dạy học, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học trong nhà trường.

Quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm trong trường THPT về thực chất là quản lý mục tiêu, nội dung chương trình, quản lý phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học, tạo điều kiện về nguồn lực (Nhân lực, các điều kiện cơ sở vật chất, thời gian, kinh phí…) để thực hiện hoạt động này. Trọng tâm của quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm là quản lý chất lượng các hoạt động đó.

1.3. Những vấn đề cơ bản về tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT theo chương trình giáo dục phổ thông mới Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

1.3.1. Trải nghiệm trong dạy học ở trường THPT

Trải nghiệm là một hình thức dạy học ở trường phổ thông, vận dụng hình thức này trong tổ chức hoạt động day học môn học có nhiều dạng trải nghiệm được diễn ra. Dưới các hoạt động sư phạm, môi trường và sự tương tác sư phạm được thiết kế và tổ chức, người học tiến hành các hoạt động nhận thức, huy động sự tham gia của các giác quan vào quá trình nhận thức, thu nhận kiến thức, thực hành thực tiễn. Qua đó kiến thức và năng lực được hình thành và phát triển. Tham gia hoạt động học tập dưới hình thức này, người học được trải nghiệm các lĩnh vực như sau:

Trải nghiệm vật chất (Physical Experiences)

Trải nghiệm vật chất xảy ra bất cứ khi nào đối tượng hay môi trường thay đổi. Nói cách khác, trải nghiệm vật chất liên quan đến những trải nghiệm có thể quan sát được như các hiện tượng quan sát trong thực tế (nhiệt độ giảm có sương), quan sát trong các thí nghiệm (sự lệch đường truyền tia sáng khi qua mặt phân cách 2 môi trường trong suốt…). Triết lý “Trăm nghe không bằng một thấy” là đề cao trải nghiệm và thuộc loại trải nghiệm vật chất. Nó là hình thức bên ngoài của hoạt động để chiếm lĩnh đối tượng. (ví dụ quan sát nhận xét về sự tạo thành sóng nước)

Trải nghiệm tinh thần (Mental Experiences)

Trải nghiệm tinh thần liên quan đến các khía cạnh trí tuệ và ý thức, là sự kết hợp giữa tư duy, nhận thức, trí nhớ, cảm xúc, ý chí và tưởng tượng. Nó bao gồm cả các quá trình nhận thức vô thức (nhận thức cảm tính vật nặng chìm vật nhẹ nổi). Loại trải nghiệm này thường được sử dụng trong việc học tập các môn học (đặc biệt là các môn KHTN), Trải nghiệm tinh thần là hình thức bên trong của hoạt động để chiếm lĩnh đối tượng. (Ví dụ quan sát chuyển động của vật trên máng nghiêng Galilê suy luận chuyển động của vật khi mang nằm ngang không ma sát…) Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Trải nghiệm mô phỏng (Virtual and Simulation Experiences)

Các hiện tượng được mô phỏng sử dụng máy tính cũng có thể giúp con người có trải nghiệm các phòng thí nghiệm ảo, hay phim khoa học… Đóng vai cũng giúp HS trải nghiệm. Loại trải nghiệm này thể hiện phương thức trải nghiệm với những hiện tượng không trải nghiệm thực tế được (Vụ nổ hạt nhân, bão, hoả hoạn…) còn nội dung trải nghiệm là các tình huống giả định với cuộc sống thực nhằm giúp HS giải quyết các vấn đề đặt ra.

Trải nghiệm chủ quan (Subjective Experiences)

Trải nghiệm chủ quan liên quan đến trạng thái, cảm nhận chủ quan của HS nào đó về hiện thực, một hiện thực mà dựa trên sự tương tác của cá nhân HS đó với môi trường. Trải nghiệm chủ quan dựa vào năng lực của HS để xử lí tình huống trên cơ sở kinh nghiệm cá nhân từng học sinh. Có thể có trải nghiệm chủ động, mục đích rõ ràng và có các thao tác cụ thể đi đến mục đích, từ thao tác vật chất đến thao tác mô hình hóa, bằng lời nói và cụ thể hóa. Có thể có những trải nghiệm bị động mà sau khi trải nghiệm HS mới rút ra được bài học cho mình. (Ví dụ cảm nhận chủ quan của học sinh vật nặng rơi nhanh vật nhẹ rơi chậm qua trải nghiệm từ thao tác vật chất tự làm các thí nghiệm và quan sát sự rơi đến thao tác mô hình hóa mô tả thí nghiệm rơi tự do tháp nghiêng và cụ thể hóa kết luận về sự rơi của vật)

Trải nghiệm xã hội (Social Experiences)

Lớn lên, sinh sống trong xã hội, con người hình thành trải nghiệm xã hội. Trải nghiệm xã hội cho con người kĩ năng và thói quen cần thiết để sống trong xã hội của mình, chia sẻ kinh nghiệm, hình thành các chuẩn mực, phong tục, truyền thống, giá trị, vai trò xã hội, biểu tượng và ngôn ngữ, quan hệ với tự nhiên. Trong học tập, việc cho HS tham gia trực tiếp vào các hoạt động tập thể, hoạt động trao đổi, thảo luận… giúp HS có trải nghiệm xã hội, hình thành nhân cách. Qua các hoạt động đó giúp HS biết cách ứng xử thân thiện với môi trường tự nhiên, với cộng đồng như: có ý thức giữ gìn trật tự an toàn giao thông; bảo vệ môi trường thiên nhiên…Từ đó, góp phần làm cho môi trường sống trong sạch, lành mạnh, bớt đi những tệ nạn xã hội, những bệnh tật do sự thiếu hiểu biết của chính con người gây nên; góp phần thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực để hài hoà mối quan hệ giữa nhu cầu – quyền lợi – nghĩa vụ trong cộng đồng.

Trải nghiệm tình cảm (Emotional Experiences).

Trải nghiệm tình cảm được diễn ra khi HS cùng tham gia các hoạt động kết bạn với nhau, cùng thực hiện các nhiệm vụ học tập. Tình bạn, sự đồng cảm, chia sẻ là trải nghiệm tình cảm. Qua đó học sinh biết các làm việc nhóm, biết hợp tác với các bạn để hoàn thành tốt nhiệm vụ.

1.3.2. Mục tiêu của dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Mục tiêu chung của HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm ở các bậc học phổ thông: HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển phẩm chất nhân cách, các năng lực giúp học sinh tích lũy kinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình, làm tiền đề cho mỗi cá nhân tạo dựng được sự nghiệp và cuộc sống hạnh phúc sau này.

Mục tiêu hoạt động dạy học các môn KHTN theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT: Học sinh có được năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên, năng lực tìm tòi, khám phá thế giới sống, vận dụng được một số kỹ năng tiến trình khoa học; bước đầu sử dụng được toán học, tin học làm ngôn ngữ, công cụ giải quyết vấn đề; vận dụng được một số tri thức vào thực tiễn, ứng xử được với thiên nhiên phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững xã hội và bảo vệ môi trường…; bước đầu nhận định, phản biện một số ứng dụng tiến bộ Vật lý, Hóa học, Sinh học nổi bật trong đời sống. Nhận biết đúng được một số năng lực, sở trường của bản thân và lựa chọn được một số ngành nghề liên quan đến lĩnh vực mà môn học đề cập. Hình thành ở HS lối sống tích cực, biết cách hoàn thiện bản thân, biết tổ chức cuộc sống cá nhân biết làm việc có kế hoạch, tinh thần hợp tác, có trách nhiệm, có ý thức công dân…

1.3.3. Đặc điểm hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT

Trải nghiệm trong dạy học được coi là một hình thức dạy học trong đó học sinh với sự định hướng của giáo viên, tạo điều kiện cho học sinh tích cực quan sát, suy nghĩ và tham gia các hoạt động học tập. Đó là một quá trình trong đó chủ thể (học sinh) trực tiếp tham gia vào các loại hình hoạt động học tập phong phú, đa dạng, học sinh tự biến đổi mình, tự làm phong phú thêm kiến thức của mình bằng cách thu lượm và xử lý thông tin từ môi trường xung quanh, sách giáo khoa và các kênh thông tin khác.

HĐTN là một nhiệm vụ học tập gắn với thực tiễn mà HS cần phải vận dụng vốn kinh nghiệm sắn có để trải nghiệm, phân tích, khái quát hóa thành kiến thức của bản thân và vận dụng để giải quyết vấn đề trong bối cảnh thực tiễn, qua các hoạt động đó giúp học sinh thể hiện được giá trị của bản thân mình, thiết lập được các quan hệ giữa cá nhân với tập thể, với các cá nhân khác, với môi trường học và môi trường sống. HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm là học thông qua làm, qua thực hành nhưng học qua làm nhấn mạnh về thao tác kỹ thuật còn học qua trải nghiệm giúp HS không những có được năng lực thực hiện các thao tác kỹ thuật mà còn có những trải nghiệm về cảm xúc, ý chí và nhiều trang thái tâm lý khác; học qua làm chú ý đến những quy trình, động tác, kết quả chung cho mọi người học nhưng học qua trải nghiệm chú ý gắn kinh nghiệm và cảm xúc cá nhân đó là sự cá biệt trong giáo dục. Sự trải nghiệm có ý nghĩa sẽ huy động tổng thể các giá trị của cá nhân từ cảm xúc đến ý thức và hành động. Sự trải nghiệm huy động toàn bộ năng lực hành động, sự liên kết trách nhiệm của bản thân với xã hội.

Môi trường học tập tương tác trong đó có sự gắn kết giữa nhận thức với cảm xúc xã hội và hành vi của người học trong những tình huống học tập sống động, người học có thể học tập lẫn nhau, người này có thể học tập kinh nghiệm của người khác, giá trị của mỗi cá nhân đều được thể hiện và được điều chỉnh để thích ứng môi trường. Trong quá trình người học trải nghiệm và hoạt động, một lượng lớn thông tin có thể được truyền qua lại với nhau, các học thuyết, lý thuyết, định luật, nguyên lý có thể được hình thành và củng cố bởi chính sự khám phá của người học hoặc bởi sự truyền thụ kiến thức từ người khác.

1.3.4. Nội dung dạy học các môn khoa học tự nhiên theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Nội dung dạy học các môn khoa học tự nhiên theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT
Trải nghiệm trong dạy học môn Vật lý

Các thí nghiệm, thực hành hình thành khái niệm, quy luật, định luật vật lí. Tìm tòi khám phá các thuộc tính của sự vật, hiện tượng vật lí thông qua các nội dung thí nghiệm, thực hành dưới các góc độ khác nhau.

Kỹ năng vận dụng tri thức vật lí vào việc tìm hiểu và giải quyết ở mức độ nhất định một số vấn đề của thực tiễn, đáp ứng đòi hỏi của cuộc sống; vừa bảo đảm phát triển năng lực trên nền tảng những năng lực chung và năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên đã hình thành ở giai đoạn giáo dục cơ bản, vừa đáp ứng yêu cầu định hướng vào một số ngành nghề cụ thể, giúp học sinh phát triển tình yêu, sự say mê, ham thích tìm hiểu khoa học, định hướng nghề nghiệp.

Trải nghiệm trong dạy học môn môn Hoá học

Chuyên đề về kiến thức cơ sở hoá học chung về cấu tạo chất và quá trình biến đổi hoá học. Các kiến thức về cấu tạo của nguyên tử, liên kết hoá học, năng lượng hoá học, tốc độ phản ứng hoá học, cân bằng hoá học, phản ứng oxi – hoá khử và dòng điện, bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học là cơ sở lí thuyết chủ đạo để học sinh giải thích được bản chất, nghiên cứu được quy luật hoá học ở các nội dung hoá học vô cơ và hoá học hữu cơ. Tăng cường kỹ năng thực hành, luyện tập và vận dụng kiến thức giải quyết những vấn đề của thực tiễn, đáp ứng yêu cầu định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Trải nghiệm trong dạy học môn Sinh học

Các cấp độ tổ chức sống gồm phân tử, tế bào, cơ thể, quần thể, quần xã – hệ sinh thái, sinh quyển bao gồm cấu trúc, chức năng; mối quan hệ giữa cấu trúc, chức năng và môi trường sống. Từ kiến thức về các cấp độ tổ chức sống khái quát các đặc tính chung của thế giới sống là di truyền, biến dị và tiến hoá. Thông qua các chủ đề nội dung sinh học, trình bày các thành tựu công nghệ sinh học trong chăn nuôi, trồng trọt, xử lí ô nhiễm môi trường, nông nghiệp và thực phẩm sạch; trong y – dược học.

Các kỹ năng thực hành để trực tiếp định hướng, làm cơ sở cho các quy trình kỹ thuật, công nghệ thuộc các ngành nghề liên quan đến sinh học. Các chuyên đề hướng đến các lĩnh vực của nền công nghiệp 4.0 như: công nghệ sinh học trong nông nghiệp, y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo,… Các lĩnh vực công nghệ đó ứng dụng theo cách tích hợp các thành tựu không chỉ của sinh học mà còn của các khoa học liên ngành, trong đó công nghệ thông tin có vai trò đặc biệt quan trọng (giải mã gene, bản đồ gene, liệu pháp gene,…). Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Phương pháp dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT

Phương pháp dạy học các môn KHTN theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT rất đa dạng và phong phú

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề là con đường quan trọng để phát huy tính tích cực của học sinh. Vấn đề là những câu hỏi hay nhiệm vụ đặt ra mà việc giải quyết chúng chưa có quy luật cũng như những tri thức, kỹ năng sẵn có của HS chưa đủ giải quyết mà còn khó khăn, cản trở cần vượt qua. Tình huống có vấn đề xuất hiện khi đứng trước một mục đích muốn đạt tới, khi biết một nhiệm vụ cần giải quyết nhưng chưa biết bằng cách nào, chưa đủ phương tiện (tri thức, kỹ năng…) để giải quyết. Để giải quyết vấn đề học sinh phải phân tích, xem xét và đề xuất những giải pháp trước một hiện tượng, sự việc nảy sinh trong quá trình hoạt động. Cần tập dượt cho HS khả năng phát hiện vấn đề từ một tình huống trong học tập hoặc trong thực tiễn và giải quyết hợp lí những vấn đề được đặt ra. Thông qua việc giải quyết những tình huống thực tế như vậy thì những năng lực thực tiễn của HS cũng được hình thành.

VD bài “Nội năng và sự biến đổi nội năng”

Câu hỏi đặt vấn đề

Hiệu ứng nhà kính là gì?
Nguyên nhân gây ra hiệu ứng nhà kính? Hiệu ứng nhà kính do hiện tượng vật lý nào gây ra?
Ảnh hưởng của hiệu ứng nhà kính đối với môi trường, với sự sống con người và các sinh vật trên Trái đất?
Đề ra các giải pháp để giảm hiệu ứng nhà kính?

(Yêu cầu các nhóm cùng tìm hiểu các nội dung trên trước ở nhà và trình bày dưới dạng phóng sự ảnh; phim tài liệu, hay sơ đồ… trình bày ngắn gọn từ 2 đến 3 phút) Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Phương pháp đóng vai

Phương pháp đóng vai được sử dụng nhiều để đạt mục tiêu thay đổi thái độ của học sinh đối với một vấn đề hay đối tượng nào đó, có tác dụng trong việc rèn luyện về kỹ năng giao tiếp ứng xử của học sinh, giúp học sinh thực hành những cách ứng xử, bày tỏ thái độ trong những tình huống giả định hoặc trên cơ sở óc tưởng tượng và ý nghĩ sáng tạo của các em và điều quan trọng là sự thảo luận sau phần diễn ấy.

VD: Khi học về Axit vấn đề có thể đặt ra: “Thí sinh Trần Tấn Phát nhầm lẫn uống axit thay vì nước tại cuộc thi Got Talent tối 11/1/2022. Theo Giáo sự Lê Năm- Việt trưởng Viện bỏng quốc gia cho biết: Nếu uống nhầm axit ở mức độ nặng, bệnh nhân sẽ bị chảy máu tức thì, axit ngấm vào máu gây hoại tử và làm chết các tế bào thực quản, dạ dày dẫn đến thủng dạ dày”.

Gặp tình huống đó phải xử lý như thế nào? (Định hướng HS nghiên cứu trước: Sự phá hủy của axit đối với cơ thể người. Cách sơ cứu người bị bỏng axit)

Phương pháp diễn đàn

Diễn đàn là một phương pháp tiến hành hoạt động được sử dụng để thúc đẩy sự tham gia của HS thông qua việc các em trực tiếp, chủ động bày tỏ ý kiến của mình với đông đảo bạn bè, nhà trường, thầy cô giáo như bày tỏ suy nghĩ, ý kiến, quan điểm hay những câu hỏi, đề xuất của mình liên quan đến nhu cầu, hứng thú, nguyện vọng của các em; đồng thời các em biết lắng nghe ý kiến học tập lẫn nhau. Diễn đàn giúp các em nâng cao khả năng tự tin và xây dựng các kỹ năng cần thiết như: kỹ năng phát biểu trước tập thể, kỹ năng trình bày vấn đề, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng thể hiện sự tự tin, kỹ năng phát hiện vấn đề,…

VD bài Nitơ

Ngày 6, tháng 4 năm 2025 – Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai đang điều trị cho một bệnh nhân nam 26 tuổi (ở Tây Hồ, Hà Nội) bị ngộ độc khí N₂O (đinitơ monooxit) do lạm dụng hít bóng cười trong một thời gian dài.

Bệnh nhân được đưa vào Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai ngày 1/4 với các biểu hiện rối loạn cảm giác và giảm vận động. Bệnh nhân có cảm giác tê bì bàn chân lan lên cổ chân và bàn tay hai bên, đi lại không vững. Bên cạnh đó còn có biểu hiện tổn thương tủy sống cổ, mất chất liệu tủy sống. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Vậy “bóng cười” hay “khí cười” là gì?Ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe? Có nên giải trí bằng “bóng cười”?

Phương pháp thảo luận nhóm:

Thảo luận là một dạng hoạt động mà trong đó các thành viên đều giải quyết một vấn đề cùng quan tâm nhằm đạt tới một sự hiểu biết chung, giúp học sinh kiểm chứng ý kiến của mình, để hiểu nhau hơn, giúp HS được bộc lộ những khả năng của bản thân, hình thành kỹ năng tư duy, hợp tác trao đổi, chia sẻ và học hỏi lẫn nhau, HS có cơ hội được lắng nghe, đánh giá, so sánh quan điểm, ý kiến của chính mình với ý kiến của những người tham gia thảo luận; được khẳng định và thể hiện chính kiến của mình; Tạo cách ứng xử, phản hồi nhanh về những vấn đề đặt ra…

Ngày 26/12/2018 tại xã Quang Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh xảy ra vụ việc ba người gồm: mẹ chồng, con trai và con dâu đều tử vong khi dùng than tổ ong sưởi ấm trong phòng kín.

HS được phân nhóm giao nhiệm vụ thảo luận và trình bày:Nguyên nhân dẫn đến cái chết của gia đình trong thông tin và cách tránh bị ngộ độc khi sưởi ấm?

Phương pháp trò chơi

Trò chơi là một loại hình hoạt động thư giãn, những trò chơi phù hợp nhiều khi có tác dụng giáo dục rất tích cực, là hình thức tổ chức các hoạt động vui chơi với nội dung kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, có tác dụng “chơi mà học, học mà chơi” gây hứng thú cho học sinh, tạo bầu không khí thân thiện, tao tác phong nhanh nhẹn cho học sinh.

Xây dựng tình huống khẩn cấp giả định

Dùng tình huống khẩn cấp giả định để tập dượt cho HS kỹ năng phán đoán tình hình, quyết đoán trong lựa chọn phương án xử lý, nâng cao khả năng tương tác, nhằm tạo cơ hội cho HS áp dụng kiến thức và kỹ năng vào các tình huống “thực” trong cuộc sống. GV sử dụng công nghệ thông tin để đưa nội dung tình huống vào bài. HS trải nghiệm, lựa chọn phương án xử trí đối với tình huống cụ thể. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

VD 1: Nhà em ở tầng 6 của khu chung cư 9 tầng, ở tầng 3 có đám cháy lớn, sinh ra nhiều khói, em phải làm gì để thoát ra?

VD 2: Trong giờ thực hành hóa, do bất cẩn bạn X làm đổ dung dịch axit HNO₃ đặc vào tay áo, em phải làm gì để giúp bạn?

Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT

Trong HĐ dạy theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT, đánh giá học sinh là rất quan trọng. Kết quả này giúp GV đánh giá đúng được năng lực của HS, từ đó có thể hỗ trợ, sự tiến bộ của từng cá nhân HS. Thông qua việc đánh giá kết quả HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm, nhà trường có thể đánh giá kết quả thực hiện xem xét kế hoạch thực hiện có mang tính thực tiễn không, nội dung hoạt động cũng như quá trình thực hiện có thích hợp không, hiệu quả thu được trên HS có cao không. Điều này giúp cải tiến, đổi mới phương pháp chỉ đạo thực hiện chương trình hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm trong nhà trường đạt hiệu quả cao hơn. Khi tiến hành đánh giá kết quả các HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm giáo viên cần lưu ý: Bám theo kế hoạch, giáo viên kiểm tra đánh giá các nhiệm vụ đã giao cho HS thực hiện; Sử dụng các báo cáo tự đánh giá hoạt động của HS; Đánh giá năng lực xã hội của HS thông qua các bài trắc nghiệm chuẩn hóa, các bài trắc nghiệm giáo viên tự xây dựng; Đánh giá năng lực HS thông qua các tình huống giả định; Đánh giá qua quan sát học sinh hoạt động; Đánh giá thông qua nhận xét của các GV khác, của gia đình, của người xung quanh về những năng lực và phẩm chất cần hình thành; Đánh giá thông qua hoạt động thực tế của học sinh.

1.3.5. Vai trò của cán bộ quản lý và giáo viên trong tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT

Vai trò của Hiệu trưởng trong quản lý hoạt động dạy học các môn khoa học tự nhiên theo hình thức trải nghiệm

Trong quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm, Hiệu trưởng giữ vai trò quan trọng. Hiệu trưởng phải nhận thức đúng về vị trí, tầm quan trọng của hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm trong nhà trường. Có nhận thức được vấn đề này, người Hiệu trưởng mới thấy được tính cấp thiết của HĐDH theo hình thức TN.

Khi thấy rõ được vị trí, vai trò và tác dụng của dạy học theo hình thức trải nghiệm, Hiệu trưởng sẽ lên kế hoạch năm học, đưa dạy học theo hình thức trải nghiệm vào kế hoạch và chỉ đạo cho các tổ nhóm chuyên môn tổ chức thực hiện.

Hiệu trưởng là người chỉ huy, tạo các điều kiện để tổ chức tốt các HĐ DH theo hình thức TN và cũng là người kiểm tra giám sát, đánh giá chất lượng của các hoạt đông này. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Hiệu trưởng phải là người xây dựng cơ chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tổ chức có hiệu quả hoạt động trải nghiệm cho học sinh.

Vai trò của giáo viên trong hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm

Trong tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm giáo viên là người hướng dẫn các em chủ động chiếm lĩnh tri thức, mở rộng, cập nhật những kiến thức cần thiết, củng cố, phát triển những kỹ năng chuyên ngành, kỹ năng sống của học sinh. Qua các hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm GV phát hiện ra ở các em những khả năng nổi trội, để bồi dưỡng.

Giáo viên là người chỉ đạo, là trọng tài đánh giá kết quả HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học, uốn nắn những sai lệch, động viên, khích lệ những sáng tạo và hình thành cho các em khả năng tự nghiên cứu, say mê khoa học.

Giáo viên tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm còn giáo dục cho HS phát triển tốt về mặt nhân cách, khơi dậy tình yêu với thế giới tự nhiên, yêu quê hương đất nước, có thái độ và hành động đúng đối với môi trường tự nhiên, xã hội và cuộc sống xung quanh, biết hợp tác, quan tâm chia sẻ và đồng cảm với bạn bè…

Vai trò của tổ chuyên môn trong hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm

Tổ chuyên môn là nơi triển khai các mặt hoạt động của nhà trường, trong đó trọng tâm là hoạt động giáo dục và dạy học; là đầu mối quản lý mà Hiệu trưởng nhất thiết phải tập trung dựa vào đó để quản lý nhà trường trên nhiều phương diện, nhưng cơ bản nhất là hoạt động giáo dục dạy học; Là nơi tập hợp, đoàn kết, tìm hiểu tâm tư, tình cảm và những khó khăn trong đời sống của giáo viên, giúp đỡ GV hoàn thành tốt nhiệm vụ. Hoạt đông của tổ chuyên môn là nhân tố quyết định chất lượng hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm cũng như hoạt động giáo dục noi chung.

1.4. Quản lý hoạt động dạy theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT theo chương trình giáo dục phổ thông mới Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

1.4.1. Mục tiêu quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm

Quản lý dạy học trước tiên là quản lý mục tiêu dạy học. Quản lý mục tiêu gồm quản lý việc xây dựng mục tiêu dạy học, hoạt động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh sao cho kế hoạch giảng dạy được thực hiện đúng mục tiêu dạy học.

Quản lý mục tiêu hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm nhằm đảm bảo cho hoạt động dạy học ở trường THPT phải đảm bảo mục tiêu đào tạo. Quản lý mục tiêu dạy học theo hình thức trải nghiệm là quản lý việc xây dựng mục tiêu các HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm phù hợp với đối tượng dạy học. Đồng thời, hiện thực hóa mục tiêu các HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm thông qua nội dung, phương pháp, phương tiện tổ chức dạy theo hình thức trải nghiệm. Mục tiêu của dạy học theo hình thức trải nghiệm cần chỉ rõ mức độ mà học sinh sẽ đạt được về: kiến thức; kỹ năng, thái độ và các năng lực hình thành và phát triển (năng lực tự học, năng lực tự giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực xử lý tình huống…).

1.4.2. Nội dung quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT

Lập kế hoạch tổ chức hoạt động dạy học dưới hình thức trải nghiệm

Lập kế hoạch là một chức năng cơ bản của quản lý, trong đó phải phân tích tình hình, bối cảnh; dự báo các khả năng; lựa chọn và xác định các mục tiêu, chọn cách thức biện pháp để đạt được mục tiêu. Trong mỗi kế hoạch thường bao gồm các nội dung như xác định mục tiêu, xác định và đảm bảo về các điều kiện, nguồn lực của tổ chức nhân lực, vật lực để đạt được mục tiêu.

Lập kế hoạch quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm, người CBQL trường học cần thực hiện các nội dung sau:

Xây dựng kế hoạch chung, trong đó người CBQL phải tiến hành những công việc cơ bản sau:

Đánh giá được thực trạng của nhà trường liên quan đến hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm, làm rõ điều kiện nguồn lực đáp ứng cho hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm.
Mục tiêu của hoạt động: phải rõ ràng, phù hợp với mục tiêu của giáo dục, kiến thức, nhận thức, khả năng, năng lực của học sinh,… Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.
Lựa chọn được những nội dung dạy học theo hình thức trải nghiệm của từng bộ môn.
Năng lực của giáo viên, học sinh khi triển khai thực hiện.
Các lực lượng tham gia: CBGV, học sinh trong trường, cha mẹ học sinh, các tổ chức có liên quan.
Nguồn lực tham gia : Nhân lực, cơ sở vật chất, tài chính cần sử dụng, sự phối kết hợp với các tổ chức trong và ngoài nhà trường.
Kết quả cần đạt được: Sự mở rộng về nhận thức, sự phát triển về kỹ năng hành vi ở học sinh.
Các tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm sáng tạo.

Tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm

Quá trình tổ chức thực hiện kế hoạch gồm:

Hiệu trưởng thành lập Ban chỉ đạo tổ chức HĐDH theo hình thức
Giải thích mục tiêu, yêu cầu của kế hoạch HĐ. Thảo luận biện pháp thực hiện kế hoạch.
Sắp xếp bố trí nhân sự, phân công trách nhiệm quản lý, huy động CSVC, tài chính phục vụ cho thực hiện kế hoạch. Khi sắp xếp bố trí nhân sự, HT phải biết được phẩm chất và năng lực của từng người để công việc được tiến một cách thuận lợi và hiệu quả.
Bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN cho GV nếu thấy cần thiết, huy động và phân phối các nguồn lực để tiến hành.
Trong tổ chức thực hiện, HT cần tạo điều kiện cho các thành viên phát huy tinh thần tự giác, tích cực, phối hợp cùng nhau để thực hiện tốt nhiệm vụ.

Chỉ đạo thực hiện kế hoạch tổ chức dạy học theo hình thức trải nghiệm là sự tác động của Hiệu trưởng vào toàn bộ quá trình quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm để bảo đảm việc thực hiện dạy học theo hình thức trải nghiệm được diễn ra đúng kế hoạch, đạt hiệu quả. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Cụ thể việc chỉ đạo thực hiện hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT được tiến hành như sau:

Chỉ đạo giáo viên xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm. Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên xây dựng kế hoạch, chương trình dạy học theo hình thức trải nghiệm dựa trên kế hoạch hoạt động và định hướng hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm của trường. Tổ chuyên môn, giáo viên là người thiết kế tổ chức thực hiện các hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm và là người chỉ đạo, tổ chức cho HS tham gia các HĐ. Vì vậy, việc quản lý được thể hiện ở những nội dung: Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn, của giáo viên: Xây dựng kế hoạch cá nhân có nội dung dạy học theo hình thức trải nghiệm ứng với các nội dung (theo môn học, liên môn, hình thức, nội dung thực hiện; Chỉ đạo giáo viên chuẩn bị hoạt động; Chỉ đạo giáo viên phối hợp các lực lượng khác thực hiện chương trình và kế hoạch dạy học theo hình thức trải nghiệm, phối hợp với các tổ chức xã hội trong việc tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm; chỉ đạo giáo viên thực hiện việc kiểm tra đánh giá kết quả HĐ.

Chỉ đạo giáo viên đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm, hoạt động càng đa dạng phong phú càng có sức thu hút đối với học sinh, vì vậy giáo viên cần phải thường xuyên đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học để thu hút học sinh tích cực tham gia hoạt động học tập để tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm và nâng cao kiến thức, kỹ năng đã được học trong nhà trường.

Chỉ đạo thực hiện có hiệu quả nội dung dạy học theo hình thức trải nghiệm. Hiệu trưởng cần: Căn cứ vào mục tiêu, nhiệm vụ của từng môn học, nội dung giáo dục và nhiệm vụ của học kỳ, của năm học; Căn cứ vào đặc điểm trình độ nhận thức của học sinh; Căn cứ vào điều kiện tài chính, cơ sở vật chất của nhà trường, từ đó chỉ đạo giáo viên xây dựng chương trình kế hoạch dạy học theo hình thức trải nghiệm và thực hiện kế hoạch dạy học theo hình thức trải nghiệm. Dạy học theo hình thức trải nghiệm phải xác định rõ về mục tiêu, nội dung, thời gian, phong phú về phương pháp, hình thức thực hiện. Dạy học theo hình thức trải nghiệm phải có tác dụng tạo môi trường cho học sinh trải nghiệm cuộc sống thực tế gắn việc học đi đôi với thực hành, phát triển năng lực và rèn luyện kỹ năng. Hoạt động học trải nghiệm của học sinh trong các môn học phải có tác dụng giáo dục học sinh thực hiện tốt vai trò trách nhiệm của mỗi cá nhân trong tập thể, trong gia đình, nhà trường, xã hội.

Chỉ đạo tăng cường cơ sở vật chất, tài chính phục vụ cho dạy học theo hình thức trải nghiệm. Hiệu trưởng cần tăng cường các điều kiện cơ sở vật chất, tài chính để dạy học theo hình thức trải nghiệm được tiến hành thuận lợi có hiệu quả.

Chỉ đạo giáo viên nhận xét đánh giá kết quả dạy học theo hình thức trải nghiệm. Đánh giá kết quả hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học có tác dụng tạo động lực cho hoạt động phát triển. Hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả HĐ nhằm kích thích tính tích cực tham gia của học sinh và tạo động lực cho học sinh tham gia hoạt động có hiệu quả. Sau khi kiểm tra đánh giá các hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm, chủ thể quản lý có kết luận về các kết quả tự đánh giá và có các phương án điều chỉnh các HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm nhằm nâng cao kết quả các HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Kiểm tra đánh giá việc thực hiện hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT

Đây là khâu cuối cùng trong chu trình quản lý của Hiệu trưởng trong công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch tổ chức dạy học theo hình thức trải nghiệm trong nhà trường. Công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện dạy học theo hình thức trải nghiệm giúp Hiệu trưởng kịp thời phát hiện và điều chỉnh những sai sót, hạn chế trong quá trình thực hiện kế hoạch từ đó đưa ra những điều chỉnh cần thiết. Để làm tốt công tác này Hiệu trưởng cần: Xây dựng được các tiêu chí và định ra mức độ của từng tiêu chí đánh giá, đánh giá kết quả dạy học theo hình thức trải nghiệm sát với mục đích yêu cầu của từng hoạt động.

Xây dựng lực lượng đánh giá có uy tín, việc đánh giá phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và so sánh kết quả đánh giá với từng mức độ trong các tiêu chí để có thể đưa ra các quyết định quản lý cần thiết.

Sử dụng nhiều hình thức đánh giá như: Sử dụng phiếu khảo sát, quan sát thực tế, trao đổi trực tiếp, hỏi ý kiến giáo viên, học sinh kết hợp đánh giá và tự đánh giá, cung cấp cho học sinh những phản hồi thông tin, giúp cho học sinh điều chỉnh hoạt động của mình. Kiểm tra đánh giá về tinh thần thái độ, ý thức tham gia HĐ của học sinh và mức độ đạt được về kiến thức, kỹ năng hành vi của học sinh.

Kiểm tra hoạt động dạy học của GV đối với việc thực hiện các mục tiêu giáo dục của dạy học theo hình thức trải nghiệm (thông qua việc kiểm tra bài soạn của GV, dự giờ giảng của GV ở những bài học có nội dung liên quan đến dạy học theo hình thức trải nghiệm) để đảm bảo hiệu quả công việc đã đề ra, từng bước nâng cao chất lượng HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm trong nhà trường.

Sau khi kiểm tra đánh giá phải tổ chức rút kinh nghiệm, chỉ ra được những mặt đạt được và chưa được của dạy học theo hình thức trải nghiệm. Do vậy việc kiểm tra, đánh giá dạy học theo hình thức trải nghiệm phải khách quan, chính xác, toàn diện và bám sát vào yêu cầu của chương trình, mục tiêu giáo dục cấp học. Trên cơ sở điều chỉnh quá trình dạy học theo hình thức trải nghiệm một các hiệu quả. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Tóm lại quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT là một quá trình lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra được tiến hành bởi hiệu trưởng và CBQL trường học được phân công rõ ràng và phát huy vai trò của các tổ chức cá nhân trong nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.

1.5. Những yếu tố ảnh hưởng tới quản lý dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT theo chương trình giáo dục phổ thông mới

1.5.1. Các yếu tố chủ quan

Quản lý các hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố. Trong đó, yếu tố chủ quan gồm: trình độ chuyên môn và năng lực quản lý của người lãnh đạo luôn là những yếu tố có tác động lớn nhất, bên cạnh đó, còn một số yếu tố khác như: điều kiện về số lượng, chất lượng của đội ngũ CBQL, GV và học sinh, điều kiện về cơ sở vật chất,…

Trình độ chuyên môn và năng lực của người quản lý

Để quản lý tốt các HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT, người quản lý phải nắm vững nguyên tắc và các phương pháp tổ chức HĐ HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm để nắm bắt và chỉ đạo sát sao yêu cầu các hoạt động này trong từng giai đoạn của đổi mới phương pháp dạy học cũng như việc vận dụng các HĐTN ở từng nội dung dạy học cụ thể. Người quản lý phải có kỹ năng phân tích đánh giá trình độ chuyên môn và năng lực sư phạm của từng giáo viên. Ngoài ra, Nhà quản lý cần có kỹ năng quản lý, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng nhận thức, kỹ năng định hướng, tổ chức, nắm bắt và xử lý thông tin, chủ động, sáng tạo. Cuối cùng người quản lý phải biết tư duy sáng tạo và hành động vì hiệu quả trong quản lý các HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm thì mới nâng cao chất lượng dạy học các bộ môn này nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung.

Năng lực tổ chức hoạt động dạy học dưới hình thức trải nghiệm của đội ngũ giáo viên. Đây là điều kiện quan trọng bậc nhất vì chất lượng đội ngũ GV và học sinh quyết định chất lượng hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm.

Năng lực và phẩm chất của giáo viên: Đặc trưng lao động sư phạm GV là dạy chữ, dạy người chủ yếu bằng nhân cách của GV. Dạy học, nhìn từ góc độ tâm lý học, là sự tác động của nhân cách đến nhân cách.Vai trò của GV thay đổi khi đổi mới phương pháp dạy học, đặc biệt là áp dụng mô hình dạy học tích cực,GV không chỉ là người dạy mà còn là người thúc đẩy việc học tập của học sinh. Vì vậy, trình độ năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm và phẩm chất của người GV có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học theo hình thức trải nghiệm. Do đó để quản lý, tổ chức tốt dạy học theo hình thức trải nghiệm thì năng lực của đội ngũ giáo viên sẽ là yếu tố quyết định. Dạy học theo hình thức trải nghiệm đa dạng, phong phú từ nội dung đến phương pháp, hình thức tổ chức đòi hỏi GV phải có nhưng năng lực đặc trưng như: kỹ năng tổ chức, hướng dẫn, điều khiển hoạt động, năng lực thu thập, tổng hợp thông tin, khả năng diễn đạt tốt, năng động, sáng tạo và luôn có ý thức tìm tòi cái mới, biết huy động và tập hợp học sinh tham gia hoạt động. Nếu năng lực của giáo viên hạn chế thì sẽ khó có thể thu hút HS hứng thú tham gia hoạt động và hoạt động không thể đạt kết quả tốt được. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Năng lực và phẩm chất của học sinh

Phẩm chất trí tuệ, năng lực của học sinh là nền móng cơ bản để tiếp thu kiến thức do thầy giáo truyền thụ, hướng dẫn. Dù thầy giáo có giỏi về chuyên môn, vững về nghiệp vụ nhưng học sinh không đủ khả năng để tiếp kiến thức, hạn chế về kỹ năng, không tích cực học tập thì việc dạy học theo hình thức trải nghiệm cũng khó thành công. Tư duy của học sinh THPT đang dần phát triển lên mức độ cao, các em có khả năng thu thập thông tin ở các nguồn khác nhau làm giàu thêm vốn hiểu biết của bản thân. Dạy học theo hình thức trải nghiệm nếu khơi dậy nhu cầu ham học hỏi, tự tìm tòi kiến thức, khám phá cái mới thì chắc chắn sẽ thu hút được các em tham gia học tập một cách tích cực.

Điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật phục vụ hoạt động dạy học

Dạy học theo hình thức trải nghiệm luôn gắn liền với các yêu cầu về cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật phục vụ dạy học: phòng thực hành, phòng chức năng phụ trợ, thư viện, máy tính…có cơ sở vật chất mới có thể tổ chức học sinh quan sát, suy nghĩ và tham gia các hoạt động thực tiễn, tích cực nghiên cứu, tìm ra những giải pháp mới, sáng tạo những cái mới trên cơ sở kiến thức.

1.5.2. Các yếu tố khách quan

Chương trình giáo dục

Chương trình giáo dục ảnh hưởng lớn tới tổ chức các hoạt động dạy học. Chương trình hiện hành chú trọng việc truyền đạt kiến thức, chưa chú trọng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Chương trình hiện hành còn nặng về lý thuyết nhẹ về thực hành khó thực hiện dạy học trải nghiệm.

Hệ thống các văn bản chỉ đạo

Những văn bản chỉ thị của ngành Giáo dục và Đào tạo đã được các cấp quản lý cụ thể hóa và hướng dẫn thực hiện chính là môi trường pháp lý thuận lợi cho việc tổ chức dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT.

Sự phối kết hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường HĐTN là các hoạt động được tổ chức trong và ngoài nhà trường. Vì vậy nhà trường cần phối hợp với các lực lượng giáo dục khác ngoài nhà trường như: Các đoàn thể chính trị xã hội ở địa phương; tổ chức chính quyền địa phương; các đơn vị kinh tế xã hội; hội cha mẹ học sinh…

Nếu nhà trường biết cách phối hợp với các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường và phát huy sức mạnh của những lực lượng này, không những đảm bảo được sự phối hợp thống nhất giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong quá trình giáo dục, đồng thời tạo những thuận lợi cho nhà trường trong việc tổ chức các HĐTN. Vì vậy thực hiện có hiệu quả, sẽ tạo được sức mạnh tổng hợp, tạo điều kiện để các em được giáo dục ở mọi lúc, mọi nơi.

Kết luận chương 1 Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

Hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm, là dưới sự định hướng của giáo viên học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập được tổ chức theo các hình thức, phương pháp đa dạng, linh hoạt. Thông qua các hoạt động thực hành, những việc làm cụ thể, dưới sự hướng dẫn và tổ chức của GV, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất nhân cách, các năng lực thực tiễn…, từ đó tích lũy kinh nghiệm cũng như phát huy khả năng sáng tạo của học sinh. Hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm có nội dung rất đa dạng và mang tính tổng hợp, dạy học theo hình thức trải nghiệm là con đường gắn lý thuyết với thực hành, gắn nhà trường với xã hội, là con đường rèn luyện kỹ năng, hành vi cho HS tạo nên sự phát triển hài hoà, cân đối trong nhân cách của người học.

Quản lý HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm bao gồm: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá thực hiện HĐ. Để thực hiện tốt hoạt động này hiệu trưởng và người quản lý phải thấy được những tác động, mối quan hệ của các yếu tố ảnh hưởng như: trình độ năng lực của CBGV, học sinh trong nhà trường, sự phối kết hợp giữa các tổ chức trong và ngoài nhà trường, điều kiện phục vụ hoat động …

Các hoạt động dạy học các môn KHTN theo hình thức trải nghiệm nói chung và dạy học theo hình thức trải nghiệm nói riêng chịu ảnh hưởng của các yếu tố như phẩm chất, trình độ chuyên môn, và năng lực của nhà quản lý; Điều kiện về số lượng, chất lượng, năng lực của đội ngũ giáo viên và học sinh, điều kiện về cơ sở vật chất, sự phối kết hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường, hệ thống văn bản chỉ đạo của ngành. Chính vì vậy cần có các biện pháp quản lý việc thực hiện chương trình các HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm nói chung và trong dạy học các môn KHTN nói riêng một cách có hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh. Luận văn: Quản lý dạy học với hình thức trải nghiệm trường THPT.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Luận văn: Thực trạng QL dạy học với hình thức trải nghiệm trường

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://dichvuvietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: lamluanvan24h@gmail.com

Post Views: 106