Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lý xây dựng văn hóa tổ chức trường mầm non Hoa Hồng quận Cầu Giấy, TP Hà Nội trong bối cảnh hiện nay dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Đã từ lâu nhân loại nhận thức được rằng, văn hóa là hồn cốt, là động lực, mục tiêu phát triển của mỗi Quốc gia, Dân tộc và được hình thành bởi sự sự tổng hòa văn hóa của lãnh thổ vùng miền, hệ thống cơ quan Nhà nước từ Trung ương đến địa phương, các tổ chức chính trị xã hội, doanh nghiệp, trường học,… mà trong đó yếu tố con người là điều kiện tiên quyết để hình thành, duy trì và phát triển nền văn hóa ấy.

Triết học Mác – Lênin khẳng định rằng bản chất con người là tổng hòa những quan hệ xã hội mà văn hóa là kết quả hoạt động của con người, và chỉ có thông qua hoạt động của con người mới kết tinh tạo ra văn hóa, đem lại cho văn hóa những giá trị đích thực. Mặt khác, những phẩm chất và năng lực của con người chỉ có thể được trưởng dưỡng và phát triển thông qua hoạt động giáo dục gia đình và nhà trường trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa trường mầm non.

Giáo dục mầm non – Bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ của trẻ em, làm nền tảng cho các bậc học tiếp theo và cho sự học tập suốt đời. Trẻ em là hạnh phúc của gia đình và tương lai của xã hội. Làm thế nào để thế hệ tương lai ấy trở thành những công dân toàn cầu, có văn hóa đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ, sáng tạo, hội nhập, phát triển?

Chị thị số 40-CT/TW ngày 15/6/2010 của Ban Bí thư Trung ương Đảng cũng đã nhấn mạnh: “Văn hóa nhà trường tích cực, lành mạnh sẽ giúp cho việc thực hiện các mục tiêu giáo dục của nhà trường có chất lượng, hiệu quả và nhà trường có sự phát triển bền vững hơn. Ở đó sẽ tạo ra không khí tin cậy, thúc đẩy cán bộ giáo viên quan tâm đến chất lượng và hiệu quả giảng dạy, học tập, công tác, thúc đẩy mối quan hệ hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm học hỏi lẫn nhau. Đồng thời tạo ra môi trường thân thiện, môi trường học tập giá trị mà ở đó người học được hưởng lợi nhiều nhất” [2].

Trường mầm non là nơi trẻ hình thành nhân cách sống giữa cộng đồng. Văn hóa giao tiếp ứng xử của lãnh đạo, giáo viên, nhân viên; văn hóa giao tiếp ứng xử với phụ huynh và với trẻ; văn hóa làm việc trong nhà trường,…đều ảnh hưởng tới sự lớn lên của trẻ. Bên cạnh đó, nạn bạo hành trẻ em trong các trường mầm non cũng đang là vấn đề nhức nhối. Việc bạo hành trẻ em dù dưới bất kỳ hình thức nào hay dù với bất kỳ lý do gì cũng không thể chấp nhận được trong thời đại ngày nay. Khi trẻ bị bạo hành sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, tâm thần và sự phát triển nhân cách sau này. Một đứa trẻ không được yêu thương làm sao biết yêu thương? Một đứa trẻ chịu sự giáo dục bằng roi vọt dễ có hành vi cáu gắt, cục cằn, thô lỗ, côn đồ, hung bạo, độc ác khi trưởng thành. Do vậy, nếu trẻ sống trong một môi trường văn hóa không lành mạnh, không hạnh phúc, bị bạo hành hoặc chứng kiến sự bạo hành, trẻ dễ có quan niệm sống lệch lạc, không biết tôn trọng người khác và cũng không biết tôn trọng chính bản thân mình. Đó chính là mầm mống, hiểm họa, đe dọa sự phát triển của đất nước.

Vậy làm thế nào để trẻ được sống trong một môi trường văn hóa giáo dục hạnh phúc? làm thế nào để trẻ được trở nên hạnh phúc? Câu trả lời này thuộc về trách nhiệm của các cấp quản lý và đội ngũ giáo viên mầm non.

Trước thực trạng trên đòi hỏi các trường phải chú ý, quan tâm đến đổi mới hoạt động giáo dục và xây dựng văn hóa nhà trường. Xây dựng văn hóa nhà trường và quản lý vấn đề này đồng nghĩa với việc loại bỏ các vấn đề còn tồn tại, tiêu cực, hạn chế, hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo tri thức và nhân cách cho người học, mà nhân cách của người học phải được hình thành và phát triển từ bậc học mầm non. Chính vì vậy, việc xây dựng văn hóa nhà trường ở cấp học mầm non là vô cùng quan trọng và cần thiết cho các cấp học sau này. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Xuất phát từ những vấn đề trên, việc nghiên cứu các biện pháp quản lý xây dựng văn hóa tổ chức trường mầm non nơi tôi đang công tác có tính thời sự và thực tiễn cao. Do vậy, tôi đã lựa chọn đề tài cho luận văn thạc sĩ của mình với tiêu đề “Quản lý xây dựng văn hóa tổ chức trường mầm non Hoa Hồng quận Cầu Giấy, TP Hà Nội trong bối cảnh hiện nay”.

2. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận về xây dựng văn hóa nhà trường nói chung, điều tra, khảo sát thực trạng văn hóa nhà trường. Luận văn nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản xây dựng văn hóa tổ chức trường mầm non Hoa Hồng, quận Cầu Giấy, TP Hà Nội trong bối cảnh hiện nay góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1. Khách thể nghiên cứu

• Văn hóa nhà trường.

3.2. Đối tượng nghiên cứu

• Quản lý xây dựng văn hóa tổ chức trường mầm non Hoa Hồng quận Cầu Giấy, TP Hà Nội trong bối cảnh hiện nay.

4. Câu hỏi nghiên cứu

• Câu hỏi 1: Những khó khăn bất cập nào hiện nay trong việc xây dựng văn hóa nhà trường mầm non?
• Câu hỏi 2: Cần phải có những biện pháp quản lý như thế nào để xây dựng được văn hóa nhà trường tích cực?

5. Giả thuyết khoa học

• Hiện nay đang tồn tại nhiều khó khăn và bất cập trong việc xây dựng văn hóa nhà trường ở Việt Nam nói chung và trường mầm non nói riêng. Những bất cập này xuất phát từ bên trong tổ chức và những yếu tố khách quan bên ngoài tác động vào.
• Các biện pháp quản lý hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường tích cực phải dựa trên những cơ sở khoa học, phải bám sát những yêu cầu trong bối cảnh hiện nay.

6. Nhiệm vụ nghiên cứu Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

• Nghiên cứu những vấn đề lí luận về văn hóa nhà trường và quản lý xây dựng văn hóa nhà trường, đặc biệt là văn hóa nhà trường mầm non. Đề xuất khung lí luận về đánh giá các thành tố của văn hóa nhà trường.
• Tổ chức khảo sát thực trạng về văn hóa nhà trường và xây dựng quản lý văn hóa nhà trường mầm non trong bối cảnh hiện nay.
• Đề xuất một số biện pháp quản lý, xây dựng văn hóa tổ chức trường mầm non Hoa Hồng, phường Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy, TP Hà Nội.

7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Trong luận văn này, tác giả tập trung nghiên cứu một số biện pháp nhằm xây dựng văn hóa tổ chức trường mầm non Hoa Hồng, Nghĩa Tân, Cầu Giấy trong bối cảnh hiện nay, khoảng thời gian từ năm 2025 đến năm 2026.

8. Phương pháp nghiên cứu

8.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

• Sưu tầm, thu thập, tổng hợp, phân tích những tài liệu liên quan đến những vấn đề lí luận về văn hóa nhà trường, quản lý hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường, thiết lập khung lí luận về quản lý văn hóa nhà trường.

8.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

• Sử dụng những phương pháp điều tra bảng hỏi, phỏng vấn, quan sát thực tiễn nhằm đưa ra được một hiện trạng về văn hóa nhà trường mầm non hiện Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

8.3. Các phương pháp bổ trợ khác

• Sử dụng phương pháp tính toán, thống kê, phần mềm tính toán để phân tích và xử lý các số liệu thu được.

9. Những đóng góp của đề tài

• Về mặt lí luận: Tổng hợp đưa ra một khung lí luận về quản lý, xây dựng văn hóa nhà trường, đặc biệt là nhà trường mầm non trong bối cảnh hiện
• Về mặt thực tiễn: Đưa ra thực trạng về văn hóa nhà trường mầm non và quản lý, xây dựng văn hóa tổ chức trường mầm non Hoa Hồng trong bối cảnh hiện

10. Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục kèm theo, dự kiến cấu trúc luận văn có 3 chương.

• Chương 1. Cơ sở lí luận về văn hóa nhà trường và quản lý, xây dựng văn hóa tổ chức nhà trường trong bối cảnh hiện nay.
• Chương 2. Thực trạng văn hóa nhà trường và quản lý, xây dựng văn hóa nhà trường mầm non Hoa Hồng trong bối cảnh hiện nay.
• Chương 3. Biện pháp quản lý, xây dựng văn hóa tổ chức nhà trường mầm non Hoa Hồng trong bối cảnh hiện nay.

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG VÀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA TỔ CHỨC NHÀ TRƯỜNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1. Nghiên cứu về văn hóa nhà trường

• Nghiên cứu nước ngoài Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Văn hóa nói chung và văn hóa nhà trường nói riêng là một trong những chủ đề hấp dẫn được các nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm khai thác ở những chiều cạnh khác nhau, tiêu biểu có những công trình nghiên cứu sau đây:

Theo Deal, Terrence E (1993), Schein (2010) và Maslowski (2012) trong công trình nghiên cứu của mình đưa ra các quan điểm nghiên cứu về thuật ngữ “văn hóa nhà trường” (school culture, 1980 -1990) [48], [56].

Purkey và Smith (1982) , Peterson (2008) , nghiên cứu cấu trúc, kết cấu về văn hóa nhà trường [61], [59]. Một số công trình nghiên cứu đề cập đến ảnh hưởng của văn hóa nhà trường tới tất cả các lĩnh vực trong nhà trường, bao gồm hoạt động giảng dạy, hiệu quả học tập của học sinh và sự phát triển nghề nghiệp (Hamilton và Richardson, 2001) [54]. Bàn về cấu trúc văn hóa nhà trường, hầu hết các nhà nghiên cứu đều nhất trí với một trong hai mô hình cấu trúc:

Thứ nhất, mô hình tảng băng (hai tầng bậc) được đưa ra bởi Frank Gonzales (1978) [53]. Theo đó, tương tự văn hóa tổ chức, văn hóa nhà trường giống như một tảng băng, có văn hóa biểu hiện ở bề mặt và văn hóa ở chiều sâu. Trong đó, bề mặt văn hóa là những thành tố vật chất dễ quan sát và dễ thay đổi. Bề sâu của văn hóa là những yếu tố thuộc tinh thần như các giá trị, niềm tin và các ý nghĩ của con người mà chúng ta khó quan sát hoặc khó thay đổi.

Thứ hai, mô hình cấu trúc ba tầng bậc do Edgar H. Schein (2010) [54] đưa ra và được áp dụng vào văn hóa nhà trường. Theo mô hình này, văn hóa nhà trường bao gồm ba tầng bậc: (1) Các yếu tố hữu hình – có thể quan sát được; (2) Các giá trị được thể hiện, bao gồm niềm tin, thái độ, cách ứng xử; (3) Các giả thiết cơ bản -bao gồm các yếu tố liên quan đến môi trường xung quanh, thực tế của tổ chức, hoạt động và mối quan hệ giữa con người trong tổ chức. Trong hai mô hình này, mô hình ba cấp độ của văn hóa nhà trường phản ánh chặt chẽ và đầy đủ hơn về cấu trúc văn hóa nhà trường. Trong đó, đặc biệt cần nhấn mạnh ở đây là các giả thiết cơ bản -tầng thứ ba trong cấu trúc văn hóa. Theo Schein, tầng giả định cơ bản bề sâu chính là các giả thiết ban đầu, được hỗ trợ bởi một linh cảm hay một giá trị nào đó, được sử dụng liên tục khi giải quyết một vấn đề, dần dần trở thành hiện thực. Tầng giả thiết cơ bản bề sâu này sẽ quyết định đến cách giải quyết, nhìn nhận, xem xét mọi vấn đề của tổ chức, nó chi phối việc lựa chọn phương án nào, giá trị nào. Nó có mối quan hệ chặt chẽ, chi phối đến hai tầng còn lại là các yếu tố hữu hình và các giá trị được thể hiện.

Theo Patrick J. Schuermann, James W. Guthrie và Colleen Hoy (2021) [58], tương tự như những nỗ lực thay đổi trong các lĩnh vực khác, sự phát triển tổ chức trong lĩnh vực giáo dục không xảy ra trong một môi trường riêng biệt. Thay vào đó, nó xảy ra trong những tổ chức có các quy tắc và giá trị, các giả định và kỳ vọng. Trong khi thường được sử dụng thay thế cho nhau, một số tác giả đã phân biệt các cấu trúc của “môi trường nhà trường” và “văn hóa nhà trường” trên cơ sở môi trường tổ chức được mô tả như các niềm tin và nhận thức mà cá nhân nắm giữ trong tổ chức, còn văn hóa được xem như các giá trị, niềm tin và kỳ vọng được chia sẻ, hình thành và phát triển từ các tương tác xã hội trong tổ chức. Văn hóa nhà trường chính là “cách thức chúng ta thực hiện những công việc ở đó” – thể hiện ở dạng hữu hình và vô hình và được các thành viên của nhà trường chia sẻ, duy trì, các giá trị văn hóa nhà trường sẽ giúp định hướng các hành vi của các giáo viên, hiệu trưởng nhà trường.

Bàn về các biểu hiện của văn hóa nhà trường, tiêu biểu có các công trình nghiên cứu của các tác giả Peterson , Deal, Terrence , Frank Gonzales , Schein… Các nghiên cứu của các tác giả đều có điểm chung cho văn hóa nhà trường được biểu hiện cụ thể thành hai tầng bậc. Tầng bậc thứ nhất là các yếu tố bề nổi của văn hóa nhà trường và tầng bậc tứ hai là các yếu tố bề sâu của văn hóa nhà trường. Về vai trò của văn hóa nhà trường đối với các hoạt động dạy và học của nhà trường, tiêu biểu có một số công trình nghiên cứu sau: Barth (2008) cho rằng văn hóa nhà trường tác động đến toàn bộ các thành viên trong nhà trường; tác động đến sự thành công, hiệu quả hoạt động của nhà trường. Tác giả nhấn mạnh: “Văn hóa nhà trường còn có sức ảnh hưởng mạnh mẽ hơn đến các hoạt động và việc học tập trong trường học hơn là tổng thống của quốc gia, bộ giáo dục, hội đồng nhà trường, hay thậm chí là hiệu trưởng, giáo viên và các phụ huynh” [48]. Tương tự, Peterson (2008) cho rằng “Môi trường văn hóa nhà trường tích cực, các thành viên luôn có ý thức chung về sự kết nối giữa các cá nhân, ý thức được chia sẻ rộng rãi về sự tôn trọng và chăm sóc cho mọi người. Còn môi trường văn hóa chứa đựng các yếu tố tiêu cực sẽ tác động xấu đến hiệu quả giáo dục cũng như các hoạt động khác của nhà trường” [59] . Dewit và cộng sự (2009) nghiên cứu vai trò của văn hóa nhà trường đối với sự thành công của người học đã phân chia các khía cạnh của văn hóa nhà trường thành ba phạm trù chung: (i) Không khí tâm lý – xã hội của nhà trường; (ii) Quản lý hành chính của nhà trường; (iii) Kiểu dạy và học được thực hiện trong nhà trường [49]. Các tác giả đã đưa ra minh chứng về tác động, ảnh hưởng rõ nét của văn hóa nhà trường đến kết quả học tập và hành vi của người học. Theo Bahar Gun và Esin Caglayan (2019) [47], văn hoá nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện hoạt động nhà trường. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Nhận thức về văn hoá nhà trường cũng có nghĩa là để mang lại sự thay đổi, nền văn hóa hiện tại phải được xem xét lại và tái cơ cấu. Những phát hiện của nghiên cứu cho thấy ba khía cạnh nổi bật nhất của văn hoá nhà trường là sự hỗ trợ và hợp tác của đội ngũ nhân viên, sự lãnh đạo hợp tác và sự thống nhất mục đích. Sự hợp tác của giáo viên được coi là yếu tố tích cực mạnh mẽ nhất trong văn hoá nhà trường, điều đó cho thấy sự hiểu biết nghề nghiệp một cách chính thức và không chính thức của giáo viên có thể được tăng cường bằng cách xây dựng và duy trì những cơ hội cần thiết để giáo viên phát huy sự hợp tác trong tổ chức. Cavanagh J.B., Holton J.L., Nolan C.C., Ray D.E., Naik J.T., Mantle P.G (2004) cho rằng các nhà quản lý có thể khuyến khích, tạo điều kiện về thời gian và cơ hội để giáo viên tham gia vào các hoạt động phát triển nhà trường [54]. Đề xuất này cũng được phản ánh trong nghiên cứu của Jurasaite-Harbison (2015), liên quan tới việc học tập tại nơi làm việc của giáo 10 viên. Jurasaite-Harbison, E., Rex, L.A. (2016), cho rằng, giáo viên có nhiều khả năng tham gia vào loại hình học tập này trong các trường học, nơi mà môi trường vật lý và xã hội góp phần thúc đẩy các tương tác nghề nghiệp. Đồng quan điểm Fullan, M.G (1991) cũng cho rằng kiểu hợp tác này nên được thúc đẩy bởi nó làm gia tăng tinh thần, sự nhiệt tình và hiệu quả của giáo viên, giúp họ trở nên dễ tiếp nhận những ý tưởng mới. Để xác định nhà trường hiệu quả, Snowden và Gorton (2004) chỉ ra năm yếu tố văn hoá nhà trường quan trọng, đó là: văn hóa tổ chức tích cực; nỗ lực học tập và thành tích; tin tưởng rằng tất cả học sinh có thể học tập; liên tục phát triển và đổi mới đội ngũ nhân sự; xây dựng môi trường học tập an toàn, trật tự. Nghiên cứu của Yenming Zhang (2014) lại cho thấy 8 giá trị được xếp thứ hạng cao trong giá trị văn hoá nhà trường, bao gồm: Sự đổi mới (nhà trường luôn luôn đặt ở vị trí đầu tiên), chấp nhận rủi ro, trao quyền lực, sự tham gia của mọi người, tập trung vào kết quả, tập trung vào con người, làm việc nhóm và sự ổn định. Với 8 giá trị này, nhà trường nên xem lại đang phát triển và xây dựng được bao nhiêu giá trị, những giá trị thực hay ảo… Vấn đề cốt yếu chính là sự thống nhất mục đích – sự nhận thức chung về sứ mệnh và tầm nhìn của nhà trường giữa các giáo viên. Nghiên cứu văn hoá nhà trường ở cấp độ đại học, các tác giả Bartell, (2009) cho rằng “Văn hoá nhà trường bao gồm toàn bộ hoạt động của các thành viên trong nhà trường (Hiệu trưởng, giảng viên, nhân viên, trường mầm non, sinh viên), các nghi thức giao tiếp; hệ thống các giá trị; các chuẩn mực xử sự, các câu chuyện…”. Theo Mintzberg và Van der Hayden, (2005): “Trong các trường đại học, những người có liên quan đến văn hoá nhà trường rất đa dạng. Các bên liên quan trong nội bộ nhà trường bao gồm từ sinh viên trong nước tới sinh viên quốc tế, đang học hay đã tốt nghiệp, sinh viên chính quy và phi chính quy. Các bên liên quan bên ngoài bao gồm từ những người trong cộng đồng dân cư nơi trường đặt địa điểm cho đến các nhà chính trị, những người thực thi pháp luật, các nhà tài trợ, các tổ chức kiểm định, các tổ chức hiệp hội và cơ quan truyền thông. Trong bối cảnh đó, như một mạng lưới phức tạp, trường đại học được xem là quá trình truyền thông liên tục và đan dệt lẫn nhau giữa các cá nhân cùng chia sẻ trách nhiệm và quyền ra quyết định.

Nghiên cứu của Barbara Fralinger, Valerie Olson (2013) cho rằng văn hóa trường đại học là một là một dạng của văn hóa tổ chức, trong đó các giá trị văn hóa trường đại học là một thành tố cơ bản trong việc ra quyết định ở các trường đại học. Để các nhà quản lý, giảng viên và nhân viên có thể phối hợp có hiệu quả với nhau nhằm tạo ra một môi trường học thuật hiệu quả cho một nền giáo dục lành mạnh, thì việc đánh giá các yếu tố văn hóa và tạo ra thay đổi trong văn hóa là hết sức cần thiết.

• Nghiên cứu trong nước Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Bàn về các thành tố của văn hoá nhà trường, Phạm Minh Hạc (2000) cho rằng văn hoá nhà trường bao gồm chủ thể là giảng viên, sinh viên, cán bộ công nhân viên; khách thể là hệ thống các giá trị văn hóa, các hình thức vận động văn hóa, cảnh quan văn hóa [14]. Nguyễn Trường Lưu (2004) nhấn mạnh, thông qua văn hoá nhà trường, giảng viên và sinh viên nhận thấy điểm mạnh và điểm yếu của chính mình, từ đó chủ thể xây dựng văn hóa sẽ điều chỉnh được bản thân, góp phần tạo nên giá trị văn hoá nhà trường [22]. Ở góc độ tâm lý học, tác giả Thái Duy Tuyên (2015) đã quan niệm “Văn hoá học đường bao gồm những giá trị vật chất và tinh thần của nhân loại, hệ kinh nghiệm của lịch sử xã hội loài người đã được hệ thống hoá qua nhiều thế kỷ và có thể truyền lại cho thế hệ sau. Văn hoá học đường là những giá trị, những kinh nghiệm lịch sử của xã hội loài người được tích luỹ trong quá trình xây dựng hệ thống giáo dục quốc dân và quá trình hình thành nhân cách” [32]. Tác giả Vũ Dũng (2015), bàn về một số vấn đề lý luận và thực tiễn của văn hoá học đường, cho rằng: “Văn hoá học đường là hành vi ứng xử của các chủ thể tham gia hoạt động đào tạo trong nhà trường, là lối sống văn minh trong trường học. Bao gồm quan hệ ứng xử của người thầy với người học; ứng xử của người học đối với người thầy; Ứng xử của người lãnh đạo nhà trường và giáo viên; Ứng xử giữa các đồng nghiệp với nhau…Tác giả cũng chỉ ra một số hạn chế về văn hoá học đường ở nước ta hiện nay như: Quan hệ Thầy – trò bị yếu tố vật chất chi phối; đạo lý tôn sư, trọng đạo bị suy giảm, tệ nạn xã hội, bạo lực trong học đường …” [10].

Công trình nghiên cứu của tác giả Phạm Quang Huân trong cuốn “Văn hóa tổ chức – Hình thái cốt lõi của văn hóa nhà trường”, Kỷ yếu Hội thảo Văn hóa học đường (2013) cho rằng văn hoá nhà trường là văn hóa tổ chức, do đó, văn hoá nhà 12 trường mang đặc trưng của, hình thái của văn hoá tổ chức [19]. Còn theo Phạm Thị Minh Hạnh (2015) trong bài viết “Văn hóa học đường: Quan niệm, vai trò, bản chất và một số yếu tố cơ bản” in trong cuốn “Văn hóa và văn hóa học đường cho rằng: văn hóa tổ chức nhà trường là hệ thống những quy định tường minh hay ngầm ẩn, các chuẩn mực đạo đức, giá trị cơ bản, quy tắc ứng xử tốt đẹp nhất giữa các thành viên trong nhà trường và các tổ chức cá nhân ngoài xã hội có liên quan trong quá trình hoạt động: đặc trưng cho mỗi nhà trường, phù hợp với xã hội đó [18]. Cùng tác giả Phạm Minh Hạc (2014), “Quan hệ người – người: Giá trị quan trọng nhất trong nhân cách”, Tạp chí Nghiên cứu Con người, số 5 (38) và “Giáo dục giá trị xây dựng văn hóa học đường”, Tạp chí Đại học Sài Gòn, Quyển số 17 – Tháng 11/2019, nội dung văn hoá nhà trường có ba nội dung chính cần chú ý [17]:

Thứ nhất, các nhà trường ở nước ta có hoàn cảnh riêng, nhất là về cơ sở vật chất còn thiếu thốn nhiều, đội ngũ nhà giáo lẫn cán bộ quản lý còn gặp nhiều khó khăn, do đó mục đích của văn hóa học đường là đến năm 2021-2026, khi nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, trường lớp trên cả nước đều đã kiên cố hóa, như Chính phủ đã đưa ra Đề án từ năm 2010.

Thứ hai, đồng thời với việc chăm lo cơ sở vật chất, sách giáo khoa, đội ngũ giảng dạy và quản lý, cần xây dựng môi trường giáo dục trong nhà trường, trong ký túc xá hay nhà trọ, ở gia đình, nơi công cộng; hưởng ứng phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Chỉ thị số 40/2014/CT- Bộ Giáo dục đào tạo ngày 22/7/2014), nhằm mục đích “thiết lập lại môi trường sư phạm với sáu đặc trưng là trật tự kỷ cương, trung thực, khách quan, công bằng, tình thương và khuyến khích sáng tạo, hiệu quả”. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Thứ ba, xây dựng “văn hóa ứng xử”, “văn hóa giao tiếp” ở gia đình, trong nhà trường, ngoài xã hội – đó là quan hệ người – người, giá trị quan trọng nhất trong nhân cách.

Bàn về văn hóa tổ chức ở cấp độ trường đại học, tác giả Nguyễn Viết Lộc (2015) đã nghiên cứu trường hợp cụ thể Đại học Quốc gia Hà Nội và cho rằng đây là một tổ chức đặc thù gồm các tổ chức con với những khác biệt về văn hóa (các trường thành viên, đơn vị trực thuộc) tạo thành một tổ chức lớn; khẳng định văn hóa tổ chức có vai trò hết sức quan trọng trong việc tạo nên sự phát triển đột phá và bền vững cho tổ chức nhờ phát huy được nguồn lực nội sinh và tìm kiếm, dung nạp các nguồn lực ngoại sinh. Qua đó, tác giả cho rằng xây dựng văn hóa tổ chức có vai trò rất quan trọng trong việc phát huy tính liên thông, liên kết, chia sẻ nguồn 13 lực giữa các tổ chức con và đồng thời khắc phục những tồn tại, mâu thuẫn, xung đột làm ảnh hưởng, cản trở quá trình phát triển bền vững [23].

Từ góc độ tâm lý giáo dục, Nguyễn Khắc Hùng và cộng sự (2017) cung cấp một cách hệ thống các tri thức về văn hóa học đường, về khái niệm, vai trò, ý nghĩa cũng như tầm quan trọng của văn hóa học đường trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ đất nước, ở tất cả các cấp học từ mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, phổ thông trung học cho đến cao đẳng, đại học và sau đại học. Đặc biệt, trong bối cảnh văn hóa học đường có những biểu hiện “xuống cấp” như tình trạng bạo lực học đường, thiếu văn hóa ở chốn học đường, tình trạng học sinh – sinh viên vi phạm pháp luật ngày một gia tăng, các tác giả đã đề ra những biện pháp khắc phục tình trạng đó. Luận bàn văn hoá nhà trường dưới lý thuyết quản lý hiện đại, Lê Thị Ngọc Thúy (2020) khẳng định văn hóa bao trùm lên tất cả mọi lĩnh vực hoạt động quản lý, giảng dạy và học tập trong nhà trường. Tác giả đã đưa ra những kiến giải sâu sắc về văn hoá nhà trường phổ thông và vấn đề xây dựng văn hoá nhà trường phổ thông Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Ngoài ra, tác giả không chỉ dừng lại ở lý thuyết, quan điểm mà còn có hướng dẫn thực hành, đặc biệt xây dựng được bộ công cụ đánh giá văn hoá nhà trường phổ thông, đi sâu vào nhà trường tiểu học Việt Nam – mô thức nhà trường hiệu quả và có thể vận dụng cho các cơ sở giáo dục đào tạo khác [20].

1.1.2. Nghiên cứu về quản lý xây dựng văn hóa nhà trường Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

• Nghiên cứu nước ngoài

Văn hoá nhà trường là động lực quan trọng nhất cho quá trình đổi mới quản lý của từng nhà trường. Không có văn hoá nhà trường thì không thể đổi mới quản lý nhà trường hiệu quả. Do đó, quản lý xây dựng văn hoá nhà trường là một trong những nội dung không thể thiếu của hoạt động quản trị nhà trường. Nghiên cứu về nội dung này, các tác giả nước ngoài đã đề cập đến những nội dung sau đây:

Công trình nghiên cứu của Terrence E. Deal, Kent D. Peterson (2005), trong cuốn Shaping School Culture: The Heart Of Leadership (Định hình văn hoá học đường: Tâm huyết của người lãnh đạo), San Francisco, Nhà xuất bản Jossey-Bass [48], các tác giả cho rằng: lãnh đạo nhà trường từ mọi cấp độ là chìa khóa để hình thành văn hoá nhà trường. Hiệu trưởng định hướng giá trị; Giáo viên củng cố các giá trị trong hành động và lời nói của họ; Phụ huynh củng cố tinh thần khi họ tới thăm trường học, tham gia quản trị… Điều quan trọng nhất, hiệu trưởng nhà trường có thể thay đổi các nền văn hóa tiêu cực và độc hại để xây dựng một cộng đồng tin tưởng, tận tâm và ý thức đoàn kết. Cũng bàn về vai trò của hiệu trưởng đối với văn hoá nhà trường, Terrence E. Deal, Kent D. Peterson (2015) trong bài viết “Shaping School Culture: Pitfalls, Paradoxes, and Promises” (Định hình văn hóa học đường: Cạm bẫy, Nghịch lý và Hứa hẹn), Phiên bản 2, San Francisco: Nhà xuất bản Jossey-Bass cho rằng: hiệu trưởng là người được chọn để dẫn dắt chứ không chỉ quản lý nhà trường. Vì vậy, trước tiên hiệu trưởng phải hiểu rõ văn hóa của nhà trường, nhận thức được rằng văn hóa là vấn đề phức tạp bởi vì nó có những cách thức rất độc đáo và mang phong cách riêng. Khi một tổ chức có sự hiểu biết rõ ràng về mục đích của nó, tại sao nó tồn tại, nó phải làm những gì thì sẽ đảm bảo mọi thứ hoạt động tốt. Khi các niềm tin, giá trị, thái độ, sự kỳ vọng, ý tưởng và hành vi của các thành viên trong một tổ chức không phù hợp với văn hóa thì sẽ gây cản trở cho tổ chức. Hiệu trưởng phải hiểu được vai trò quan trọng của văn hoá nhà trường trong việc phát triển một nhà trường thành công [62].

Nghiên cứu của Nadine Engelsa, Gwendoline Hottona, Geert Devosb, Dave Bouckenoogheb và Antonia Aelterman (2014), “Principals in schools with a positive school culture” (Hiệu trưởng tại các trường học có văn hóa học đường tích cực), Tạp chí Nghiên cứu Giáo dục, Tập 34, Số 3 nhấn mạnh hiệu trưởng có khả năng định hình văn hóa trường học để khuyến khích giảng dạy và học tập tốt nhất [57]. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra năm thước đo trong quản lý văn hoá nhà trường. Nghiên cứu cũng đưa ra những biến số của văn hoá nhà trường và vai trò của hiệu trưởng, qua đó tiến hành điều tra để chứng minh mối quan hệ chặt chẽ này ghi nhận các ý tưởng sáng tạo cũng như rủi ro được giáo viên thiết kế trong quá trình giảng dạy và học tập. Các nhà lãnh đạo cũng nhấn mạnh việc chia sẻ ý tưởng và thực hành hiệu quả giữa các giáo viên. Rõ ràng, sự lãnh đạo trong trường học đòi hỏi sự kỷ luật, cẩn trọng, tính minh bạch và sự đổi mới . Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Theo Kelly Ward, Lisa Wolf-Wendel (Ed.) (2009), ASHE-ERIC Higher Education Report 2009, (Báo cáo giáo dục đại học ASHE-ERIC 2009), Tập 29-30 các tác giả cho rằng “Văn hóa có thể dẫn đến thành công trong hoạt động quản trị thông qua sự tin cậy giữa các nhà quản lý và giảng viên, nhân viên của nhà trường. Văn hóa nhà trường tốt đẹp sẽ phô bày những cách xử sự đúng đắn và dạy người ta biết xử sự phù hợp, sẽ là động lực thúc đẩy mọi cá nhân và dẫn dắt quá trình thông tin; những thành tố này của văn hóa có thể định hình các quan hệ nội bộ và các giá trị” [55]. Nghiên cứu của Peter Smith (2011), “Intergrating Values in a University Culture” (Giá trị tích hợp trong văn hóa đại học), Đại học Sunderland cho thấy, văn hoá nhà trường có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng cuộc sống và hiệu quả hoạt động của nhà trường. Ông cho rằng những phần chìm của tảng băng văn hóa tạo thêm giá trị hay tạo thêm cái giá phải trả cho một người lãnh đạo. Nếu một người lãnh đạo thất bại với việc đối mặt và làm thay đổi các phần chìm của tảng băng thì trước sau anh ta cũng sẽ thất bại trong công việc…”. Đồng thời tác giả cũng chỉ ra những yêu cầu trong hoạt động quản lý của người hiệu trưởng trong xây dựng văn hoá nhà trường [60].

• Nghiên cứu ở Việt Nam

Nghiên cứu về quản trị văn hoá nhà trường, ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu khẳng định các chủ thể quản lý nhà trường có vai trò vô cùng quan trọng trong việc quản lý xây dựng văn hoá nhà trường. Tiêu biểu một số công trình nghiên cứu sau đây: Nhà nghiên cứu Đặng Quốc Bảo (2018) trong bài viết “Kiến giải về văn hoá nhà trường và quản lý xây dựng văn hoá nhà trường” đã khẳng định rằng quản lý xây dựng văn hoá nhà trường người lãnh đạo nhà trường phải xây dựng được các thiết chế, các thông điệp quản lý và các nội dung quản lý văn hoá nhà trường [1]; Tác giả Chử Xuân Dũng trong công trình nghiên cứu năm (2019) đã chứng minh được vai trò và tầm quan trọng của người hiệu trưởng trong quá trình xây dựng văn hoá nhà trường, qua đó, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm phát triển biện pháp cụ thể văn hoá nhà trường phổ thông trên cơ sở các giá trị văn hoá nhà trường tích cực [8]; Nhà nghiên cứu Đặng Thành Hưng (2022) đã chỉ ra những liên hệ với nhau thông qua hoạt động quản lý của nhà lãnh đạo đồng thời chỉ ra vai trò của văn hoá nhà trường đối với quản lý nhà trường, đề xuất các nguyên tắc tiếp cận nghiên cứu văn hoá nhà trường và văn hóa tổ chức [21].

Dưới góc nhìn khoa học quản lý, các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2002) đi sâu vào sức ảnh hưởng và sự chi phối của hiệu trưởng đối với văn hoá nhà trường và đều thống nhất cho rằng người hiệu trưởng có vai trò định hình văn hoá nhà trường trên cơ sở thực hiện các hoạt động quản lý xây dựng văn hoá nhà trường, bao gồm: (1) Xây dựng được các giá trị chuẩn mực, xây dựng các kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường và quan trọng hơn là việc chia sẻ, hiện thực các giá trị cốt lõi văn hoá nhà trường cho các thành viên trong nhà trường; (2) Tổ chức thực hiện chia sẻ văn hoá nhà trường tích cực đến các thành viên nhà trường (3) Xây dựng cơ chế giám sát nhằm đánh giá được các biểu hiện của văn hoá nhà trường [4]. Cùng quan điểm với các nhà nghiên cứu trên khi khẳng định vai trò của người hiệu trưởng trong quá trình xây dựng văn hoá nhà trường, tác giả Trần Thị Bích Liễu (2010) lại nhấn mạnh ở vai trò điều hành hoạt động của nhà trường của người hiệu 21 trưởng, cụ thể là người hiệu trưởng muốn xây dựng văn hoá nhà trường hiệu quả cần phải chia sẻ quyền lực với cấp dưới và đề cao tính sáng tạo và vai trò của giáo viên, học sinh; quan tầm đến những quyền lợi, lợi ích của các thành viên nhà trương; vai trò đảm bảo chất lượng giáo dụng, các chính sách về nhân sự, tài chính [5]. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Theo Lê Thị Ngọc Thúy và cộng sự (2014), trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế thì việc định hình những giá trị để tạo nên nét văn hóa của nhà trường phổ thông phù hợp với tình hình mới là một việc làm hết sức quan trọng. Tác giả đã đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm quản lý xây dựng văn hoá nhà trường ở các cấp độ: (i) Về phía các nhà nghiên cứu giáo dục; (ii) Về phía nhà quản lý trường học, (iii) Về phía các nhà quản lý xã hội [31]. Trên cơ sở phân tích các vấn đề về văn hoá nhà trường, Nguyễn Thị Minh Nguyệt (2020) cho rằng để xây dựng và lãnh đạo phát triển văn hoá nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu trưởng cần thực hiện các nội dung công việc cụ thể tác động vào các yếu tố bề nổi và yếu tố bề sâu của văn hoá nhà trường [26]. Tác giả Vũ Thị Quỳnh (2024), với luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục “ Phát triển văn hoá nhà trường Cao đẳng sư phạm vùng đồng bằng sông hồng trong bối cảnh đổi mới giáo dục” đã đưa ra 4 bước phát triển văn hoá nhà trường cao đẳng sư phạm và 7 nội dung phát triển văn hoá nhà trường. Đặc biệt tác giả đã xây dựng được Bộ tiêu chí đánh giá văn hoá nhà trường cao đẳng sư phạm gồm: nhóm tiêu chí về văn hoá giảng dạy của giảng viên; nhóm tiêu chí về văn hoá học tập của sinh viên; nhóm tiêu chí hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học; nhóm tiêu chí về văn hoá ứng xử trong nhà trường; nhóm tiêu chi về văn hoá quản lý trong nhà trường; nhóm tiêu chí về cảnh quan nhà trường, nhóm tiêu chí về cơ sở vật chất và các thiết chế văn hoá nhà trường [35].

• Tóm lại: Các công trình nghiên cứu trên thế giới đã nghiên cứu các vấn đề sau đây:

Một là, các công trình nghiên cứu chung nhất về văn hóa nhà trường: Khái niệm, cấu trúc, vai trò, đặc trưng, các yếu tố ảnh hưởng… Trong đó, các nghiên cứu nhấn mạnh vai trò quan trọng của hiệu trưởng trong việc dẫn dắt nhà trường phát triển. Hai là, các công trình nghiên cứu về văn hóa trường đại học, học viện cũng đã chỉ ra văn hóa trường đại học, học viện là một dạng của văn hóa tổ chức; cấu trúc văn hóa trường của trường đại học, học viện bao gồm văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần … đồng thời khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng và quản lý xây dựng văn hóa nhà trường.

• Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam.

Một là, các công trình cứu về các yếu tố cấu thành văn hóa nhà trường, theo đó văn hóa nhà trường bao gồm các giá trị vật chất và tinh thần, các mối quan hệ trong nhà trường;

Hai là, đề cập đến tầm quan trọng của người hiệu trưởng việc định hình văn hoá nhà trường; Ba là, các công trình nghiên cứu về văn hóa nhà trường được các tác giả đã tiếp cận ở các góc độ khác nhau, tiêu biểu: (1). Nghiên cứu văn hóa trường từ góc độ tổ chức; (2) Nghiên cứu văn hóa trường đại học từ góc độ tâm lý giáo dục học; (3). Nghiên cứu văn hóa trường đại học từ lý thuyết quản lý hiện đại (xây dựng các công cụ đánh giá). Song tựu chung đều hướng nghiên cứu về (khái niệm, cấu trúc, các biểu hiện, vai trò của văn hoá nhà trường…) các biện pháp, cách thức nhằm xây dựng và quản lý xây dựng văn hoá nhà trường. Riêng đối với vấn đề quản lý xây dựng văn hoá trường mầm non, trong đó có trường mầm non Hoa Hồng quận Cầu Giấy, TP Hà Nội vẫn còn một khoảng trống cần được khai thác và nghiên cứu. Điều này cho thấy tính cấp thiết của đề tài mà tác giả lựa chọn nghiên cứu.

1.2. Một số khái niệm cơ bản Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

1.2.1. Văn hóa

Đến nay có thể nói nội hàm khái niệm “văn hóa” được diễn đạt với nhiều hình thức rất đa dạng dưới cách nhìn và góc độ nghiên cứu khác nhau của các nhà khoa học. Theo định nghĩa của UNESCO, “Văn hóa là một bộ phận không thể tách rời của cuộc sống và nhận thức – một cách hữu thức cũng như vô thức – của các cá nhân và các cộng đồng. Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo trong quá khứ và trong hiện tại.

Năm 1952, Alfred Kroeber và Clyde Kluckhohn (Mỹ), đã tìm thấy không dưới 164 đinh nghĩa về VH. Sự khác nhau của chúng không chỉ là ở bản chất của định nghĩa đưa ra (bởi nội dung, chức năng, các thuộc tính) mà cả ở cách sử dụng rộng rãi của từ này. Qua các thế kỉ, các hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên một hệ thống các giá trị, các truyền thống và các thị hiếu – những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc…”. Ở Việt Nam, định nghĩa của Trần Ngọc Thêm về văn hóa được coi là khá đầy đủ và toàn diện: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội” [10].

Có thể nói, văn hóa là một khái niệm hết sức phong phú, phức tạp, nhiều đặc trưng song cơ bản vẫn nổi lên bốn đặc trưng sau: tính nhân sinh, tính giá trị, tính hệ thống và tính lịch sử. Văn hóa là sản phẩm của loài người, văn hóa được tạo ra và phát triển trong quan hệ qua lại giữa con người và xã hội. Song, chính văn hóa lại tham gia vào việc tạo nên con người, và duy trì sự bền vững và trật tự xã hội. Văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa. Văn hóa được tái tạo và phát triển trong quá trình hành động và tương tác xã hội của con người. Văn hóa là trình độ phát triển của con người và của xã hội được biểu hiện trong các kiểu và hình thức tổ chức đời sống và hành động của con người cũng như trong giá trị vật chất và tinh thần mà do con người tạo ra. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Tại Hội nghị Quốc tế các nhà nghiên cứu văn học họp tại Mehico do Unesco tổ chức năm 1982, trên cơ sở của 200 định nghĩa khác nhau về VH, bản tuyên bố chung của hội nghị đã chấp nhận một quan niệm về VH như sau: “ Trong ý nghĩa rộng nhất văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt về tinh thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một XH hay của một nhóm người trong XH. VH bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những tập tục và tín ngưỡng” [11]. Như vậy, dưới góc độ xã hội học thì VH là một hiện tượng XH gắn với đời sống XH, còn nội dung của VH chính là sản phẩm của hoạt động thực tiễn có tính sáng tạo của con người, luôn được chắt lọc kế thừa, phát triển dưới tác động của con người, vì hạnh phúc của con người. Theo những ý nghĩa đó, văn hóa là một hiện tượng XH đặc thù mà nét trội cơ bản của hiện tượng này là ở chỗ chúng là một hệ thống những giá trị chung nhất cả về vật chất và tinh thần cho một cộng đồng, một dân tộc, một thời đại hay một giai đoạn lịch sử nào đó, là kết quả của quá trình hoạt động thực tiễn của con người trong môi trường tự nhiên và trong các mối quan hệ XH VH là một hiện tượng khách quan, là tổng hòa của tất cả các khía cạnh của đời sống trong XH. Sự có mặt của những thành tố và mối quan hệ giữa chúng tạo nên bộ mặt chung nhất của hệ thống VH, còn những biểu hiện cụ thể của văn hóa nói chung và của mỗi thành tố nói riêng được phản ánh thông qua các loại hình văn hóa.

1.2.2. Văn hóa tổ chức

Nhà trường là một tổ chức với những đặc trưng riêng gắn với chức năng, nhiệm vụ của mình. Văn hóa nhà trường vì vậy có mối quan hệ chặt chẽ với văn hóa tổ chức. Định nghĩa văn hóa tổ chức được đưa ra bởi nhiều nhà nghiên cứu. Theo Shwartz và Davis, “văn hóa tổ chức là lối tư duy và lối làm việc đã thành thói quen và truyền thống, nó được chia sẻ ở mức độ nhiều hay ít giữa tất cả các thành viên; những điều đó các thành viên mới phải học và ít nhất phải chấp nhận một phần để hòa đồng với các thành viên và tổ chức” văn hóa tổ chức được hình thành khi các thành viên trong nhóm “học được cách thức giải quyết những vấn đề của thích ứng với môi trường bên ngoài và hội nhập bên trong – những giả định cơ bản đã vận hành tốt và được xem là có giá trị và vì vậy được dạy cho những thành viên mới như những cách thức đúng để nhận thức, suy nghĩ và cảm giác trong khi xem xét các vấn đề”. Khái niệm văn hoá của một tổ chức được Greert Hofstede định nghĩa: “đó là một tập hợp các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử của một tổ chức tạo nên sự khác biệt của các thành viên của tổ chức này với các thành viên của tổ chức khác”. Văn hóa tổ chức là những niềm tin, thái độ và giá trị tồn tại phổ biến và tương đối ổn định trong tổ chức; thể hiện tổng hợp các giá trị và cách hành xử phụ thuộc lẫn nhau trong tổ chức và có xu hướng tự lưu truyền trong thời gian dài; phẩm chất riêng biệt của tổ chức được nhận thức phân biệt nó với các tổ chức khác trong cùng lĩnh vực. Văn hóa tổ chức là toàn bộ các giá trị, niềm tin, truyền thống và thói quen có khả năng quy định hành vi của mỗi thành viên trong tổ chức, mang lại cho tổ chức một bản sắc riêng, ngày càng phong phú thêm và có thể thay đổi theo thời gian.

Qua những định nghĩa trên, chúng ta thấy rằng dù phát biểu theo những cách khác nhau về văn hóa tổ chức nhưng nói chung các tác giả đều nhấn mạnh những chuẩn mực và giá trị chung được biểu hiện thành những nguyên tắc sống, những nguyên tắc ứng xử có tác dụng chỉ dẫn hành vi của cá nhân trong tổ chức. Trong thực tế, những giá trị và chuẩn mực này thường không được truyền đạt chính thức cho những người mới tới với tư cách là một thành viên mới của tổ chức, tuy nhiên những người này cũng cố gắng và muốn học về văn hóa của tổ chức mà họ mới gia nhập. Nói cách khác, văn hóa tổ chức gắn liền với những giá trị tư duy của con người, thể hiện trình độ ứng xử của con người trong các hoạt động quản lý. Văn hóa tổ chức tạo nên nét riêng biệt của tổ chức đó so với các tổ chức khác. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Như vậy, có thể khái quát như sau: Văn hóa tổ chức là một tập hợp các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử của một tổ chức tạo nên sự khác biệt của các thành viên của tổ chức này với các thành viên của tổ chức khác. Văn hóa tổ chức liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần của một tổ chức. Nó biểu hiện trước hết trong tầm nhìn, sứ mạng, mục tiêu, triết lý, các giá trị, phong cách lãnh đạo, quản lý…, bầu không khí tâm lý. Thể hiện thành một hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng xử được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong tổ chức chấp nhận.

Qua nhiều công trình nghiên cứu về VH tổ chức, có thể khái quát các đặc tính cơ bản VH tổ chức bao gồm:

• Sự tự quản của các cá nhân trong tổ chức (trách nhiệm, tính độc lập, ứng xử, phong cách làm việc…).
• Các cơ chế của tổ chức đó (các quy tắc, quy chế, điều lệ… riêng)
• Sự hỗ trợ của các nhà quản lý với nhân viên.
• Tinh thần đoàn kết và thể hiện tinh thần đồng đội trong tổ chức.
• Sự khen thưởng, cách khen thưởng và những căn cứ, cơ sở của nó.
• Xung đột, sức chịu đựng và cách giải quyết những xung đột.
• Các rủi ro có thể và sự chịu đựng những rủi ro có thể có.

1.2.3. Văn hóa nhà trường Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Có nhiều cách tiếp cận nội hàm văn hóa nhà trường (VHNT), do đó xuất hiện nhiều định nghĩa khác nhau, tùy theo mỗi người nhấn mạnh khía cạnh này hay khía cạnh khác. Tuy nhiên, tư trưởng xuyên suốt trong mọi định nghĩa là Văn hóa nhà trường chính là văn hoá một tổ chức.

Văn hoá nhà trường có đầy đủ đặc tính của văn hoá tổ chức song nó có những đặc trưng riêng. Theo Christopher R. Wagner, “VHNT là sự chia sẻ những kinh nghiệm cả trong và ngoài nhà trường (truyền thống và lễ kỉ niệm), tạo nên những cảm xúc về cộng đồng, gia đình và thành viên của một nhóm”. Kent D. Peterson và Terrence E. Deal định nghĩa “VHNT là một dòng chảy ngầm của những chuẩn mực, giá trị, niềm tin, truyền thống và nghi lễ được hình thành theo thời gian do con người làm việc cùng nhau, giải quyết các vấn đề và đối mặt với các thách thức… định hình suy nghĩ, cảm xúc và hành động của con người trong nhà trường… tạo cho nhà trường sự khác biệt. Hai tác giả này nhấn mạnh: “trường học cũng là một nền văn hóa có cá tính độc đáo của riêng mình”.Định nghĩa của Joan Richardson nhấn mạnh vào sự hình thành của Văn hóa nhà trường: “VHNT là sự tích lũy các giá trị và chuẩn mực của nhiều người. Đó là sự đồng thuận về những gì quan trọng. Đó là những kì vọng của tập thể chứ không phải những kì vọng của một cá nhân”. Các tác giả Urben G.C., Hugies L.W., Noris C.J đưa ra định nghĩa về Văn hóa nhà trường gắn liền với chất lượng giáo dục: “Một nhà trường tốt có chuẩn chất lượng cao, có kì vọng cao đối với HS, có môi trường giảng dạy và học tập tốt, hay nói cách khác là có VHNT tốt”.

Có thể hiểu, Văn hóa nhà trường là một hệ thống phức hợp các giá trị, các chuẩn mực xung quanh chức năng đào tạo con người của nhà trường, được chấp nhận tự nguyện, được cam kết tôn trọng để theo đó mà các thành viên của nhà trường cùng nhau thực thi các hoạt động dạy và học, nhằm hoàn thành ngày càng tốt sứ mệnh cao cả của mình. Các giá trị và chuẩn mực này phải tương đối bền vững, nghĩa là phải qua trải nghiệm và thử thách của thời gian, phải biến thành niềm tin trong hành động của mọi thành viên, và trở thành biểu tượng trong từng mặt hoạt động của nhà trường. Do đó, Văn hóa nhà trường là sự thể hiện bản sắc tập thể, thông qua đó mà các thành viên của nhà trường được kết nối với nhau để phấn đấu cho mục tiêu chung, trách nhiệm chung. Hệ thống giá trị không phải là cái tự nhiên mà có, nó được hình thành một cách lâu dài, từ từ, ổn định và được các thành viên thừa nhận, chấp nhận.

1.2.4. Hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường

Việc xây dựng Văn hóa nhà trường trong bất kỳ trường học nào cũng dựa trên các yếu tố đó, song cần đặt trọng tâm ở các nội dung cốt lõi của Văn hóa nhà trường, đó là các giá trị và các chuẩn mực VH ứng xử:

Trước hết, xây dựng niềm tin và thái độ đúng đắn cho tất cả đội ngũ nhà GD và CB trong trường theo triết lý GD chung và riêng của mình. Mỗi trường có định hướng GD nhân cách HS theo quan điểm GD: GD HS độc lập, mạnh dạn, tự tin, hay GD HS ngoan ngoãn nề nếp theo một khuôn mẫu, hoặc GD HS tự chủ trong cuộc sống và cởi mở trong một cộng đồng hoà hợp, điều này sẽ chi phối đến những yếu tố tiếp sau. Xây dựng thái độ và niềm tin của các thành viên trong nhà trường tạo ra một động lực phấn đấu và đồng thời cũng là cơ sở của việc đánh giá chất lượng GD Văn hóa nhà trường.

Xây dựng hệ thống chuẩn mực VH chung và riêng của nhà trường là một việc làm cần thiết, bởi nó là cơ sở cho việc thiết kế mục tiêu GD mang tính bảo tồn VH dân tộc cũng như nội dung GD VH trong nhà trường. Đồng thời nó đảm bảo cho việc tạo dựng một môi trường GD có VH mà ở đó “trường ra trường, lớp ra lớp, thầy ra thầy và trò ra trò” và các hoạt động GD có tính định hướng Mọi sự vật hiện tượng đi vào đúng bản chất của nó.

Xây dựng các chuẩn mực VH giao tiếp ứng xử trong các mối quan hệ trong nhà trường. Trước hết là xây dựng mối quan hệ giữa người với người, tiếp sau là mối quan hệ ứng xử của con người đối với thế giới xung quanh một cách có VH. Giáo dục Văn hóa nhà trường cho HS cần được đặt trong một môi trường GD VH với các hoạt động GD có ý nghĩa, mang tính định hướng. Xây dựng hệ thống chuẩn mực Văn hóa nhà trường đóng một vai trò quan trọng và cần thiết được đặt ra trong tương lai sao cho sự du nhập VH ngoại ở thế hệ trẻ nhưng vẫn luôn giữ được bản sắc dân tộc của mình. Ở đây cũng cần xây dựng và GD phương pháp tiếp nhận VH là có chọn lọc cho các thế hệ mai sau. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Cụ thể:

• GD đạo đức.
• GD truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo.
• GD kỹ năng giao tiếp và VH ứng xử.
• GD kỹ năng giao tiếp và VH ứng xử.

Mặt khác, xây dựng Văn hóa nhà trường cần hướng vào người học. Đó là:

• Đáp ứng những yêu cầu về quyền của người học cần được xem như yêu cầu sống còn của Văn hóa nhà trường (giá trị an toàn về thể chất và tinh thần, được tôn trọng và được khuyến khích tham gia);
• Tăng cường phát huy sự chủ động, sáng tạo của người học;
• Thúc đẩy sự phát triển tiềm năng của mỗi cá nhân (đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân). Ba định hướng có tính nguyên tắc này cần được quán triệt trên tất cả các khía cạnh của Văn hóa nhà trường, cả ở những giá trị vật chất và giá trị tinh thần để Văn hóa nhà trường trở nên thân thiết gần gũi và gắn bó với người học.

1.2.5. Quản lý hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường

Quản lý xây dựng văn hoá nhà trường là một trong những nhiệm vụ then chốt giúp cho các giá trị văn hoá nhà trường tích cực được phát huy và qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường. Văn hoá trường mầm non thuộc loại hình văn hoá nhà trường. Chính vì vậy quản lý văn hoá trường mầm non, trước hết thuộc về quản lý văn hoá nhà trường nói chung. Cũng giống như quan niệm về “quản lý”, hiện cũng có khá nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý xây dựng văn hoá nhà trướng dưới các góc độ tiếp cận khác nhau:

Nadine Engelsa và cộng sự (2014) nhấn mạnh hiệu trưởng có khả năng định hình văn hóa trường học để khuyến khích giảng dạy và học tập tốt nhất. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra năm thước đo trong quản lý văn hoá nhà trường, bao gồm: Định hướng mục tiêu; Mức độ tham gia của các thành viên trong việc đưa ra quyết định; Tăng cường sự đổi mới nhằm phát triển văn hoá nhà trường; Thực hiện hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo; Mức độ hợp tác giữa giảng viên và giảng viên. Nghiên cứu cũng đưa ra những biểu hiện chính của văn hóa nhà trường và vai trò của hiệu trưởng, qua đó tiến hành điều tra để chứng minh mối quan hệ chặt chẽ này. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Peterson và Deal cho rằng, quản lý xây dựng văn hoá nhà trường thì “hiệu trưởng nhà trường có thể thay đổi các nền văn hóa tiêu cực và độc hại để xây dựng một cộng đồng tin tưởng, tận tâm và ý thức đoàn kết” – Blase và Kirby (2006) cho rằng hiệu trưởng là người được chọn để dẫn dắt chứ không chỉ quản lý nhà trường. Theo Bartell, quản lý xây dựng văn hoá nhà trường “các nhà lãnh đạo phải am hiểu phong tục và truyền thống, những diễn biến triết học và lịch sử, những cơ chế chính trị chính thức và không chính thức, ngôn ngữ và cả những huyền thoại đã nhào nặn nên một tổ chức. Điều này đòi hỏi nhiều kiến thức về những giả định, giá trị, chuẩn mực và những dấu hiệu có thể thấy được giữa các giảng viên, nhân viên và nhà quản lý. Theo Kelly Ward, quản lý xây dựng văn hoá nhà trường cần xây dựng được niềm tin giữa các thành viên trong nhà trường và ngoài nhà trường; Sự kết hợp giữa nhu cầu, quyền lợi cá nhân và quyền lợi tập thể sẽ tạo ra sự thay đổi tích cực và cải tiến chất lượng liên tục”. Nói tới quản lý xây dựng văn hoá nhà trường là nói tới hoạt động có chủ đích, có kế hoạch của các chủ thể quản lý đến các đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu nhất định. – Dhillon, J.K (2007) cho rằng: Ngay cả các trường đại học đã có những kinh nghiệm thành công nhất định về xây dựng văn hoá nhà trường vẫn tồn tại cảm giác bất lực và văn hóa than phiền, nhân viên phàn nàn về những khó khăn họ gặp phải khi tìm kiếm những thông tin xác thực và cập nhật để thực hiện công việc hàng ngày của mình… Theo tác giả, có ba lĩnh vực chính cần tập trung để tạo ra thông tin và phổ biến thông tin hiệu quả: chất lượng của thông tin học thuật, trách nhiệm về thông tin và truyền thông về thông tin. Kết quả nghiên cứu cho thấy tổ chức cần tạo điều kiện để các thành viên viên tận dụng những kiến thức và thông tin của từng người được đem ra chia sẻ chung bằng cách bảo đảm các kênh giao tiếp hoạt động có hiệu quả trong thực tế; đó là một thách thức lớn cho việc đạt được những thay đổi trong văn hóa của tổ chức. Quá trình thay đổi văn hóa là rất quan trọng trong việc xây dựng thái độ tích cực đối với việc tạo ra thông tin và truyền thông giao tiếp, và phải tập trung vào con người trong tổ chức .

• Ở Việt Nam, hiện cũng có nhiều cách tiếp cận khác nhau:

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang (1989) thì quản lý nhà trường là: “Tập hợp những tác động tối ưu (công tác, tham gia, hỗ trợ, phối hợp, huy động, can thiệp…) của chủ thể quản lý đến tập thể giảng viên, sinh viên và các cán bộ khác nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp và do lao động xây dựng vốn tự có hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ. Thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới” [12]. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Tác giả Đặng Quốc Bảo (2018) trong bài viết “Kiến giải về văn hoá nhà trường và quản lý xây dựng văn hoá nhà trường” đã khẳng định rằng quản lý xây dựng văn hoá nhà trường người lãnh đạo nhà trường phải xây dựng được các thiết chế, các thông điệp quản lý và các nội dung quản lý văn hoá nhà trường [13];

Từ các khái niệm trên có thể hiểu rằng: Quản lý xây dựng văn hoá trường mầm non như sau: Quản lý xây dựng văn hoá nhà trường mầm non là những tác động có mục đích của Ban Giám hiệu nhà trường thông qua các chức năng lập kế hoạch; tổ chức thực hiện; chỉ đạo, phối hợp và kiểm tra, đánh giá hoạt động xây dựng văn hoá nhà trường nhằm chỉnh sửa những giá trị vật chất, tinh thần không còn phù hợp; duy trì và phát huy các giá trị văn hóa vật chất, tinh thần phù hợp, tốt đẹp đối với hoạt động dạy và học của trường mầm non.

Từ đấy có thể hiểu rằng, quản lý xây dựng văn hóa nhà trường mầm non là quá trình tác động có ý thức, có định hướng lên tất cả các thành tố tham gia vào quá trình tá động của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý, nhằm đưa ra các hoạt động xây dựng Văn hóa nhà trường mầm non cụ thể để đạt được kết quả mong muốn một cách hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường.

Quản lý xây dựng Văn hóa nhà trường mầm non gắn với điều kiện cụ thể của mỗi một nhà trường nhưng nhìn chung nó sẽ bao gồm các vấn đề lớn cần tập trung đó là xây dựng nền VH đạo đức xã hội chủ nghĩa trong trường học. Tích cực xây dựng môi trường học an toàn, thân thiện, cảnh quan hiện đại, mối quan hệ tốt đẹp, thương hiệu và giá trị đạo đức của nhà trường.

Theo cách tiếp cận chức năng quản lý thì quản lý Văn hóa nhà trường mầm non là một quá trình bao gồm các hoạt động lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá và đảm bảo các điều kiện cần thiết để xây dựng Văn hóa nhà trường đạt hiệu quả.

Tóm lại, có thể nói quản lý hoạt động xây dựng Văn hóa nhà trường mầm non là một quá trình tác động có hướng đích của chủ thể quản lý nhà trường đến khách thể thuộc về yếu tố Văn hóa nhà trường thông qua các biện pháp quản lý phù hợp nhằm đưa hoạt động xây dựng Văn hóa nhà trường đạt được kết quả cao nhất, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, giáo dục trong nhà trường.

1.3. Nhà trường mầm non Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Trường mầm non là công trình đặc biệt bởi đây là ngồi trường đầu đời của mỗi con người. Vì vậy, trường mầm non phải được xây dựng theo quyết định ban hành điều lệ trường mầm non trong Văn bản hợp nhất số 05/VBHN-BGDĐT ngày 13/02/2020 Bộ Giáo dục và Đào tạo.

1.3.1. Công tác quản lý

Trường mầm non có kế hoạch hoạt động năm học, học kỳ, tháng và tuần; có biện pháp và tổ chức thực hiện kế hoạch đúng tiến độ; Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, các tổ trưởng chuyên môn nghiệp vụ, thực hiện quản lý, phân công hợp lý cán bộ, giáo viên, nhân viên theo quy định tại Điều lệ trường mầm non, Luật cán bộ, công chức và Luật viên chức; Tổ chức và quản lý tốt các hoạt động hành chính, tài chính, quy chế chuyên môn, quy chế dân chủ, kiểm tra nội bộ, đổi mới công tác quản lý, quan hệ công tác và lề lối làm việc trong trường mầm non; Quản lý và sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ, đảm bảo cảnh quan xanh, sạch, đẹp, an toàn; Lưu trữ đầy đủ và khoa học các hồ sơ, sổ sách phục vụ công tác quản lý của trường mầm non; Thực hiện đầy đủ các chế độ chính sách đối với người lao động theo quy định hiện hành; Thường xuyên tổ chức và duy trì các phong trào thi đua theo hướng dẫn của ngành và quy định của Nhà nước; Có biện pháp nâng cao đời sống cho cán bộ, giáo viên và nhân viên trong trường mầm non.

1.3.2. Công tác tổ chức

Hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng có thời gian làm công tác quản lý liên tục trong ngành giáo dục mầm non, ít nhất là 5 năm đối với hiệu trưởng và 3 năm đối với các phó hiệu trưởng; có bằng tốt nghiệp từ cao đẳng sư phạm mầm non trở lên, đã qua lớp bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lý giáo dục và lý luận chính trị theo quy định; có ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý và chỉ đạo chuyên môn; Hằng năm, hiệu trưởng được cấp quản lý giáo dục trực tiếp đánh giá xếp loại từ khá trở lên theo quy định của chuẩn hiệu trưởng trường mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; có đủ số lượng phó hiệu trưởng theo quy định. Hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng có năng lực quản lý và tổ chức các hoạt động của trường mầm non, nắm vững Chương trình giáo dục mầm non; có phẩm chất đạo đức tốt, được giáo viên, cán bộ, nhân viên trong trường và nhân dân địa phương tín nhiệm; hằng năm đạt danh hiệu lao động tiên tiến trở lên.

1.3.3. Các tổ chức, đoàn thể và Hội đồng trong trường mầm non Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Hội đồng trường đối với trường mầm non công lập, Hội đồng quản trị đối với trường mầm non dân lập, tư thục và các hội đồng khác trong trường mầm non được tổ chức và thực hiện theo quy định tại Điều lệ trường mầm non; chú trọng công tác giám sát hoạt động của trường mầm non; giám sát việc thực hiện các nghị quyết và quy chế dân chủ trong các hoạt động của trường mầm non; Các tổ chức Đảng, Công đoàn, Đoàn Thanh niên của trường mầm non hoạt động hiệu quả có tác dụng thúc đẩy sự phát triển của nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ; Ban đại diện cha mẹ học sinh phối hợp chặt chẽ với trường mầm non trong các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ, huy động được sự đóng góp của cộng đồng cho phong trào giáo dục mầm non của địa phương. Chấp hành các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, sự chỉ đạo của cơ quan quản lý giáo dục các cấp Trường mầm non thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước liên quan đến giáo dục mầm non; chấp hành nghiêm chỉnh sự quản lý của chính quyền địa phương; chủ động tham mưu với cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương về kế hoạch phát triển và các biện pháp cụ thể để trường mầm non thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non; Trường mầm non chấp hành sự chỉ đạo trực tiếp về chuyên môn, nghiệp vụ của phòng giáo dục và đào tạo, thực hiện đầy đủ các quy định về báo cáo với cơ quan quản lý cấp trên.

1.3.4. Đội ngũ giáo viên và nhân viên

Số lượng và trình độ đào tạo: Đủ số lượng giáo viên, nhân viên theo quy định. Đảm bảo 100% giáo viên và nhân viên đạt chuẩn trở lên về trình độ đào tạo, trong đó có ít nhất 40% số giáo viên đạt trên chuẩn về trình độ đào tạo.

Phẩm chất, đạo đức và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ: Có ít nhất 50% giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp trường, trong đó ít nhất 20% giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp huyện trở lên; Hằng năm, có ít nhất 70% số giáo viên, nhân viên đạt danh hiệu lao động tiên tiến và có chiến sĩ thi đua từ cấp cơ sở trở lên. Không có cán bộ, giáo viên, nhân viên nào bị kỷ luật từ hình thức cảnh cáo trở lên, không có giáo viên yếu kém về chuyên môn nghiệp vụ; Hằng năm, có ít nhất 50% số giáo viên đạt loại khá trở lên theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, trong đó có ít nhất 50% số giáo viên đạt loại xuất sắc; không có giáo viên bị xếp loại kém.

Hoạt động chuyên môn: Các tổ chuyên môn hoạt động theo quy định của Điều lệ trường mầm non; Trường mầm non tổ chức định kỳ các hoạt động: trao đổi chuyên môn, sinh hoạt chuyên đề, tham quan học tập kinh nghiệm và có báo cáo đánh giá cụ thể đối với từng hoạt động; Giáo viên tham gia đầy đủ các hoạt động chuyên môn, chuyên đề và hoạt động xã hội do trường mầm non tổ chức hoặc phối hợp tổ chức; Giáo viên ứng dụng được Công nghệ thông tin trong chăm sóc, giáo dục trẻ. Kế hoạch đào tạo bồi dưỡng: Có quy hoạch phát triển đội ngũ, có kế hoạch bồi dưỡng để tăng số lượng giáo viên đạt trên chuẩn về trình độ đào tạo; Thực hiện nghiêm túc chương trình bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng hè, bồi dưỡng chuyên đề theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; 100% giáo viên có kế hoạch và thực hiện tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.

1.3.5. Chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ

Trường mầm non thực hiện nhiệm vụ năm học và Chương trình giáo dục mầm non do Bộ GD&ĐT ban hành, kết quả hằng năm đạt các yêu cầu sau đây: 100% các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo tổ chức cho trẻ ăn bán trú. 100% trẻ được bảo đảm an toàn về thể chất và tinh thần, không xảy ra dịch bệnh và ngộ độc thực phẩm trong trường mầm non. 100% trẻ được khám sức khoẻ định kỳ theo quy định tại Điều lệ trường mầm non. Tỉ lệ chuyên cần của trẻ: đạt 90% trở lên đối với trẻ 5 tuổi, 85% trở lên đối với trẻ ở các độ tuổi khác. Có ít nhất 85% trẻ phát triển bình thường về cân nặng và chiều cao theo tuổi. 100% trẻ bị suy dinh dưỡng được can thiệp bằng các biện pháp nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng. Có ít nhất 98% trẻ 5 tuổi hoàn thành Chương trình giáo dục mầm non. 100% trẻ 5 tuổi được theo dõi đánh giá theo Bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi. 100% trẻ dưới 5 tuổi được học 2 buổi/ngày. Có ít nhất 80% trẻ khuyết tật học hòa nhập (nếu có) được đánh giá có sự tiến bộ.

1.3.6. Quy mô trường, lớp, cơ sở vật chất và thiết bị Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Quy mô trường mầm non, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo: Số lượng trẻ và số lượng nhóm trẻ, lớp mẫu giáo trong trường mầm non đảm bảo theo quy định tại Điều lệ trường mầm non; tất cả các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo được phân chia theo độ tuổi.

Địa điểm trường: Trường mầm non đặt tại trung tâm khu dân cư, thuận lợi cho trẻ đến trường, đảm bảo các quy định về an toàn và vệ sinh môi trường.

Yêu cầu về thiết kế, xây dựng: Diện tích mặt bằng sử dụng của trường mầm non bình quân tối thiểu cho một trẻ theo quy định tại Điều lệ trường mầm non. Các công trình của nhà trường, nhà trẻ (kể cả các điểm lẻ) được xây dựng kiên cố hoặc bán kiên cố. Khuôn viên ngăn cách với bên ngoài bằng tường gạch, gỗ, kim loại hoặc cây xanh cắt tỉa làm hàng rào. Cổng chính có biển tên trường theo quy định tại 21 Điều lệ trường mầm non. Trong khu vực trường mầm non có nguồn nước sạch và hệ thống thoát nước hợp vệ sinh.

• Các phòng chức năng:
• Khối phòng nhóm trẻ, lớp mẫu giáo:

Phòng sinh hoạt chung: đảm bảo diện tích trung bình cho một trẻ theo quy định tại Điều lệ trường mầm non. Trang bị đủ bàn ghế cho giáo viên và trẻ, đủ đồ dùng, đồ chơi, học liệu cho trẻ hoạt động; có tranh ảnh, hoa, cây cảnh trang trí đẹp, phù hợp. Tất cả đồ dùng, thiết bị phải đảm bảo theo quy cách do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định;

Phòng ngủ: đảm bảo diện tích trung bình cho một trẻ theo quy định tại Điều lệ trường mầm non. Có đầy đủ các đồ dùng phục vụ trẻ ngủ; Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Phòng vệ sinh: đảm bảo diện tích trung bình cho một trẻ và các yêu cầu theo quy định tại Điều lệ trường mầm non, được xây khép kín hoặc gần với nhóm lớp, thuận tiện cho trẻ sử dụng, trung bình 10 trẻ có 1 bồn cầu vệ sinh; chỗ đi tiêu, đi tiểu được ngăn cách bằng vách ngăn lửng cao 1,2m. Đối với trẻ nhà trẻ dưới 24 tháng trung bình 4 trẻ có 1 ghế ngồi bô. Có đủ nước sạch, bồn rửa tay có vòi nước và xà phòng rửa tay. Các thiết bị vệ sinh bằng men sứ, kích thước phù hợp với trẻ;

Hiên chơi (vừa có thể là nơi tổ chức ăn trưa cho trẻ): thuận tiện cho các sinh hoạt của trẻ khi mưa, nắng; đảm bảo quy cách và diện tích trung bình cho một trẻ theo quy định tại Điều lệ trường mầm non. Lan can của hiên chơi có khoảng cách giữa các thanh gióng đứng không quá 0,1m.

Khối phòng phục vụ học tập: Phòng giáo dục thể chất, nghệ thuật: có diện tích tối thiểu 60 m 2, có các thiết bị, đồ dùng phù hợp với hoạt động phát triển thẩm mỹ và thể chất của trẻ (đồ chơi âm nhạc, quần áo, trang phục, đạo cụ múa, giá vẽ, vòng tập…).

• Khối phòng tổ chức ăn:

Khu vực nhà bếp đảm bảo diện tích trung bình cho một trẻ theo quy định tại Điều lệ trường mầm non; được xây dựng theo quy trình vận hành một chiều 22 theo trình tự: nơi sơ chế, nơi chế biến, bếp nấu, chỗ chia thức ăn. Đồ dùng nhà bếp đầy đủ, vệ sinh và được sắp xếp ngăn nắp, thuận tiện khi sử dụng;

Kho thực phẩm có phân chia thành khu vực để các loại thực phẩm riêng biệt, đảm bảo các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm; – Có tủ lạnh lưu mẫu thức ăn.

• Khối phòng hành chính quản trị:

Văn phòng trường: diện tích tối thiểu 30m2, có bàn ghế họp và tủ văn phòng, các biểu bảng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;

Phòng hiệu trưởng: diện tích tối thiểu 15m2 , có đầy đủ các phương tiện làm việc và bàn ghế tiếp khách; Phòng các phó hiệu trưởng: diện tích và trang bị phương tiện làm việc như phòng hiệu trưởng; – Phòng hành chính quản trị: diện tích tối thiểu 15m2 , có máy vi tính và các phương tiện làm việc; Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Phòng y tế: diện tích tối thiểu 12m2 , có các trang thiết bị y tế và đồ dùng theo dõi sức khoẻ trẻ, có bảng thông báo các biện pháp tích cực can thiệp chữa bệnh và chăm sóc trẻ suy dinh dưỡng, trẻ béo phì; có bảng kế hoạch theo dõi tiêm phòng và khám sức khoẻ định kỳ cho trẻ; có tranh ảnh tuyên truyền chăm sóc sức khoẻ, phòng bệnh cho trẻ;

Phòng bảo vệ, thường trực: diện tích tối thiểu 6m2 ; có bàn ghế, đồng hồ, bảng, sổ theo dõi khách; Phòng dành cho nhân viên: diện tích tối thiểu 16m2 , có tủ để đồ dùng cá nhân; – Khu vệ sinh cho giáo viên, cán bộ, nhân viên: diện tích tối thiểu 9m2 ; có đủ nước sử dụng, có bồn rửa tay và buồng tắm riêng;

Khu để xe cho giáo viên, cán bộ, nhân viên đảm bảo an toàn, tiện lợi. Sân vườn: Diện tích sân chơi được quy hoạch, thiết kế phù hợp. Có cây xanh, thường xuyên được chăm sóc, cắt tỉa đẹp, tạo bóng mát sân trường. Có vườn 23 cây dành riêng cho trẻ chăm sóc, bảo vệ cây cối và tạo cơ hội cho trẻ khám phá, học tập. Khu vực trẻ chơi được lát gạch (hoặc láng xi măng) và trồng thảm cỏ, có ít nhất 5 loại thiết bị và đồ chơi ngoài trời theo Danh mục thiết bị và đồ chơi ngoài trời cho giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Sân vườn thường xuyên sạch sẽ, có rào chắn an toàn ngăn cách với ao, hồ (nếu có).

1.3.7. Đặc điểm tâm lý trẻ mầm non

Ở mỗi giai đoạn phát triển của trẻ đều có những đặc điểm tâm lý riêng biệt. Khi hiểu rõ được những đặc điểm tâm lý trẻ mầm non, giáo viên và ba mẹ sẽ dễ dàng trong việc lựa chọn phương pháp giảng dạy, giao tiếp, định hướng và giúp trẻ phát triển đúng với từng giai đoạn.

• Trẻ tò mò khám phá thế giới xung quanh

Nhận thức của trẻ được hình thành nên trẻ bắt đầu quan sát và khám phá các vật xung quanh mình bằng cả 5 giác quan. Trẻ thích các trò chơi như nghịch nước, ném bóng, đồ chơi, nếm thử mùi vị của đồ ăn… Ở giai đoạn này, các học cụ cần đảm bảo an toàn, phong phú, đảm bảo những trải nghiệm luôn mới mẻ đối với trẻ.

• Trẻ bắt đầu giao tiếp và học theo

Giao tiếp là một trong những đặc điểm tâm lý trẻ mầm non. Ở độ tuổi này, trẻ bắt đầu hình thành khả năng giao tiếp và hào hứng với việc giao tiếp với mọi người. Trẻ sẽ quan sát những gì đang diễn ra xung quanh, cha mẹ, người thân và giáo viên để học theo. Ở giai đoạn này, ngoài việc đảm bảo ngôn từ giao tiếp chuẩn mực, nội dung giáo dục cần cung cấp vốn từ phong phú, gần gũi với trẻ, tiếp cận tự nhiên qua các câu chuyện phù hợp độ tuổi mầm non.

• Trẻ thích được yêu thương Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Các em bắt đầu tiếp xúc với thế giới bên ngoài nên đặc điểm tâm lý trẻ mầm non trong giai đoạn này là sợ hãi và cần sự yêu thương của gia đình, giáo viên và mọi người xung quanh. Đối với những trẻ này, người lớn cần tránh “gắn mác” trẻ với những từ như “nhút nhát” mà nên động viên, ai ủi trẻ, khi trẻ mắc sai lầm thì giáo viên cũng nên nhẹ nhàng phân tích để cho trẻ hiểu, tự nhận ra vấn đề của mình.

• Trẻ bắt đầu hình thành ý thức cá nhân

Tuy còn nhỏ nhưng ở giai đoạn mầm non, trẻ đã bắt đầu hình thành ý thức cá nhân của mình. Trẻ có thể tự đưa ra nhận xét khi xem một bộ phim hay nghe một bản nhạc hay. Ngoài ra, trẻ cũng rất chú ý đến những lời nhận xét của người khác dành cho mình. Đây là “giai đoạn vàng” phát triển các kỹ năng về cảm xúc và xã hội cho trẻ. Với đặc điểm tâm lý trẻ như vậy, giáo viên và cha mẹ nên quan sát và hỗ trợ trẻ trong quá trình hình thành ý thức, tránh cổ xúy cho những hành động sai hoặc chưa đúng của trẻ, tránh khen, chê, trách phạt trẻ trước mặt người khác để tránh làm trẻ thấy tự ti hoặc tự mãn về bản thân.

• Trẻ bắt đầu tự lập

Trẻ thích được thể hiện cái tôi cá nhân của mình, thích tự mình làm những việc như mặc quần áo, đánh răng, rửa tay, tự ăn, sắp xếp đồ chơi, đi vệ sinh… Chính vì vậy, các giáo viên nên để trẻ tự làm những việc trong khả năng của mình và khuyến khích các em giúp đỡ gia đình với những việc phù hợp với lứa tuổi và sức khỏe.

1.4. Những vấn đề lí luận về xây dựng văn hóa tổ chức nhà trường và quản lý hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường mầm non

1.4.1 Văn hóa nhà trường mầm non Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Văn hóa nói chung và Văn hóa nhà trường nói riêng góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến và con người phát triển toàn diện, hướng đến chân – thiện – mĩ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học (Trần Văn Dàng, 2023). Văn hóa được coi là linh hồn của một tổ chức và điều này cũng đúng với nhà trường, bởi: “Văn hóa học đường là chia sẻ kinh nghiệm cả ở trong và ngoài nhà trường tạo ra ý thức về cộng đồng, gia đình và đội nhóm thành viên” (Wagner, 2012, tr 41). Theo Peterson và Deal (2015) thì Văn hóa nhà trường là tập hợp các chuẩn mực, giá trị và niềm tin, các nghi lễ và nghi thức, các biểu tượng và truyền thống tạo ra “vẻ bề ngoài” của nhà trường. Theo Phạm Minh Hạc (2019), văn hóa học đường là hệ thống các chuẩn mực, giá trị, giúp cho đội ngũ Cán bộ quản lý, các thầy cô, các vị phụ huynh và các em học sinh, sinh viên có cách thức suy nghĩ, tình cảm và hành động tốt đẹp. “VHNT là hệ thống những giá trị vật chất và tinh thần tồn tại trong nhà trường, làm cho nhà trường có những nét riêng biệt, khác biệt để phân biệt nhà trường này với nhà trường khác. Nó bao gồm từ bầu không khí nhà trường, các giá trị tồn tại trong các hoạt động giảng dạy, giáo dục, môi trường cảnh quan, cơ sở vật chất đến niềm tin, sự kì vọng của từng cá nhân” (Vũ Thị Quỳnh, 2024, tr 18). “Xây dựng và phát triển Văn hóa nhà trường thực sự là sứ mệnh, mục tiêu định hướng của mỗi nhà trường, là trách nhiệm, quyền lợi của mỗi cá nhân, tổ chức trong nhà trường, là yêu cầu của xã hội. Bởi nhà trường là trung tâm văn hóa. Môi trường Văn hóa nhà trường có tính đặc thù nghề nghiệp, có tính đa dạng của sự tác động các yếu tố về văn hóa – xã hội, về người dạy – người học, về các hành vi chuẩn mực sư phạm” (Đỗ Tiến Sỹ, 2024, tr 13). “VHNT là những giá trị tốt đẹp, được hình thành bởi một tập thể và được mỗi cá nhân trong nhà trường chấp nhận, Văn hóa nhà trường tốt hướng tới chuẩn chất lượng cao” (Nguyễn Thị Ngọc Phương và Đỗ Đình Thái, 2024, tr 73). “VHNT có ảnh hưởng tới chất lượng của mỗi nhà trường, là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng, tạo nên thương hiệu riêng cho mỗi nhà trường” (Vũ Thị Quỳnh, 2023, tr 90). Từ những quan điểm trên, có thể hiểu: Văn hóa nhà trường ở trường mầm non là hệ thống các giá trị, niềm tin, chuẩn mực, được hình thành và phát triển trong một quá trình lâu dài, được công nhận và chi phối suy nghĩ, hành vi ứng xử của đội ngũ Cán bộ quản lý, GV, trẻ mầm non và các đối tượng liên quan khác trong các hoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ, tạo nên bản sắc riêng cho mỗi trường mầm non.

• Đặc điểm bối cảnh hiện nay tác động đến quản lý xây dựng văn hóa tổ chức trường Mầm non:

Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương đã nêu: “Nâng cao nhận thức về vai trò quyết định chất lượng GD-ĐT cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí (CBQL) giáo dục; người học là chủ thể trung tâm của quá trình giáo dục; gia đình có trách nhiệm phối hợp với nhà trường và xã hội trong việc giáo dục nhân cách, lối sống cho con em mình” (Ban Chấp hành Trung ương, 2019). Ở trường mầm non, văn hóa nhà trường (VHNT) tác động đến đội ngũ Cán bộ quản lý, giáo viên (GV) nhằm tạo sự gắn kết, khuyến khích mối quan hệ hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau; mặt khác còn tạo ra bầu không khí học tập tích cực cho trẻ. Được học tập trong một môi trường tốt, trẻ sẽ cảm thấy tự tin, thoải mái, vui vẻ, ham học, tích cực hoạt động, khám phá. Do đó, xây dựng Văn hóa nhà trường ở trường mầm non là cần thiết trong giai đoạn hiện nay.

1.4.2. Hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường mầm non

Với khái niệm trên cho thấy có những điểm cần chú ý trong xây dựng xây dựng văn hóa nhà trường mầm non:

Thứ nhất, xây dựng văn hóa nhà trường mầm non là quá trình chỉnh sửa các giá trị văn hoá vật chất, tinh thần không còn phù hợp với hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của trường mầm non.

Thứ hai, xây dựng văn hóa nhà trường mầm non là quá trình duy trì, phát triển những giá trị văn hoá vật chất, tinh thần phù hợp, tốt đẹp đối với hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của trường mầm non. Cần nhận thức rằng: xây dựng văn hoá nhà trường là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự nỗ lực đóng góp của tất cả các thành viên trong nhà trường. Trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của người đứng đầu trường mầm non. Văn hóa nhà trường mầm non thường mang đậm dấu ấn của người đứng đầu. Đây là quá trình tác động có ý thức để tạo dựng hoặc cải biến văn hóa nhà trường mầm non, thông qua việc xác định các giá trị cần đề cao, gây dựng niềm tin vào những giá trị đó, hướng các thành viên trong nhà trường tới những chuẩn mực xử sự như mong muốn. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Trên cơ sở khái niệm văn hoá nhà trường và xây dựng văn hóa nhà trường mầm non như đã trình bày ở trên, có thể xác định các nội dung xây dựng văn hóa nhà trường mầm non gồm những nội dung sau:

• Đối với các giá trị vật chất của văn hóa nhà trường mầm non
• Đối với logo, biểu tượng

Chỉnh sửa logo, biểu tượng khi không còn phù hợp với hoạt động đào tạo để logo biểu tượng của trường phải mang ý nghĩa biểu tượng cao, thể hiện ý chí cam kết của các thành viên trong tổ chức và mục đích phát triển của học viện.

• Đối với các khẩu hiệu

Chỉnh sửa các khẩu hiệu đã có khi chúng không còn phù hợp với triết lý giáo dục, với yêu cầu đào tạo với yêu cầu đổi mới giáo dục của đất nước và hội nhập quốc tế.

• Đối với hệ thông bảng hiệu, sơ đồ chỉ dẫn

Chỉnh sửa, loại bỏ những bảng hiệu, sơ đồ chỉ dẫn không còn phù hợp với văn hóa của trường mầm non, không thuận lợi cho khách đến làm việc với trường.

• Đối với hình ảnh kiến trúc tòa nhà

Sửa chữa, kiến trúc các tòa nhà của học viện nếu chúng không còn phù hợp với hoạt động đào tạo, không còn đáp ứng được yêu cầu thẩm mỹ của một cơ sở giáo dục, đào tạo, không đáp ứng được yêu cầu của sự hội nhập.

• Đối với không gian cảnh quan

Chỉnh sửa cảnh quan đã có trong khuôn viên của trường ở các khía cạnh như cơ sở hạ tầng, cây xanh, khu vui chơi, giải trí. Xây mới các bộ phận của không gian cảnh quan trường khi điều kiện cho phép gồm: xây dựng cơ sở hạ tầng (đường xá, thoát nước), trồng cỏ, trồng cây xanh, hoa, …

• Đối với phương tiện, trang thiết bị

Thanh lý những trang thiết bị cũ không đáp ứng được yêu cầu của hoạt động giảng dạy, học tập như: các máy tính; máy chiếu Projetor; micro; bảng phân công công việc; đồng hồ; lịch làm việc; sổ ghi chép; văn phòng phẩm; Website của tường; tài liệu học tập… Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

• Đối với các giá trị tinh thần của văn hóa nhà trường mầm non
• Đối với sứ mệnh, tầm nhìn

Chỉnh sửa sứ mệnh, tầm nhìn của trường mầm non để cho chúng phù hợp với việc đào tạo.

• Đối với phương châm làm việc

Chỉnh sửa và loại bỏ phương châm làm việc của cán bộ, giáo viên trong trường không còn phù hợp với yêu cầu của hoạt động đào tạo của trường hiện nay

• Quy trình, thủ tục làm việc

Chỉnh sửa và loại bỏ quy trình, thủ tục làm việc phức tạp, gây phiền hà cho hoạt động đào tạo của trường cũng như gây khó khăn cho khách đến làm việc với trường. Xây mới quy trình, thủ tục làm việc khoa học, hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu cải cách thủ tục hành chính. Xây dựng quy trình, thủ tục làm việc đơn giản, thuận tiện, hiệu quả và thân thiện với mọi người trong và ngoài trường.

• Đối với các nghi lễ, nghi thức

Loại bỏ những nghi lễ, nghi thức không còn phù hợp với việc xây dựng văn hóa nhà trường mầm non hiện nay.

• Đối với niềm tin và kỳ vọng của các thành viên

Xem xét và chỉnh sửa những biểu hiện sai lệch về niềm tin của cán bộ quản lý, nhân viên, giáo viên, cán bộ phục vụ tại trường.

Đối với giao tiếp, ứng xử: Chỉnh sửa những biểu hiện không phù hợp về giao tiếp, ứng xử trong học viện giữa lãnh đạo với cán bộ dưới quyền, với giáo viên, phụ huynh, học sinh. Xây dựng cách thức giao tiếp, ứng xử phù hợp, văn minh lịch sự tại trường mầm non thể hiện ở các khía cạnh: Lãnh đạo trường giao tiếp với cán bộ, giáo viên tôn trọng, đúng mực; Lãnh đạo trường giao tiếp với phụ huynh quan tâm, thân thiện; Lãnh đạo trường giao tiếp với các cá nhân, tổ chức và đối tác lịch sự, tôn trọng, cộng tác hài hòa. Giao tiếp của cán bộ, giáo viên với lãnh đạo tôn trọng, đúng mực.

1.4.3. Quản lý hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường mầm non Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Dựa trên tiếp cận văn hoá tổ chức và tiếp cận chức năng quản lý, luận văn xác định được các nội dung quản lý xây dựng văn hóa nhà trường mầm non như sau:

• Lập kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường mầm non

Lập kế hoạch xây dựng văn hóa nhà trường mầm non được thể hiện ở các khía cạnh cụ thể sau:

• Lập kế hoạch xây dựng các giá trị vật chất của trường mầm non, bao gồm các hoạt động:

Loại bỏ hoặc chỉnh sửa các giá trị vật chất không phù hợp với văn hóa của trường hiện nay; Xây dựng mới và phát huy các giá trị vật chất phù hợp với văn hóa nhà trường tại trường mầm non. Các giá trị vật chất đó là: Logo, biểu tượng; khẩu hiệu; bảng hiệu, sơ đồ chỉ dẫn; hình ảnh kiến trúc tòa nhà; không gian cảnh quan của học viện; phương tiện, trang thiết bị phục vụ hoạt động dạy học học.

• Lập kế hoạch xây dựng các giá trị tinh thần của học viện, bao gồm các hoạt động:

Loại bỏ hoặc chỉnh sửa các giá trị tinh thần không phù hợp với văn hóa của nhà trường mầm non hiện nay; Xây dựng mới và phát huy các giá trị tinh thần phù hợp với văn hóa nhà trường tại nhà trường mầm non. Các giá trị tinh thần đó là: Sứ mệnh, tầm nhìn; phương châm làm việc; quy trình, thủ tục làm việc; các nghi lễ, nghi thức; niềm tin và kỳ vọng của các thành viên; những giá trị cốt lõi; văn hóa lãnh đạo, quản lý; giao tiếp, ứng xử: của lãnh đạo, giáo viên, học sinh.

• Tổ chức thực hiện xây dựng văn hoá nhà trường mầm non

Trên cơ sở các kế hoạch về xây dựng văn hoá nhà trường, các Ban giám hiệu trường mầm non tổ chức có hiệu quả các kế hoạch để xây dựng văn hoá nhà trường theo mục tiêu đã định sẵn. Các kế hoạch có được đưa vào thực tế hay không; các kế hoạch có được triển khai một cách có hiệu quả hay không phụ thuộc vào quá trình tổ chức, thực hiện kế hoạch. Việc tổ chức thực hiện xây dựng văn hoá nhà trường tại các trường mầm non tập trung vào việc loại bỏ hoặc chỉnh sửa các giá trị vật chất và tinh thần không phù hợp với văn hóa của trường hiện nay và xây dựng mới và phát huy các giá trị vật chất và tinh thần phù hợp với văn hóa nhà trường tại nhà trường mầm non Việc tổ chức thực hiện xây dựng văn hoá nhà trường tại các nhà trường mầm non cần phải xác định rõ vai trò, vị trí của người lãnh đạo, quản lý; vai trò, vị trí của người chủ trì thực hiện; vai trò, vị trí của người phối hợp thực hiện. Nội dung tổ chức thực việc quản lý xây dựng văn hoá nhà trường mầm non chủ yếu được thực hiện trên một số hoạt động sau đây: Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

• Thông báo kế hoạch tới các cá nhân, tổ chức thực hiện xây dựng văn hoá nhà trường.
• Phân công nhiệm vụ cụ thể của các đơn vị, bộ phận, cá nhân trong trường tham gia xây dựng văn hoá nhà trường.
• Xác lập cơ chế phối hợp giữa các bộ phận tham gia xây dựng văn hoá nhà trường.
• Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ xây dựng văn hoá nhà trường cho các đơn vị, bộ phận cá nhân trong nhà trường mầm non.
• Chỉ đạo giải quyết các tình huống phát sinh trong quá trình thực hiện…
• Lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện xây dựng văn hoá nhà trường của nhà trường mầm non

Việc quản lý xây dựng văn hoá nhà trường của nhà trường mầm non có yếu tố ảnh hưởng rất lớn từ Ban Giám hiệu nhà trường. Tầm vóc, sức ảnh hưởng và kỹ năng từ phái các nhà lãnh đạo sẽ góp phần cho sự thành công ngay từ khâu lập kế hoạch xây dựng văn hoá nhà trường cho đến khâu tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá, sơ kết, tổng kết, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Song sự ảnh hưởng trực tiếp nhất vẫn tập trung ở sự lãnh đạo, chỉ đạo giải quyết các tình huống phát sinh trong quá trình thực hiện các kế hoạch xây dựng văn hoá nhà trường của các nhà trường mầm non. Việc chỉ đạo thực hiện xây dựng văn hoá học viện tập trung vào việc loại bỏ hoặc chỉnh sửa các giá trị vật chất và tinh thần không phù hợp với văn hóa của nhà trường mầm non hiện nay; xây dựng mới và phát huy các giá trị vật chất và tinh thần phù hợp với văn hóa nhà trường tại nhà trường mầm non. Công tác chỉ đạo hoạt động xây dựng văn hoá nhà trường mầm non được biểu hiện bằng quá trình kiểm soát thực thi, điều chỉnh các hoạt động, khuyến khích, động viên và đặc biệt là việc ra quyết định về việc xây dựng văn hoá nhà trường của người lãnh đạo, quản lý nhà trường mầm non.

Nội dung của công tác kiểm soát và chỉ đạo hoạt động xây dựng văn hoá nhà trường của nhà trường mầm non được xác định cụ thể trên một số khía cạnh sau đây: Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

• Xác định phương hướng, mục tiêu, hoạt động xây dựng văn hoá nhà trường;
• Ra các quyết định về xây dựng văn hoá nhà trường.
• Động viên, khuyến khích các cán bộ, giảng viên và sinh viên, trường mầm non tham gia xây dựng văn hoá nhà trường.
• Tổ chức các hình thức hoạt động phù hợp để xây dựng văn hoá nhà trường.
• Tổ chức thực hiện các nội dung xây dựng văn hoá nhà trường.
• Động viên khích lệ các thành viên thực hiện các nội dung xây dựng văn hoá nhà trường.
• Điều chỉnh kế hoạch thực hiện xây dựng văn hoá nhà trường.
• Kiểm tra, đánh giá kết quả xây dựng văn hoá nhà trường mầm non

Không kiểm tra, đánh giá coi như không quản lý. Vì vậy trong công tác quản lý xây dựng văn hoá nhà trường mầm non thì khâu kiểm tra, đánh giá được xác định là khâu quan trọng đảm bảo cho sự phát triển văn hoá bền vững của các nhà trường mầm non. Kết quả kiểm tra, đánh giá sẽ là tiền đề cho sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, sát sao của các cấp lãnh đạo trong xây dựng văn hoá nhà trường; là cơ sở cho sự hoạch định, lập kế hoạch phát triển văn hoá nhà trường và là căn cứ pháp lý cho giải quyết khiếu nại, tố cáo phát sinh trong quá trình xây dựng văn hoá nhà trường của các cấp có thẩm quyền. Thực hiện tốt khâu kiểm tra, đánh giá sẽ góp phần cho công tác quản lý xây dựng văn hoá nhà trường các nhà trường mầm non được hiệu quả.

Khâu kiểm tra, đánh giá được xác định ở giai đoạn cuối cùng của quá trình thực hiện mỗi nội dung xây dựng văn hoá nhà trường của các nhà trường mầm non. Việc kiểm tra, đánh giá thực hiện xây dựng văn hoá nhà trường tại nhà trường mầm non tập trung vào việc kiểm tra đánh giá đối với hoạt động loại bỏ hoặc chỉnh sửa các giá trị vật chất và tinh thần không phù hợp với văn hóa của nhà trường mầm non hiện nay; xây dựng mới và phát huy các giá trị vật chất và tinh thần phù hợp với văn hóa nhà trường tại nhà trường mầm non.

Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện xây dựng văn hoá nhà trường cần được thực hiện một cách khoa học, chính xác, kịp thời, hiệu quả. Hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả xây dựng văn hoá nhà trường mầm non được thể hiện cụ thể như sau:

• Xác định tiêu chí đánh giá hoạt động xây dựng văn hoá nhà trường.
• Kiểm tra việc thực hiện các nội dung xây dựng văn hoá nhà trường.
• Kiểm tra việc phối hợp giữa khoa, ban, đơn vị và bộ phận trong việc xây dựng văn hoá nhà trường.
• Phát hiện sai sót và kịp thời điều chỉnh kế hoạch xây dựng văn hoá nhà trường.

1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng văn hóa tổ chức nhà trường mầm non trong bối cảnh hiện nay

1.5.1. Các yếu tố khách quan Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

• Điều kiện kinh tế – xã hội, văn hóa của địa phương

Điều kiện kinh tế – xã hội, văn hóa của địa phương có ảnh hưởng trực tiếp và sâu sắc tới công tác quản lý Văn hóa nhà trường, bởi vì:

Điều kiện kinh tế của địa phương ảnh hưởng đến việc cung cấp các nguồn lực về tài chính, cơ sở vật chất cho nhà trường, cho HS. Chính nền tảng kinh tế của địa phương đã tạo nền tảng cho các nhà trường xây dựng trường ra trường, lớp ra lớp; tạo điều kiện cho các chủ thể giáo dục, các thầy cô giáo có điều kiện thuận lợi giành hết thời gian, công sức, trí tuệ cho công tác, phục vụ sự nghiệp GD&ĐT. Môi trường văn hóa địa phương lành mạnh, phát triển sẽ tác động trực tiếp đến công tác quản lý văn hóa của mỗi nhà trường, mỗi HS vì các nhà trường và HS không thể đứng trong môi trường khép kín.

Tình hình xã hội ổn định, trật tự kỷ cương, lành mạnh là môi trường xã hội thuận lợi để giáo dục nhân cách HS, phối hợp đắc lực với nhà trường trong việc xây dựng và phát triển Văn hóa nhà trường. Môi trường xã hội lành mạnh sẽ hạn chế được các tệ nạn xã hội, giữ gìn trật tự an ninh, hạn chế được các tác động tiêu cực từ bên ngoài xã hội vào nhà trường.

• Cơ chế chính sách, sự chỉ đạo của ngành giáo dục

Công tác quản lý Văn hóa nhà trường có điều kiện phát triển mạnh mẽ khi nó được xác định là một trong những nhiệm vụ chính trị hàng đầu của nhà trường và được quan tâm chỉ đạo. Nó đòi hỏi phải có chương trình và tài liệu riêng, chuyên sâu, chuyên đề; đòi hỏi những Cán bộ quản lý giáo dục được bồi dưỡng cập nhật nâng cao kiến thức kỹ năng và phải có kinh phí phục vụ các hoạt động phát triển Văn hóa nhà trường. Vì vậy phải có cơ chế chính sách riêng về nó. Mặt khác công tác quản lý Văn hóa nhà trường sẽ được quan tâm hơn nếu nó được đưa vào trong kế hoạch chỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục; được quan tâm trong các đợt thanh kiểm tra trường học; đánh giá xếp loại thi đua của nhà trường. Để đáp ứng những đòi hỏi nêu trên rất cần đến cơ chế chính sách, sự chỉ đạo tích cực của ngành giáo dục nhất là đối với Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT. Như vậy có thể nói cơ chế chính sách, sự chỉ đạo của ngành giáo dục là một yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý Văn hóa nhà trường.

• Thực trạng văn hóa học đường Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Văn hóa học đường đang có những dấu hiệu tích cực, hợp với sự phát triển của thời đại như khả năng hướng ngoại, hòa nhập, tiếp cận cái mới nhanh, cởi mở và tự tin. Tuy nhiên, cũng không thể phủ nhận rằng văn hóa học đường đang là một vấn đề thời sự nổi cộm với nhiều điều đang bị công luận lên án như: hiện tượng “phi văn hóa” trong giao tiếp, ứng xử xã hội, bạo lực học đường, sự thờ ơ vô cảm… Những vấn đề trên đang tạo nên những quan ngại sâu sắc về sự thay đổi của môi trường giáo dục – một kiểu môi trường vốn được coi như là cái nôi nuôi dưỡng và thành trì bảo vệ đạo đức xã hội. Chính những thách thức trên buộc mỗi nhà trường cần hình thành những giá trị, niềm tin và các chuẩn mực xử sự thích hợp để có thể thực hiện tốt sứ mệnh nhà trường. Các trường Trung học phổ thông cần phát huy tính chủ động, năng động, sáng tạo trong kết nối và thu hút quan tâm, đầu tư thông qua nhiều con đường, trong đó có văn hóa để tạo nên bản sắc, nét độc đáo riêng, tạo nên “thương hiệu” riêng của nhà trường.

1.5.2. Các yếu tố chủ quan

• Điều kiện vật chất cho thực thi mọi hoạt động của nhà trường

Nơi làm việc của lãnh đạo nhà trường, của GV, của NV hay nơi học tâp của HS đều cần được bố trí đảm bảo khoa học, tiện dụng, an toàn và thẩm mĩ. Muốn thầy và trò hiểu biết, giàu kiến thức phải có các trang, thiết bị phù hợp, hiện đại để hỗ trợ và phát triển văn hóa đọc trong họ. Có thể bắt đầu từ thư viện, máy tính, hệ thống các cơ sở dữ liệu trên mạng lưới thư viện, có tài khoản thư viện cho GV và HS, các diễn đàn trên mạng giúp chia sẻ, lan tỏa dữ kiện mà các cá nhân có được. Muốn nhà trường hiện đại, làm việc theo tác phong chuyên nghiệp để tạo ra các thế hệ HS chuyên nghiệp, làm việc theo phong cách hiện đại, thầy cô phải là hiện thân của các phong cách đó, từ tư tuy, tác phong, thái độ đến cách thực hiện nhiệm vụ, bài giảng được tin học hóa – sử dụng các phần mềm và thiết bị tiện ích để giảng dạy. Việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho nhu cầu hưởng thụ văn hóa của HS một cách thiết thực như thư viện, phòng tự học, sân bãi thể dục thể thao…. Không thể yêu cầu hay phát động mọi người xây dựng môi trường văn hóa, sống có văn hóa trong khi các cơ sở vật chất cần thiết để hỗ trợ thực hiện điều đó lại thiếu thốn hoặc không có.

• Năng lực quản lý của lãnh đạo nhà trường

Trong các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý Văn hóa nhà trường cũng như quá trình xây dựng và thay đổi Văn hóa nhà trường, năng lực và phẩm chất của đội ngũ lãnh đạo, quản lý, đứng đầu là Hiệu trưởng – yếu tố tác động mạnh nhất. Điều hành nhà trường, nói một cách khái quát, là để đảm bảo rằng nhà trường sẽ thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ giáo dục, đào tạo và không ngừng phát triển. Điều hành nhằm đảm bảo rằng mọi hoạt động diễn ra trong nhà trường, liên quan đến nhà trường và do các cán bộ, GV tiến hành đều được chủ động thiết kế nhằm phát huy tối đa các nguồn lực và năng lực của nhà trường, tăng năng suất và hiệu quả nhằm không ngừng đáp ứng nhu cầu xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn chỉ ra rằng, với bản chất của hoạt động quản lý thì thách thức lớn nhất của quản lý là làm việc với con người và thông qua con người. Chính vì vậy, mục đích, cũng là vai trò quan trọng nhất của các nỗ lực quản lý, điều hành là tăng cường cam kết, trách nhiệm, và hứng khởi trong đội ngũ các cán bộ, GV. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Có thể nói, công tác quản lý Văn hóa nhà trường như tất cả những gì đã nói ở trên gắn trực tiếp và trước nhất với đội ngũ quản lý nhà trường, mà trước nhất là Hiệu trưởng. Để có được uy tín trong quản lý nhà trường nói chung và để thực hiện tốt vai trò của người “đứng mũi chịu sào” trong quản lý Văn hóa nhà trường. Bên cạnh đó, với vai trò là người định hướng giá trị trong nhà trường để tạo ra môi trường tích cực cho quá trình giáo dục, đào tạo và phát triển con người trong nhà trường, bản thân người quản lý và tập thể quản lý phải thể hiện sự làm gương trong quan hệ lãnh đạo, đặc biệt là quan hệ quản lý đồng cấp trong nhà trường và quan hệ trưởng – phó trong một đơn vị.

• Nhận thức của cán bộ giáo viên, gia đình và các tổ chức xã hội

Để công tác quản lý Văn hóa nhà trường hiệu quả thì trước tiên cán bộ GV, NV nhà trường cần phải có nhận thức đầy đủ, đúng đắn, rõ nét về nó; phải thấy rõ về ý nghĩa, tầm quan trọng, nội dung và phương thức, con đường quản lý Văn hóa nhà trường; về mối quan hệ giữa các thành viên trong nhà trường; về tình hình thực trạng cũng như mục tiêu, nhu cầu mong muốn của cá nhân, tổ chức trong việc phát triển Văn hóa nhà trường của trường mình. Đối tượng của việc quản lý văn hóa hướng đến là HS mà HS chỉ có mặt tại trường trong một thời gian nhất định, ngoài ra là sinh sống tại gia đình và giao lưu trong xã hội. Vì vậy gia đình và xã hội có ảnh hưởng không nhỏ đến HS nói chung, trong việc hình thành phát triển nhân cách, văn hóa nói riêng. Nếu môi trường giáo dục gia đình không nề nếp, văn hóa; môi trường xã hội không lành mạnh, văn minh thì khó có thể tạo ra những HS có nhân cách văn hóa, văn minh.

Tiểu kết chương 1 Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Văn hóa nhà trường là hệ thống những giá trị vật chất và tinh thần tồn tại trong nhà trường làm cho nhà trường có những nét riêng biệt, khác biệt để phân biệt nhà trường này với nhà trường khác. Chính vì thế xây dựng văn hóa nhà trường trong tình hình hiện nay, nhất là trong giai đoạn đổi mới giáo dục là vô cùng cần thiết và là nhiệm vụ trọng tâm của mỗi nhà trường. Trong công tác đào tạo nhà trường cần làm tốt công tác xây dựng một môi trường văn hóa tích cực và lành mạnh nhằm đảm bảo và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.

Công tác quản lý luôn đóng vai trò chủ đạo trong việc thực hiện các hoạt động đào tạo của nhà trường. Nhiệm vụ của cán bộ quản lý là phải đưa ra được định hướng phát triển cũng như đưa toàn thể nhà trường thực hiện các mục tiêu đã xác định. Muốn làm tốt công tác quản lý và lãnh đạo nhà trường thì cán bộ quản lý cần làm tốt công tác xây dựng văn hóa nhà trường. Bởi xây dựng văn hóa nhà trường là một chức năng không thể thiếu trong hoạt động quản lý nhà trường. Quản lý xây dựng văn hóa tổ chức nhà trường tốt sẽ tạo được động lực cho sự phát triển và nâng cao chất lượng đào tạo trong nhà trường mầm non Hoa Hồng, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

Trong chương 1 này chúng tôi tập trung vào việc nghiên cứu tổng quan vấn đề và xây dựng khung lý thuyết quản lý văn xây dựng hoá văn trường mầm non. Trong đó, chúng tôi xây dựng được hệ thống khái niệm công cụ nghiên cứu chính đó là: khái niệm văn hoá; văn hoá tổ chức; văn hoá nhà trường; xây dựng văn hoá nhà trường mầm non và quản lý xây dựng văn hoá nhà trường mầm non. Khái niệm công cụ chính của đề tài luận văn đó là khái niệm quản lý xây dựng văn hoá trường mầm non. Luận văn đã tiếp cận nghiên cứu quản lý xây dựng văn hoá trường mầm non theo cách tiếp cận văn hoá tổ chức kết hợp với tiếp cận chức năng quản lý. Dựa trên cách tiếp cận này, luận văn đã xác định được 4 nội dung cơ bản trong quản lý xây dựng văn hoá trường mầm non: Lập kế hoạch xây dựng văn hoá trường mầm non, tổ chức thực hiện xây dựng văn hoá trường mầm non, chỉ đạo xây dựng văn hoá văn hoá trường mầm non và kiểm tra, đánh giá xây dựng văn hoá trường mầm non.

Luận văn cũng đã nghiên cứu và phân tích lý luận về các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng văn hoá trường mầm non. Cơ sở lý luận được được xây dựng tại chương 1 này sẽ giúp đề tài luận văn tiếp tục thiết kế bộ công cụ nghiên cứu, điều tra, phân tích, đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý xây dựng văn hoá văn hoá trường mầm non Hoa Hồng, Quận Cầu Giấy. Luận văn: Quản lý xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng xây dựng văn hóa trường mầm non Hoa Hồng

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://dichvuvietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: lamluanvan24h@gmail.com