Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm hay nhất năm 2024 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài: Thực tiễn thực hiện và kiến nghị nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm khoa học tại các trường đại học dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.
2.1. Thực tiễn thực hiện pháp luật Việt Nam về bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm khoa học tại các trường đại học.
Các quy định về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ nói chung và quyền tác giả nói riêng đã được xây dựng và hình thành một hệ thống cơ bản với các văn bản Luật và dưới Luật. Tuy nhiên, thực tế để thi hành và triển khai những quy đinh trên đúng với khuôn khổ pháp luật thì cần từ nhiều phía đó là ý thức và sự tôn trọng việc bảo hộ Quyền tác giả của cộng đồng và chế tài nghiêm ngặt cũng như sự quản lý chặt chẽ của cơ quan quản lý. Các hành vi xâm phạm Quyền tác giả đối với Tác phẩm khoa học tại các trường ĐH
2.1.1. Thực trạng xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm khoa học tại các trường đại học tại Việt Nam
Bảo hộ Quyền tác giả là một phần quan trọng của luật sở hữu trí tuệ, nhằm bảo vệ các tác giả và chủ sở hữu Quyền tác giả của các Tác phẩm khoa học trước các hành vi xâm phạm. Sinh viên các trường ĐH cần hiểu rõ vấn đề này để tránh vi phạm bản quyền khi sử dụng tài liệu trực tuyến hoặc chia sẻ nội dung của người khác mà không có sự cho phép của chủ sở hữu. Nhận thức đúng đắn về Quyền tác giả còn giúp sinh viên tôn trọng và bảo vệ Quyền tác giả của người khác.
Nghiên cứu khảo sát trong số 233 sinh viên theo học nhóm ngành Kinh tế – Xã hội tại trường ĐH Ngoại thương và ĐH Kinh tế Quốc Dân trong công trình Nghiên cứu khoa học với đề tài “QTG trong hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên ngành Kinh Tế – Xã hội” thì trong 233 sinh viên thì có tới 72,2% (tương ứng 161 SV) các sinh viên sử dụng giáo trình photocopy được mua tại các cửa hàng quanh nhà trường, 10,67% (tương ứng 24 sinh viên) là các sinh viên sử dụng giáo trình mượn ở thư viện của nhà trường và chỉ có 3,14% ( tương ứng 7 sinh viên) mua sách đúng giá tại hiệu sách, số còn lại là 13,9% (tương ứng 31 sinh viên) có sử dụng các nguồn tài liệu khác. Kết quả khảo sát trong nghiên cứu cho thấy rằng, nhận thức của sinh viên về vấn đề bảo vệ Quyền tác giả của sinh viên là rất thấp, chiếm tới 72,2% các sinh viên sử dụng giáo trình là được photocopy.
Thực hiện tiến hành sát 100 sinh viên của trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội của Nguyễn Chí Trung, học viên của trường trong nghiên cứu về “Nhận thức của sinh viên về vấn đề bản quyền tiếp cận từ góc độ tài nguyên giáo dục mở”. Kết quả của khảo sát cho thấy rằng, trong 100 sinh viên của trường được hỏi về các cách thức để có được tài liệu thì có đến 58% SV lựa chọn hình thức sử dụng các bản photocopy, sao chép “lậu” từ nguồn tài liệu gốc, có 25% sinh viên thì tự đi mua tài liệu tại các nhà sách và có 15% sinh viên đi đến thư viện của nhà trường để đăng ký mượn tài liệu. Chí có một số ít sinh viên còn lại là sử dụng hình thức khác chiếm có 2% sinh viên trong tổng số sinh viên trong nghiên cứu. Cũng trong nghiên cứu này, trong 100 sinh viên này về vấn đề trích dẫn nguồn trong nghiên cứu khoa học của sinh viên cho kết quả: sinh viên thường sao chép, copy bài của các tác giả mà không có trích dẫn nguồn sao chép hoặc trích dẫn các bài viết không biết nguồn và tác giả trên mạng Internet chiếm đến 46% tổng số SV trong nghiên cứu, đặc biệt thì có 10% SV thì không bao giời trích dẫn nguồn tài liệu khi làm các Nghiên cứu khoa học và số SV còn lại là 44% các em có thực hiện trích dẫn nguồn tài liệu, tác giả.
Hay trong nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thái Ngọc Hà về “Nhận thức của sinh viên khoa sư phạm trường ĐH An Giang về Quyền tác giả trong nghiên cứu khoa học” thì kết quả khảo sát 320 sinh viên cho thấy sinh viên thường không ghi nguồn đối với đoạn văn được diễn giải lại chiếm 47,7% và hình ảnh chiếm 41,7%, sinh viên không ghi nguồn khi trích nguyên văn tác phẩm của người khác chiếm 15,3%. Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
Trong nghiên cứu khoa học hoặc viết báo cáo kết quả tốt nghiệp, luận văn tốt nghiệp của sinh viên thì việc thừa kế từ kết quả nghiên cứu có được từ tác giả các khoá trước làm căn cứ dẫn nhập cho luận điểm của là rất cần thiết. Tuy nhiên, như phân tích ở trên phần nào đã phản ánh tình trạng vi phạm Quyền tác giả vẫn đang phổ biến của sinh viên tại một số trường ĐH. Do đó, cần nâng cao nhận thức và kỹ năng của sinh viên về thực hiện Quyền tác giả khi trong nghiên cứu cũng như học tập.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ
2.1.2. Thực tiễn thực hiện pháp luật Việt Nam về bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm khoa học tại các trường đại học
Trường ĐH là trung tâm của tri thức tạo ra nhiều kết quả, sản phẩm khoa học có tính ứng dụng thực tiễn cao từ hoạt động đào tạo và Nghiên cứu khoa học. Khi cuộc cách mạng công nghệ thông tin ngày càng phát triển mạnh mẽ, nền kinh tế dịch vụ ngày càng phát triển thì sáng tạo của con người là không có giới hạn. Để giá trị tài sản này được trường tồn thì việc bảo vệ Quyền tác giả là rất quan trọng. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập toàn cầu thì vấn đề này càng trở thành mối quan tâm hàng đầu. Với các thiết bị sao chép, lưu trữ và công nghệ truyền dẫn, mạng internet phát triển thì việc xâm phạm Quyền tác giả ngày càng khó kiểm soát. Điều này gây ra tâm lý không muốn Nghiên cứu khoa học, mất động lực nghiên cứu của tác giả. Về mặt pháp lý, nhằm thực hiện tốt vấn đề bảo hộ QTG nhà nước đã ban hành nhiều luật, văn bản dưới luật điều chỉnh trong lĩnh vực Quyền tác giả như Luật sở hữu trí tuệ năm 2005, được sửa đổi bổ sung năm sửa đổi bổ sung qua các năm 2009, năm 2019 và gần nhất là năm 2022; Luật Giáo dục ĐH có quy định “Cơ sở giáo dục ĐH phải thực hiện các quy định về sở hữu trí tuệ và bản quyền trong sử dụng giáo trình và công bố công trình nghiên cứu khoa học”; Quyết định số 78/2008/QĐBGDĐT ngày 29/12/2008 vv ban hành “ Quy định về quản lý hoạt động sở hữu trí tuệ trong các cơ sở giáo dục ĐH”. Bảo vệ Quyền tác giả đối với tác phẩm nghiên cứu khoa học ngoài những quy định của luật pháp thì một phần trách nhiệm cũng thuộc về đơn vị trực tiếp quản lý là các trường ĐH.
2.1.2.1. Các quy chế bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm khoa học tại các trường Đại học Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
Tại mỗi trường ĐH việc bảo vệ Quyền tác giả đối với tác phẩm trong hoạt động Nghiên cứu khoa học được quy định bằng những quyết định hành chính được áp dụng trong phạm vi nhà trường. Các trường ĐH hiện nay rất tích cực trong việc bảo hộ Quyền tác giả đổi với các tác phẩm trong hoạt động Nghiên cứu khoa học, chủ yếu tập trung chính tại việc ngăn chặn việc sao chép, sao chụp và photocopy… các tài liệu nghiên cứu khoa học dưới nhiều hình thức khác nhau. Hiện nay, đa số các trường ĐH đều đã ban hành các quy chế có nội dung liên quan đến bảo hộ Quyền tác giả trong hoạt động Nghiên cứu khoa học như: Trường ĐH Luật TP. HCM ban hành Quyết định số 250/QĐ-ĐHL ngày 03/03/2015 của Trường ĐH Luật TP.HCM quy định Về trích dẫn và chống đạo văn; Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM ban hành quyết định số 5191/QĐ-NCKH-ĐHNL ngày 30/12/2022 về việc ban hành quy định đạo đức trong hoạt động Khoa học và Công nghệ ở Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM; Trường ĐH Tài chính – Marketing ban hành quyết định 857/QĐ-ĐHTCM vv ban hành Quy định về trích dẫn và chống đạo văn của Trường ĐH Tài chính- Marketing…. Mặc dù các trường ĐH đã ban hành rất nhiều loại quy chế nhằm bảo hộ Quyền tác giả đối với Tác phẩm khoa học. Tuy nhiên, quy chế của các trường có sự khác nhau tạo nên tình trạng không đồng nhất. Ví dụ, về mức độ vượt quá sự trùng lặp cho một sản phẩm khoa học thì tỷ lệ tối đa mỗi trường là khác nhau như quy chế trường ĐH Luật TP.HCM (khoản 3 Điều 5) quy định tác phẩm có dung lượng chiếm từ 50% nội dung tác phẩm trở lên thì bị xem là đạo văn, hay quy chế trường ĐH Kinh tế -Luật TP.HCM (khoản 5, Điều 5) quy định trích dẫn một hoặc nhiều tác phẩm của người khác để hình thành tác phẩm của mình trên 30% thì bị xem là đạo văn; Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM ( Điều 6) “Các sản phẩm học thuật được xem là có lỗi đạo văn nếu vi phạm các quy định tại … hoặc theo kết quả kiểm tra của phần mềm kiểm tra đạo văn DoIT, nếu có ít nhất 01 đoạn văn có nhiều hơn 100 từ trùng với đoạn văn trong sản phẩm học thuật khác; hoặc có từ 30% nội dung văn bản giống với nguồn dữ liệu của tác giả khác hoặc chỉ thay đổi tên đề tài, từ ngữ, số liệu nhưng giữ nguyên cấu trúc và nội dung tương tự với sản phẩm học thuật khác”. Như vậy, mặc dù đa số các trường ĐH đều rất quan tâm đến vấn đề liêm chính trong học thuật nhưng cách tổ chức của mỗi trường là khác nhau, chưa có sự đồng bộ giữa các trường. Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
Thư viện, trung tâm lưu trữ của các trường ĐH hiện nay là nơi lưu trữ nguồn tài liệu là tác phẩm nghiên cứu khoa học chủ yếu. Các hoạt động nhằm bảo hộ Quyền tác giả đối với các tác phẩm nghiên cứu khoa học được quy định theo quyết định của Giám đốc, đơn vị trưởng trung tâm thư viện, trung tâm lưu trữ, Hiệu trưởng hoặc Hội đồng nhà trường. Quyết định số 338/QĐ – TTTV ngày 15/2/2017 của GĐ TTTV trường ĐH Quốc gia Hà Nội đều có các quy định riêng cho việc bảo vệ Quyền tác giả đối với các Tác phẩm khoa học bằng các hình thức như: chỉ cho đọc tại chỗ, không được mượn về các tài liệu bao gồm: Luận án tiến sĩ, Luận văn và kết quả của các đề tài Nghiên cứu khoa học, sách lưu chiểu, báo, tạp chí KH, sách tra cứu…Sử dụng các thiết bị lưu trữ, sao chép thông tin từ máy tính đều phải được sự kiểm tra của cán bộ thư viện và phải được sự đồng ý của các cán bộ quản lý thư viện trường. Một thực tế hiện nay, hành vi vi phạm Quyền tác giả trong các trường ĐH là các tiệm photocopy sách, tài liệu tham khảo, văn bản pháp luật, giáo trình, luận văn,… mà không có một cơ quan quản lý nào xử lý vi phạm này.
2.1.2.2. Hoạt động giảng dạy, tuyên truyền phổ biến pháp luật về bảo hộ quyền tác giả trong các trường đại học
Bảo hộ Quyền tác giả là một phần quan trọng của luật bản quyền nhằm bảo vệ các tác giả và chủ sở hữu Quyền tác giả của tài liệu, nghệ thuật, phần mềm, vv. để các chủ thể có thể kiếm tiền từ sản phẩm đó và bảo vệ công trình Nghiên cứu khoa học của họ. Cán bộ giảng viên/ sinh viên các trường ĐH cần hiểu rõ vấn đề này để tránh vi phạm bản quyền khi sử dụng tài liệu trực tuyến hoặc chia sẻ nội dung của người khác mà không có sự cho phép của chủ sở hữu bản quyền. Nhận thức đúng đắn về bảo hộ Quyền tác giả còn giúp cán bộ/giảng viên/sinh viên tôn trọng và bảo vệ Quyền tác giả của người khác. Việc tuyên truyền và phổ biến các quy định pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ cần được thực hiện liên tục và thường xuyên nhằm hình thành ý thức tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ nói chung và Quyền tác giả nói riêng, từ đó hạn chế và loại bỏ các hành vi xâm phạm Quyền tác giả trong các trường ĐH.
Hình thức tuyên truyền phổ biến mà các trường ĐH thường thực hiện như:
- Tổ chức Hội thảo/ Tọa đàm với các tham luận được trình bày từ báo cáo viên là chuyên gia.
- Đưa các nội dung pháp luật Quyền tác giả vào tuần sinh hoạt cộng dấn tổ chức vào đầu mỗi năm học như Giảng viên có thể tích hợp nội dung về bảo hộ Quyền tác giả vào các bài giảng, giúp sinh viên hiểu rõ về quyền lợi và trách nhiệm khi sử dụng tác phẩm của người khác.
- Tổ chức các khóa tập huấn ngắn hạn dành cho Giảng viên và Sinh viên.
- Tuyên truyền thông qua phương tiện truyền thông của Trường như đăng các thông tin trên website của nhà trường, tạo video, podcast hoặc các tài liệu giáo trình để truyền đạt thông tin một cách hiệu quả trên các trang mạng xã hội của nhà trường. Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
Thông qua các chương trình trên thì giảng viên, sinh viên có cơ hội được giao lưu, tiếp xúc với chuyên gia trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ từ đó được trang bị thêm những kiến thức, kỹ năng nghiên cứu phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật về Quyền tác giả. Tuy nhiên, các hoạt động trên chỉ là những chương trình ngắn hạn, do đó sẽ có rất nhiều sinh viên thuộc các khối ngành khác ngành Luật sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp nhận thông tin và có ý thức về bảo hộ Quyền tác giả.
2.1.2.3. Sử dụng phần mềm để kiểm tra mức độ trùng lặp về sao chép, trích dẫn tác phẩm của người khác
Để đảm bảo tính liêm chính trong hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học, nhiều trường ĐH đã áp dụng phần mềm để kiểm tra mức độ trùng lắp về sao chép, trích dẫn tác phẩm của người khác. Đây là các công cụ giúp phát hiện sự trùng lặp nội dung văn bản. Các luận án tốt nghiệp ĐH, thạc sĩ, tiến sĩ, bài báo khoa học, công trình khoa học đều phải đưa vào phần mềm để quét. Nếu phát hiện mức độ tương đồng cao hơn mức cho phép (tùy quy định của mỗi trường ĐH) thì sản phẩm đó sẽ trả lại cho người nộp để làm lại.
Hiện nay, trên thị trường có nhiều phần mềm để kiểm tra đạo văn như phần mềm Turnitin – đây là phần mềm được sử dụng rộng rãi trong các cơ sở giáo dục và nghiên cứu toàn thế giới hay DoIT được xây dựng bởi Trường ĐH Công nghệ – ĐH Quốc gia Hà Nội và cũng được sử dụng rộng rãi. Ngoài ra, còn có những ứng dụng khác như Grammarly; Plagium; Plagiarism Checker X; Small SEO Tool; CopyScape;….Khi phần mềm kiểm tra và phát hiện vi phạm thì đề tài có thể bị tạm dừng bảo vệ hay nghiệm thu cho đến khi tác giả chỉnh sửa theo đúng yêu cầu của Quy chế. Tuy nhiên, qua nghiên cứu thực tế bản thân tác giả thấy phần mềm không phải là giải pháp tối ưu trong việc phát hiện vi phạm tác phẩm của người khác bởi phần mềm chỉ sử dụng các chuỗi thuật toán để phát hiện các cụm từ trong bài trùng lặp với các công trình đã được công bố trước đó trên các nguồn khác nhau, ví dụ, những Tác phẩm khoa học viết về các chủ đề thông dụng, nhiều trùng lặp ngẫu nhiên thì phần mềm sẽ đánh giá bài có tỷ lệ trùng lặp cao mặc dù tác phẩm đó được chính tác giả tự viết. Vì vậy, cần phải phối hợp nhiều giải pháp khác để có thể đưa ra kết luận về vi phạm.
2.2. Nhận xét tình hình bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm khoa học tại các trường đại học Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
2.2.1. Những thuận lợi trong bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm khoa học
Thứ nhất, Về các thủ tục đăng ký Quyền sở hữu trí tuệ đã có nhiều cải thiện giúp các nhà khoa học dễ dàng đăng ký Quyền tác giả.
Luật sở hữu trí tuệ sửa đổi bổ sung năm 2022 đã có nhiều cải thiện đáng kể. Cụ thể, đã cải thiện được thủ tục đăng ký trực tuyến như: Thành lập cơ quan đăng ký trực tuyến riêng: Luật sở hữu trí tuệ mới cho phép thành lập cơ quan đăng ký trực tuyến độc lập để tiếp nhận và giải quyết đơn đăng ký sở hữu trí tuệ trực tuyến. Điều này giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong việc giải quyết đơn đăng ký và cung cấp cho người đăng ký một trải nghiệm đăng ký trực tuyến nhanh chóng hơn. Thúc đẩy đăng ký đa quốc gia: Luật sở hữu trí tuệ mới cũng thúc đẩy việc đăng ký sở hữu trí tuệ đa quốc gia bằng cách cung cấp một quy định cho phép người đăng ký đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ của họ ở nước ngoài thông qua một hệ thống đăng ký duy nhất. Điều này giúp giảm thiểu thủ tục giấy tờ và tăng tính hiệu quả trong quản lý sở hữu trí tuệ. Tăng cường bảo vệ người sử dụng: Luật sở hữu trí tuệ mới cũng bổ sung một số quy định để tăng cường bảo vệ người sử dụng bằng cách yêu cầu đối tác cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về quyền sở hữu trí tuệ của họ. Điều này giúp đảm bảo rằng người sử dụng không vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của người khác và đảm bảo công bằng trong kinh doanh.
Thứ hai, Các trường ĐH ngày càng quan tâm đến vấn đề bảo hộ Quyền tác giả đối với các Tác phẩm khoa học.
Đa số cơ sở giáo dục ĐH ở Việt Nam hiện nay đã có quy định, quy chế riêng để thực thi pháp luật về Quyền tác giả trong phạm vi nhà trường như quy chế trích dẫn, quy chế kiểm soát đạo văn, các hình thức xử lý vi phạm,… đã tạo ra khung pháp lý hoạt động nghiên cứu khoa học đối với giảng viên và sinh viên. Quy chế tuy không phải là pháp luật nhưng được đảm bảo thực hiện và có hiệu lực thực hiện trong phạm vi nhà trường. Qua đó, xây dựng môi trường học thuật nghiêm túc cũng như tôn trọng sản phẩm sáng tạo của người khác. Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
Bên cạnh đó, một số trường ĐH đã có đội ngũ nhân sự và bộ phận chuyên trách tư vấn, theo dõi, quản lý, kiểm tra việc thực thi pháp luật về Quyền tác giả như trường ĐH Khoa học Tự nhiên TP.HCM, Trường ĐH Khoa học Xã hội và nhân văn có “Phòng thanh tra, pháp chế và sở hữu trí tuệ”. Qua đó, góp phần ngăn ngừa và có những hướng dẫn cụ thể để thi hành pháp luật về Quyền tác giả trong môi trường giáo dục ĐH; đồng thời làm cơ sở để xử lý khi có phát sinh vi phạm.
Các trường ĐH áp dụng các phần mềm chống đạo văn, bảo vệ tốt Quyền tác giả. Việc này giúp đảm bảo phát hiện các hành vi gian lận trong hoạt động nghiên cứu. Từ đó giúp nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về Quyền tác giả cho những người thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học.
2.2.2. Những khó khăn trong bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm khoa học
Bên cạnh một số ưu điểm đã thực hiện được, bảo hộ Quyền tác giả đối với các Tác phẩm khoa học còn một số hạn chế như sau:
- Thứ nhất, quy định pháp luật về Quyền tác giả ở Việt Nam chưa đủ sức ngăn chặn tình trạng xâm phạm Quyền tác giả ngày xảy ra nhiều với những diễn biến phức tạp. Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
Như phân tích ở chương 1 về các biện pháp bảo hộ Quyền tác giả thì có nhiều chế tài xử lý hành vi vi phạm Quyền tác giả từ hành chính, dân sự hay hình sự nhưng vẫn thiếu sự cương quyết và tính răn đe. Bởi trong môi trường giáo dục ĐH hiện nay chưa thấy có trường hợp nào bị xử lý hình sự mà chủ yếu là hình thức kỷ luật. Khi các trường phát hiện các trường hợp sai phạm thường sẽ ưu tiên xử lý nội bộ hơn là mang ra các cơ quan hành chính có thẩm quyền.
- Thứ hai, Pháp luật Việt Nam chưa giải quyết được tình trạng xâm phạm Quyền tác giả bởi trí tuệ nhân tạo.
Đây là một vấn đề hiện hữu diễn ra ngày càng phổ biến ở tất cả các lĩnh vực nói chung và trong môi trường giáo dục ĐH nói riêng. Bởi thực tế, nhiều sinh viên đã sử dụng Chat GPT như một công cụ hỗ trợ để làm bài tập hoặc viết tiểu luận hay thậm chí là trong đề tài nghiên cứu khoa học trong thời gian qua, nếu trí tuệ nhân tạo tự động xâm phạm Quyền tác giả trong khi hoạt động như thu thập tác phẩm có Quyền tác giả và công bố rộng rãi không có căn cứ thì đó hoàn toàn là hành vi xâm phạm. Điển hình tại trường ĐH Ngoại ngữ – Tin học TP.HCM, một sinh viên của trường cho biết bài tiểu luận môn viết của mình bị giảng viên trừ 50% số điểm với lý do bài làm sử dụng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để viết bài. Đồng thời hành vi sửa chữa cắt xén tác phẩm có thể xảy ra do người dùng yêu cầu Chat GPT thực hiện hoặc do bản thân Chat GPT lưu trữ tác phẩm trong bộ nhớ hoặc tái tạo các yếu tố sáng tạo. Mặc khác, các hành vi xâm phạm được liệt kê tại Điều 28 Luật sở hữu trí tuệ chỉ giới hạn trong chủ thể thực hiện hành vi là con người không bao gồm máy móc. Ngoài ra, việc xử lý các hành vi vi phạm gồm các biện pháp dân sự, hình sự, hành chính mà Luật quy định cũng chỉ dùng để xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chỉ dựa trên chủ thể của hành vi là tổ chức, cá nhân mà không đề cập đến trí tuệ nhân tạo. Như vậy, Pháp luật Việt Nam cần phải hoàn thiện các quy định kịp thời nhằm bảo hộ Quyền tác giả đối với tác phẩm bị xâm phạm bởi trí tuệ nhân tạo. Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
- Thứ ba, Quy chế bảo hộ Quyền tác giả trong môi trường giáo dục ĐH còn nhiều bất cập.
Các Trường ĐH ban hành nhiều quy chế chống đạo văn và hướng dẫn trích dẫn trong hoạt động học tập và nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, đa số các trường ĐH đều đào tạo đa ngành nghề, mỗi ngành có một đặc trưng riêng do đó khi áp dụng quy chế cho toàn trường thì không phù hợp. Bên cạnh đó, một số trường soạn quy chế chưa có sự am hiểu sâu về Luật sở hữu trí tuệ nên các quy chế chưa phù hợp với quy định của pháp luật. Do vậy, người soạn quy chế cần phải có am hiểu sâu pháp luật Quyền tác giả. Vì vậy, cần phải có những giải pháp mang tính hệ thống chung trong các cơ sở giáo dục ĐH để kịp thời chấn chỉnh cũng như hoàn thiện về quy chế bảo hộ Quyền tác giả phù hợp với sự phát triển trong giáo dục ĐH hiện nay
- Thứ tư, Thiếu sự hiểu biết về Quyền tác giả, chủ sở hữu Quyền tác giả
Một số người không hiểu được Quyền tác giả của tác phẩm Nghiên cứu khoa học. Do đó, họ tự ý sử dụng hoặc sao chép mà không xin phép từ tác giả. Tại các trường ĐH có nhiều người chưa hiểu rõ về tầm quan trọng của việc bảo vệ Quyền tác giả, dẫn đến việc thiếu sự chú ý vào việc áp dụng các quy định liên quan. Nguyên nhân của tình trạng này có thể xuất phát từ việc chưa hiệu quả trong việc nâng cao ý thức pháp luật về Quyền tác giả trong các trường ĐH. Hiện nay, chưa thấy quy định nào ràng buộc giảng viên phải được tập huấn về kỹ năng nghiên cứu cũng như về pháp luật Quyền tác giả, do vậy nhiều sinh viên hay thậm chí giảng viên chưa nhận thức được đầy đủ ý nghĩa, vai trò của liêm chính trong hoạt động nghiên cứu khoa học.
2.2.3. Nguyên nhân Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng xâm phạm Quyền tác giả của sinh viên trong hoạt động nghiên cứu khoa học được bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau như:
Một là, sự phát triển của internet và trí tuệ nhân tạo đã giúp cho việc tiếp cận các nguồn tài liệu được dễ dàng hơn. Chính từ việc có nguồn tài liệu trên mạng Internet đã làm cho sinh viên lười thu thập nguồn tài liệu khác để làm nghiên cứu KH, dùng trong học tập. Đối với nguồn tài liệu trên Internet thì phổ biến và đa dạng về nguồn cung cấp, SV có thể lấy được nhiều nguồn tài liệu khác nhau chỉ bằng những thao tác đơn giản. Đối với dịch vụ kinh doanh từ công nghệ Internet thì một bộ tài liệu có thế bán được cho nhiều sinh viên nên giá của các bộ tài liệu rất rẻ. Chỉ cần nạp tài khoản 30.000 VNĐ đến 100.000 VNĐ thì các sinh viên dễ dàng đăng nhập và tải được hàng trăm bộ tài liệu, trong đó có rất nhiều bộ tài liệu miễn phí. Tại các trang chuyên về tài liệu như tailieu.v; luanvan.n, 123doz.nt….thì nguồn tài liệu có rất đầy đủ.
Hai là, ý thức của SV thực hiện nghiên cứu khoa học chưa nghiêm túc, chưa có những sự đầu tư trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Nhiều sinh viên chỉ coi việc nghiên cứu khoa học như là việc thực hiện “nhiệm vụ” chứ không vì mục đích khoa học. Từ đó, nhiều đề tài được sinh viên làm “nhái” các công trình khoa học trước đây mà vẫn được hội đồng nghiệm thu công trình nghiên cứu. Đặc biệt, đối với SV của các khối trường ĐH không chuyên ngành luật thì việc nhận thức hoặc đào tạo những kiến thức cơ bản về pháp luật, về Quyền tác giả và quyền sở hữu trí tuệ là không biết rõ hoặc rất kém. Do đó, việc sử dụng tài liệu, giáo trình là các sản phẩm photocopy hoặc sản phẩm in lậu đã được các sinh viên đón nhận và sử dụng một cách rất bình thường Ba là, sự quan tâm tới Quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ cũng không được các trường ĐH quan tâm chặt chẽ, việc sinh viên thực hiện nghiên cứu khoa học thì nhà trường đã buông lỏng khâu kiểm soát này. Từ đó dẫn đến tình trạng SV xâm phạm Quyền tác giả trong hoạt động Nghiên cứu khoa học một cách tuỳ tiện. Không những vậy, chính các giảng viên, người quản lý trong các trường ĐH còn giúp SV tiếp cận được các nguồn tài liệu cũng đã vi phạm Quyền tác giả. Vì thành tích trong giảng dạy, vì nhiệm vụ được phân công, nhiều giảng viên đã cung cấp các tài liệu cho sv, học viên thực hiện làm nghiên cứu khoa học cho đúng thời gian quy định để sinh viên, học viên có bằng cấp theo đúng quy định của nhà trường. Ngoài ra, công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ nói chung và Quyền tác giả đối với Tác phẩm khoa học nói riêng còn chưa được sâu rộng, chưa kịp thời, không thường xuyên và hiệu quả còn thấp. Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
Bốn là, nguyên nhân dẫn tới vi phạm chính là từ bản thân tác giả của tác công trình Nghiên cứu khoa học. Tác giả của nhiều Nghiên cứu khoa học thường không quan tâm hoặc không đăng ký bản quyền sở hữu trí tuệ và cũng dễ dãi trong việc tác phẩm nghiên cứu khoa học của mình bị sao chép hoặc bị xâm phạm bản quyền bởi người vi phạm. Tuy nhiên việc kiện về bản quyền cũng bị chính tác giả bỏ qua bởi thủ tục khởi kiện rất rườm rà và tốn kém về thời gian và tài chính. Do đó, các tác giả thường bỏ qua hành vi vi phạm. Mặt khác, chính các tác giả cũng lấy nguồn tài liệu của đồng nghiệp hoặc bạn bè gửi cho các SV, học viên xem và làm nguồn tài liệu nghiên cứu KH.
Những nguyên nhân trên đây có thể góp phần giải thích tại sao việc vi phạm Quyền tác giả vẫn diễn ra ở một số trường ĐH của Việt Nam. Tuy nhiên, việc phải giải quyết vấn đề này đòi hỏi sự hợp tác giữa các bên và các biện pháp quản lý hiệu quả hơn từ phía nhà trường, chính phủ và cả cộng đồng nghiên cứu. Luận văn: Thực tiễn pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm.
XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:
===>>> Luận văn: Kiến nghị pháp luật bảo hộ quyền tác giả với tác phẩm