Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS

Mục lục

Đánh giá post

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lý sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Khai thác và sử dụng có hiệu quả các trang thiết bị, phương tiện dạy học trong các nhà trường nói chung và ở nhà trường trung học cơ sở nói riêng là mối quan tâm chung của toàn xã hội cũng như của các nhà trường, bởi đó là nhân tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả dạy của giáo viên và hiệu quả học tập của học sinh. Điều này cho thấy vai trò quan của quản lý khai thác và sử dụng trang thiết bị dạy học. Vì vậy, các nhà trường luôn nỗ lực xây dựng cơ sở vật chất đầy đủ phục vụ cho hoạt động dạy, làm cho các thông điệp của bài giảng được học sinh tiếp nhận tốt nhất, hướng đến nâng cao năng lực thực tiễn của học sinh.

Cũng vì tầm quan trọng của trang thiết bị, phương tiện dạy học, các chủ trương, chính sách của Nhà nước ta luôn dành sự quan tâm và ưu tiên nguồn kinh phí cho xây dựng, mua sắm các thiết bị phục vụ dạy học trong các nhà trường ở mọi cấp học, đồng thời cũng là một tiêu chuẩn ở trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường có nhiều cấp học theo quy định của Bộ Giáo dục và đào tạo để xác định trường đạt chuẩn quốc gia.

Ở trường trung học cơ sở, tùy theo từng môn học để xác định phương tiện, giáo cụ trực quan, với một số môn học thuộc khoa học tự nhiên thì giáo cụ trực quan góp phần trực tiếp nâng cao năng lực học tập của học sinh, nhất là từ ngày 27 tháng 7 năm 2025 Bộ Giáo dục và Đào tạo thông qua chương trình giáo dục phổ thông mới với định hướng giảng dạy tiếp cận năng lực người học thì giáo cụ trực quan càng trở thành một phần thiết yếu trong dạy học, do đó việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học không chỉ là tiêu chuẩn để xác định trường đạt chuẩn mà còn là yếu tố nâng cao hiệu quả giảng dạy, yếu tố rất cần thiết để nâng cao năng lực thực tiễn của người học.

Với vai trò quan trọng của phương tiện, thiết bị dạy học, trên thế giới và Việt Nam đã có những nghiên cứu về vấn đề này. Ngay từ thời cổ đại, trong tư tưởng của các nhà giáo dục vĩ đại thời kỳ cổ đại Hy Lạp như Aritxtốt(384 – 322 TCN), Platon (645 – 653 TCN), ở phương Đông như Khổng Tử (551-479 TCN),… cho rằng giáo dục phải đặt học sinh vào các tình huống có vấn đề và vấn đề được giải quyết tốt nếu có sự hỗ trợ của phương tiện, thiết bị dạy học. Cho đến thời kỳ hiện đại, ở Liên Xô, các tư tưởng giáo dục kiệt xuất như K.D.Usinxki (1824 – 1870), A.X.Makarenko (1888 – 1939),… các ông cho rằng phương pháp dạy học trực quan là phương pháp giảng dạy đặc biệt và quan trọng nhất, đặc biệt K.D.Usinxki chủ trương sử dụng tranh ảnh trong hoạt động giảng dạy. Ở Việt Nam, những nhà giáo dục biểu thời phong kiến như Chu Văn An (1292 – 1379), Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 – 1585), Lê Quý Đôn (1726 – 1784)… các ông đều lấy phương pháp dạy học trực quan làm chủ đạo bằng các chỉ dẫn những ví dụ, các tình huống thực tiễn để người học dễ nắm bắt. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Ngày nay, nhiều học giả trên thế giới đã kế thừa và không ngừng phát triển các tư tưởng giáo dục lỗi lạc như trên về việc sử dụng, khai thác hiệu quả các trang thiết bị, phương tiện dạy học vào các giờ học nhằm nâng cao hiệu quả dạy học. Ở nước ta hiện nay, việc sử dụng phương tiện dạy học không chỉ được quy định trong các văn bản của Ngành mà còn được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, nhằm khai thác tốt nhất hiệu quả của các trang thiết bị dạy học, nâng cao năng lực thực tiễn của người học sau mỗi giờ học, mỗi quá trình học tập, chuyển từ cách dạy học truyền thống sang cách dạy theo tiếp cận năng lực người học, đáp ứng tốt nhất chương trình giáo dục phổ thông mới.

Thực tiễn việc quản lý khai thác và sử dụng trang thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương và huyện Ninh Giang luôn bám sát và quán triệt theo tình thần chỉ đạo chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Hệ thống trang thiết bị phục vụ dạy học ở trường học được củng cố, đi liền với đó, việc quản lý khai thác và sử dụng các trang thiết bị được tăng cường, hoàn thiện gắn với mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng nhu cầu học tập phong phú, đa dạng của người học.

Từ khi chương trình giáo dục phổ thông mới được thông qua, cùng với sự chỉ đạo của ngành giáo dục, việc quản lý khai thác, sử dụng phương tiện dạy học ở các trường trung học cơ sở được đẩy mạnh, song đi liền với những quyết tâm đó, nhiều khó khăn đang đặt ra cho các cấp quản lý cũng như đội ngũ cán bộ quản lý các trường đang phải đối diện đó là chất lượng phương tiện, thiết bị dạy học được cung ứng chưa tốt, một số trường trung học cơ sở chưa có cán bộ thiết bị chuyên trách nên việc quản lý và khai thác thiết bị còn gặp nhiều khó khăn, đồng thời thiếu cơ sở vật chất cần thiết để bảo quản các trang thiết bị dạy học mới cũng như các trang thiết bị đã có. Ngoài ra, công tác quản lý và khai thác và sử dụng thiết bị chưa được chú trọng đầy đủ, năng lực sử dụng trang thiết bị, phương tiện dạy học của giáo viên và cán bộ thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu thực tế đặt ra. Những khó khăn đó tác động trực tiếp đến hiệu quả thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới cũng như việc dạy học theo tiếp cận năng lực người học đang gặp phải những khó khăn.

Bức tranh chung hiện nay, không phải trường trung học cơ sở nào cũng có thể trang bị đầy đủ những phương tiện thiết bị hiện đại, đặc biệt là các trường có quy mô nhỏ, các trường ở các xã xa trung tâm huyện còn nhiều khó khăn về kinh tế. Việc đầu tư kinh phí cho các trường còn hạn hẹp, phương tiện thiết bị tuy được tăng cường hàng năm nhưng không đồng bộ, thiếu chủng loại, chưa đảm bảo kĩ thuật, kho bảo quản, các phòng chức năng, các bộ phận chuyên trách…Đây là một rào cản không dễ khắc phục trong việc quản lý khai thác và sử dụng phương tiện thiết bị dạy học.

Mặt khác, quá trình dạy học cũng cho thấy, khi các trường được trang bị những phương tiện thiết bị hiện đại thì không phải cán bộ thiết bị hay giáo viên nào cũng có thể khai thác, sử dụng và sử dụng thành thạo.

Để phương tiện thiết bị dạy học trở thành “cánh tay” đắc lực nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, rất cần thêm kinh phí mua sắm thiết bị, sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện, thiết bị cho các nhà trường, đặc biệt là các phương tiện thiết bị hiện đại đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời đại công nghệ 4.0. Nâng cao trình độ, khả năng quản lý khai thác và sử dụng phương tiện thiết bị, đặc biệt là phương tiện thiết bị hiện đại cho đội ngũ cán bộ quán lý, giáo viên và nhân viên thiết bị trường học là một yêu cầu cấp thiết nhằm phục vụ yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo.

Cần phải có các biện pháp hữu hiệu hơn nữa trong việc quản lý, khai thác và sử dụng trang thiết bị dạy học trong các trường trung học cơ sở để nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới. Từ những lý do trên tôi chọn đề tài “Quản lý sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương”làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục.

2. Mục đích nghiên cứu Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về khai thác và sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở, đề xuất các biện pháp quản lý khai thác và sử dụng có hiệu quả các phương tiện, thiết bị dạy học trong các trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh.

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1. Khách thể nghiên cứu

Hoạt động khai thác sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trunghọc cơ sở.

3.2. Đối tượng nghiên cứu

Quản lý khai thác sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương.

4. Giả thuyết khoa học

Việc quản lý và khai thác, sử dụng các trang thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương đã đạt được những kết quả nhất định, song vẫn còn những hạn chế, bất cập về quản lý. Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp có tính khoa học và khả thi thì có thể nâng cao được hiệu quả quản lý khai thác và sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương, góp phần nâng cao kết quả dạy và học ở trường trung học cơ sở.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận về các biện pháp quản lý, khai thác và sử dụng thiết bị dạy học ở các trường trường trung học cơ sở.
Khảo sát thực trạng quản lý khai thác sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, Hải Dương. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.
Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, Hải Dương.

6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1. Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

Hiệu quả việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở.

6.2. Giới hạn về khách thể nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu gồm: 261 khách thể, trong đó 86 cán bộ quản lý là hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng các tổ chuyên môn; 123 giáo viên ở 17 trường trung học cơ sở; riêng với cán bộ quản lý thư viện, thiết bị trường học gồm 52 cán bộ ở 29 trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Ninh Giang.

6.3. Địa bàn nghiên cứu

17 trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương.

6.4. Giới hạn về thời gian nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành trong năm học 2025 – 2026.

7. Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Mục đích của phương pháp

Hệ thống hóa, khái quát hóa những vấn đề lý luận về khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở và quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở.

Nội dung của phương pháp Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Xây dựng cơ sở lý luận về khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học và cơ sở lý luận về quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở.

Cách tiến hành

Tiến hành phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu lý luận có liên quan, tra cứu các quyết định, các thông tư, các văn bản hướng dẫn về công tác thiết bị trường học và quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị trường học của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Dương.

7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp chuyên gia (Phụ lục 2)
Mục tiêu của phương pháp

Xin ý kiến chuyên gia về việc tư vấn đề cương, xây dựng hệ thống cơ sở lý luận về xây dựng, khai thác phương tiện, thiết bị dạy học và quản lý xây dựng, khai thác phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở.

Nội dung của phương pháp

Xin ý kiến của chuyên gia về việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở biểu hiện ở việc xác định những thuận lợi, khó khăn; về mức độ thực hiện công việc xây dựng, khai thác phương tiện đồ dùng dạy học. Xin ý kiến chuyên gia về các biện pháp quản lý, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học về lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm tra, đánh giá hiệu quả quản lý xây dựng, khai thác phương tiện đồ dùng dạy học.

Cách tiến hành

Chọn chuyên gia, có năng lực chuyên môn khoa học về xây dựng, khai thác phương tiện, thiết bị dạy học và quản lý xây dựng, khai thác phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở và có phẩm chất trung thực.

Khai thác ý kiến tư vấn của các chuyên gia có trình độ cao để xem xét, nhận định một vấn đề, lý luận và thực trạng để tìm ra giải pháp tối ưu về quản lý khai thác, sử dụng phương tiện thiết bị dạy học.

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (Phụ lục 1)
Mục tiêu của phương pháp

Đánh giá kết quả nhận thức về những thuận lợi, khó khăn; nhận thức về vai trò, tác dụng của việc khai thác, sử dụng các phương tiện, trang thiết bị dạy học; đánh giá mức độ thực hiện công việc xây dựng, khai thác phương tiện đồ dùng dạy học ở trường trung học cơ sở..

Đánh giá thực trạng các biện pháp quản lý, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học về việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, kiểm tra, đánh giá công tác quản lý xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Nội dung của phương pháp

Tìm hiểu thực trạng những thuận lợi, khó khăn trong công tác xây dựng, khai thác, sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở.

Đánh giá nhận thức của các khách thể về vai trò, tác dụng của việc khai thác, sử dụng các phương tiện, trang thiết bị dạy học.

Đánh giá mức độ thực hiện công việc xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện đồ dùng dạy học.

Đánh giá các biện pháp quản lý, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học; lập kế hoạch, xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học; tổ chức thực hiện kế hoạch; kiểm tra, đánh giá công tác thiết bị dạy học.

Xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khách quan, chủ quan tới việc xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở.

Cách tiến hành

Xây dựng kế hoạch điều tra gồm mục đích, đối tượng, địa bàn, nhân lực, kinh phí phục vụ cho việc khảo sát.

Xây dựng các mẫu phiếu điều tra đóng với các thông số, các chỉ tiêu cần làm sáng tỏ. Người trả lời tự biểu đạt câu trả lời theo các phương án cho sẵn.

Chọn mẫu điều tra là toàn bộ khách thể ở 17 trường trung học cơ sở, riêng đối với cán bộ quản lý trang thiết bị trường học được điều tra toàn bộ 29 trường trên toàn huyện.

Hướng dẫn khách thể trả lời theo yêu cầu trình tự, cách thức ở phiếu hỏi.

Phương pháp quan sát (Phụ 3)
Mục tiêu của phương pháp

Quan sát các hành động, việc làm của giáo viên, nhân viên quản lý trang thiết bị về việc xây dựng, khai thác phương tiện đồ dùng dạy học từ việc mua sắm các phương tiện, trang thiết bị phục vụ dạy và học; tình trạng bảo quản các phương tiện, trang thiết bị phục vụ dạy và học đến quản lý, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học nhằm cung cấp tư liệu thực tế về hành động cụ thể trong quản lý khai thác, sử dụng phương pháp dạy học của giáo viên, nhân viên.

Nội dung của phương pháp

Quan sát việc thực hiện công việc xây dựng, khai thác phương tiện đồ dùng dạy học qua sự tham gia của giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh, nhân dân đóng góp xây dựng, khai thác các phương tiện, trang thiết bị và đồ dùng dạy học. Kết quả thực hiện mua sắm, sử dụng, bảo quản các phương tiện, trang thiết bị phục vụ dạy và học

Quan sát hoạt động quản lý, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học qua lập kế hoạch năm học, kế hoạch tổng thể, kế hoạch xây dựng và trang bị phòng học chuyên dùng, kế hoạch kiểm kê, thanh lý.

Quan sát việc tổ chức thực hiện kế hoạch: Xây dựng và thực hiện các quy định về việc khai thác, sử dụng, bảo quản phương tiện, trang thiết bị dạy học; tổ chức kiểm tra, đánh giá công tác quản lý, xây dựng, mua sắm, khai thác, sử dụng, bảo quản, thanh lý, bổ sung trang thiết bị. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Quan sát hoạt động kiểm tra, đánh giá công tác thiết bị dạy học: Kiểm tra việc giáo viên, học sinh tham gia xây dựng, sưu tầm, sử dụng trang thiết bị, đồ dùng dạy học; động viên, khen thưởng, nhắc nhở, uốn nắn cán bộ giáo viên về công tác này và rút kinh nghiệm, hoàn thiện các biện pháp quản lý việc xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học

Cách tiến hành

Làm việc với các trường để nắm tình hình khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học. Các quan sát được tiến hành công khai và có báo cáo trước khi tiến hành cách quan sát.

Tiến hành quan sát thử, rút kinh nghiệm, hoàn thiện bản kế hoạch quan sát, quan sát chính thức.

Trong quá trình quan sát chính thức có ghi chép đầy đủ về các nội dung cần quan sát.

Làm sạch các biên bản quan sát và sắp xếp lại nội dung thống nhất, biên tập lại về mặt nội dung và câu chữ. Sau đó xử lý và phân tích một cách sơ bộ, đánh giá về các nội dung quan sát.

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục
Mục tiêu của phương pháp

Xác định những kết quả thực tiễn của việc khác thác, sử dụng và quản lý khai thác, sử dụng các trang thiết bị, phương tiện dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương.

Nội dung của phương pháp

Đánh giá mức độ thực hiện công việc xây dựng, khai thác phương tiện đồ dùng dạy học và đánh giá các biện pháp quản lý, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở giàu truyền thống trên địa bàn huyện Ninh Giang qua các kết quả cụ thể như việc lập kế hoạch, xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học theo năm học, theo học kỳ hay theo kế hoạch chung của nhà trường.

Đánh giá các kết quả quản lý, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở có nhiều thành tích qua các năm học về tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm tra, đánh giá công tác thiết bị dạy học trong và ngoài huyện Ninh Giang. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Cách tiến hành

Xem xét lại những thành quả của hoạt đông thực tiễn trong quá khứ để rút ra những kết luận bổ ích cho thực tiễn nghiên cứu quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học.

Chọn điển hình tốt hoặc xấu của thực tiễn giáo dục.

Mô tả việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học và quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học trên cơ sở quan sát, phỏng vấn, nghiên cứu tài liệu, sản phẩm của việc quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở.

Phân tích từng mặt, phân tích nguyên nhân, bản chất của thực trạng quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học về lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm tra, đánh giá hiệu quả khai thác, sử dụng thiết bị dạy học.

Hệ thống hóa các sự kiện đó, phân loại những sản phẩm, những nguyên nhân, hệ quả, nguồn gốc, sự diễn biến, qui luật diễn biến.

Viết thành văn bản tổng kết và đánh giá những kết quả, kinh nghiệm, bằng đối chiếu với thực tiễn.

Phương pháp phỏng vấn sâu (Phụ lục 4)
Mục tiêu của phương pháp

Thu thập thêm các bằng chứng về mặt thực tiễn để khẳng định việc quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở, bổ sung cho các nghiên cứu về định lượng nhằm đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý xây dựng, khai thác trang thiết bị, phương tiện dạy học đem lại kết quả cao hơn.

Nội dung của phương pháp

Các câu hỏi phỏng vấn tập trung vào khía cạnh khai thác những thông tin về những thuận lợi, khó khăn trong công tác xây dựng, khai thác, sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở và mức độ thực hiện xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện đồ dùng dạy học.

Về biện pháp quản lý, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học ở trường đồng chí đang công tác, các câu hỏi tập trung vào khai thác thông tin về việc chỉ đạo lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch; kiểm tra, đánh giá việc xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học.

Tìm hiểu nhận thức của các khách thể về mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khách quan, chủ quan tới việc xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở.

Cách tiến hành Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Việc phỏng vấn được tiến hành theo hai cách, với những phỏng vấn công khai với Ban Giám hiệu, giáo viên, cán bộ phụ trách trang thiết bị về mục đích, nội dung, tiến trình quan sát phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài.

Các kết quả phỏng vấn được sử dụng trong phân tích kết quả thực trạng về mặt định tính tập hợp thành biên bản và xử lý theo định tính.

Phương pháp khảo nghiệm
Mục tiêu của phương pháp

Tìm hiểu nhận thức về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất, qua đó có cơ sở để triển khai các biện pháp đề xuất vào thực tiễn nâng cao hiệu quả quản lý khai thác, sử dụng trang thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở.

Nội dung của phương pháp

Tăng cường quản lý chuyên môn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ phụ trách thiết bị đồ dùng dạy học

Khai thác, sử dựng trang thiết bị dạy học có hiệu quả.

Kiểm tra, đánh giá việc giáo viên, học sinh sử dụng trang thiết bị phương tiện dạy học.

Bảo quản, kiểm kê, thanh lý, bổ sung các phương tiện, trang thiết bị dạy học Kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm về công tác quản lý trang thiết bị dạy học.

Cách tiến hành

Phương pháp này được tiến hành trên các đối tượng là cán bộ quản lý, giáo viên, cán bộ thiết bị trường học để đánh giá về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Khảo nghiệm được tiến hành đồng thời với khảo sát nhận thức của các khách thể về thực trạng quản lý các trang thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương.

7.3. Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học với sự trợ giúp của SPSS (Statistical Package for the Social Sciences)

Mục tiêu của phương pháp Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Thu thập các số liệu về mặt định lượng, sau đó các số liệu được phân tích, tổng hợp hóa, so sánh về mặt định tính để rút ra những kết luận cần thiết về thực trạng quản lý trang thiết, bị, phương tiện dạy học.

Nội dung của phương pháp

Tính điểm trung bình của thang đo, điểm trung bình của item, độ lệch chuẩn, tương quan giữa các biến. Trong đó sử dụng thống kê mô tả và thống kê suy luận.

Thống kê mô tả được sử dụng để mô tả những đặc tính cơ bản của dữ liệu thu thập được từ nghiên cứu thực trạng khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở

Thống kê suy luận nhằm suy ra những đặc điểm cơ bản từ phân tích dữ liệu khảo sát thực trạng quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở.

Cách tiến hành

Sử dụng phần mềm máy tính để xử lý các số liệu nghiên cứu với sự trợ giúp của SPSS 18.0. Những số liệu khảo sát được được xử lý bằng phương pháp thống kê toán học.

8. Cấu trúc của luận văn

Ngoài mở đầu, kết luận và khuyến nghị,danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về biện pháp khai thác, sử dụng phương tiện thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý khai thác sử dụng thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương.
Chương 3: Biện pháp quản lý khai thác sử dụng thiết bị dạy học có hiệu quả ở các trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương.

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ KHAI THÁC, SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN, THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề

1.1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài về việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học

Những nghiên cứu về việc khai thác, sử dụng và quản lý việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị trường học có thể kể đến các nghiên cứu tiêu biểu sau: Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Hội đồng Quốc gia về Đánh giá chương trình giáo dục phổ thông của Ai Len năm 2012 đã có nghiên cứu về “Ứng dụng của công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) trong chương trình giáo dục trung học cơ sở cho giáo viên” [55]. Hội đồng chỉ ra hiệu quả của việc giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin – một phương tiện dạy học góp phần nâng cao đồng thời kết quả dạy học và kết quả học tập của học sinh. Do vậy, giáo viên cần được đào tạo và nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin và các phương tiện dạy học hiện đại khác vào quá trình dạy học.

Cùng hướng nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông như một phương tiện dạy học trong nhà trường phổ thông còn có Eamon Stack. Năm 2016, Eamon Stack đã công bố công trình nghiên cứu “Công nghệ truyền thông và thông tin trong nhà trường” đã nhận định sự phát triển mạnh mẽ của các phương tiện truyền thông trong xã hội và việc vận dụng những thành tựu này vào trong các nhà trường nói chung và trong nhà trường phổ thông nói trên là cần thiết. Tác giả khẳng định những trường đi đầu trong việc khai thác, ứng dụng thành tựu công nghệ, máy tính vào dạy học kết quả giảng dạy của giáo viên và kết quả học tập của học sinh thường cao hơn so với những trường không hoặc ứng dụng không đầy đủ [54].

Các tác giả người Anh Sara Hennessy, Brown Onguko, David Harrison, Enos Kiforo Ang’ondi, Susan Namalefe, Azra Naseem and Leonard Wamakote với công trình nghiên cứu “Phát triển việc sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông để nâng cao khả năng giảng dạy và học tập ở các trường học ở Đông Phi” năm 2018 cho rằng hầu hết các chính phủ ở Đông Phi chưa chú trọng vào việc vận dụng những phương tiện, thiết bị dạy học vào các nhà trường. Nguyên nhân chính được cho là sự khó khăn về kinh tế. Và với sự hỗ trợ của Chính phủ Anh, nhiều trường đã được tài trợ công nghệ thông tin và các phương tiện, thiết bị hiện đại đã góp phần nâng cao hứng thú học tập của người học và cải thiện chất lượng giảng dạy của giáo viên [56].

Nhóm tác giả Andrea Garavaglia Valentina Garzia, LiviaPetti thuộc Đại học Milano-Bicocca, Italia trong nghiên cứu “Tích hợp máy vi tính vào lớp học như thiết bị trường học: Nghiên cứu điển hình ở trường trung học cơ sở” đăng trên kỷ yếu Hội thảo quốc tế lần thứ 2 về nghiên cứu công nghệ giáo dục đã khẳng định trong những năm gần đây, các trường phổ thông ở Ý ngày càng tăng xu hướng dự án số hoá liên quan đến việc tích hợp các công nghệ mới vào trong lớp học. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng giáo viên cần phải có được kỹ năng số cao để thực hiện các bài học với việc sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học hiện đại, công nghệ một cách có ý nghĩa và máy tính được xem như là một sản phẩm có mạt trong mọi cấp học, tuy nhiên nó không thể thay thế tất cả các công cụ của lớp học truyền thống [53].

Nghiên cứu “Nguồn lực và trang thiết bị giúp nâng cao hiệu quả dạy và học của toán học và các khoa học khác” [58] của UNESCO do Dự án FEMSA tài trợ ở các nước châu Phi. Cameroon bao gồm 12 trường trung học, trong đó có 7 trường là Tiếng Pháp và 5 Tiếng Anh; và 16 trường tiểu học – 12 Pháp ngữ và 4 tiếng Anh. Ở Ghana, 18 giáo viên và 130 giáo viên từ 12 trường trung học phổ thông (lớp 10-12) và 12 trường trung học cơ sở (lớp 7-9), Tanzania được đại diện bởi 14 trường trung học cơ sở và 12 trường tiểu học và 10 trường tiểu học ở Uganda và 12 trường tiểu học. Tổng thể việc lựa chọn bao gồm một khu vực địa lý và kinh tế xã hội rộng khắp ở mỗi quốc gia,tất cả các trường học được nghiên cứu là các trường công lập. Nghiên cứu chỉ ra những trường nào được đầu tư tốt hệ thống các phương tiện, thiết bị trường học như phòng học, văn phòng, thư viện, phòng thí nghiệm, nhà xưởng, nhà sách, phòng nhân viên, đồ nội thất, máy chiếu, máy chiếu và máy chiếu; máy tính, tivi, bảng hiển thị,… có tác động đáng kể đến chất lượng dạy và học. Ngược lại, những trường không được chính phủ đầu tư chất lượng dạy và học sẽ rất thấp.

Tóm lại, các nghiên cứu trên đã chỉ ra vai trò quan trọng của phương tiện, thiết bị dạy học trong các nhà trường phổ thông. Những trường nào được đầu tư tốt cũng như khả năng khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở tốt sẽ có chất lượng dạy và học đề tốt. Ngược lại, những trường không được đầu tư hoặc giáo viên, học sinh ít sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học kết quả bộc lộ nhiều hạn chế. Tuy nhiên, điểm hạn chế trong các nghiên cứu trên các tác giả chưa chỉ rõ ở các trường có kết quả tốt trong việc sử dụng phương tiện dạy học thì phương pháp lập kế hoạch, cách tổ chức thực hiện chưa rõ để các trường khác có thể học tập kinh nghiệm.

1.1.2. Nghiên cứu ở trong nước về việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Có thể nói những nghiên cứu về việc xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học trong các cấp học ở bậc phổ thông được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu ở nhiều cấp độ khác nhau, thể hiện qua một số nghiên cứu sau:

Năm 2010 Viện Khoa học Giáo dục cho ấn bản công trình“Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của việc xây dựng, sử dụng cơ sở vật chất và thiết bị dạy – học ở trường phổ thông Việt Nam” [32], nội dung công trình đề cập đến tầm quan trọng của việc sử dụng hệ thống cơ sở vật chất vào hoạt động dạy và học, các điều kiện phương tiện cần thiết trong nhà trường phục vụ dạy và học cần được đảm bảo theo quy chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Các trường bên cạnh sự quan tâm của lãnh đạo các cấp cần chủ động tạo sự sáng tạo cho giáo viên trong việc tạo ra đồ dùng, phương tiện dạy học còn cần sáng tạo trong cách sử dụng để nâng cao hiệu quả, tính năng của phương tiện hỗ trợ cho dạy học.

Tác giả Vương Ngọc Lê trong nghiên cứu“Thực trạng quản lý cơ sở vật chất ở các trường trung học cơ sở huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ” [24] chỉ ra thực trạng các trường trung học cơ sở ở huyện Vĩnh Thạnh mặc dù được đầu tư mạnh mẽ về cơ sở vật chất cả về hệ thống trường lớp, hệ thống trang thiết bị, phương tiện dạy học nhưng thực tế cần được quan tâm đầu tư hơn nữa các trang thiết bị dạy học hiện đại, bản thân đội ngũ giáo viên quản lý trang thiết bị cần được đào tạo, bồi dưỡng hàng năm để đáp ứng yêu cầu thực tế, vừa để tạo sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên và cán bộ quản lý cơ sở vật chất thiết bị trường học. Do đó, cần có biện pháp quản lý hiệu quả hơn nữa của đội ngũ Ban Giám hiệu, nhất là vai trò của một thành viên trong Ban Giám hiệu được giao phụ trách cơ sở vật chất cần sâu sát hơn nữa với việc quản lý và sử dụng cơ sở vật chất trong dạy học. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Nghiên cứu của tác giả Trần Đức Hùng “Biện pháp quản lý thiết bị dạy học ở trường trung học phổ thông tỉnh Quảng Ngãi trong giai đoạn hiện nay” [20] công bố năm 2020. Từ việc đánh giá thực trạng quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học trên các phương diện: Đánh giá mức độ thực hiện nội dung quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học của hiệu trưởng theo chức năng quản lý; công tác lập kế hoạch việc sử dụng thiết bị dạy học, công tác tổ chức quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học. Thực trạng quản lý việc bảo quản,về thực hiện nội dung quản lý việc bảo quản, quản lý việc xây dựng, trang bị và tái trang bị thiết bị dạy học. Thực trạng việc xây dựng phòng bộ môn chưa có phòng thiết bị riêng nhưng có phòng thiết bị chung song chưa nhiều, phòng cho nhóm bộ môn còn khá thiếu và phòng thiết bị dùng cho từng môn học chưa có. Tình hình trang bị, chủ yếu từ nguồn ngân sách theo Thông tư 30-TT/LB do Bộ Tài chính và Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.Việc tái trang bị thiết bị cũng gặp khó khăn do thiết bị lạc hậu, bị hỏng không thể sửa chữa phải thanh lý. Khắc phục những hạn chế trên, tác giả đề xuất các nhóm biện pháp: Tổ chức bộ máy và nâng cao nhận thức về vai trò của thiết bị dạy học và quản lý thiết bị dạy học trường trung học phổ thông; quản lý sử dụng thiết bị dạy học có hiệu quả; quản lý việc xây dựng, mua sắm, trang bị thiết bị dạy học; quản lý việc bảo quản, bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị dạy học; quản lý việc tổ chức các điều kiện hỗ trợ khác và nhóm biện pháp quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.

Qua nghiên cứu “Biện pháp quản lý phương tiện dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam” [13], tác giả Võ Đăng Chín có những đánh giá về thực trạng phương tiện dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Nam Trà My cho thấy chất lượng phương tiện dạy học không đảm bảo, gây khó khăn cho giáo viên trong quá trình lên lớp; tính đồng bộ chưa cao; việc trang bị phương tiện dạy học của các trường trung học cơ sở chủ yếu dựa vào nguồn Ngân sách Nhà nước cấp phát.Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy hiện nay còn hạn chế, thiết bị còn nghèo nàn. Hiệu quả sử dụng phương tiện dạy học chưa đạt hiệu quả cao. Thực trạng quản lý phương tiện dạy học: việc trang bị phương tiện dạy học; việc khai thác, sử dụng; việc bảo quản, sửa chữa; việc tự tạo; huy động các nguồn lực tài chính và việc khai thác và ứng dụng công nghệ thông tin đều khá hạn chế. Khắc phục những hạn chế này, tác giả đưa ra các biện pháp: nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về ý nghĩa, tầm quan trọng của phương tiện dạy học đối với quá trình dạy học; quản lý việc trang bị và hoàn thiện phương tiện dạy học; quản lý việc khai thác, sử dụng phương tiện dạy học; quản lý công tác bảo quản, bảo dư ng và sửa chữa phương tiện dạy học và tổ chức các điều kiện hỗ trợ phương tiện dạy học.

Cuốn sách “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của việc xây dựng, sử dụng cơ sở vật chất và thiết bị dạy – học ở trường phổ thông Việt Nam” của tác giả Trần Quốc Đắc [15] chỉ ra rằng phương tiện, thiết bị trường học có vai trò quan trọng trong các điều kiện vật chất của nhà trường, là công cụ lao động của giáo viên, là phương tiện giúp học sinh dễ hiểu khái niệm, dễ lĩnh hội kiến thức, giúp học sinh hình thành những kĩ năng cần thiết. Tác giả còn đưa ra những thống kê về hiệu quả của việc sử dụng các loại phương tiện tương ứng với các phương pháp dạy học như 10% với những gì đọc được, nghe 20%, 30% nhìn, 50% nhìn và nghe, 80% với những gì nói được và 90% với những gì nói và làm được. Do vậy, trong các nhà trường cần có thiết bị giáo dục đầy đủ để học sinh thí nghiệm, thực hành. Khẳng định tính quan trọng của phương tiện, cơ sở vật chất các trường cần quản lý lập kế hoạch mua sắm, trang bị, tiếp nhận, phân phối thiết bị giáo dục theo đúng các quy định hiện hành của Nhà nước, phù hợp với chương trình giáo dục; quản lý công tác tổ chức qua việc bố trí người phụ trách thiết bị trường học; quản lý công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng trang thiết bị, phương tiện dạy học. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Nghiên cứu “Một số giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa” [5] của tác giả Lương khắc Bình năm 2022. Tác giả đánh giá thực trạng giáo dục huyện Nông Cống về quy mô học sinh và mạng lưới trường lớp cấp trung học cơ sở; về cơ sở vật chất, trang thiết bị, các nguồn tài lực, vật lực cho phát triển giáo dục trung học cơ sở; công tác quản lý thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở; việc bổ sung mua sắm thiết bị dạy học; công tác bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa và thực trạng khai thác, sử dụng thiết bị dạy học phục vụ dạy học và học tập, từ đó chỉ ra những ưu điểm và hạn chế. Để khắc phục những hạn chế của việc quản lý trang thiết bị, phương tiện dạy học tác giả đã đưa ra tám biện pháp đề xuất gồm nâng cao nhận thức cho cán bộ nhan viên, giáo viên và học sinh trong việc sử dụng và bảo quản trang thiết bị; nâng cao năng lực quản lý thiết bị dạy học cho cán bộ quản lý, các bộ phận chức năng; kế hoạch hóa việc xây dựng, bổ sung, mua sắm thiết bị dạy học; tăng cường công tác bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa; nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng; tăng cường xã hội hóa trong quản lý xây dựng thiết bị dạy học; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc sử dụng, bảo quản và làm tốt công tác thi đua, khen thưởng trong quản lý, sử dụng trang thiết bị dạy học.

Nghiên cứu về quản lý thiết bị dạy học ở trường phổ thông có thể đề cập đến hai tác giả Tạ Xuân Chính với công trình “Quản lý thiết bị dạy học ở các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Điện Biên trong giai đoạn hiện nay” [18] và tác giả Lê Thị Thu Hằng “Quản lý thiết bị dạy học tại các trường trung học cơ sở quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay” [26]. Cả hai tác giả chủ yếu tập trung vào phân tích, đánh giá thực trạng quản lý việc trang bị thiết bị dạy học, quản lý bảo quản thiết bị dạy học và quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học, chưa làm rõ việc lập kế hoạch quản lý, tổ chức thực hiện kế hoạch.

Có thể khái quát về những nghiên cứu trong nước và ngoài nước và những vấn đề luận văn sẽ tập trung nghiên cứu:

Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu có liên quan

Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài được nêu ra ở trên liên quan đến việc khai thác và sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học cũng như việc quản lý khai thác và sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học. Những kết quả nghiên cứu đó có ý nghĩa quan trọng đối với việc giải quyết những nhiệm vụ trọng tâm của luận văn. Có thể rút ra một số nhận xét chung như:

Các nghiên cứu đi sâu khai thác việc ứng dụng công nghệ thông tin như một trong những phương tiện dạy học hiện đại, do vậy cần chú trọng đào tạo giáo viên giỏi về công nghệ thông tin.

Chất lượng dạy của giáo viên và chất lượng học của học sinh gắn liền với tương quan về tính hiệu quả của việc đầu tư cơ sở vật chất và hiệu quả khai thác các cơ sở vật chất.

Đề cao vai trò của phương tiện, thiết bị dạy học và đội ngũ quản lý, phụ trách phương tiện, thiết bị dạy học cần được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Đi liền với việc quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học cần quản lý việc bảo dưỡng, sửa chữa.

Những vấn đề luận văn sẽ tập trung nghiên cứu

Đã có những nghiên cứu, phân tích và làm rõ vai trò của phương tiện, thiết bị dạy học, nhưng vấn đề đang đặt ra là làm thế nào để quản lý các trang thiết bị, phương tiện dạy học đạt hiệu quả cao hơn. Đây chính là vấn đề mà luận văn cần làm rõ. Luận văn sẽ tập trung nghiên cứu những vấn đề sau:

Một là, nghiên cứu những vấn đề lý luận về thực trạng khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học và quản lý các hoạt động này, từ đó có những phân tích, đánh giá về quản lý khai thác, sử dụng các trang thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở.

Hai là, khảo sát, đánh giá thực trạng khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học và quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở, xác định nguyên nhân và những vấn đề đặt ra từ thực trạng đó.

Ba là, đề xuất các biện pháp và khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng quản lý khai thác, sử dụng trang thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở.

1.2. Lý luận về phương tiện, thiết bị dạy học Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

1.2.1. Khái niệm phương tiện, thiết bị dạy học

Theo Từ điển tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học, phương tiện là cái dùng để làm một việc gì, để đạt mục đích nào đó [31, tr.793]. Theo Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên, mục từ thiết bị:Thiết bị là tổng thể nói chung những máy móc, dụng cụ, phụ tùng cần thiết cho một hoạt động nào đó [33, tr.942].

Quan điểm của tác giả Vũ Trọng Rỹ (1997): Thiết bị, phương tiện, đồ dùng dạy học là thuật ngữ chỉ một đối tượng vật chất hoặc một nhóm đối tượng vật chất mà giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức của của học sinh, còn đối với học sinh thì đó là nguồn tri thức, là phương tiện giúp học sinh lĩnh hội các khái niệm, định luật, thuyết khoa học, hình thành ở họ các kỹ năng, kỹ xảo đảm bảo việc thực hiện mục tiêu dạy học [29].

Tác giả Đỗ Tiến Đạt quan niệm: Phương tiện, thiết bị dạy học (hay còn gọi là đồ dùng dạy học) là các phương tiện vật chất, sự vật, hiện tượng chứa đựng hoặc chuyển tải những thông tin về nội dụng dạy học hỗ trợ giáo viên, học sinh tổ chức và tiến hành hợp lý, có hiệu quả quá trình dạy học [23].

Theo quan điểm của tác giả Nguyễn Văn Hộ (2010): Phương tiện dạy học là đối tượng vật chất giúp cho giáo viên và học sinh tổ chức có hiệu quả quá trình dạy học nhằm đạt dược mục đích dạy học. Nhờ những đối tượng vật chất này, giáo viên tiến hành tổ chức, điều khiển quá trình dạy học giúp học sinh tự tổ chức hoạt động nhận thức của mình một cách có hiệu quả [19, tr.102].

Theo tác giả Trần Quốc Đắc (2021): Phương tiện, thiết bị dạy học là những đối tượng vật chất được giáo viên sử dụng với tư cách là những phương tiện tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của người học nhằm đạt mục tiêu dạy học [15, tr.1].

Kế thừa các quan điểm nói trên, chúng tôi cho rằng: Phương tiện, thiết bị dạy học là hệ thống các trang thiết bị, các công cụ hỗ trợ cho hoạt động dạy và học, nhằm mục đích nâng cao chất lượng hoạt động dạy của giáo viên và nâng cao chất lượng tiếp thu bài học của học sinh.

Như vậy:

Phương tiện, thiết bị dạy học là hệ thống các trang thiết bị được giáo viên sử dụng như là công cụ hỗ trợ trong việc nâng cao hiệu quả của bài dạy và góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh, là nhân tố quan trọng trong việc truyền tải kiến thức từ người dạy đến người học.
Phương tiện dạy học là những phương tiện mang tin, truyền tin và phương tiện tương tác trong hỗ trợ và điều khiển quá trình dạy học.
Phương tiện, thiết bị dạy học rất linh hoạt và đa dạng, tùy theo bộ môn, bài học để giáo viên lựa chọn, sử dụng thích hợp với nội dung bài dạy.

1.2.2. Các loại phương tiện, thiết bị dạy học Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Phân loại theo tính chất của phương tiện dạy học

Các nhà giáo dục phân loại các phương tiện dạy học thành hai thành phần: phần cứng (hardware) và phần mềm (software).

Phần cứng là cơ sở để thực hiện các nguyên lý thiết kế, phát triển các loại thiết bị cơ, điện, điện tử…theo các yêu cầu biểu diễn nội dung bài giảng. Các phương tiện chiếu radio, cassette, máy thu hình, máy dạy học, máy tính…được gọi là phần cứng. Phần cứng là kết quả tác động của sự phát triển khoa học kỹ thuật trong nhiều thế kỷ. Phần cứng đã cơ giới hoá, điện tử hoá quá trình dạy học, nhờ đó thầy giáo có thể dạy cho nhiều học sinh, truyền đạt nội dung nhiều và nhanh hơn mà không tiêu hao nhiều sức lực.

Phần mềm sử dụng các nguyên lý sư phạm, tâm lý, khoa học kỹ thuật để cung cấp cho học sinh một khối lượng kiến thức hay cải thiện cách ứng xử cho học sinh.

Chương trình môn học, báo chí, sách vở, tạp chí, tài liệu giáo khoa…được gọi là phần mềm. Phần mềm được đặc trưng bằng sự phân tích, mô tả chính xác đối tượng, sự lựa chọn mục tiêu, sự đánh giá củng cố kiến thức.

Sự phân loại trên mang tính chất tổng quát. Ngoài ra đi sâu vào các loại phương tiện dạy học cụ thể, chúng ta có thể chia ra làm nhiều loại tuỳ theo tính chất, cấu tạo, mức độ phức tạp…

Phân loại theo tính chất, các phương tiện dạy học được chia thành hai nhóm:

Nhóm truyền tin cung cấp cho các giác quan của học sinh dưới dạng tiếng hoặc hình ảnh hoặc cả hai cùng một lúc. Những phương tiện truyền tin trong giáo dục phần lớn là các thiết bị dùng trong sinh hoạt gồm có:

Máy chiếu phản xạ Máy chiếu qua đầu Máy chiếu slide Máy chiếu phim
Máy chiếu phim dương bản Máy ghi âm
Máy quay đĩa Máy thu thanh Máy thu hình Máy dạy học Máy tính Camera
Máy truyền ảnh Phòng dạy tiếng
Các phương tiện ghi chép

Nhóm mang tin là nhóm mà bản thân mỗi phương tiện đều chứa đựng một khối lượng tin nhất định. Những tin này được bố trí trên những vật liệu khác nhau và dưới các dạng riêng biệt. Các phương tiện mang tin được nghiên cứu, thiết kế theo các nguyên tắc sư phạm và khoa học kĩ thuật nhằm chuyển tải các thông điệp đến người học một cách thuận lợi và chính xác.

Những phương tiện mang tin gồm có các loại như sau:

Các tài liệu in: là các phương tiện mang tin về các sự vật, hiện tượng và các quá trình xảy ra trong tự nhiên được thể hiện dưới dạng viết, vẽ…gồm có: Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Những tài liệu chép tay, vở viết, các tài liệu in và vẽ;
Sổ tay tra cứu, các tài liệu hướng dẫn;
Sách giáo khoa, sách chuyên môn;
Sách bài tập, chương trình môn học.

Những phương tiện mang tin thính giác: là các phương tiện mang tin dưới dạng tiếng gồm có:

Đĩa âm thanh;
Băng âm thanh;
Chương trình phát thanh;

Những phương tiện mang tin thị giác: là các phương tiện được trình bày và lưu trữ tin dưới dạng hình ảnh gồm có:

Tranh tường, bản đồ, biểu bảng, đồ thị;
ảnh đen trắng và màu;
Phim dương bản;
Slide;
Phim câm;
Phim vòng.

Những phương tiện mang tin nghe nhìn: là nhóm hỗn hợp mang tin cả tiếng lẫn hình. Có một yếu tố tâm lí rõ ràng là nếu như càng nhiều giác quan tham gia vào việc tiếp nhận những “tác nhân kích thích” thì việc hình thành những khái niệm và ghi nhớ kiến thức càng dễ dàng hơn. Phương tiện mang tin nghe nhìn chiếm vị trí quan trọng trong việc truyền và tiếp thụ kiến thức.

Các phương tiện mang tin nghe nhìn gồm có:

Phim có tiếng;
Slide có băng âm thanh kèm theo;
Các buổi truyền hình;
Các buổi ghi hình;
Video;
Phương tiện đa chức năng (mutilmedia).

Những phương tiện mang tin dùng cho việc hình thành khái niệm hay tập dượt: Với sự giúp đỡ của những phương tiện này, học sinh có thể làm quen với các thiết bị và công cụ sản xuất trong thực tế. Các quy trình sản xuất và các thao tác làm việc cũng như các hoạt động của máy móc có thể được mô hình hoá và sao chép lại. Các phương tiện này tạo khả năng và thói quen nghề nghiệp, kỹ năng, kỹ xảo và năng lực ứng xử theo yêu cầu đào tạo.

Các phương tiện thuộc loại này gồm có:

Các nguyên vật liệu độc đáo (đồ vật, chế phẩm, bộ sưu tập…);
Mô hình (tĩnh và động);
Tranh lắp ghép hoặc dán;
Phương tiện và vật liệu thí nghiệm;
Các thiết bị luyện tập;
Các phương tiện sản xuất.

Tổ hợp mang tin: Nét đặc trưng của nhóm này là sự ảnh hưởng của chúng đã giúp ích rất nhiều cho giáo viên và học sinh trong việc dạy và học để đạt được đúng mục đích của quá trình đào tạo.

Tổ hợp phương tiện dạy học là phương tiện dùng để dạy tập thể dưới sự điều khiển của thầy giáo tạo điều kiện thúc đẩy tính tích cực và các hoạt động học tập của học sinh. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Phân loại theo cách sử dụng

Các phương tiện dạy học được chia làm hai nhóm:

Phương tiện dùng trực tiếp để dạy học

Nhóm này lại chia thành hai nhóm nhỏ:

Các phương tiện truyền thống là các phương tiện đã được sử dụng từ lâu đời và ngày nay từng lúc, từng nơi vẫn còn được sử dụng.

Các phương tiện nghe nhìn được hình thành do sự phát triển của các ngành khoa học kĩ thuật, đặc biệt là ngành điện tử. Do có hiệu quả cao trong truyền thông dạy học nên phương tiện nghe nhìn được sử dụng ngày càng nhiều trong quá trình dạy học.

Phương tiện dùng để chuẩn bị và điều khiển lớp học

Nhóm này gồm có các phương tiện hỗ trợ, phương tiện ghi chép và các phương tiện khác.

Phương tiện hỗ trợ: Các loại bảng viết, các giá cố định và lưu động dùng đặt các phương tiện trình diễn, thiết bị thay đổi cường độ ánh sáng trong lớp…nhằm giúp cho thầy giáo sử dụng phương tiện được dễ dàng, có hiệu quả cao và không lam gián đoạn quá trình giảng dạy cảu thầy giáo.

Phương tiện ghi chép: Các phương tiện giúp cho việc chuẩn bị bài giảng, lưu trữ số liệu và kiểm tra kết quả học tập của học sinh được nhanh chóng và dễ dàng.

Ngày nay máy vi tính được sử dụng nhiều trong các trường học và được coi như một phương tiện được dùng để trực tiếp dạy học, vừa có thể dùng cho việc kiểm tra, lưu trữ tài liệu và chuẩn bị bài giảng. Hình 2-2 trình bày các loại phương tiện theo mỗi nhóm.

Phân loại theo mức độ chế tạo phức tạp.

Các loại phương tiện cũng được chia làm hai nhóm:

Loại chế tạo không phức tạp:

Loại này có các tính chất sau:

Do thầy giáo tự nghiên cứu, phát triển
Cần ít thời gian chế tạo
Sản phẩm của mỗi thầy giáo làm ra chỉ thích hợp riêng với thầy giáo đó khi dạy học.
Giá thành chế tạo không quá cao
Có thể dễ dàng cải tiến
Tuổi thọ sử dụng thường ngắn (không quá hai năm)
Loại chế tạo phức tạp

Loại này có các tính chất sau:

Được nghiên cứu và phát triển bởi một nhóm người (gồm kĩ thuật viên và giáo viên)
Cần nhiều thời gian để chế tạo
Sản phẩm làm ra được dùng phổ biến cho nhiều thầy giáo và ở nhiều nơi, thường là các phương tiện dùng cho nhóm học sinh có kèm theo các tài liệu hướng dẫn cho thầy và trò
Giá thành tương đối cao
Thường là sản phẩm hoàn hảo (được thẩm định cẩn thận)

1.2.3. Các yêu cầu đối với phương tiện, thiết bị dạy học và sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Phù hợp với yêu cầu về đổi mới nội dung và đổi mới phương pháp của chương trình giáo dục .
Phù hợp đối tượng: an toàn cho người sử dụng, phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, khả năng và đặc điểm tư duy của học sinh.
Đảm bảo các tính chất sau:
Tính khoa học: là mức độ chuẩn xác trong việc phản ánh hiện thực.
Tính sư phạm: là sự phù hợp với các yêu cầu về mặt sư phạm như độ rõ, kích thước, màu sắc, dể sử dụng…
Tính kinh tế: là giá thành tương xứng với hiệu quả giáo dục và đào tạo.
Sử dụng phương tiện
Sử dụng phương tiện đúng lúc: giáo viên sử dụng vào thời điểm phù hợp nhất, khi học sinh đang muốn được nghe nhìn, nhớ lại hoặc hình dung, khi các em đang muốn thay đổi trạng thái học tập…
Sử dụng phương tiện đúng chỗ: giáo viên để phương tiện ở vị trí thích hợp, giúp mọi học sinh đều nhìn thấy, nghe thấy. Phải đảm bảo sự an toàn của giáo viên, học sinh cũng như giữ gìn phương tiện trong quá trình dạy học… Ví dụ: giáo viên không nên treo tranh ảnh ở vị trí mà học sinh khó quan sát, không nên dùng máy chiếu và màn hình mà chiếm hết không gian của lớp học, không nên để học sinh tiếp xúc với nguồn điện…
Mức độ sử dụng phù hợp: mỗi phương tiện có mức độ sử dụng khác nhau và giáo viên phải sử dụng với mức độ phù hợp, tránh hình thức hoặc tránh lạm dụng. Khi sử dụng phương tiện dạy học không làm hạn chế hiệu quả của các phương pháp dạy học như phát vấn, thuyết trình…

1.2.4. Vai trò của phương tiện, thiết bị dạy học trong quá trình dạy học

Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần 2, khóa VIII: “…Tất cả các trường phổ thông đều có… các trang thiết bị tối thiểu để thực hiện các thí nghiệm trong chương trình. Sớm chấm dứt tình trạng dạy chay” [20] để nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Phương tiện, thiết bị dạy học giảm nhẹ công việc của giáo viên và giúp cho học sinh tiếp thu kiến thức một cách thuận lợi. Có được các phương tiện thích hợp, người GV sẽ phát huy hết năng lực sáng tạo của mình trong công tác giảng dạy, làm cho hoạt động nhận thức của học sinh trở nên nhẹ nhàng và hấp dẫn hơn, tạo ra cho học sinh những tình cảm tốt đẹp với môn học, nên khi đưa những phương tiện vào quá trình dạy học, giáo viên có điều kiện để nâng cao tính tích cực, độc lập của học sinh và từ đó nâng cao hiệu quả của quá trình tiếp thu, lĩnh hội kiến thức và hình thành kỹ năng, kỹ xảo của các em.

Nhược điểm trong phương pháp dạy học truyền thống là nặng về truyền đạt một chiều (nổi bật là thầy đọc trò ghi), lối dạy này trò thụ động tiếp nhận kiến thức, vận dụng nhiều khả năng ghi nhớ, sao chép ít được thực hành, thể hiện sự độc lập trong tư duy. Để thực hiện được việc đổi mới phương pháp dạy học cần áp dụng nhiều yếu tố, một trong yếu tố rất quan trọng đó là ứng dụng các trang thiết bị dạy kỹ thuật hiện đại trong giảng dạy sao cho hiệu quả luôn được sự quan tâm của các cấp quản lý giáo dục và bản thân mỗi người giáo viên. Do đó trong quá trình dạy học, vai trò và chức năng của các phương tiện dạy học thể hiện sự tác động đạt được mục đích dạy – học.

Phương tiện, thiết bị dạy học giúp học sinh dể hiểu bài, hiểu bài sâu sắc hơn và nhớ bài lâu hơn.

Phương tiện dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiên cứu dạng bề ngoài của đối tượng và các tính chất có thể tri giác trực tiếp của chúng.

Phương tiện dạy học giúp cụ thể hóa những cái quá trừu tượng, đơn giản hóa những máy móc và thiết bị quá phức tạp.

Phương tiện dạy học giúp làm sinh động nội dung học tập, nâng cao hứng thú học tập bộ môn, nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học.

Phương tiện dạy học còn giúp học sinh phát triển năng lực nhận thức, đặc biệt là khả năng quan sát, tư duy (phân tích, tổng hợp các hiện tượng, rút ra những kết luận có độ tin cậy,…), giúp học sinh hình thành giá trị thẩm mỹ, tính chính xác của thông tin chứa trong phương tiện.

Giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học. Giúp giáo viên điều khiển được hoạt động nhận thức của học sinh, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh được thuận lợi và có hiệu suất cao.

1.3. Lý luận về khai thác và sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

1.3.1. Khái niệm khai thác và sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở

Khai thác

Theo nghĩa chung nhất là khai thác là phát hiện và sử dụng những cái có ích còn ẩn giấu hoặc chưa được tận dụng [31, tr.490]. Một cách hiểu khác cho rằng khai thác là tận dụng hết khả năng tiềm tàng, đang ẩn giấu. Tóm lại, có thể hiểu khai thác là phát hiện ra những khả năng, tiềm năng của các sự vật, con người cho những mục đích nhất định.

Sử dụng

Từ điển Ngôn ngữ học của Viện Ngôn ngữ học định nghĩa sử dụng là đem dùng vào mục đích nào đó [31, tr.876], một số ý kiến quan niệm sử dụng là dùng trong một công việc. Chúng tôi thống nhất sử dụng khái niệm theo định nghĩa của Viện Ngôn ngữ học. Mỗi sự vật, hiện tượng đều có những chức năng, công dụng nhất định và người ta có thể đêm sử dụng vào một mục đích theo yêu cầu của chủ thể.

Khái niệm biện pháp

Theo Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học: Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể [31, tr.64].

Theo Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên: Biện pháp là cách làm, cách thức tiến hành, giải quyết một vấn đề cụ thể [33, tr.161]. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Như vậy, có thể hiểu biện pháp là cách thực hiện hành một vấn đề cụ thể.

Khái niệm biện pháp khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở

Trên cơ sở tổng hợp các khái niệm trên, chúng tôi quan niệm: Biện pháp khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở là cách thức phát hiện ra những khả năng của các phương tiện, thiết bị dạy học nhằm đem lại hiệu quả của hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh.

Như vậy, biện pháp khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở thể hiện qua cách thức giáo viên phát hiện ra những khả năng của các phương tiện, thiết bị trong dạy học ở trường trung học cơ sở.

Việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học trong quá trình dạy học phải đem lại hiệu quả cho việc dạy của giáo viên và việc học của học sinh.

Giáo viên cần phát hiện ra những khả năng của các phương tiện, thiết bị dạy học và có phương pháp hiệu quả để vận dụng các phương tiện này vào các giờ giảng nhằm nâng cao hiệu quả dạy của giáo viên và hiệu quả học của học sinh.

1.3.2. Vai trò của việc khai thác, sử dựng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường học cơ sở

Giúp cho việc học đi đôi với hành, khắc sâu và cụ thể hóa kiến thức lý thuyết, rèn luyện kỹ năng thực hành môn học, chống dạy học chay là một trong những khuyến khích cần thiết trong dạy và học thể hiện vai trò quan trọng của các phương tiện, thiết bị trong dạy học ở phổ thông nói chung và ở trường trung học cơ sở nói riêng.

Tạo hứng thú trong dạy học, làm cho việc dạy thêm hấp dẫn, giúp giáo viên, học sinh yêu thích môn học hơn vì một trong những con đường quan trọng nâng cao của học sinh trong nhận thức là việc sử dụng các phương tiện trực quan, giúp giáo viên dễ dàng hơn trong việc truyền tải kiến thức đến học sinh. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Góp phần nâng cao kết quả học tập của học sinh, tạo thuận lợi trong việc gia tăng các mức độ nhận thức từ biết, hiểu đến phân tích và vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống.

Rèn luyện kỹ năng sử dụng phương tiện, trang thiết bị cho giáo viên và học sinh trong các môn học nhất là trong những năm qua, các trường được trang cấp nhiều trang thiết bị dạy học hiện đại, các phương tiện nghe nhìn tiên tiến điều đó đặt ra giáo viên cần chủ động tìm hiểu và nâng cao kỹ năng sử dụng phương tiện hiện đại vào dạy học và giúp học sinh tìm hiểu thực tế qua các phương tiện trực quan.

Khuyến khích giáo viên, học sinh tìm tòi, phát huy sáng kiến tìm kiếm, xây dựng, khai thác phương tiện đồ dùng dạy học. Vì vai trò quan trọng của phương tiện dạy học cũng như tính sáng tạo của giáo viên và học sinh là không giới hạn nên có sự kết hợp của giáo viên và học sinh trong tìm kiếm, khai thác và sử dụng phương tiện dạy học sẽ làm gia tăng chất lượng và hiệu quả học tập cho học sinh.

Góp phần thực hiện một tiêu chí không thể thiếu trong việc phấn đấu nhà trường đạt chuẩn quốc gia đó việc có đầy đủ trang thiết bị, phương tiện dạy học theo quy định của Bộ Giáo dục, như sách giáo khoa, đồ dùng học tập, hệ thống các phương tiện thí nghiệm, thực hành.

1.3.3. Nội dung khai thác, sử dựng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường học cơ sở

Huy động sự tham gia của giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh va nhân dân đóng góp xây dựng, khai thác các phương tiện, trang thiết bị và đồ dùng dạy học. Việc xã hội hóa trong giáo dục nói chung và xã hội hóa trong phương tiện, thiết bị dạy học cần được đẩy mạnh hơn nữa trong các nhà trường phổ thông, nhằm mục đích nâng cao hiệu quả dạy học.

Mua sắm các phương tiện, trang thiết bị phục vụ dạy và học. Cùng với việc xã hội hóa phương tiện, trang thiết bị còn cần đến việc mua sắm, trang cấp từ cấp trên và bản thân các trường cần có sự chủ động mua sắm để đảm bảo đầy đủ trang thiết bị, đáp ứng yêu cầu dạy và học cũng như yêu cầu xây dựng trường chuẩn.

Sử dụng có kết quả các phương tiện, trang thiết bị phục vụ dạy và học thể hiện khả năng vận dụng các phương tiện dạy học của giáo viên một cách linh hoạt, nhằm mô phỏng, minh chứng các nội dung của bài dạy một cách tốt nhất đến học sinh, hình thành ở học sinh nhận thức, thái độ và kỹ năng cần thiết. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Bảo quản các phương tiện, trang thiết bị phục vụ dạy và học.

Đối với Ban giám hiệu nhà trường:

Phân công thành viên chịu trách nhiệm quản lý thiết bị và phương tiện dạy học, phân công và giao trác nhiệm cho cán bộ, giáo viên phụ trách phòng thiết bị. Tổ chức nghiệm thu, tiếp nhận thiết bị – đồ dùng dạy học khi được trang bị mới.

Lập kế hoạch bảo quản và bàn giao thiết bị – đồ dùng dạy học cho các tổ chuyên môn. Tổ chức các đợt vệ sinh, thống kê, phân loại các thiết bị – đồ dùng dạy học định kỳ theo tháng, học kỳ. Đề xuất với cấp trên các việc cấp thêm thiết bị mới hay thanh lý các thiết bị không còn sử dụng được. Lập kế hoạch mua sắm mới khi có nhu cầu cần thiết.

Phê duyệt các kế hoạch thực hành, thí nghiệm, kế hoạch sử dụng thiết bị – đồ dùng dạy học của các của các tổ chuyên môn và giáo viên. Theo dõi, đánh giá tình hình sử dụng thiết bị-đồ dùng dạy học của các tổ chuyên môn, của các giáo viên.

Đối với tổ trưởng chuyên môn:

Cùng với lãnh đạo nhà trường chịu trách nhiệm về việc nghiệm thu, tiếp nhận mới, bảo quản, sử dụng thiết bị- đồ dùng dạy học đối với các thiết bị thuộc lĩnh vực chuyên môn của tổ mình.

Nắm được số lượng và chất lượng các thiết bị – đồ dùng dạy học thuộc tổ chuyên môn của mình.

Hàng tháng kết hợp với cán bộ thiết bị tổ chức kiểm tra đánh giá, phân loại thiết bị có lập biên bản và báo cáo bằng văn bản cho Ban giám hiệu nhà trường vào mỗi cuối tháng. Thường xuyên cập nhật tình hình thiết bị của tổ mình.

Phê duyệt kế hoạch sử dụng thiết bị-đồ dùng dạy học cho từng khối lớp, từng giáo viên trong tổ.

Đối với tổ viên: Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Lập kế hoạch sử dụng thiết bị – đồ dùng dạy học chi tiết từng tuần, từng tháng, từng học kỳ nộp cho tổ trưởng phê duyệt.

Khi mượn thiết bị – đồ dùng dạy học phải đăng ký mượn theo quy đinh của nhà trường,mượn phải lên trước một tuần ở sổ đăng ký mượn, sử dụng thiết bị, phòng thực hành để cán bộ thiết bị tổng hợp và chuẩn bị đồ dùng.

Khi sử dụng phòng chức năng (phòng thực hành, phòng có máy chiếu, phòng hội trường, phòng vi tính,…) phải có trách nhiệm bảo quản các thiết bị trong phòng, tuân thủ nội quy của phòng đó, ghi chép chi tiết vào sổ theo dõi.

Khi có nhu cầu sử dụng phòng chức năng vào các việc khác như: sinh hoạt chuyên môn,Tin học, bồ dưỡng học sinh giỏi, ngoại khóa,… giáo viên phải báo cáo với Ban giám hiệu hoặc cán bộ phụ trách và có trách nhiệm bảo quản các phòng trong quá trình sử dụng

Đối với nhân viên phụ trách thiết bị dạy học

Lập tất cả các hồ sơ sổ sách quản lý thiết bị: danh mục thiết bị, sổ theo dõi mượn – trả thiết bị, theo mẫu chung của Sở và hàng tháng phải trình Ban giám hiệu ký duyệt.

Thường xuyên kiểm tra đánh giá, phân loại thiết bị, có ý kiến đề xuất với tổ chuyên môn, với Ban Giám hiệu nhà trường về tình hình bảo quản và sử dụng thiết bị của giáo viên.

Cập nhật thông tin đăng ký mượn thiết bị của giáo viên, chuẩn bị thiết bị-đồ dùng dạy học theo yêu cầu của giáo viên qua phiếu mượn theo mẫu.

Tham mưu, đề xuất cho Tổ trưởng, Ban giám hiệu nhà trường các giải pháp bảo quản, vệ sinh phòng chức năng định kỳ, đề xuất thanh lý thiết bị không còn sử dụng hay mua sắm thiết bị mới.

Giáo viên phụ trách phòng vi tính, phụ trách bảo trì máy làm việc của nhà trường (kể cả các máy của tổ chuyên môn) phải có lịch bảo trì định kỳ. Khi bảo trì phải có biên bản ghi rõ: nội dung bảo trì, số máy diệt virus, số lượng máy bình thường, số lượng máy bất thường, số lượng máy đã xử lý, đề xuất giải pháp sửa chữa (nếu có).

Trợ giúp giáo viên bộ môn về kỹ thuật hay các vấn đề liên quan thiết bị dạy học khi có yêu cầu.

Chịu trách nhiệm trước Ban Giám hiệu về việc làm mất mát, hư hỏng gây thiệt hại cho nhà trường.

Đào tạo, bồi dưỡng, quản lý đội ngũ cán bộ làm công tác thiết bị, thư viện trường học. Đội ngũ cán bộ thiết bị, thư viện trường học đóng vai trò quan trọng hỗ trợ cho giáo viên và học sinh trong việc giảng dạy và học tập. Với vai trò quan trọng như trên nên trong những năm vừa qua, Bộ Giáo dục đã cho phép một số cơ sở đào tạo cán bộ thiết bị, thư viện trường học, đồng thời có chế độ phụ cấp với đội ngũ này. Do vậy, các trường vừa phấn đấu đạt chuẩn và xây dựng thư viện đạt thư viện tiên tiến cần quan tâm đào tạo đội ngũ cán bộ thiết bị trường học đạt chuẩn. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm thường xuyên về công tác trang thiết bị trường học để đảm bảo có được nguồn trang thiết bị đáp ứng yêu cầu dạy và học. Hơn nữa, tiếp tục chuẩn hóa đội ngũ cán bộ làm công tác thư viện, thiết bị trương học và nắm vững những ưu điểm, hạn chế của giáo viên trong sử dụng phương tiện, thiết bị trường học để có kế hoạch bồi dưỡng giáo viên để phát huy tốt nhất các trang thiết bị hiện có của các trường.

1.3.4. Quy trình khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường học cơ sở

Khai thác phương tiện, thiết bị dạy học

Việc khai thác phương tiện, thiết bị dạy học thường qua các giai đoạn sau:

Xác định mục tiêu khai thác: Phân tích các mục tiêu cần khai thác mà người học phải đạt được sau khi kết thúc một quá trình dạy học:

Lĩnh vực nhận thức thể hiện qua các thông tin bằng lời hay hình ảnh hay kỹ năng trí tuệ.
Lĩnh vực tình cảm được hình thành tùy theo mức độ thay đổi bên trong hay tạo nên thái độ hay giá trị của cá nhân.
Lĩnh vực kỹ năng hành động có thể được thấy như sự tiến bộ điều phối các công việc được yêu cầu của người học
Lĩnh vực tương tác cá nhân gồm: tìm kiếm và khai thác thông tin, đề xuất, xây dựng và hỗ trợ, tổng kết.
Xác định yếu tố người dạy và người học: các đặc tính của người dạy và các đặc tính thuộc về người học, môi trường nhà trường.
Chuẩn bị: lựa chọn các phương tiện, trang thiết bị có sẵn hoặc các trang thiết bị không có sẵn. tuy nhiên cách tốt nhất là sử dụng các loại đã có sẵn để tiết kiệm cả về chi phí và thời gian.
Xác định mối quan hệ giữa phương tiện, trang thiết bị dạy học với các nội dung dạy học.
Soạn tiêu chuẩn kỹ thuật của phương tiện, trang thiết bị dạy học.
Triển khai gồm thử nghiệm và đánh giá về khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học.
Sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học

Ở trường trung học cơ sở có nhiều loại phương tiện, thiết bị dạy học, cho nên các bước sử dụng phương tiện khác nhau là rất khác nhau. Dưới đây chỉ giới thiệu chung về các bước sử dụng trang thiết bị dạy học ở nhà trường trung học cơ sở hiện nay:

Sử dụng vật thật

Giáo viên phải chọn lựa những vật thật có thể đưa vào lớp học và sử dụng đúng lúc ở các giai đoạn khác nhau của quá trình dạy học. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Các thiết bị thí nghiệm

Tạo điều kiện cho sự nghiên cứu có hệ thống, trực quan các hiện tượng, quá trình vật lí hình thành các khái niệm, nghiên cứu các định luật một cách trực tiếp.

Các thiết bị thí nghiệm biểu diễn Đủ lớn.
Kết quả thu được chính xác.
Các thiết bị thực hành Sử dụng đơn giản bằng tay
Việc lắp ráp ít tốn thời gian
Dễ dàng phối hợp, thay đổi các chi tiết
Các dụng cụ đều vững chắc, an toàn và đẹp về hình thức.
Sử dụng mô hình vật chất
Các mô hình vật chất giữ vai trò quan trọng trong dạy học. Chúng sử dụng để minh họa, trực quan hóa các mô hình lý tưởng.
Các mô hình sử dụng trong dạy học có thể là mô hình tĩnh, mô hình động, mô hình phẳng hoặc mô hình không gian.
Sử dụng mô hình vật chất giúp cho học sinh làm quen với một trong các phương pháp nghiên cứu mô hình.
Sử dụng tranh ảnh và bản vẽ có sẵn

Tranh ảnh và các bản vẽ sẵn trên giấy, trên tấm bản trong là một phương tiện dạy học giúp cho sự mô tả các đối tượng, hiện tượng vừa sinh động, vừa tốn ít thời gian trên lớp.

Người ta thường sử dụng các bản vẽ trong trong những trường hợp sau đây: Thông tin cần trình bày nhiều.

Khi nghiên cứu các thiết bị kỹ thuật hoặc xét các hiện tượng cần có sự xuất hiện dần dần từng bộ phận trước mắt học sinh, người ta thường dùng các bản trong vẽ riêng từng bộ phận và xếp dần lên nhau trong quá trình nghiên cứu.

Trong tiết học có sử dụng các tranh ảnh và bản vẽ sẵn, cần lưu ý: chỉ treo chúng lên khi cần thiết và sau khi dùng xong, cần cất đi ngay tránh sự phân tán chú ý của học sinh. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Sử dụng tài liệu in
Sách giáo khoa

Sách giáo khoa là một trong những phương tiện dạy học quan trọng của dạy học ở trường phổ thông và thực hiện đồng thời hai chức năng: là phương tiện làm việc của học sinh và là phương tiện hỗ trợ giáo viên hiểu và thực hiện chương trình dạy học đã quy định.

Để học sinh làm việc có hiệu quả với sách giáo khoa nói riêng với tài liệu in nói chung, điều quan trọng là phải bồi dưỡng cho học sinh năng lực sau:

Tìm thông tin (thông qua mục lục)

Tiếp nhận thông tin (đọc các đoạn văn, xem hình vẽ, tra cứu số liệu… trong sách) Định hình thông tin (gia công thành các ý, gạch chân những ý quan trọng) Chế biến thông tin theo mục đích đặt ra.

Vận dụng thông tin trong phạm vi nhất định (thảo luận, báo cáo).
Việc hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa, giáo viên cần chú ý:

Sự chuẩn bị của học sinh để làm việc với sách giáo khoa là yếu tố quan trọng, giáo viên phải giao cho học sinh dưới dạng một nhiệm vụ học tập (trả lời các câu hỏi), kích thích học sinh làm việc với sách giáo khoa (tìm, tiếp nhận và chế biến thông tin)

Trong giai đoạn mỗi học sinh làm việc tự lực trực tiếp với sách giáo khoa, giáo viên phải lưu ý học sinh thâu tóm nội dung của đoạn sách giáo khoa, rút ra những phát biểu cô đọng (các câu trả lời) cho việc hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Ở giai đoạn đánh giá kết quả làm việc với sách giáo khoa của học sinh, giáo viên phải kiên nhẫn sửa chữa những cái sai, bổ sung những cái chưa đầy đủ.

Sách bài tập

Cũng như sách giáo khoa sách bài tập là phương tiện học tập cơ bản, bởi vì giải bài tập là một trong những phương pháp dạy học cần thiết để rèn luyện cho học sinh kỹ năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

Sách hướng dẫn thí nghiệm

Sách hướng dẫn thí nghiệm bao gồm một hệ thống các bài thí nghiệm thực hành sau khi học sinh đã học xong phần lý thuyết. Việc thực hiện các bài thí nghiệm thực hành thúc đẩy tính tự lực cao của học sinh.

1.4. Lý luận về quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường học cơ sở Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

1.4.1. Khái niệm quản lý khai thác và sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường học cơ sở

Khái niệm quản lý:

Từ điển tiếng Việt định nghĩa về quản lý: tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định [26, tr.1242].

Theo Đại từ điển tiếng Việt: Quản lý là tổ chức, điều khiển hoạt động của một số đơn vị, một cơ quan [33, tr.1363].

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức nhằm đạt mục đích nhất định [27].

Có thể hiểu quản lý là tổ chức và điều hành, điều khiển một tập hợp người trong một đơn vị theo những yêu cầu và nhiệm vụ nhất định, nhằm đạt mục tiêu quản lý.

Quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở là cách thức tổ chức và điều hành của giáo viên đối với học sinh phát hiện ra những khả năng của các phương tiện, thiết bị trong dạy học nhằm đem lại hiệu quả quản lý hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh.

Như vậy, quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở là những tác động có mục đích, có kế hoạch của nhà quản lý đến giáo viên, nhân viên, học sinh, những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường trong việc xây dựng, mua sắm, khai thác và sử dụng có hiệu quả các phương tiện, thiết bị dạy học nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, góp phần hình thành và phát triển năng lực người học.

Quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở nhằm giúp giáo viên khám phá ra các khả năng của các phương tiện nhằm truyền tải tốt nhất các nội dung dạy học đến người học.

Quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở làm tăng hiệu quả dạy học, nhằm đạt mục tiêu của quản lý quá trình dạy học các môn học. Điều này gắn liền với:

Lập kế hoạch, xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học
Tổ chức thực hiện kế hoạch khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học
Chỉ đạo việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học
Kiểm tra, đánh giá công tác khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học

1.4.2. Những thuận lợi, khó khăn trong công tác xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Các thuận lợi

Sự quan tâm lãnh đạo, tạo điều kiện cho công tác này của Ban Giám hiệu nhà trường. Với yêu cầu và thực tiễn đặt ra cho các nhà trường, đội ngũ Ban Giám hiệu luôn chủ động xây dựng trường chuẩn, tăng cường xây dựng và phát triển các trang thiết bị, phương tiện dạy học hiện đại.

Bộ giáo dục và đào tạo đã tổ chức nhiều hội thảo về phương tiện thiết bị dạy học trong thời gian gần đây. Như vậy cho thấy các cấp quản lý rất chú ý đến công tác khai thác và sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học. Hằng năm đã dành kinh phí để mua sắm thêm phương tiện thiết bị dạy học.

Cán bộ thiết bị trường học chuyên trách được đào tạo, bồi dưỡng có năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm. Theo Quyết định Về việc ban hành Quy chế công nhận phòng học bộ môn trường trung học đạt chuẩn quốc gia, số 32/2012/QĐ- BGDĐT, ngày 24 tháng 9 năm 2012 [7]: Mỗi năm cán bộ chuyên trách phòng học bộ môn phải được bồi dưỡng về nghiệp vụ, đối với giáo viên kiêm nhiệm cũng có nhiệm vụ và được bồi dưỡng về nghiệp vụ như cán bộ chuyên trách phòng học bộ môn. Ngoài ra còn có một số văn bản quy định đối với đội ngũ cán bộ thiết bị trường học: Thông tư liên Bộ số 35/TTLB-BGDĐT-BNV, ngày 23/8/2014: Hướng dẫn định mức biên chế viên chức ở các cơ sở giáo dục phổ thông công lập [10]. Theo Thông tư này viên chức làm công tác thiết bị dạy học ở các cơ sở giáo dục phổ thông đã được định biên, là viên chức không thể thiếu ở các trường học; Văn bản số 4089/BGD ĐT- TCCB, ngày 19 tháng 4 năm 2015 Quy định về tiêu chuẩn, tuyển dụng và bồi dưỡng đội ngũ viên chức làm công tác thiết bị dạy học ở các cơ sở giáo dục phổ thông[12] và Quyết định số 74/2015/QĐ-BGDĐT, ngày 05 tháng 12 năm 2015 về việc ban hành Chương trình bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho viên chức làm công tác thiết bị dạy học ở các cơ sở giáo dục phổ thông [10].

Giáo viên nhà trường tích cực tham gia xây dựng, khai thác sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học. Cùng với việc giảng dạy, bản thân mỗi giáo viên để nâng cao hiệu quả các bài giảng không ngừng xây dựng, khai thác các trang thiết bị, phương tiện dạy học, đồng thời hỗ trợ cho những khó khăn của nhà trường về mặt kinh phí mua sắm trang thiết bị, phương tiện phục vụ dạy học.

Học sinh có ý thức, hành vi giữ gìn, tiết kiệm, bảo vệ phương tiện, trang thiết bị dạy học. Việc này được các giáo viên và nhà trường luôn giáo dục học sinh và bản thân mỗi học sinh có ý thức, trách nhiệm bảo vệ tài sản chung, tránh làm hư hại các trang thiết bị dạy học, nhất là các trang thiết bị dạy học hiện đại.

Kinh phí đầu tư của Nhà nước, từ công tác xã hội hóa, địa phương dành đất cho xây dựng cơ bản các hạng mục công trình phục vụ dạy và học từng bước được nâng cao. Trong những năm gần đây Nhà nước, ngành giáo dục đã có những chủ trương đầu tư mạnh mẽ cho việc kiên cố hóa trường học, xây dựng phòng học bộ môn, nhà đa năng, sân chơi, bãi tập để đạt trường chuẩn và cho đến nay nhiều trường trung học cơ sở trên cả nước được công nhận trường chuẩn quốc gia.

Các khó khăn Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Thực tiễn chỉ ra rằng: Năng lực quản lý toàn diện cũng như chuyên sâu của đội ngũ cán bộ quản lý còn hạn chế.Sự tường am về lý luận, thực tiễn trong công tác quản lý khai thác phương tiện, thiết bị dạy học còn ít ỏi. Thực sự còn nhiều cán bộ quản lý và giáo viên chưa xác định được rằng phương tiện, thiết bị dạy học là yếu tố hết sức quan trọng để thực hiện thành công chương trình Giáo dục – Đào tạo, rằng chất lượng dạy học phụ thuộc phần lớn vào phương pháp và phương tiện, thiết bị dạy học.

Chế độ bồi dưỡng, khen thưởng đối với công tác quản lý khai thác, sử dụng phương tiện thiết bị dạy học còn nhiều bất cấp, chưa kích lệ được người cán bộ quản lý.

Hoạt động quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học vẫn chưa có sự gắn kết một cách hiệu quả trong quá trình dạy học, phương tiện, thiết bị chưa gắn kết với nội dung chương trình. Các cấp quản lý có lúc, có nơi chưa quan tâm đúng mức trong công tác quản lý phương tiện, thiết bị dạy học. Chưa thấy hết và chưa làm cho giáo viên, nhân viên và học sinh thấy hết vai trò của khai thác và sử dụng phương tiện thiết bị dạy học.

Nguồn kinh phí hạn hẹp, chưa có sự đầu tư thỏa đáng cho về cơ sở vật chất cho công tác thiết bị dạy học, đó là những khó khăn mà nhiều trường hiện đang gặp phải. Nguồn kinh phí từ đầu tư thường xuyên từ cấp trên cũng như của nhà trường chưa nhiều, kinh phí từ xã hội hóa hiện chiếm tỷ lệ rất nhỏ và chủ yếu ở các trường ngoài công lập, cho nên việc đầu tư mạnh mẽ về kinh phí còn nhiều hạn chế.

Một số trang thiết bị, phương tiện quá cũ, mua sắm chưa phù hợp, thiếu một số trang thiết bị cần thiết. Đó là thực trạng chung mà nhiều trường đang phải đối mặt, chủ yếu là các trường ở vùng điều kiện kinh tế khó khăn, đội ngũ Ban Giám hiệu quan tâm chưa thỏa đáng đến việc sử dụng trang thiết bị dạy học của giáo viên, cũng vì vậy nhiều trường hiện chưa được công nhận đạt trường chuẩn theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Một số giáo viên ngại sưu tầm, tìm kiếm, tự tạo các đồ dùng dạy học hoặc ngại sử dụng các trang thiết bị trong dạy học hoặc chưa thực sự tiết kiệm, sử dụng chưa hiệu quả. Đa số giáo viên này có tư tưởng ngại đổi mới phương pháp dạy học và vẫn coi trọng cách dạy theo hướng truyền thống nên ít cần đến sự hỗ trợ của các phương tiện dạy học, nhất là thiếu sự chủ động tìm hiểu cách sử dụng các trang thiết bị hiện đại vào dạy học. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Việc bảo quản trang thiết bị từ phía cán bộ chuyên trách, giáo viên, học sinh chưa tốt, coi việc bảo quản tài sản của nhà trường là trách nhiệm của đội ngũ lãnh đạo nên việc giữ gìn, bảo quàn của cán bộ trang thiết bị trường học, ý thức và trách nhiệm giữ gìn tài sản chung của nhà trường ở học sinh chưa cao, thêm vào đó là công tác quản lý của Ban Giám hiệu chưa sát sao.

1.4.3. Nội dung quản lý khai thác, sử dụng phương tiện thiết bị dạy học ở trường học cơ sở

Lập kế hoạch, xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học

Lập kế hoạch tổng thể của nhà trường, kế hoạch từng năm học về việc xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học. Có thể tiến hành theo các cách như điều tra cơ bản nhằm xác định hiện trạng của các phương tiện giáo dục, đánh giá mức độ phương tiện, trang thiết bị so với yêu cầu của nhà trường, hiệu quả khai thác các thiết bị hiện có. Nghiên cứu danh mục thiết bị do Bộ Giáo dục ban hành, lựa chọn các thiết bị, phương tiện cần thiết phù hợp với điều kiện của nhà trường. Xác định nguồn kinh phí cần thiết theo các năm học và từng chu kỳ, đồng thời xây dựng kế hoạch tăng cường trang bị và nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị giáo dục. Cần đinh rõ các mốc thời gian tiến hành và thời gian hoàn thành.

Kế hoạch xây và trang bị các phòng học chuyên dụng, phòng học đa năng, phòng học tương tác. Tổ chức, xây dựng, quản lý và sử dụng như thế nào cho hiệu quả mô hình phòng học này là vấn đề mà các cán bộ quản lý, cũng như chuyên môn trong ngành giáo dục đặc biệt quan tâm trong thời gian gần đây. Cho đến này chưa có nhiều trường trung học cơ sở có đầy đủ phòng bộ môn nhạc, họa. Với các trường có điều kiện thì có các phòng thực hành lý, hóa, sinh, tin học… Các trường vùng sâu, vùng xa thì hầu như không có phòng bộ môn.Phòng học bộ môn tạo ra môi trường học tập tích cực, khơi gợi sự hứng thú học tập của học sinh, là cơ sở để nâng cao chất lượng học tập của học sinh. Phòng học bộ môn có nhiều ưu điểm hơn hẳn phòng học truyền thống.

Kế hoạch mua sắm các phương tiện, trang thiết bị dạy học nhằm thay thế, bổ sung các trang thiết bị cũ bị hư hỏng hoặc mua sắm mới bổ sung các trang thiết bị mà nhà trường chưa có. Đảm bảo cho các trường có những trang thiết bị cần thiết, từng bước nâng cao số lượng hiệu quả sử dụng các trang thiết bị đúng với chức năng và khai thác tối đa các thiết bị được trang cấp.

Kế hoạch sử dụng nguồn kinh phí đầu từ từ phía nhà nước và từ phía các lực lượng xã hội đóng góp qua xã hội hóa giáo dục. Kinh phí được cấp để mua sắm trang thiết bị dạy học trong các nhà trường trung học cơ sở là kinh phí chi cho đầu tư phát triển nên không nhiều nên việc sự dụng hiệu quả nguồn kinh phí này là đặc biệt cần thiết, một số trường đã kêu gọi sự xã hội hóa song thực tế kết quả chưa cao. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Kế hoạch huy động sự sưu tầm, sáng chế, tự tạo các phương tiện, đồ dùng dạy học để tăng tính chủ động của cả giáo viên và học sinh cũng như khả năng khai thác hết các tính năng của các phương tiện, thiết bị vào dạy và học trong nhà trường.

Kế hoạch sử dụng, khai thác cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học. Thực hiện các biện pháp cụ thể để bảo quản tốt trang thiết bị dạy học, hạn chế tối đa làm hư hỏng, mất mát thiết bị dạy học. Khi dạy tiết thực hành, giáo viên bộ môn có kế hoạch mượn dụng cụ thực nghiệm trước 3 ngày. Khi sử dụng cần đảm bảo kỹ và dạy xong phải trả thiết bị dạy học sớm tránh hư hao, thất lạc.Bảo quản tốt tài sản hiện có, sửa chữa phương tiện, thiết bị dạy học hư hỏng nhẹ. Thường xuyên vệ sinh dụng cụ thí nghiệm và các phòng thiết bị, thực hành.

Kế hoạch bảo quản, kiểm kê, thanh lý, bổ sung phương tiện, trang thiết bị dạy học: Có kế hoạch giới thiệu thiết bị dạy học và tổ chức cho giáo viên mượn sử dụng kịp thời để tránh ảnh hưởng việc dạy và học của giáo viên và học sinh. Có kế hoạch kiểm kê toàn bộ thiết bị để bảo dưỡng. Thực hiện công tác kiểm kê đầu năm, cuối học kỳ I và cuối năm. Đôn đốc thường xuyên, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất công tác sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên và học sinh. Hằng tháng cán bộ, giáo viên quản lý thiết bị dạy học phải thống kê, đánh giá mức độ tỷ lệ % (số liệu cụ thể) việc sử dụng thiết bị dạy học của mỗi giáo viên bộ môn so với kế hoạch đăng ký từ đầu năm học, kịp thời chỉnh đốn ngay việc sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên không đủ số tiết quy định hoạch mang tính đối phó.

Kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ thiết bị trường học. Các đơn vị trường học tuyển dụng, bố trí sắp xếp nhân sự làm viên chức thiết bị dạy học và tạo điều kiện để viên chức làm công tác thiết bị dạy học được đào tạo đúng chuyên ngành hoặc tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ theo Chương trình đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành tại Quyết định số 74/2015/QĐ-BGDĐT ngày 05/12/2015 [10]. Đối tượng bồi dưỡng, đào tạo gồm viên chức đang làm công tác thiết bị dạy học trong các cơ sở giáo dục phổ thông, người có trình độ nghề nghiệp từ Trung cấp chuyên nghiệp trở lên sẽ được tuyển vào làm viên chức làm công tác thiết bị dạy học.

Tổ chức thực hiện kế hoạch Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Xây dựng và thực hiện các quy định về việc khai thác, sử dụng, bảo quản phương tiện, trang thiết bị dạy học. Điều này góp phần vào việc nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng phương tiện dạy học của giáo viên và trách nhiệm của học sinh sau mỗi tiết học. Thực chất những quy định đặt ra giới hạn để người quản lý và người sử dụng phối hợp một cách đồng bộ giữa hai bên.

Tổ chức các bộ phận phụ trách công tác trang thiết bị dạy học và phân công trách nhiệm cho các bộ phận, cá nhân phụ trách triển khai công việc. Như vậy các cá nhân được giao nhiệm vụ sẽ chủ động thực hiện theo đúng yêu cầu chỉ đạo của Ban Giám hiệu và thực hiện đầy đủ theo quy trình chuyên môn đối với cán bộ phục trách trang thiết bị dạy học.

Cử cán bộ tham gia dự các khóa bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ về công tác trang thiết bị dạy học, nhằm cập nhật, bổ sung các kiến thức mới về quản lý, khai thác và sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học, nhất là các trang thiết bị dạy học mới được trang cấp.

Phối hợp giữa ban giám hiệu, cán bộ phụ trách trang thiết bị, các tổ bộ môn và giáo viên trong công tác quản lý tạo sự đồng bộ giữa bộ phận chỉ đạo với bộ phận quản lý chuyên môn và bộ phận trực tiếp dụng.

Tổ chức kiểm tra, đánh giá công tác quản lý, xây dựng, mua sắm, khai thác, sử dụng, bảo quản, thanh lý, bổ sung trang thiết bị. Đảm bảo việc mua sắm đúng với quy định của Bộ Giáo dục, tránh tình trạng lãng phí hoặc mưa sắm không đúng với yêu cầu giảng dạy trong nhà trường. Điều này cần căn cứ Hướng dẫn số 6817/BGD&ĐT- CSVC TBTH ngày 11 tháng 8 năm 2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc Hướng dẫn mua sắm, bảo quản thiết bị dạy học cấp Tiểu học và Trung học cơ sở [12].

Chỉ đạo của Hiệu trưởng trong việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở
Vai trò của Hiệu trưởng trong quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở

Điều 54, Luật Giáo dục 2013 chỉ rõ: Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận [27, tr.45].

Hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm trước về quản lý, sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị, tài sản chưa đúng quy định, gây lãng phí tại đơn vị. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Kiểm tra tu bổ, sửa chữa và mua sắm thường xuyên các thiết bị đáp ứng mọi hoạt động phục vụ cho dạy học.

Trao quyền quản lý, sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học cho các cá nhân chịu trách nhiệm ở các nhóm, lớp, phòng làm việc, tài sản công nói chung.

Tăng cường sự quản lý nhằm đảm bảo sử dụng có hiệu quả tài sản hiện có cũng như bảo quản, sửa chữa bổ sung tài sản kịp thời phục vụ công tác dạy học, tránh thất thoát, lãng phí tài sản của nhà trường.

Theo dõi, chỉ đạo việc nghiên cứu khai thác sử dụng, bảo quản các tài sản, trang thiết bị dạy học được giao cho các cá nhân quản lý trên sổ sách và sổ theo dõi sử dụng.

Kiểm tra, đánh giá công tác quản lý, sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị đồ dùng đồ chơi đã được giao. Chỉ đạo thực hiện, đánh giá công tác sử dụng thiết bị dạy học, thực hành của giáo viên trong Tổ.

Chỉ đạo của Hiệu trưởng trong việc quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở

Chỉ đạo việc lập kế hoạch, xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học để thuận tiện cho hoạt động quản lý của Ban Giám hiệu nhà trường cũng như thuận tiện cho việc các giáo viên sử dụng trang thiết bị cho các giờ dạy. Trên có sở đó có báo cáo hàng quý, từng học kỳ và theo năm học về thực trạng sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học của giáo viên và học sinh nhằm nâng cao hiệu quả dạy học và hiệu quả học tập của học sinh theo hướng phát triển năng lực thực hành ở người học.

Chỉ đạo việc tổ chức thực hiện kế hoạch theo các văn bản hướng dẫn của ngành giáo dục, theo sự chỉ đạo của Ban Giám hiệu nhà trường, đáp ứng việc xây dựng trường chuẩn quốc gia, đồng thời xây dựng nề nếp dạy học cũng như quản lý trang thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới.

Chỉ đạo đội ngũ cán bộ phụ trách trang thiết bị dạy học đổi mới phương pháp quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học. Từ việc quản lý theo cách truyền thống như vào sổ nhật ký hàng ngày về việc mượn và trả sang việc ứng dụng công nghệ thông tin, ứng dụng tin học vào quản lý nhằm tăng cường hiệu quả làm việc của cán bộ phụ trách trang thiết bị dạy học.

Chỉ đạo bồi dưỡng, đánh giá cán bộ phụ trách phương tiện, thiết bị dạy học để có cơ sở phân loại, khen thưởng đúng với yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Mặt khác, góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng quản lý, khai thác phương tiện, thiết bị dạy học đối với cán bộ phụ trách nhằm hướng đến việc tăng cường hiệu quả sử dụng phương tiện dạy học trong các nhà trường trung học cơ sở đạt kết quả tốt, cũng như chất lượng học tập, năng lực vận dụng kiến thức của người học không ngừng được cải thiện. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Chỉ đạo việc phối hợp đồng bộ các lực lượng trong việc quản lý, khai thác và sử dụng trang thiết bị dạy học, tạo sự phối hợp đồng bộ từ chỉ đạo của hiệu trưởng đến quản lý của cán bộ phụ trách và người sử dụng là giáo viên và học sinh có sự thống nhất chặt chẽ.

Mối quan hệ giữa chỉ đạo của Hiệu trưởng với tổ trưởng chuyên môn, với giáo viên, nhân viên phụ trách trang thiết bị trường học

Hiệu trưởng chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch khai thác, quản lý và sử dụng trang thiết bị đối với từng môn học. Ngược lại, trưởng bộ môn báo cao Hiệu trưởng về tình hình sử dụng, khai thác trang thiết bị dạy học của giáo viên bộ môn theo định kỳ hoặc đột xuất.

Hiệu trưởng quản lý trang thiết bị trường học theo qui định, theo dõi việc nhân viên phụ trách thiết bị trường học cho giáo viên, học sinh khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học. Chỉ đạo việc lập kế hoạch khai thác, sử dụng và sửa chữa định kỳ, đột xuất cơ sở vật chất bao gồm: tài sản, phòng học, phòng máy, hội trường, phòng họp, trang thiết bị, công cụ, dụng cụ lao động, học tập cho toàn Trường.

Hướng dẫn và kiểm tra việc quản lý khai thác và sử dụng cơ sở vật chất phục vụ dạy học.

Nhân viên phụ trách thiết bị trường học chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về quản lý trang thiết bị trường học, trước các Đoàn thanh tra, kiểm tra theo yêu cầu.

Hàng quý hoặc định kỳ theo năm học nhân viên phụ trách trang thiết bị trường học báo cáo hiệu trưởng về tình hình sử dụng khai thác trang thiết bị của giáo viên và học sinh.

Kiểm tra, đánh giá công tác thiết bị dạy học
Thường xuyên kiểm tra, đánh giá số lượng, chất lượng các trang thiết bị dạy học
Nội dung kiểm tra, phương pháp, tiến hành kiểm tra giám sát

Nội dung kiểm tra: Kiểm tra tình hình thực tế hoạt động việc bảo quản, khai thác đưa thiết bị dạy học vào sử dụng hiệu quả trong các đơn vị trường học; công tác bảo quản. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Đối chiếu hóa đơn chứng từ, biên bản bàn giao thiết bị, đồ dùng dạy học của nhà trường với đơn vị cung ứng về đầu tư mua sắm trang thiết bị, đồ dùng dạy học theo năm học.

Công tác chỉ đạo, kiểm tra nội bộ của nhà trường, tình hình triển khai phân công giao trách nhiệm cụ thể các tổ, cán bộ giáo viên phụ trách.

Bố trí sắp xếp các phòng kho, phòng học bộ môn, đồ dùng dạy học theo phân môn, lớp; ý thức giữ gìn, bảo quản đồ dùng sau khi sử dụng của cán bộ giáo viên, nhân viên, hồ sơ sổ sách theo quy định của cán bộ phụ trách thiết bị.

Công tác sử dụng, việc xây dựng kế hoạch tháng, quý, năm học về sử dụng thiết bị dạy học của nhà trường, cán bộ giáo viên phụ trách thiết bị.Giáo viên đăng ký sử dụng thiết bị dạy học đối chiếu với tiết dạy của giáo viên với sổ đăng ký, nội quy sử dụng thiết bị dạy học, nội quy phòng học bộ môn, phòng thực hành được Ban giám hiệu phê duyệt.

Phương pháp kiểm tra giám sát: Kiểm tra định kỳ theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất.

Tiến hành kiểm tra, giám sát: Phòng Giáo dục ban hành quyết định thành lập đoàn kiểm tra, giám sát, xây dựng đề cương kiểm tra việc hoạt động bảo quản đưa thiết bị dạy học vào sử dụng tại các đơn vị trường học trực thuộc.Đoàn kiểm tra, giám sát họp với Ban giám hiệu, đại diện các đoàn thể, tổ trưởng, nhóm trưởng các đơn vị trường được kiểm tra thống nhất nội dung làm việc, cách thức kiểm tra.Các thành viên trong đoàn kiểm tra, giám sát thực hiện nhiệm vụ được trưởng đoàn kiểm tra giám sát phân công, kiểm tra theo kế hoạch. Nhà trường chuyển báo cáo việc thực hiện hoạt động bảo quản. khai thác sử dụng thiết bị dạy học cho đoàn kiểm tra, chuẩn bị các hồ sơ cần thiết theo quy định, theo yêu cầu của đoàn kiểm tra.Đoàn kiểm tra nghiên cứu báo cáo của nhà trường đồng thời tiến hành kiểm tra thực tế đối chiếu với hồ sơ, sổ sách theo dõi việc sử dụng bảo quản thiết bị dạy học của các đơn vị trường để đưa ra những mặt mạnh, mặt hạn chế và nguyên nhân; đoàn kiểm tra tiếp thu những đề xuất, kiến nghị để có những biện pháp, giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn cũng như kịp thời uốn nắn những vi phạm, lệch lạc trong quá trình thực hiện hoạt động bảo quản và khai thác sử dụng thiết bị dạy học trong trường học.

Kiểm tra việc giáo viên, học sinh tham gia xây dựng, sưu tầm, sử dụng trang thiết bị, đồ dùng dạy học, qua đó đánh giá được sự chủ động, tính sáng tạo của giáo viên trong việc làm đồ dùng, phương tiện dạy học. Trên cơ sở đó có kế hoạch quản lý và chỉ đạo khuyến khích giáo viên tiếp tục tham giao vào việc sưu tầm, khai thác và sử dụng hiệu quả các loại trang thiết bị dạy học. Phát động phong trào thi đua làm đồ dùng dạy học theo khối và khuyến khích mỗi cá nhân tự làm thêm đồ dùng để phục vụ giảng dạy. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Kiểm tra, thanh lý, bổ sung, phương tiện, trang thiết bị dạy học. Quán triệt và nâng cao ý thức, trách nhiệm, bảo quản, khai thác sử dụng của cán bộ quản lý, giáo viên, cán bộ phụ trách thiết bị, xác định rõ số lượng, chất lượng các phương tiện, trang thiết bị hiện có. Trên cơ sở đó có kế hoạch thanh lý cũng như mua sắm mới các phương tiện cần thiết, đồng thời báo cáo lên cấp trên để được trang cấp những phương tiện, thiết bị nhà trường còn thiếu.

Động viên, khen thưởng, nhắc nhở, uốn nắn cán bộ giáo viên về công tác khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở để các giáo viên, cán bộ thiết bị trường học thấy được trách nhiệm cũng như nâng cao vai trò của bản thân trong việc sử dụng, bảo quản đồ dùng, thiết bị dạy học vì trách nhiệm chung. Rút kinh nghiệm, hoàn thiện các biện pháp quản lý việc xây dựng, khai thác,

sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học nhằm phát hiện, đánh giá những ưu điểm, hạn chế của trong việc quản lý, sử dụng các trang thiết bị dạy học ở các trường, đồng thời có thể vận dụng kinh nghiệm của các trương đạt nhiều thành tích cao trong việc khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học, nhất là với những phương tiện, thiết bị dạy học hiện đại.

1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới việc xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở

1.5.1. Các yếu tố chủ quan

Sự quan tâm, tinh thần trách nhiệm, năng lực quản lý của Ban Giám hiệu nhà trường là một trong những khích lệ đáng kể để giáo viên, cán bộ quản lý trang thiết bị trường học bảo quản, sử dụng và sáng tạo trong việc thiết kế, tạo ra những đồ dùng dạy học có hiệu quả. Bên cạnh đó, sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường cũng thể hiện sự quan tâm đối với chất lượng dạy và học ở nhà trường.Sự quan tâm lãnh đạo của các cấp, sự chủ động của Ban Giám hiệu nhà trường, sự chủ động của cán bộ quản lý trang thiết bị trường học tạo sự đồng bộ giữa các cấp quản lý, đồng thời tạo cho đội ngũ giáo viên và học sinh ý thức, trách nhiệm trong khám phá, sử dụng các trang thiết bị hiệu quả nhất.

Cán bộ phụ trách trang thiết bị có kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, tay nghề, nhiệt tình và có trách nhiệm, đó vừa là nhân tố quan trọng để xây dựng, phát triển hệ thống trang thiết bị trong nhà trường, vừa là động lực góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng dạy và học. Khi cán bộ thiết bị trường học có kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, có kinh nghiệm sẽ hỗ trợ đắc lực và tạo được ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả sử dụng các trang thiết bị của giáo viên cũng như sự say mê, sáng tạo trong học tập cho học sinh, truyền cảm hứng để học sinh say mê với những môn học, các nội dung mà học sinh yêu thích. Đội ngũ cán bộ thiết bị trường học được đào tạo đạt chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ cũng là một nhân tố quan trọng để được công nhận trường chuẩn. Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Giáo viên quan tâm và thể hiện hành động tích cực xây dựng, tìm kiếm, sáng chế đồ dùng dạy học, sử dụng có kết quả trang thiết bị dạy học vào các giờ học, làm cho các giờ học thêm sinh động bởi một trong con đường quan trọng của nhận thức không chỉ bằng những gì được nghe, được nhìn mà còn được thực hành trên các trang thiết bị, học sinh sẽ ghi nhớ có ý nghĩa và nhớ kỹ bài học. Việc trang cấp cá trang thiết bị dạy học hiện còn khiêm tốn, đa phần chưa đáp ứng được yêu cầu dạy học trong các trường trung học cơ sở, nhất là đối với các trường ở những địa bàn khó khăn, nên việc động viên, khuyến khích giáo viên tích cực tham gia làm đồ dùng dạy học để vừa bổ sung phương tiện, thiết bị dạy học cho nhà trường và nâng cao hiệu quả các bài dạy, tiết dạy thêm sinh động, hấp dẫn học sinh.

Học sinh có ý thức trách nhiệm trong việc xây dựng, sử dụng phương tiện, bảo quản trang thiết bị học tập bởi học sinh chính là đối tượng thụ hưởng những trang thiết bị phục vụ cho dạy học. Các trang thiết bị được khai thác không chỉ từ phía giáo viên mà còn từ phía học sinh sẽ tạo được sự cộng hưởng trong việc phát huy hiệu quả của những đồ dùng dạy học. Học sinh được trải nghiệm thực tế trên các đồ dùng, phương tiện dạy học, không chỉ biết được ý nghĩa, chức năng của chúng mà còn có ý thức giữ gìn, bảo quản chính các đồ vật mà bản thân đã sử dụng và thực hành trong các bài học. Do vậy, một trong những cách quan trọng để giáo dục ý thức giữ gìn đồ dùng, thiết bị dạy học chính là học sinh được giáo dục trên các đồ vật thật. Vì thế, ý thức bảo quản đồ dùng, đồ chơi cũng có ý nghĩa quan trọng và có ảnh hưởng đến việc quản lý khai thác phương tiện, thiết bị dạy học.

1.5.2. Các yếu tố khách quan

Sự quan tâm của các cấp quản lý lãnh đạo ở địa phương, ngành giáo dục tạo mọi điều kiện kinh phí đầu tư, đào tạo bồi dưỡng cán bộ thiết bị dạy học cho nhà trường. Sự quan tâm của lãnh đạo các cấp, trước hết là của chính quyền địa phương sẽ huy động được nguồn lực quan trọng chính là sự động viên về tinh thần, sau đó là về mặt vật chất. Sự quan tâm của ngành giá dục, cấp quản lý gần nhất là Phòng Giáo dục và Đào tạo luôn là chỗ dựa vững chắc trong chỉ đạo chuyên môn cũng như trong trang cấp cấp đồ dùng, thiết bị dạy học và có những đánh giá xác đáng về hiệu quả khai thác, sử dụng trang thiết bị dạy học và có những gợi ý, hướng dẫn để tiếp tục nâng cao hiệu quả sử dụng và khai thác ngày càng tốt hơn với các thiết bị dạy học đã có.

Sự đóng góp của xã hội, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp, cha mẹ học sinh về phương tiện, điều kiện, trang thiết bị dạy học. Đó là nguồn lực quan trọng từ việc xã hội hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhất là đối với các trường ở địa bàn có điều kiện kinh tế phát triển sẽ có sự đóng góp tích cực từ việc xã hội hóa, bởi các nguồn lực phục vụ cho công tác dạy và học trong nhân dân rất đa dạng, phong phú. Ngoài ra, nhân dân còn tham gia giám sát, phản biện chính với những trang thiết bị để giúp nhà trường quản lý và giúp giáo viên sử dụng các thiết bị dạy học ngày càng hiệu quả.

Cơ chế, chính sách của Nhà nước, của các Bộ, ngành có liên quan, tạo điều kiện phát huy và tự chủ trong công tác thiết bị trường học. Trên thực tế, việc trang cấp cơ sở vật chất, phương tiện, thiết bị dạy học không chỉ là trách nhiệm của Bộ Giáo dục hay của riêng ngành giáo dục mà cần đến sự quan tâm, hỗ trợ của nhiều cấp, nhiều ngành. Vì vậy, sự quan tâm nhiều mặt, trong đó có sự hỗ trợ về kinh phí có ảnh hưởng quan trọng đến việc đầu tư mua sắm các trang thiết bị dạy học trong các trường phổ thông. Việc xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp là yêu cầu quan trọng, là hành lang pháp lý cần thiết để các Bộ, ngành có căn cứ đầu tư cho các trường về xây dựng, mua sắm cơ sở vật chất. Chủ trương, chính sách của Nhà nước về giáo dục không chỉ có tác động ở một khía cạnh nào trong các nhà trường phổ thông mà có tác động tổng thể đến toàn bộ các mặt, nhất là chất lượng giáo dục, cũng vì vậy, Nhà nước cần có cơ chế phù hợp trong việc chỉ đạo các cấp, các ngành đầu tư mạnh mẽ về cơ sở vật chất phục vụ cho việc nâng cao chất lượng dạy của giáo viên và chất lượng học của học sinh.

Tiểu kết chương 1 Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

Cho đến nay, trên thế giới và Việt Nam đã có những nghiên cứu về quản lý, khai thác sử dụng các trang thiết bị trong dạy học nói chung và ở nhà trường phổ thông nói riêng. Các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào khía cạnh quản lý ứng dụng các trang thiết bị dạy học hiện đại và đi liền với đó là việc trang bị cho giáo viên những kỹ năng để sử dụng các phương tiện dạy học hiệu quả.

Trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề lý luận về sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở, tác giả luận văn đưa ra quan niệm: Biện pháp khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở là cách thức phát hiện ra những khả năng của các phương tiện, thiết bị trong dạy học nhằm đem lại hiệu quả của hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh.

Quan niệm về quản lý khai thác, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở: là những tác động có mục đích, có kế hoạch của nhà quản lý đến giáo viên, nhân viên, học sinh, những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường trong việc xây dựng, mua sắm, khai thác và sử dụng có hiệu quả các phương tiện, thiết bị dạy học nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, góp phần hình thành và phát triển năng lực người học.

Trong quá trình quản lý, khai thác sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học cần xác định được những thuận lợi, khó khăn; xác định được vai trò, tác dụng của việc khai thác, sử dụng các phương tiện, trang thiết bị dạy học nhằm thực hiện có hiệu quả công việc xây dựng, khai thác phương tiện đồ dùng dạy học.

Việc quản lý sử dụng có hiệu quả phương tiện thiết bị dạy học ở các trường học thể hiện qua các công việc: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo của hiệu trưởng và kiểm tra, đánh giá công tác sử dụng, khai thác thiết bị dạy học.

Các yếu tố khách quan, chủ quan đều có ảnh hưởng tới việc xây dựng, khai thác, sử dụng phương tiện, trang thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở. Các yếu tố chủ quan như: Sự quan tâm, tinh thần trách nhiệm, năng lực quản lý của Ban Giám hiệu nhà trường; cán bộ phụ trách trang thiết bị có kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, tay nghề,… Các yếu tố khách quan như: Sự quan tâm của các cấp quản lý lãnh đạo ở địa phương, ngành giáo dục; sự đóng góp của xã hội, cơ chế, chính sách của Nhà nước, của các Bộ, ngành có liên quan,… Luận văn: Quản lý phương tiện thiết bị dạy học ở các trường THCS.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Luận văn: Thực trạng QL phương tiện thiết bị dạy học trường THCS

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://dichvuvietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: lamluanvan24h@gmail.com

Post Views: 91