Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Dạy học là một trong những hoạt động đặc thù của xã hội nhằm truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm của các lĩnh vực khác nhau cho người học. Dạy học cũng là quá trình gồm hoạt động dạy và hoạt động học nhằm hình thành năng lực và phẩm chất ở người học tính tự giác, tích cực, chủ động, tự điều chỉnh hoạt động nhận thức của mình dưới sự điều khiển chỉ đạo, tổ chức hướng dẫn của giáo viên. Trong các nhà trường mọi hoạt động đều hướng vào phục vụ hoạt động dạy học trong đó quản lí hoạt động dạy học là công việc trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng dạy học, đảm bảo mục tiêu của mọi hoạt động giáo dục.

Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28/8/2014 của Bộ GD&ĐT về Ban hành Quy định đánh giá học sinh tiểu học được coi là bước khởi điểm đột phá về thực hiện NQ số: 29 – NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2023 “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” [5]. Sau 2 năm thực hiện Thông tư 30/2014 đã được điều chỉnh, bổ sung bởi Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT, tuy nhiên về căn bản vẫn giữ mục tiêu và yêu cầu về đánh giá học sinh trên 3 phương diện, gồm: kiến thức-kĩ năng, năng lực và phẩm chất; thay cho Thông tư 32/2019/TT- BGDĐT trước đây chủ yếu trên 2 mặt kiến thức-kĩ năng và hạnh kiểm (đạo đức) [6]. Như vậy, Thông tư 30/2014 vẫn được Thông tư 22/2016 giữ nguyên nội dung “Giúp giáo viên điều chỉnh, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm ngay trong quá trình và kết thúc mỗi giai đoạn dạy học, giáo dục; kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến bộ của học sinh để động viên, khích lệ và phát hiện những khó khăn chưa thể tự vượt qua của học sinh để hướng dẫn, giúp đỡ; đưa ra nhận định đúng những ưu điểm nổi bật và những hạn chế của mỗi học sinh để có giải pháp kịp thời nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động học tập, rèn luyện của học sinh; góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học” [6]. Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển năng lực, phẩm chất của người học được Đảng và Nhà nước coi đây là công việc hết sức trọng đại, cần phải phát huy trí tuệ của toàn Đảng toàn dân, huy động các nguồn lực… cho sự nghiệp giáo dục. Tổ chức dạy học nhằm giúp học sinh hình thành và phát triển năng, phẩm chất cũng không phải là mới tuy nhiên để quá trình tổ chức dạy học phát huy năng lực, phẩm chất cá nhân, tạo điều kiện cho học sinh phát huy được tính sáng tạo và phối hợp, tương trợ lẫn nhau trong mỗi tiết học, mỗi buổi học và từng năm học thì việc quản lí hoạt động dạy học vẫn tiếp tục cần nghiên cứu. Những kết quả nghiên cứu mới nhằm bổ sung ngày càng hoàn thiện hơn theo hướng dạy học nhằm hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực cho người học và bồi dưỡng giáo viên thiết kế bài giảng cụ thể theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất người học. Các trường tiểu học nói chung và các trường tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, Hà Nội nói riêng đã và đang có nhiều thành tích trong hoạt động dạy và học, chất lượng giáo dục có nhiều chuyển biến tích cực song cũng tồn tại một số bất cập chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay như việc tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực, hoạt động kiểm tra, đánh giá… Từ yêu cầu trong thực tế nói trên, tác giả chọn vấn đề “Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu của mình.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Giáo dục luôn là mối quan tâm hàng đầu của mọi quốc gia trên thế giới từ xa xưa cho tới ngày nay. Nhà giáo dục Khổng Tử của Trung Quốc (551- 479 TCN) luôn coi trọng việc tự học, tự rèn luyện, tu thân, phát huy mặt tích cực, sáng tạo, năng lực nội sinh, dạy học sát đối tượng, cá biệt hoá đối tượng. Đến cuối thế kỷ XIV, dạy học được nhiều nhà giáo dục quan tâm, nổi bật nhất trong thời kỳ đó là: Cômenki (1592 – 1670), ông đã đưa ra quan điểm giáo dục phải thích ứng với tự nhiên. Theo ông, quá trình dạy học để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật, hiện tượng do học sinh tự quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết, không nên dùng uy quyền bắt buộc, gò ép học sinh chấp nhận bất kì một điều gì và ông đã nêu ra một số nguyên tắc dạy học có giá trị rất lớn đó là: nguyên tắc trực quan; nguyên tắc phát huy tính tự giác tích cực của học sinh; nguyên tắc hệ thống và liên tục; nguyên tắc củng cố kiến thức; nguyên tắc giảng dạy theo khả năng tiếp thu của học sinh (vừa sức); dạy học phải thiết thực; dạy học theo nguyên tắc cá biệt…Vào những năm đầu thế kỉ XX, tư tưởng tổ chức đời sống xã hội ngay trong trường học, đã được các nhà giáo dục quan tâm nghiên cứu sâu sắc. R.Cousinet (1881 – 1973) – nhà giáo dục Pháp: “Phải tổ chức nhà trường sao cho trở thành môi trường mà trẻ em có thể sống bằng cách tạo nên biện pháp phù hợp về mặt tâm lý, cũng như về mặt giáo dục. Khi tổ chức hoạt động dạy học phải lưu ý: tạo cho người học khả năng hòa hợp với cộng đồng; tạo cho người học thói quen làm việc không cần kiểm soát của người dạy; khắc phục được tình trạng lười suy nghĩ của người học” [2, tr26]. Nhiều nhà giáo dục tiêu biểu xuất hiện khoảng cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX như John Dewey (1859 – 1952), A.Macarenco (1888 – 1938), Jean Piaget (1896 – 1980)… cũng có quan điểm hướng đến sự tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học [31, tr162- 164].

Về quản lí dạy học, trong quá trình phát triển giáo dục Xô Viết (cũ), nhiều nhà nghiên cứu khoa học giáo dục đã lần lượt cho ra đời những tài liệu vừa có tính khoa học, vừa có tính thực tiễn về quản lí hai quá trình sư phạm chủ yếu diễn ra trong nhà trường: quản lí quá trình dạy học (trong đó có quản lí hoạt động dạy học) và quản lí quá trình giáo dục . Sự tập trung của những kiến giải đó được thể hiện cụ thể trong các tác phẩm xuất bản vào giữa những năm 70. Đặc biệt, M.I Kôndakốp, nhà lý luận và hoạt động thực tiễn xuất sắc của Liên Xô (cũ) đã dày công nghiên cứu những vấn đề về quản lí giáo dục [34]. Trong những công trình nghiên cứu của mình, các nhà nghiên cứu quản lí giáo dục Xô Viết cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên” [49]. Đó chính là quản lí hoạt động dạy học. Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Ở nước ta, trong thời gian gần đây, đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện về giáo dục, nhiểu tác giả đã đưa ra những đề xuất về đổi mới phương pháp dạy học. Các tác giả cho rằng, cần tổ chức hoạt động dạy học hướng vào tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học. Về mặt lý luận chung hoạt động dạy học, tác giả Thái Duy Tuyên đã đề cập đến những cơ sở phương pháp luận chung nhất như: Quan điểm tiếp cận phức hợp, hệ thống cấu trúc, mô hình… để nghiên cứu các vấn đề cơ bản của hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục. Đó là, hệ thống những quy luật dạy học được tác giả giới thiệu với 3 dạng: những quy luật chung nhất, những quy luật chung và những quy luật đặc thù; đồng thời trình bày phương pháp phối hợp các quy luật dạy học trong giảng dạy. Tác giả cũng đề cập đến những vấn đề bức xúc của giáo dục như: giáo dục đạo đức, bồi dưỡng nhân tài, giáo dục gia đình, kế hoạch hóa giáo dục…; qua đó, tác giả đã tìm ra biện pháp giải quyết đúng đắn. Tuy nhiên, những vấn đề trên mang tính khái quát cao, có nghĩa về lý luận, vấn đề đặt ra là tác giả chưa đề cập đến tổ chức hoạt động dạy học ở nhà trường tiểu học trên cơ sở lấy năng lực của học sinh làm mục tiêu dạy học [43]. Tác giả Nguyễn Hữu Châu cho thấy hệ thống cấu trúc của quá trình dạy học bao gồm những thành tố cơ bản: các mô hình dạy học, các cách tiếp cận và phương pháp dạy học, các kĩ thuật dạy học, những hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động dạy học… Tác giả có quan điểm rõ ràng trong quá trình dạy phải thể hiện một cách sinh động và cụ thể các tư tưởng của chương trình giáo dục, đồng thời cũng chỉ rõ, chủ thể phải biết thiết kế và tổ chức chương trình nói chung, có tinh thần hướng đến cá nhân người học; khi xây dựng chương trình phải đặt ra những vấn đề ảnh hưởng của giao tiếp đến chất lượng giảng dạy của giáo viên và các phương pháp dạy học tích cực. Đây là những điểm mạnh được tác giả trình bày rõ, tuy nhiên chưa cụ thể được cách thức xây dựng mô hình tổ chức hoạt động dạy học, mục tiêu, nội dung dạy học quy trình tổ chức dạy học ở nhà trường tiểu học lấy năng lực của học sinh làm mục tiêu dạy học [11].

Đề cập đến công tác quản lí, nhiều tác giả như Nguyễn Minh Hạc, Nguyễn Hữa Châu, Nguyễn Cảnh Toàn, Đặng Quốc Bảo, Đặng Bá Lâm, Vũ Dũng, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Thị Mai Lan, Phạm Viết Vượng,… đã đi sâu vào lí luận quản lí giáo dục, quản lí các hoạt động trong nhà trường.

Một số tác giả đã đề cập đến quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên nhưng chưa đi sâu quản lí hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên các trường tiểu học như tác giả Vũ Dũng, Nguyễn Thị Mai Lan (2023), Tâm lí học quản lí, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội.

Nguyễn Nghĩa Dũng với đề tài “Thực trạng quản lí việc thực hiện chương trình dạy học của hiệu trưởng các trường Tiểu học tại quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh” (2016), cán bộ quản lí trong nước cũng đầu tư nghiên cứu về biện pháp quản lí nhà trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học [13]. Nguyễn Thị Tuyết Mai với đề tài “Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng” (2016) [32]…

Tóm lại vấn đề về quản lí dạy học đã được nhiều tác giả quan tâm tìm hiểu nhằm hướng đến nâng cao chất lượng dạy học. Song nghiên cứu quản lí dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội lại là vấn đề ít được nghiên cứu.

3. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

3.1. Mục đích nghiên cứu

Đề xuất biện pháp tăng cường quản lí dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội nhằm nâng cao chất lượng dạy học.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

• Nghiên cứu cơ sở lí luận về dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường tiểu học.
• Khảo sát thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.
• Đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

4. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu

• Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội

4.2. Khách thể nghiên cứu

• Hoạt động dạy học và quản lí hoạt động dạy học ở trường các trường Tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

4.3. Phạm vi nghiên cứu Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng quản lí hoạt động dạy học ở các trường Tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội. Từ đó đề xuất biện pháp quản lí dạy học ở các trường Tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Nội theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Tiến hành điều tra bằng phiếu hỏi, phỏng vấn: 35 cán bộ quản lí, 225 giáo viên, 100 phụ huynh của các trường tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1. Phương pháp luận

Nghiên cứu được tiến hành dựa trên cơ sở một số nguyên tắc phương pháp luận của quản lí giáo dục. Cụ thể như sau:

Nguyên tắc hoạt động: Khi nghiên cứu quản lí hoạt động dạy học ở các trường Tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội cần nghiên cứu các hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh tại trường, các hoạt động hỗ trợ của cán bộ nhà trường, các hoạt động chỉ đạo quản lí của Ban Giám hiệu nhà trường về công tác này. Trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh tiểu học.

Nguyên tắc tiếp cận hệ thống: Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Đề tài nghiên cứu quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội là xem xét các mối quan hệ biện chứng của các thành tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp, các nội dung quản lí và các điều kiện đảm bảo cho hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

Nguyên tắc phát triển: Khi nghiên cứu về quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh phải nghiên cứu trong sự vận động, biến đổi, tương tác qua lại giữa toàn bộ các hoạt động trong quá trình quản lí và quá trình hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh. Thấy được sự vận động, phát triển, biến đổi của quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở thời gian hiện tại, quá khứ và dự báo tương lai phát triển.

5.2. Phương pháp nghiên cứu Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

• Phương pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu

Mục đích của phương pháp: luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu này nhằm mục đích tổng hợp, phân tích tài liệu và văn bản có liên quan đến quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

Nội dung và cách thức thực hiện: Phương pháp nghiên cứu được sử dụng nhằm xây dựng khung lý thuyết nghiên cứu đề tài luận văn. Tác giả tìm đọc và tổng hợp các tài liệu, văn bản liên quan đến quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội và các yếu tố ảnh hưởng tới quản lí hoạt động này. Từ đó phân tích, tổng hợp, khái quát hoá vấn đề để xây dựng cơ sở lý luận nghiên cứu đề tài luận văn này.

• Phương pháp điều tra bảng hỏi

Mục đích của phương pháp: Sử dụng phương pháp này nhằm mục đích thu thập kết quả nghiên cứu để phân tích thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội, tính cấp thiết, khả thi của các biện pháp đề xuất.

Nội dung của phương pháp: Đề tài luận văn được xây dựng 01 phiếu điều tra bằng bảng hỏi để nghiên cứu thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội, khảo nghiệm tính cấp thiết, khả thi của các biện pháp được đề xuất (Cụ thể tại chương 2, 3).

• Phương pháp phỏng vấn sâu

Mục đích của phương pháp: Phương pháp này sẽ được đề tài sử dụng nhằm mục đích để phỏng vấn sâu, tìm hiểu những quan điểm của lãnh đạo, cán bộ, giáo viên và phụ huynh về thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội cũng như các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động này.

Nội dung và cách thức thực hiện: Nội dung phương pháp phỏng vấn sâu giúp người nghiên cứu phân tích sâu hơn, chi tiết hơn các ý kiến và quan điểm của khách thể nghiên cứu nhằm lí giải rõ hơn kết quả nghiên cứu định lượng.

• Phương pháp tổng kết kinh nghiệm Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Mục đích của phương pháp: Lấy ý kiến của các nhà quản lí, giáo viên có kinh nghiệm để xác định tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất.

Nội dung và cách thức thực hiện: Tìm hiểu, nghiên cứu, tổng kết quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội, rút ra bài học kinh nghiệm trong quản lí hoạt động này. Xem xét các báo cáo tổng kết đào tạo của Nhà trường, các những thành công, hạn chế của công tác quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học.

• Phương pháp xin ý kiến chuyên gia

Mục đích của phương pháp: phương pháp này nhằm mục đích tham khảo ý kiến của lãnh đạo và các chuyên gia về quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

Nội dung và cách thức thực hiện: Thông qua lãnh đạo và chuyên gia có kinh nghiệm trong quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học để có thêm thông tin tin cậy đảm bảo tính khách quan cho các kết quả nghiên cứu. Đặc biệt xin ý kiến đóng góp cho những đề xuất các biện pháp, nhằm đề ra những biện pháp tối ưu cho công tác quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

• Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Mục đích của phương pháp: Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý kết quả nghiên cứu đảm bảo chính xác và độ tin cậy cao.

Nội dung và cách thức thực hiện: Dùng các phương pháp thống kê toán học ể xử lý kết quả khảo sát, định lượng kết quả nghiên cứu và các nhận xét, đánh giá khoa học. Trong luận văn này, chúng tôi sẽ chủ yếu sử dụng công thức toán học để tính tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình.

6. Ý nghĩa lý luận và thưc tiễn của đề tài Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

6.1. Ý nghĩa lý luận

Đề tài đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ những lý luận cơ bản về quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh tiểu học, qua đó bổ sung một số lý luận về vấn đề này vào khoa học quản lí giáo dục. Đồng thời, kết quả nghiên cứu này có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ cho việc nghiên cứu, giảng dạy những vấn đề có liên quan đến đề tài.

6.2. Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn đã chỉ ra thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội. Trên cơ sở đó, đánh giá thành công, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong quản lí hoạt động này, đề xuất được các biện pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường Tiểu học trên địa bàn quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội. Kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo cho những nhà quản lí giáo dục tiểu học, cho những giáo viên đang tìm tòi phương pháp và hình thức dạy học hiệu quả, nhất là đối với giáo viên tiểu học.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, mục lục, phụ lục và tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương:

• Chương 1: Cơ sở lí luận của quản lí dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường tiểu học
• Chương 2: Thực trạng quản lí dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội
• Chương 3: Một số biện pháp quản lí dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC

1.1. Hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh

1.1.1. Khái niệm

• Hoạt động dạy học Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Nhiều nhà khoa học đã tiếp cận khái niệm hoạt động dạy học từ cơ sở lí luận của quá trình giáo dục tổng thể. Mặt khác, xét quan hệ giữa các thành tố cấu trúc của hoạt động, một số tác giả đã luận giải về nội hàm khái niệm hoạt động dạy học từ những góc độ khoa học khác nhau như: giáo dục học, tâm lý học, điều khiển học… dưới đây:

Tiếp cận dạy học từ góc độ giáo dục học “Dạy học – một trong các bộ phận của quá trình tổng thể giáo dục nhân cách toàn vẹn- là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học, những kỹ năng và kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sáng tạo và xây dựng phẩm chất nhân cách người học theo mục đích giáo dục” [36, tr.22].

Theo tác giả Hà Thế Ngữ: “Dạy học là một hệ thống những tác động qua lại lẫn nhau giữa nhiều nhân tố nhằm mục đích trang bị kiến thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo tương ứng và rèn luyện đạo đức cho người công dân. Chính những nhân tố hợp thành hoạt động này cùng với các tác động qua lại lẫn nhau giữa chừng đã làm cho dạy học thực sự tồn tại như một thực thể toàn vẹn một hệ thống.” [38, tr.24].

Theo tác giả Đặng Huỳnh Mai: “Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kĩ năng, kĩ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, trên cơ sở đó phát triển năng lực tư duy và hình thành thế giới quan khoa học.”[31, tr.54].

Trong hoạt động dạy học, thầy giáo là người lãnh đạo, tổ chức, định hướng các hoạt động nhận thức của học sinh, giúp học sinh tìm tòi, khám phá, phát hiện ra kiến thức của bài học, từ đó hình thành kĩ năng vận dụng trong thực tế, hình thành năng lực bản thân. Để đạt được mục tiêu đó thì phương pháp dạy học cần “ Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên.” [16, tr.22]

Hoạt động học của học sinh là tham gia tích cực, chủ động, tự giác điều khiển hoạt động nhận thức của mình nhằm thu thập, xử lí và phân tích các thông tin bên ngoài thành tri thức của bản thân, người học làm phong phú giá trị bản thân.

Trong nhà trường, hoạt động dạy học được xác định là hoạt động giáo dục thực hiện theo quy định pháp lí và hành chính, theo mục tiêu, chương trình giáo dục, được kiểm tra đánh giá của các cấp quản lí. Quá trình dạy học được thực hiện thông qua các yếu tố giáo viên, học sinh, mục đích, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, kết quả dạy học. Hoạt động dạy và hoạt động học là hai hoạt động diễn ra trong thời gian và không gian cụ thể. Hai hoạt động này gắn bó chặt chẽ, qua lại và thúc đẩy nhau phát triển. Như vậy, hoạt động dạy học gồm hai hoạt động, đó là hoạt động dạy và hoạt động học. Hai hoạt động thống nhất với nhau, tồn tại cùng nhau trong những điều kiện nhất định để thực hiện mục tiêu quá trình dạy học một cách hiệu quả nhất.

Tiếp cận từ góc độ tâm lí học: “Dạy học được hiểu là sự biến đổi hợp lí hoạt động và hành vi của người học” [14, tr18].

Tiếp cận dạy học từ góc độ điều khiển học “Dạy học là quá trình cộng tác giữa thầy và trò nhằm truyền đạt và tự điều khiển- lĩnh hội tri thức nhân loại nhằm thực hiện mục đích giáo dục” [20, tr.51]

Hoạt động dạy của giáo viên: lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức, học tập của học sinh, giúp học sinh tìm tòi khám phá tri thức, qua đó thực hiện có hiệu quả chức năng học của bản thân, giúp học sinh nắm được kiến thức hình thành kĩ năng, thái độ. Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Hoạt động học của học sinh: là tự giác, tích cực, chủ động, tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức, học tập của mình nhằm thu nhận, xử lí và biến đổi thông tin bên ngoài thành tri thức của bản thân, qua đó người học sinh thể hiện mình, biến đổi mình, tự làm phong phú những giá trị tri thức của mình. Hoạt động dạy và học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau tồn tại song song và phát triển trong cùng một thống nhất kết quả hoạt động dạy của giáo viên và ngược lại.

• Năng lực

Theo từ điển Tiếng Việt: Năng lực là khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó [39]. Hoặc: Năng lực là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng để thực hiện thành công một loại công việc trong một bối cảnh nhất định. Năng lực chung là năng lực cơ bản cần thiết mà bất cứ người nào cũng cần phải có để sống và học tập, làm việc. Năng lực đặc thù thể hiện trên từng lĩnh vực khác nhau như năng lực đặc thù môn học là năng lực được hình thành và phát triển do đặc điểm của môn học đó tạo nên. Năng lực là khả năng vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng, thái độ và hứng thú để hành động một cách phù hợp và có hiệu quả trong các tình huống đa dạng của cuộc sống.

Như vậy khi xem xét, đánh giá năng lực của người học là xem xét khả năng giải quyết một nhiệm vụ trong thực tiễn. Năng lực chỉ tồn tại trong quá trình vận động, phát triển của một hoạt động cụ thể. Vì vậy năng lực vừa là mục tiêu, vừa là kết quả hành động.

• Các thành tố cấu trúc của năng lực:

Có nhiều quan điểm khác nhau về cấu trúc năng lực, tuy nhiên có thể xác định cấu trúc của năng lực bao gồm các thành tố sau: Năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội, năng lực cá thể. Các thành phần năng lực “gặp” nhau tạo thành năng lực hành động.

• Trong đó:

Năng lực chuyên môn: là khả năng thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn cũng như đánh giá kết quả một cách độc lập, có phương pháp, chính xác về chuyên môn. Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Năng lực phương pháp: là khả năng hành động có kế hoạch, định hướng mục đích trong việc giải quyết các nhiệm vụ và vấn đề. Trung tâm của năng lực phương pháp là phương thức nhận thức, xử lí, đánh giá, truyền thụ và giới thiệu.

Năng lực xã hội: là khả năng đạt được mục đích trong những tình huống xã hội cũng như trong những nhiệm vụ khác nhau với sự phối hợp chặt chẽ với những thành viên khác.

• Trọng tâm là:

Ý thức được trách nhiệm của bản thân cũng như của những người khác, tự chịu trách nhiệm, tự tổ chức.

Có khả năng thực hiện các hành động xã hội, khả năng cộng tác và giải quyết xung đột.

Năng lực cá thể: Khả năng xác định, suy nghĩ và đánh giá được những cơ hội phát triển cũng như giới hạn của mình, phát triển được năng khiếu cá nhân cũng như xây dựng kế hoạch cho cuộc sống riêng và hiện thực hóa kế hoạch đó; Những quan điểm chuẩn giá trị đạo đức và động cơ chi phối các hành vi ứng xử.

• Năng lực cốt lõi cần hình thành cho học sinh tiểu học:

Năng lực cốt lõi hay còn gọi là năng lực chung là năng lực cơ bản, thiết yếu mà bất kì một người nào cũng cần có để sống, học tập và làm việc. Tất cả các hoạt động giáo dục (bao gồm các hoạt động giáo dục và hoạt động trải nghiệm) với khả năng khác nhau nhưng đều hướng tới mục tiêu hình thành và phát triển các năng lực cốt lõi của học sinh. Các năng lực chung: Năng lực tự chủ, năng lực hợp tác, năng lực sáng tạo. Các năng lực đặc thù: năng lực giao tiếp, năng lực tính toán, năng lực tin học, năng lực thẩm mĩ, năng lực thể chất. Năng lực của học sinh là khả năng làm chủ những hệ thống kiến thức,

kĩ năng, thái độ… phù hợp với bậc học, lứa tuổi và biết vận hành, kết nối các hệ thống này một cách hợp lí để thực hiện thành công nhiệm vụ học tập và giải quyết hiệu quả những tình huống, vấn đề của thực tiễn cuộc sống của chính các em. Cần chú ý ba đặc điểm thiết yếu khi hình thành và phát triển năng lực choc học sinh trong các hoạt động giáo dục và dạy học:

Theo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể của Bộ GD&ĐT thì: “Năng lực là khả năng thực hiện thành công hoạt động trong một bối cảnh nhất định nhờ sự huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,… Năng lực của cá nhân được đánh giá qua phương thức và kết quả hoạt động của cá nhân đó khi giải quyết các vấn đề của cuộc sống.”[9, tr.6] Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Trong luận văn này, chúng tôi đồng quan điểm với các tác giả của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

• Hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực

Từ khái niệm hoạt động dạy học và khái niệm năng lực chúng tôi quan niệm: “Hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực là việc tổ chức các hoạt động dạy học theo yêu cầu của sản phẩm đầu ra. Nhưng sản phẩm đó không chỉ là kiến thức, kĩ năng, mà chủ yếu là khả năng học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ đã có để thực hiện nhiệm vụ học tập đạt tới một chuẩn được yêu cầu nào đó, gắn học lí thuyết với thực hành và có khả năng giải quyết tình huống trong cuộc sống hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.”

1.1.2. Hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học

• Mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học

Mục tiêu dạy học là yêu cầu đặt ra cho học sinh sau bài học cụ thể, các em phải biết gì về kiến thức và làm được gì (yêu cầu về kiến thức, kĩ năng), cũng như về thái độ tình cảm cần đạt được. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh đặt ra xác định mục tiêu dạy học không phải là nhiệm vụ của giáo viên trong dạy học mà cũng phải là những kiến thức của nội dung dạy học trong sách giáo khoa…; mà là cái đích của giờ học mà học sinh cần đạt tới trong quá trình hoạt động học tập. Cái đích đó không chỉ là kiến thức đơn thuần của bài học mà còn là những điều làm được và hình thành được thái độ gì cho học sinh (tính giáo dục). Hiện nay, đối tượng học sinh trong mỗi lớp, mỗi trường có khả năng nhận thức khác nhau. Do đó, việc giáo viên cần xác định mục tiêu dạy học trên nguyên tắc chuẩn kiến thức, kĩ năng cơ bản phù hợp với khả năng học tập của học sinh trong thực tế dạy học của mình là rất quan trọng.

Việc đặt ra mục tiêu dạy học quá cao hoặc thấp hơn khả năng nhận thức của học sinh đều làm hạn chế phát triển tư duy. Do vậy để đạt được kết quả tốt, để hoạt động dạy học theo hướng phát huy năng lực học sinh thì giáo viên phải xác định được mục tiêu bài dạy phù hợp với thực tế dạy học, không quá phụ thuộc vào sách hướng dẫn cũng là sự đổi mới cần thiết.

• Nội dung dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học

Xét trên mối quan hệ của giáo dục: Mục tiêu và nội dung, cho thấy: xây dựng nội dung giáo dục là tùy thuộc vào mục tiêu giáo dục. Dạy học đổi mới theo định hướng phát triển năng lực học sinh nhằm hướng cho học sinh đạt tới mục tiêu giáo dục. Nội dung dạy học là sự cụ thể hóa của mục tiêu giáo dục cho từng môn học, cấp học. Tuy nhiên, những nội dung này cũng không phải là điều bất di bất dịch đối với tinh thần đổi mới, dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Kiến thức và nội dung trong sách giáo khoa là cơ sở, là cơ bản nhưng không đóng khung cứng nhắc. Do vậy việc dựa trên cơ sở nội dung cơ bản sách giáo khoa để điều chỉnh nội dung dạy học phù hợp với đối tượng học sinh, sát với tình hình thực tế là những vấn đề giáo viên cần phải làm khi thực hiện dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Thực tế giáo dục hiện nay cho thấy: Nội dung dạy học trên lớp hay nguồn kiến thức đưa ra không chỉ được nêu ra từ giáo viên hay từ sách giáo khoa mà còn từ học sinh tự phát hiện và tự tìm hiểu thông qua các kênh thông tin khác nhau. Tình huống này sẽ nảy sinh ra nhiều vấn đề ngoài nội dung sách giáo khoa cần có sự trao đổi, bàn bạc, thảo luận, chọn lọc kiến thức dưới sự định hướng của giáo viên. Trong giờ dạy, nhiều kiến thức giáo viên sẽ nêu ra ở giai đoạn đang hình thành, chưa hoàn chỉnh để học sinh trao đổi, nhận xét phát biểu ý kiến riêng của mình hoặc của nhóm. Sau đó, dưới sự tổng hợp của giáo viên, học sinh cùng giáo viên khẳng định kiến thức được hình thành. Để đảm bảo tính thực tiễn trong quá trình dạy học, giáo viên cần có điều chỉnh nội dung bài giảng phù hợp với sự nhận thức chung của học sinh, nhưng cũng cần quan tâm tới đối tượng đặc biệt trong việc cá thể hóa hoạt động học tập của học sinh. Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Mặt khác, nếu nội dung dạy học chỉ mang tính hình thức cung cấp kiến thức cho học sinh một cách thụ động: học sinh nghe, ghi nhớ, làm theo thì sẽ làm hạn chế năng lực độc lập, sáng tạo trong học tập của học sinh. Để thực hiện dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh phần nào nên quan tâm đến cách đặt vấn đề từ nội dung dạy học. Hay nói cách khác giáo viên nên quan tâm điều chỉnh, xây dựng nội dung dạy học phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh, phù hợp với thực tế sẽ tạo ra động lực cho hoạt động học tập.

• Phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học

Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh yêu cầu giáo viên cần sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học truyền thống trước đây như: giảng giải, vấn đáp, gợi mở, phân tích, tổng hợp, trực quan, luyện tập, thực hành… kết hợp với các phương pháp dạy học tích cực như thảo luận nhóm, đóng vai, xử lí tình huống, trò chơi,…Giáo viên phải sáng tạo lựa chọn phối hợp sử dụng các phương pháp để tạo ra hoạt động dạy – học cho học sinh một cách thực sự và hiệu quả nhất. Giáo viên phải suy nghĩ sử dụng các phương pháp dạy học để tạo yếu tố học tập tích cực cho học sinh. Hệ thống câu hỏi kết hợp với đồ dùng dạy học, phương tiện dạy học hiện đại sẽ giúp học sinh tự tìm hiểu khai thác phát triển kiến thức. Trong giờ học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, tùy theo đơn vị kiến thức, bằng những biện pháp dạy học cụ thể sẽ cho học sinh có cơ hội để bộc lộ suy nghĩ của mình, hoạt động học tập của học sinh sẽ được đề cao, các em sẽ chủ động hơn trong hoạt động học. Yêu cầu đối với giáo viên là phải biết lựa chọn và linh hoạt phối hợp, sử dụng các phương pháp dạy học khác nhau phù hợp với điều kiện dạy học, đặc trưng môn học, đặc điểm tâm sinh lí của trẻ nhằm tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh một cách hiệu quả nhất.

• Hình thức tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học

Hình thức tổ chức trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh không còn là hình thức dạy – học trong lớp với bốn bức tường xung quanh, bàn ghế cố định, phía trước là bảng đen mà thay vào đó là sự linh hoạt trong tổ chức của giáo viên. Các phòng học chức năng (dành cho môn chuyên biệt) để đảm bảo đặc trưng phương pháp bộ môn hay là những hình thức tổ chức dạy học mới, tạo môi trường học cho học sinh. Những hình thức dạy học linh hoạt như: dạy học ngoài trời, dạy học ngoài giờ lên lớp, dạy học trong phòng bộ môn, dạy học theo nhóm, phối hợp với phiếu hỏi, thảo luận nhóm, dạy học bằng hình thức trò chơi… sẽ tạo điều kiện cho học sinh được bộc lộ năng lực cá nhân nhiều hơn, giúp cho không khí lớp học tự nhiên hơn và giúp cho học sinh giảm bớt áp lực trong giờ học. Những giao lưu, trao đổi trong hoạt động học của học sinh được tôn trọng sẽ giúp học sinh học tập tự nhiên hơn, học sinh có cơ hội hợp tác, tranh luận với nhau, bổ sung cho nhau trong các thời điểm khác nhau.

1.2. Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

1.2.1. Khái niệm quản lí

Hoạt động quản lí đã có từ khi con người biết lao động theo từng nhóm đòi hỏi có sự tổ chức, điều khiển và phối hợp hành động. Quản lí là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học nghiên cứu quản lí từ những góc độ riêng của mình và đưa ra những định nghĩa khác nhau về quản lí. Trong lĩnh vực giáo dục, quản lí có thể hiểu ở những cách tiếp cận riêng như sau:

Theo Thomas.j.Robins, Wayrned Morryn: “Quản lí là một nghề nhưng cũng là một nghệ thuật, một khoa học” [48, tr.19]. Ngày nay, thuật ngữ quản lí đã trở nên phổ biến, nhưng chưa có một định nghĩa thống nhất. Các nhà nghiên cứu Việt Nam cũng có những quan niệm khác nhau về quản lí:

Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Quản lí là quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể Quản lí đến khách thể quản lí nhằm đạt được mục tiêu chung” [3, tr.16].

Theo Trần Kiểm “Quản lí nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội” [28].

Theo Trần Hồng Quân: “Quản lí là hoạt động định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lí (người quản lí) đến khách thể quản lí (người bị quản lí) trong tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [41].

Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt cùng thống nhất quan điểm: “Quản lí là một quá trình có định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lí là một hệ thống là một quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định.” [38].

Theo tác giả Vũ Dũng, Nguyễn Thị Mai Lan: “Quản lí là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó” [13, tr.52]

Các khái niệm trên tuy có khác nhau về cách diễn đạt, nhưng chúng đều có chung những dấu hiệu chủ yếu sau: Hoạt động quản lí được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội. Hoạt động quản lí là những tác động có tính hướng đích; Hoạt động quản lí là những tác động phối hợp nỗ lực của các cá nhân, là sự lựa chọn các khả năng tối ưu nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức đã đề ra. Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Từ các khái niệm trên, chúng ta có thể hiểu khái niệm quản lí như sau: “Quản lí là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lí tới đối tượng và khách thể quản lí nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong môi trường luôn biến động”.

1.2.2. Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học

• Khái niệm quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Từ quan niệm về quản lí hoạt động dạy học và dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho thấy: “Quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực là những tác động của chủ thể quản lí vào quá trình dạy học được tiến hành bởi giáo viên, học sinh và sự hỗ trợ của các lực lượng giáo dục khác nhằm tổ chức các hoạt động dạy học theo yêu cầu của sản phẩm đầu ra. Nhưng sản phẩm đó không chỉ là kiến thức, kĩ năng, mà chủ yếu là khả năng học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ đã có để thực hiện nhiệm vụ học tập đạt tới một chuẩn được yêu cầu nào đó, gắn học lí thuyết với thực hành và có khả năng giải quyết tình huống trong cuộc sống hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.

• Nội dung quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học
• Quản lí hoạt động dạy của giáo viên theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
• Quản lí thực hiện chương trình dạy học của giáo viên

Quản lí việc thực hiện chương trình của giáo viên là hoạt động được tiến hành thường xuyên, liên tục thông qua một hệ thống công cụ để thu thập, cập nhật, so sánh và phân tích các thông tin dữ liệu trong suốt quá trình thực hiện chương trình. Quản lí việc thực hiện chương trình giúp các nhà quản lí xem xét tiến độ triển khai và kết quả đạt được giúp hiệu trưởng biết được tình trạng tương đối của việc thực hiện kế hoạch của giáo viên tại một thời điểm nào đó (hoặc một thời gian nào đó) so với mục tiêu. Xác định các mức độ đạt được khi đối chiếu việc thực hiện chương trình của giáo viên và phát hiện những khó khăn, vướng mắc nảy sinh nhằm tìm biện pháp khắc pháp phòng ngừa. Vì vậy, giáo viên phải lập kế hoạch giảng dạy bộ môn chi tiết, thường xuyên cho cả năm học. cán bộ quản lí nhà trường theo dõi đánh giá việc thực hiện nội dung chương trình của giáo viên hàng tuần, hàng tháng thông qua hệ thống quản lí chuyên môn như: Thực hiện thời khóa biểu, lịch báo giảng dạy hàng tuần, dự giờ thăm lớp… Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Để quản lí việc thực hiện chương trình dạy học, người hiệu trưởng cần: Không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn bằng cách tự học, tham dự đầy đủ các lớp tập huấn, các lớp bồi dưỡng cán bộ quản lí để hiểu nguyên tắc, phạm vi kiến thức, những phương pháp, hình thức dạy học, đặc trưng dạy học theo định hướng phát triển năng lực để từ đó có kế hoạch kiểm tra, đánh giá thực hiện chương trình dạy học của giáo viên chính xác hơn. Giao cho phó hiệu trưởng tiếp thu sự chỉ đạo về chuyên môn của Phòng Giáo dục vào đầu năm học, nghiên cứu chương trình toàn cấp học, dự kiến những vấn đề nảy sinh trong việc thực hiện chương trình và những giải pháp có thể thực thi, những điều kiện vật chất kĩ thuật cần cung cấp để việc thực hiện chương trình của giáo viên không gặp vướng mắc; Chỉ đạo tổ chuyên môn thảo luận, bàn bạc những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn giảng dạy để thống nhất thực hiện trong năm học. Theo dõi tình hình thực hiện chương trình dạy học thông qua: Lịch báo giảng, sổ sinh hoạt chuyên môn, qua tổ trưởng và vở ghi của học sinh.

• Quản lí việc chuẩn bị lên lớp của giáo viên.

Việc chuẩn bị cho giờ lên lớp của giáo viên quyết định chất lượng giờ lên lớp và chất lượng quá trình dạy học. Quá trình chuẩn bị thể hiện ở một số công việc cụ thể là: soạn giáo án, chuẩn bị phương pháp dạy học, đồ dùng dạy học cần thiết. Giáo án của giáo viên thực sự là một bản thiết kế một giờ lên lớp theo định hướng phát triển năng lực học sinh, đúng yêu cầu bộ môn, sát theo chuẩn kiến thức kĩ năng, thể hiện rõ mục tiêu, nội dung phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực.

Thông qua việc kí duyệt kế hoạch bài dạy (giáo án), đánh giá thực hiện công tác chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên. cán bộ quản lí nhà trường, tổ chuyên môn thường xuyên kiểm tra, theo dõi và điều chỉnh sai lệch, thiếu sót, tạo điều kiện giúp cho giáo viên chuẩn bị tốt tiết dạy theo định hướng phát triển năng lực trước khi lên lớp. giáo viên phải xác định việc chuẩn bị lên lớp chu đáo là nề nếp chuyên môn, là cơ sở quyết định cho việc thành công của giờ lên lớp.

Để quản lí việc chuẩn bị của giáo viên, người hiệu trưởng cần: Phổ biến những yêu cầu của việc chuẩn bị bài dạy theo định hướng phát triển năng lực; Xác định tiêu chí đánh giá kế hoạch bài dạy theo định hướng phát triển năng lực; Tổ chức bồi dưỡng giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực; Có kế hoạch mua sắm đồ dùng dạy học, tài liệu tham khảo, các phương tiện kĩ thuật phục vụ giảng dạy của giáo viên theo định hướng phát triển năng lực; Thường xuyên kiểm tra công tác chuẩn bị bài dạy của giáo viên. Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

• Quản lí thực hiện đổi mới phương pháp

Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn. Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên- học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp. Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh là nội dung quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục hiện nay. Để quản lí việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người hiệu trưởng cần:

Giao quyền tự chủ cho giáo viên trong quá trình giảng dạy: Tự chủ trong việc xác định nội dung dạy học: Theo quan điểm mới thì sách giáo khoa là phương tiện, là tài liệu giúp giáo viên và học sinh thực hiện chuẩn của chương trình. Để xác định nội dung bài dạy, giáo viên được quyền chủ động, linh hoạt, phải thực sự sáng tạo để lựa chọn nội dung cho thật phù hợp với đối tượng học sinh lớp mình. Giáo viên cần xác định những nội dung dạy học chung cho cả lớp nhằm đạt yêu cầu chuẩn kiến thức kĩ năng, đồng thời xác định nội dung dạy học riêng cho từng nhóm đối tượng. Với những nội dung không gần gũi với học sinh có thể được thay thế bằng bài tập khác có độ khó tương tự nhưng gần gũi dễ hiểu hơn với các em.

• Quản lí việc đánh giá, giám sát giáo viên.

Một nét đặc thù cơ bản trong quản lí nhà trường là có hoạt động dự giờ, rút kinh nghiệm sư phạm và đánh giá chuyên môn. Đối với công tác đánh giá chuyên môn, cần xây dựng kế hoạch đồng bộ cho cả năm học, triển khai cụ thể từng tuần, từng tháng. Đối với hoạt động rút kinh nghiệm sư phạm cần tổ chức thực hiện tốt theo quy định chuyên môn, có nề nếp theo tổ chuyên môn. Để quản lí giám sát, đánh giá giáo viên, người hiệu trưởng cần: Giao cho phó hiệu trưởng xây dựng kế hoạch kiểm tra; Sử dụng các hình thức để theo dõi việc thực hiện: giám sát giáo viên trực tiếp qua dự giờ, giám sát gián tiếp qua kiểm tra hồ sơ cá nhân, hồ sơ của tổ chuyên môn, vở ghi của học sinh, các sản phẩm hoạt động của học sinh… Phối hợp với Chi đoàn giáo viên, Công đoàn nhà trường: thống nhất mục tiêu hành động; xây dựng các tiêu chí đánh giá thi đua; tổ chức phong trào thi đua dạy tốt; kịp thời giúp đỡ và động viên giáo viên hoàn thành nhiệm vụ dạy học theo định hướng phát triển năng lực .

• Quản lí kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Kiểm tra, đánh giá là khâu không thể thiếu trong quá trình dạy học. Việc kiểm tra đánh giá cần phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, định kì vì sự tiến bộ của người học. Kiểm tra, đánh giá là quá trình thu thập thông tin và minh chứng vì sự tiến bộ của người học, giúp người học định hướng rõ ràng nhất về cách đạt được những mục tiêu dạy học. Mặt khác, kiểm tra đánh giá giúp giáo viên phát hiện, điều chỉnh hoạt đông dạy của mình, qua đó để nâng cao hơn nữa chất lượng dạy học. Để quản lí việc kiểm tra, đánh giá, Hiệu trưởng cần thực hiên tốt các việc sau: Nâng cao nhận thức của giáo viên về hình thức, chức năng, ý nghĩa việc kiểm tra, đánh giá học sinh. Phổ biến, hướng dẫn giáo viên thực hiện đúng việc kiểm tra, đánh giá học sinh theo thông tư 22/2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

• Quản lí hoạt động học của học sinh theo định hướng phát triển năng lực

Kết quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh không chỉ phụ thuộc vào kết quả giảng dạy của thầy mà còn phụ thuộc vào kết quả học tập của học sinh. Chính vì vậy quản lí hoạt động học tập của học sinh có vai trò hết sức quan trọng. Để quản lí hoạt động học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực người hiệu trưởng cần: Tổ chức xây dựng và thực hiện nội quy học tập; Phát động phong trào thi đua học tập; Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn học sinh học tập: cách tự học, tự tìm hiểu bài, thảo luận nhóm; sưu tầm tài liệu, tự đánh giá và đánh giá…; Kết hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc quản lí hoạt động học tập của học sinh; Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm và các lực lượng giáo dục khác kiểm tra, động viên khuyến khích học sinh học tập; Tổ chức kiểm tra đánh giá học sinh: đánh giá qua vở ghi, đánh giá qua các sản phẩm hoạt động học sinh, đánh giá qua quan sát học sinh trong lớp để có biện pháp giúp đỡ hàng tháng, đánh giá học sinh qua các bài kiểm tra định kì…

• Quản lí hoạt động học trên lớp của học sinh

Ngay từ đầu năm học, Hiệu trưởng yêu cầu tổ giáo vụ triển khai đến giáo viên: Hướng dẫn học sinh phương pháp học từng môn, chuẩn bị bài, sách vở trước khi đến lớp, cách ghi bài từng môn, cách trao đổi thảo luận, vận dụng kiến thức trong giờ học… Vậy việc Hiệu trưởng quản lí hoạt động học trên lớp của học sinh chủ yếu thông qua giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn.

• Quản lí hoạt động tự học ở nhà của học sinh Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Hiệu trưởng thống nhất với giáo viên hình thức quản lí việc tự học ở nhà của học sinh qua các định hướng chuẩn bị bài học kế tiếp của từng môn học. Chuẩn bị bài học sau tốt đồng nghĩa với việc học sinh đã có sự chuẩn bị bài hay đó chính là việc tự học để củng cố kiến thức đã học và chuẩn bị tư liệu để xây dựng kiến thức mới.

• Phối hợp các lực lượng giáo dục để quản lí hoạt động học của học sinh

Để đạt được mục tiêu quản lí giáo dục cần phối hợp tốt ba lực lượng gia đình – nhà trường – xã hội. Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa gia đình với nhà trường và xã hội. Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với các giáo viên bộ môn, với Tổng phụ trách đội để đưa hoạt động học của học sinh vào nề nếp. Hiệu trưởng cần thống nhất và cụ thể hóa các yêu cầu về nề nếp, tinh thần thái độ học tập của học sinh trong nội quy học sinh để học sinh thực hiện và rèn luyện thường xuyên, tạo thành thói quen.

• Quản lí việc sử dụng thiết bị dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học là điều kiện quan trọng thể thiếu của quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Do vậy, việc đầu tư mọi nguồn lực để xây dựng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học là việc làm cần thiết và cấp bách. Cần nhận thức rằng không nhất thiết sử dụng các thiết bị hiện đại, mới đem lại hiệu quả cao, mà ngược lại có không ít trường hợp sử dụng các thiết bị thô sơ lại đạt được hiệu quả sư phạm đáng kể. Vấn đề là cần có sự kết hợp một các hợp lý giữa thiết bị dạy học hiện đại, phức tạp với các thiết bị dạy học thô sơ, đơn giản. giáo viên là người lựa chọn, điều khiển, sử dụng thiết bị giáo dục một cách linh hoạt, sáng tạo mới chính là người quyết định hiệu quả của thiết bị dạy học và theo đó là chất lượng dạy học.

Để quản lí việc đầu tư và sử dụng cơ sở vật chất, thết bị dạy học theo định hướng phát triển năng lực người hiệu trưởng cần: Xây dựng kế hoạch đầu tư, bổ sung cơ sở vật chất, thiết bị dạy học hiện đại đáp ứng yêu cầu dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Xây dựng các quy định, quy chế, quy trình quản lí, sử dụng, sửa chữa và bảo quản cơ sở vật chất – kỹ thuật nhằm đảm bảo việc phục vụ dạy học phát triển năng lực; Thiết lập đầy đủ các loại hồ sơ sổ sách, văn bản có liên quan đến cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học. Thống kê thành hệ thống, thành nhóm thiết bị dạy học, dựa vào đặc điểm, đặc trưng của từng môn học tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên tìm hiểu và sử dụng; Giáo dục tinh thần trách nhiệm và ý thức sử dụng trang thiết bị dạy học cho giáo viên; Tổ chức phong trào tự làm đồ dùng học tập, động viên khuyến khích giáo viên tham gia; Tổ chức hướng dẫn cách sử dụng đồ dùng học tập hiệu quả theo định hướng phát triển năng lực học sinh; Kiểm tra đánh giá giáo viên sử dụng và bảo quản thiết bị dạy học dựa vào: kế hoạch cá nhân, sổ mượn thiết bị và thực tế các giờ dạy trên lớp; Khuyến khích cán bộ giáo viên viết sáng kiến kinh nghiệm về quản lí và sử dụng hiệu quả đồ dùng dạy học.

• Quản lí việc bồi dưỡng giáo viên theo hướng phát triển năng lực học sinh

Công tác bồi dưỡng giáo viên là một nội dung quan trọng không thể thiếu trong quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên đáp ứng yêu cầu dạy học theo định hướng phát triển năng lực là yếu tố góp phần vào sự thành công của dạy học theo định hướng phát triển năng lực hiện nay. Cán bộ quản lí, hiệu trưởng nhà trường phải xây dựng được kế hoạch phát triển đội ngũ, đề ra kế hoạch chi tiết, cụ thể và bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên từng năm học đáp ứng yêu cầu dạy học theo phát triển năng lực học sinh. Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực giáo viên bằng nhiều hình thức khác nhau (bồi dưỡng chuyên đề, sinh hoạt tổ chuyên môn, hội giảng, các cuộc thi nghiệp vụ sư phạm, tổ chức tham quan thực tế, động viên khuyến khích học tại chức, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.

Nội dung bồi dưỡng tập trung vào các nội dung sau: Đặc trưng dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Phương pháp phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học của học sinh (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin…). Biện pháp đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực: Cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống; kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học vận dụng dạy học giải quyết vấn đề; vận dụng dạy học theo tình huống; vận dụng dạy học định hướng hành động… Thiết kế bài dạy theo định hướng phát triển năng lực. Đổi mới cách đánh giá nhằm phát triển năng lực học sinh, hướng dẫn học sinh tự đánh giá và đánh giá. Sử dụng hiệu quả các thiết bị dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học phát triển năng lực.

• Quản lí tổ chuyên môn theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Để quản lí hiệu quả hoạt động dạy học của tổ chuyên môn theo định hướng phát triển năng lực học sinh, trước hết, Hiệu trưởng cần chỉ đạo thực hiện tốt về quản lí việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học. Việc xây dựng kế hoạch dạy học phải dựa vào chương trình dạy học quy định phần cứng và phần mềm, dựa vào trình độ, kỹ năng sư phạm của giáo viên, khả năng học sinh, kết quả học tập của các năm trước và điều kiện cụ thể của nhà trường đảm bảo cho dạy học. Hiệu trưởng cần xây dựng những yêu cầu cụ thể về hồ sơ chuyên môn (Hồ sơ tổ chuyên môn, hồ sơ chuyên môn của giáo viên). Đồng thời, thường xuyên kiểm tra bằng nhiều hình thức như: Qua kiểm tra toàn diện hoạt động sư phạm của giáo viên, qua kiểm tra chuyên đề về hồ sơ chuyên môn, qua tự kiểm tra của giáo viên, của tổ, nhóm chuyên môn… Xác định rõ các loại kế hoạch chuyên môn cơ bản phải xây dựng và chỉ đạo thực hiện gồm: Kế hoạch năm học của tổ chuyên môn; kế hoạch thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá; kế hoạch kiểm tra hoạt động chuyên môn của giáo viên trong tổ; kế hoạch bồi dưỡng nâng cao chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên trong tổ. Để xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn một cách hiệu quả, cần làm tốt một số việc sau: Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Thứ nhất, thu thập, tổng hợp và phân tích một số loại thông tin cơ bản như: Những văn bản chỉ đạo công tác chuyên môn, chỉ đạo thực hiện đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn của các cấp và định hướng lớn của nhà trường trong năm học được đặt ra trong kế hoạch năm học; thông tin về học sinh, giáo viên, cơ sở vật chất,…; thực tế hoạt động tổ chuyên môn và công tác quản lí hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường (đã làm được gì? chưa làm được gì? nguyên nhân?).

Thứ hai, các định công việc, mục tiêu và biện pháp thực hiện. Cụ thể, xác định rõ những việc cần làm từ đầu năm học đến kết thúc năm học. Nội dung công việc phải cụ thể, thiết thực, phù hợp với thực tế về đội ngũ, về đối tượng học sinh, về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học. Xác định rõ mục tiêu, biện pháp thực hiện: Để đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra cần làm như thế nào? Xác định rõ các bước và lộ trình thực hiện. Tổ trưởng tổ chức họp lấy ý kiến tham gia xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn, qua đó bổ sung, điều chỉnh và hoàn chỉnh bản kế hoạch, đảm bảo tính khoa học, tính thực tiễn và tính khả thi. Sau khi hoàn chỉnh bản kế hoạch, Tổ trưởng trình Hiệu trưởng nhà trường phê duyệt. Triển khai thực hiện kế hoạch theo lộ trình thời gian, công việc đã được xác định và thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện kế hoạch.

• Quản lí việc phối kết hợp các lực lượng trong đổi mới dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh.

Việc giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện các phẩm chất và năng lực nhằm giúp học sinh phát triển nhân cách một cách toàn diện là một quá trình lâu dài liên tục, diễn ra ở nhiều môi trường khác nhau, liên quan rất nhiều đến các mối quan hệ xã hội phức tạp. Vì thế, việc giáo dục nói chung và hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực nói riêng luôn luôn đòi hỏi sự phối hợp, kết hợp chặt chẽ của nhiều lực lượng xã hội và nhất là đòi hỏi sự quan tâm đúng cách của nhà trường, gia đình và mọi người trong xã hội.

Tham gia tích cực vào hội phụ huynh của trường, quan tâm giúp đỡ nhà trường xây dựng cơ sở vật chất, các phương tiện dạy học để nhà trường có điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục. Những cuộc họp do nhà trường tổ chức, các bậc phụ huynh cần đi đầy đủ để nắm được yêu cầu giáo dục của nhà trường mà có sự kết hợp. Gia đình cần xây dựng truyền thống “tôn sư trọng đạo”, bảo vệ uy tín thầy cô giáo, tuyệt đối tránh các hành vi thiếu tôn trọng thầy cô giáo trước mặt con cái. Trong sự phát triển nguồn nhân lực cho đất nước đang đổi mới hiện nay, rõ ràng nổi lên yêu cầu cấp bách là nâng cao chất lượng người lao động, đào tạo con người có nhân cách, có kỹ luật lao động. Để có được những con người đảm bảo yêu cầu của đổi mới xã hội cần có sự kết hợp nhịp nhàng đồng bộ và hỗ trợ giữa ba môi trường giáo dục: gia đình – nhà trường và xã hội, tác động mạnh vào việc phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ em. Nhà trường sẽ là vai trò trung tâm, tổ chức phối hợp dẫn dắt nội dung, phương pháp giáo dục của gia đình và các lực lượng trong xã hội.

1.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lí hoạt động dạy học theo định hướng năng lực, phẩm chất cho học sinh tiểu học Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

1.3.1. Chính sách, chủ trương về đổi mới quản lí hoạt động giáo dục

Luật Giáo dục 2019 đã nêu: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, tự rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.” [29, tr. 33]

Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng chỉ đạo: “Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học. Đổi mới chương trình, nôi dung, phương pháp dạy và học nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng cường cơ sở vật chất của nhà trường, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh, sinh viên.” [15].

Nghị quyết 29 của Đảng về đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam hiện nay là một trong những cơ sở quan trọng nhất để đổi mới giáo dục theo hướng phát triển năng lực của người học ở các cấp nói chung và ở bậc tiểu học nói riêng.

Những văn bản chỉ đạo của các cấp ngành Giáo dục được cụ thể hóa thành kế hoạch thực hiện, đó chính là cơ sở pháp lí cho việc đổi mới phương pháp dạy học.

1.3.2. Năng lực, phẩm chất của Hiệu trưởng Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

Cán bộ quản lí đóng vai trò quan trọng, góp phần chủ yếu quyết định hiệu quả trong việc quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Thực tế cho thấy nếu cán bộ quản lí có đầy đủ nhận thức, có trình độ và kĩ năng nghiệp vụ sẽ biết cách hướng dẫn, tư vấn, hỗ trợ, tạo điều kiện cho cán bộ giáo viên dạy học theo định hướng phát triển năng lực; biết tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho đội ngũ cán bộ, giáo viên thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực; tạo động lực và kích thích tinh thần lao động sáng tạo của họ trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Hiện nay, bên cạnh những cán bộ quản lí có năng lực, có trình độ, nhiệt tình trách nhiệm, còn một số cán bộ quản lí ngại học hỏi, chưa thực sự quan tâm đến đổi mới hình thức quản lí theo định hướng phát triển năng lực dẫn đến hiệu quả quản lí hoạt động dạy học học theo định hướng phát triển năng lực học sinh chưa cao.

Trong nhà trường, Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhà nước về chất lượng và giáo dục toàn diện của trường mình. Nhiệm vụ của nhà trường có đạt được mục tiêu đề ra hay không phụ thuộc rất lớn vào năng lực của người Hiệu trưởng. Người Hiệu trưởng có phẩm chất chính trị, lập trường vững vàng, có hiểu biết về lí luận dạy học, có năng lực xử lí thông tin, có khả năng điều hành công việc sẽ góp phần thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học thành công. Mặt khác, năng lực chuyên môn của Hiệu trưởng cũng là yếu tố cần thiết trong công tác quản lí. Một Hiệu trưởng giỏi về chuyên môn sẽ nắm vững phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, có khả năng phân tích kĩ năng sư phạm của giáo viên và khả năng học tập của học sinh. Khả năng về chuyên môn, sự hiểu biết về lí luận dạy học, năng lực tổ chức, điều hành, năng lực quản lí các nguồn lực, xử lí thông tin và năng lực tập hợp quần chúng sẽ góp phần tạo nên thành công của việc đổi mới phương pháp dạy học.

1.3.3. Chất lượng giáo viên

Năng lực đội ngũ giáo viên là yếu tố quyết định trực tiếp chất lượng dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Vì vậy, cần có biện pháp quản lí để không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Từ thực tế quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực rất cần ở đội ngũ này năng lực tự học, tự nghiên cứu để hoàn thiện chuyên môn. Có như vậy mới đáp ứng được yêu cầu dạy học theo định hướng phát triển năng lực hiện nay.

Trong các trường tiểu học hiện nay ở quận Thanh Xuân, phần lớn đội ngũ giáo viên có trình độ chuẩn, có trình độ tin học từ cơ bản trở lên; hầu hết giáo viên được tham gia các lớp bồi dưỡng kiến thức về dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Đó là yếu tố thuận lợi cho việc nâng cao chất lượng dạy học theo định hướng phát triển năng lực; Tuy nhiên, do đặc điểm của giáo viên Tiểu học phải dạy gần như tất cả các môn học (trừ các môn: nhạc, họa, thể dục, tin học, ngoại ngữ) nên có ít thời gian cho việc chuẩn bị bài; chấm bài, nhận xét đánh giá học sinh. Điều đó cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc chuẩn bị và chất lượng bài dạy theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

1.3.4. Điều kiện trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ dạy học

Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học là thành phần không thể thiếu được trong việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực; là yếu tố tác động trực tiếp đến quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực và góp phần quyết định vào chất lượng dạy học theo định hướng phát triển năng lực của nhà trường. Cơ sở vật chất – kỹ thuật trường học bao gồm ba bộ phận: trường sở, thiết bị giáo dục và thư viện; tương lai do xu thế phát triển có thể hình thành thêm một bộ phận thứ tư đó là các thiết bị của học sinh từ nhà mang đến trường. Hiện nay hầu hết các nhà trường tiểu học đều được xây dựng, sửa chữa khang trang và được trang bị một số đồ dùng hiện đại đó là điều kiện tốt giúp giáo viên dễ dàng tổ chức các hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Bên cạnh đó, việc tổ chức các hoạt dạy học nhóm, hoạt động trải nghiệm của học sinh theo định hướng phát triển năng lực chưa triển khai đều do còn một số trường khuôn viên còn hẹp.

1.3.5. Vai trò của các tổ chức đoàn thể trong nhà trường

Các đoàn thể trong nhà trường đều có trách nhiệm phối kết hợp với nhau để góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường. Ban chấp hành công đoàn nhà trường tích cực chăm lo đời sống, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho cán bộ, giáo viên, nhân viên, phát huy dân chủ, phát động các phong trào thi đua, các cuộc vận động nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Nhà trường phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh để thống nhất quan điểm, phương pháp giáo dục giữa gia đình, nhà trường. Huy động các nguồn lực cùng nhau chăm lo cho sự nghiệp giáo dục, cùng tổ chức phong phú các hoạt động nhằm hướng đến phát huy năng lực của học sinh.

Kết luận chương 1

Để làm rõ cơ sở lí luận quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực ở trường Tiểu học, chúng tôi đã phân tích một số vấn đề liên quan đến đề tài: Hệ thống, phân tích các khái niệm cơ bản về đề tài, đó là quản lí, chức năng quản lí, dạy học, dạy học theo định hướng phát triển năng lực và quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực; Phân tích nội dung cơ bản của quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực ở trường Tiểu học bao gồm: Quản lí hoạt động dạy của giáo viên theo định hướng phát triển năng lực, quản lí hoạt động học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực và quản lí cơ sở vật chất, thiết bị đồ dùng dạy học theo định hướng phát triển năng lực…; xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường Tiểu học hiện nay. Luận văn: Quản lí dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng dạy học phát triển năng lực cho HS Tiểu học

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://dichvuvietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: lamluanvan24h@gmail.com