Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

TÓM TẮT

Trong tiến trình lịch sử Việt Nam, giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc tạo lập, hình thành nền văn hóa Việt, thiết lập quan hệ giao thương với các nước trên thế giới và góp phần phát triển kinh tế – xã hội của dân tộc Việt Nam. Giáo dục Việt Nam còn là mạch nguồn giao lưu kinh tế, chính trị, văn hóa của nước ta với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển nhanh chóng như vũ bão đã mang lại nhiều tiến bộ, văn minh giúp nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho con người và cũng vì thế xã hội hiện nay chuyển biến phức tạp và tác động đến cụộc sống của chúng ta rất nhiều, đặc biệt là giới trẻ.

Trong hoạt động giáo dục học sinh, nhất là khối Trung học phổ thông, cùng với tâm sinh lý biến động phức tạp của tuổi mới lớn, giữa nhiều thuận lợi và khó khăn, cơ hội và thách thức khiến cho công tác giáo dục ở các nhà trường mang ý nghĩa sống còn đối với việc giáo dục nhằm phát triển đúng hướng nhân cách toàn diện của các em. Do đó vấn đề đặt ra cho chúng ta là phải đào tạo ra những con người “Vừa hồng, vừa chuyên”, có khả năng đối diện đương đầu với những khó khăn trong cuộc sống, giúp cho giới trẻ rèn luyện, phát triển tính tự chủ, nêu cao tinh thần trách nhiệm, có khả năng tư duy độc lập, xây dựng lối sống lành mạnh, phẩm chất đạo đức tốt, tương thân tương ái biết chia sẻ giúp đỡ lẫn nhau; biết tự suy ngẫm, đánh giá và giải quyết vấn đề… là việc làm trọng yếu và hết sức cần thiết. Nhiệm vụ này đã nói lên tầm quan trọng của các hoạt động giáo dục trong nhà trường, trong đó có hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những nội dung và nhiệm vụ không thể thiếu trong việc giáo dục toàn diện học sinh, qua đó giúp các em trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng để có thể hòa nhập với xã hội, giúp học sinh có những hiểu biết và thái độ đúng đắn về các giá trị văn hóa, xã hội của dân tộc và nhân loại; giáo dục chính trị, tư tưởng, hình thành nhu cầu hứng thú, thói quen tốt trong học tập, sinh hoạt, lao động; củng cố, mở rộng kiến thức, rèn luyện, bồi dưỡng kỹ năng thực hành và tổ chức các hoạt động thực tiễn. Do đó việc giáo dục và đào tạo trong nhà trường hiện nay không chỉ chú trọng đến việc đào tạo ra những lớp học sinh giỏi về chuyên môn, mà còn phải hoàn thiện về nhân cách.

Trong hoạt động thực tế tại các trường cho thấy, việc thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có nhiều kết quả đáng khích lệ, phần lớn các trường thực hiện tốt các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, cụ thể: Công tác thực hiện qui định của Bộ giáo dục và đào tạo về nội dung, chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo chủ đề hàng tháng; Giáo dục kỹ năng học tập,tổ chức rèn luyện các phương pháp học tập hiệu quả; Giáo dục kỹ năng sống, truyền thống dân tộc; tổ chức những hoạt động ngoại khóa dưới nhiều hình thức đa dạng… qua các hoạt động đó đã giúp các em thành công hơn trong cuộc sống hiện tại cũng như khi trưởng thành, giúp các em trở thành những công dân có ích cho xã hội.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vẫn còn một số khó khăn, bất cập như về hình thức tổ chức, chất lượng giáo dục, một vài trường hợp thậm chí không thực hiện tiết sinh hoạt giáo dục ngoài giờ lên lớp theo kế hoạch đã xây dựng, không dành nhiều thời gian cho việc đầu tư soạn giảng, dẫn đến những tiết ngoài giờ lên lớp khuôn mẫu, đơn điệu, thiếu màu sắc sinh động… Công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa được chú trọng, còn mang tính hình thức, qua loa, chiếu lệ, chưa hiệu quả, chưa có những các biện pháp tốt để nâng cao chất lượng hoạt động,… làm cho hoạt động này trở nên nhàm chán, thiếu tính hấp dẫn, học sinh thụ động. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông là quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, quản lý việc tổ chức, chỉ đạo thực hiện hoạt động, quản lý thực hiện kế hoạch và nội dung chương trình hoạt động; việc kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; hiệu quả thực hiện các công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có hiệu quả, nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp một cách toàn diện và đồng bộ. Đặc biệt đối với cấp trung học phổ thông, tâm sinh lý của các em đã phát triển hơn nhiều so với cấp tiểu học và trung học cơ sở, do đó nhìn nhận của các em về các vấn đề gia đình, xã hội cũng có những thay đổi lớn hơn. Điều này đặt ra đòi hỏi cao hơn đối với các cán bộ quản lý, giáo viên, cán bộ phụ trách hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.

Kết quả nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một cho thấy: nhận thức đúng đắn của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, việc quản lý nội dung, chương trình, kế hoạch của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được thực hiện khá tốt. Tuy nhiên, trong công tác quản lý đổi mới hình thức, phương pháp tổ chức, đa dạng hóa nội dung các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp còn nhiều hạn chế, các nhà trường chưa có những biện pháp hữu hiệu trong việc phối kết hợp hoạt động giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường, việc tổ chức sinh hoạt ngoại khóa bộ môn, các phương tiện hỗ trợ hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp còn nhiều hạn chế, …

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận của công tác quản lý hoạt động dạy học và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tác giả đề xuất 5 biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đó là: Thành lập hoặc củng cố Ban chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Tăng cường công tác kế hoạch hóa trong quản lý các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Bồi dưỡng, nâng cao năng lực và kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho giáo viên; Tăng cường phối hợp giữa nhà trường và các lực lượng trong và ngoài nhà trường trong công tác tổ chức và quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.

Kết quả khảo nghiệm cho thấy các biện pháp được đề xuất có tính cần thiết và tính khả thi cao. Do đó, các trường trung phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một và các địa bàn khác có thể nghiên cứu, vận dụng linh hoạt, sáng tạo những biện pháp này để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý hoạt động hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các nhà trường, nhằm góp phần tích cực vào việc rèn luyện học sinh thành những con người phát triển toàn diện, thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.

MỞ ĐẦU

1. Lí do chọn đề tài

Trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, nguồn lực con người Việt Nam càng trở nên có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước. Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ to lớn trong việc xây dựng một thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội. Không có giáo dục thì không có bất cứ sự phát triển nào đối với con người, cũng như đối với kinh tế, văn hóa và xã hội. Nhận thức rõ điều đó, Đảng ta đã luôn coi “Giáo dục là quốc sách hàng dầu”, “đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”. Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII cũng đã khẳng định: “Muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển mạnh giáo dục – đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững”. Đại hội Đảng lần thứ X tiếp tục nhấn mạnh “con người vừa là động lực vừa là mục tiêu của sự phát triển”. Nghị quyết của Đại hội Đảng lần XI cũng đã chỉ rõ: Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đổi mới cơ bản và toàn diện sự nghiệp giáo dục là một trong ba khâu đột phá của đất nước trong giai đoạn tới” và đến Đại hội XII của Đảng cũng đã nêu rõ: “Thực hiện đồng bộ các cơ chế, chính sách, giải pháp phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội. Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo theo hướng mở, hội nhập, xây dựng xã hội học tập, phát triển toàn diện năng lực, thể chất, nhân cách, đạo đức, lối sống, ý thức tôn trọng pháp luật và trách nhiệm công dân” và “Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn; phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, với tiến bộ khoa học – công nghệ, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và thị trường lao động”. [Theo Ban Tuyên giáo Trung ương (2024), Tài liệu học tập các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng, NXB Chính trị quốc gia]. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Để đạt được mục tiêu trên đòi hỏi ngành giáo dục đào tạo nói chung và trường trung học phổ thông nói riêng phải chú trọng nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện các thế hệ trẻ về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng thiết yếu cơ bản nhằm phát triển năng lực cá nhân, tính năng động sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam toàn cầu, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc cũng như nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.

Đất nước ta ngày càng phát triển, đời sống nhân dân ngày được nâng cao là một dấu hiệu đáng mừng, thế nhưng những chuyển biến phức tạp hiện nay của xã hội đã có những tác động lớn đến cuộc sống của chúng ta, đặc biệt là giới trẻ. Những vấn đề xuống cấp trong đạo đức, lối sống đặc biệt là ở tầng lớp thanh thiếu niên ngày càng nghiêm trọng, lối sống thực dụng, vô cảm, ích kỉ, thiếu trách nhiệm với bản thân, thiếu bản lĩnh sống… là điều khiến mọi người lo lắng. Sự xuống cấp ấy đang đi ngược lại với truyền thống, đạo lí tốt đẹp của cha ông ta. Hằng ngày, qua các phương tiện truyền thông chúng ta không khỏi chạnh lòng khi đầy rẫy những thông tin về những vụ án mạng giết người, cướp của dã man mà đối tượng gây án là những người còn rất trẻ. Những clip nữ sinh đánh nhau, quay phim tung lên mạng; học sinh đi học mang theo hung khí sẵn sàng “xử” nhau như những thước phim hành động nước ngoài hay học sinh rủ nhau tự tử có khi chỉ vì những lý do giản đơn, vớ vẩn…

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) ở các trường trung học phổ thông (THPT) là hoạt động thiết thực và hữu ích, là một trong những nội dung giáo dục toàn diện học sinh. Với mục đích tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp nhằm khắc sâu kiến thức của các môn văn hóa bằng cách tổ chức các hình thức hoạt động ngoài giờ, từ đó giúp các em trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng để có thể hòa nhập vào xã hội hiện đại thì hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những con đường quan trọng hình thành nhân cách cho học sinh. Thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp học sinh sẽ có những nhận thức, định hướng đúng đắn cho sự phát triển nhân cách cá nhân, giúp học sinh có khả năng đối diện đương đầu với những khó khăn trong cuộc sống, rèn luyện phát triển tính cách tự chủ, trách nhiệm cao, có lối sống lành mạnh, phẩm chất đạo đức tốt, tương thân tương ái biết chia sẻ giúp đỡ lẫn nhau, hoàn thiện kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, kỹ năng xây dựng quan hệ cá nhân…từ đó thúc đẩy quá trình học tập trên lớp đạt kết quả cao hơn. Và vì thế hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ngày càng trở nên quan trọng không thể thiếu trong hoạt động giáo dục ở các trường phổ thông.

Thực tiễn hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một đang được diễn ra một cách đều đặn song hiệu quả của hoạt động này chưa thật thuyết phục và công tác quản lí hoạt động này ở các trường THPT tại thành phố Thủ Dầu Một còn tồn tại những vấn đề cần quan tâm nhằm nâng cao chất lượng của Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.

Xuất phát từ những lí do trên chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương” với mong muốn nâng cao chất lượng giáo dục cho bậc trung học phổ thông tại thành phố Thủ Dầu Một nói riêng và giáo dục bậc trung học của Việt Nam nói chung.

2. Mục đích nghiên cứu Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Trên cơ sở phân tích thực trạng công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các trường THPT tại Thủ Dầu Một nói riêng, Bình Dương nói chung.

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu

Quản lí hoạt động giáo dục ở các trường trung học phổ thông.

• Đối tượng nghiên cứu

Công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

Xây dựng một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một.

4. Nhiệm vụ nghiên cứu

• Nghiên cứu cơ sở lí luận về công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại các trường trung học phổ thông.
• Khảo sát và phân tích thực trạng quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
• Đề xuất và khảo nghiệm các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

5. Giả thuyết nghiên cứu

Công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương hiện nay được quan tâm chưa đúng mức và còn một số tồn tại về việc xây dựng kế hoạch, ổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá hoạt động dẫn đến việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa hiệu quả.

Các biện pháp xây dựng góp phần nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một là phù hợp: cần thiết và khả thi.

6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

• Giới hạn nghiên cứu Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương trong thời gian năm học 2024 – 2025 đến năm học 2025 – 2026.

• Phạm vi nghiên cứu
• Nội dung nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp gồm các vấn đề về xây dựng kế hoạch, chỉ đạo tổ chức thực hiện và kiểm tra đánh giá của hiệu trưởng, tổ tưởng chuyên môn, đoàn thanh niên.

• Thời gian nghiên cứu

Đề tài khảo sát thực trạng công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương trong thời gian từ tháng 04/2025 đến tháng 12/2025.

• Khách thể khảo sát

Nghiên cứu sẽ tập trung vào các đối tượng sau: Cán bộ quản lí, bí thư đoàn thanh niên, một số tổ trưởng chuyên môn, một số giáo viên làm công tác chủ nhiệm và một số học sinh ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương bao gồm các trường: Trường THPT chuyên Hùng Vương; Trường THPT Võ Minh Đức; Trường THPT An Mỹ; Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu; Trường THPT Bình Phú.

7. Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp nghiên cứu lí luận
• Các phương pháp nghiên cứu tài liệu

Bao gồm các phương pháp phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa tài liệu…nhằm xây dựng cơ sở lí luận của công tác quản lí Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

Những vấn đề lý luận được phân tích và tổng hợp: lý luận quản lý nói chung, nội dung Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nội dung quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Bao gồm các phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, tổng kết kinh nghiệm, phương pháp phỏng vấn,…nhằm khảo sát và đánh giá thực trạng việc tổ chức, thực hiện và quản lí các hoạt động GDNGLL ở các trường trung học.

• Phương pháp phỏng vấn

Đối tượng phỏng vấn: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên chủ nhiệm, Bí thư đoàn thanh niên ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một.

Nội dung phỏng vấn: Các chức năng quản lý: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra của hiệu trưởng; việc thực hiện các Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của giáo viên và học sinh.

• Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Chúng tôi sẽ sử dụng ba bảng hỏi dành cho:

1. Cán bộ quản lí gồm: lãnh đạo nhà trường (Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng), Tổ trưởng chuyên môn và bí thư đoàn thanh niên.
2. Giáo viên: Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên giảng dạy bộ môn.
3. Học Nội dung điều tra: Các vấn đề liên quan đến quản lý và việc thực hiện HĐGDNGLL.

• Phương pháp xử lý dữ liệu:
• Các thông tin tư liệu được tổng thuật theo các chủ đề ;
• Thông tin định lượng: các dữ liệu thu thập từ bảng hỏi được xử lí bằng phần mềm SPSS.
• Các thông tin định tính thu được từ phỏng vấn sẽ được xử lý bằng cách phương pháp phân tích nội dung.

8. Ý nghĩa của đề tài

• Về mặt lí luận

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần làm phong phú thêm lí luận về công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh bậc Trung học phổ thông ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

• Về mặt thực tiễn Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học để các nhà quản lí, các giáo viên tham khảo nhằm nâng cao công tác quản lí và chất lượng của HĐNGLL tại các trường THPT ở thành phố Thủ Dầu Một nói riêng, ở tỉnh Bình Dương và cả nước nói chung.

9. Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn gồm các chương sau:

• Chương 1: Cơ sở lí luận về vấn đề quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông.
• Chương 2: Kết quả nghiên cứu về thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
• Chương 3: Các biện pháp nâng cao công tác quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu về vấn đề quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại các trường trung học phổ thông

1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài

Trong quá trình giáo dục ở trường trung học phổ thông, Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong hai hoạt động giáo dục cơ bản, được thực hiện có tổ chức, mục đích theo kế hoạch của nhà trường ngoài giờ học trên lớp. Quản lí các hoạt động này là rất quan trọng ở các trường THPT, điều này được thể hiện qua các quan điểm sau:

Rabơle (1494 – 1553) – văn sĩ, nhà bác học nghiên cứu nhiều môn khoa học, đại biểu xuất sắc của nền văn học thời Phục Hưng Pháp đưa ra quan điểm quản lí các hình thức giáo dục có nội dung “trí dục, đức dục, thể chất và thẩm mĩ ngoài giờ học trên lớp bằng việc tổ chức các buổi tham quan các cửa hàng, xưởng thợ, tiếp xúc với các nhà văn, các nghị sĩ và mỗi tháng một lần thầy – trò về sống ở nông thôn một ngày” để trải nghiệm cuộc sống thực tiễn[21].

Nhà giáo dục vĩ đại Tiệp Khắc J. A. Kômenxki (1592 – 1670) xem quản lí việc học tập của học sinh kết hợp với các hoạt động ngoài giờ học là một cách giải phóng học tập ra khỏi sự giam hãm trong bốn bức tường của trường học thời trung cổ và việc học tập không phải chỉ là lĩnh hội kiến thức trong sách vở mà có cả sự lĩnh hội kiến thức từ đất trời, cây cỏ…[22].

Mác (1818 – 1883) và Ph. Ăng-ghen (1820 – 1895) – các nhà tư tưởng thiên tài người Đức đã xác định mục đích của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa là đào tạo ra con người phát triển toàn diện. Để thực hiện điều này cần phải quản lí được phương thức giáo dục hiện đại đó là quản lí các hoạt động giáo dục kết hợp với lao động sản xuất [22]. Các ông cho rằng “Tất cả mọi lao động trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung, phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những cơ quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm riêng lẻ tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [22]. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Tác giả A. X. Macarenco (1888 – 1939) – nhà giáo dục Xô Viết lỗi lạc đã chứng minh được rằng một trong những logic của quá trình sư phạm là quá trình quản lí, tổ chức hợp lí các hoạt động tham gia quá trình giáo dục, lao động sản xuất, các hoạt động tập thể như vui chơi, thể dục thể thao, văn hóa nghệ thuật, tham quan du lịch.  cho học sinh với ý kiến “Tôi kiên trì nói rằng các vấn đề giáo dục, phương pháp giáo dục không thể hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho quá trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học, mà đáng ra phải trên mỗi mét vuông của đất nước chúng ta… Nghĩa là trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không được quan niệm rằng công tác giáo dục chỉ được tiến hành trên lớp. Công tác giáo dục chỉ đạo toàn bộ công tác giáo dục của trẻ” [22].

Năm 2018, Viện Giáo dục Khoa học – Trung tâm Thống kê Giáo dục Quốc gia của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ tiếp tục tìm hiểu về công tác quản lý các HĐNK và thống kê về tỷ lệ tham gia HĐNK theo loại hình hoạt động và giới tính, có bổ sung nội dung khảo sát kế hoạch học lên đại học của học sinh trung học cho thấy: học sinh có kế hoạch học lên đại học sẽ tham gia HĐNK với tỷ lệ cao hơn nhiều so với học sinh không có kế hoạch học lên đại học. Ví dụ, trong số học sinh có kế hoạch học lên đại học có 43% tham gia vào thể thao, 37% tham gia vào các CLB hoạt động, 25% tham gia âm nhạc/ nghệ thuật biểu diễn khác, 17% tham gia vào các CLB học thuật, và 11% tham gia trong Hội học sinh/ chính phủ và trong một tờ báo/ Niên giám; trong khi đó những học sinh không có kế hoạch học lên đại học tham gia vào các HĐNK nêu trên chỉ chiếm tỷ lệ từ 25% đến 2%. Những con số này đã giúp ích rất nhiều cho các nhà QLGD lên kế hoạch quản lý các HĐNK và phối hợp với các LLXH để tổ chức các HĐNK đáp ứng nhu cầu của học sinh [27].

Hầu hết các chuyên gia lỗi lạc đều đồng ý rằng thời gian sau giờ học là giờ cao điểm dễ gây ra các hành vi xấu trong giới trẻ vị thành niên, do đó việc quản lí được các chương trình tổ chức thực hiện sau giờ học được xem như là một nơi sinh hoạt trú ẩn an toàn cho học sinh tránh được những tác động tiêu cực của xã hội, đồng thời cũng giúp học sinh rèn luyện những kỹ năng mới qua đó giúp học sinh có thêm động lực, nâng cao thành tích học tập, phát triển nhân cách tích cực, toàn diện và tránh được các vấn đề về hành vi và xung đột.

1.1.2. Các nghiên cứu trong nước Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

• Các nghiên cứu về thực trạng Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Ở nước ta, một trong những cải cách mới của Bộ giáo dục và đào tạo là đưa Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vào trong chương trình THPT với mục tiêu giáo dục cụ thể, có chương trình, chủ đề và phân phối thời lượng cho các hoạt động theo chủ đề sinh hoạt hàng tháng, nhằm tạo điều kiện tốt nhất để giáo dục học sinh một cách đầy đủ và toàn diện hơn. Thông qua các Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, học sinh sẽ củng cố, bổ sung và mở rộng thêm tri thức đã học, rèn luyện thêm các kỹ năng và có thái độ đúng đắn trước những vấn đề trong cuộc sống. Đã có nhiều tác giả và công trình nghiên cứu về tổ chức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và công tác quản lý thực hiện chương trình Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông từ khá sớm, cụ thể:

Tác giả Phạm Lăng trong bài viết “HĐGDNGLL ở trường THPT Chu Văn An, Hà Nội” trên tạp chí Nghiên cứu giáo dục số 12/1984, thông qua 13 hình thức hoạt động và các nội dung được xây dựng cụ thể phù hợp với từng tháng đã làm nâng cao chất lượng dạy học: số học sinh đạt danh hiệu tiên tiến, số lớp đạt danh hiệu tiên tiến tăng lên và số giờ xếp loại trung bình yếu, số học sinh cá biệt giảm đáng kể [16].

Năm 1988, tác giả Đỗ Nguyễn Hạnh có bài “Một vài hình thức giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp có hiệu quả” đăng trên tạp chí Nghiên cứu Giáo dục 2 – 1988. Trong bài viết, tác giả đã đưa ra một số hình thức như: bình thơ, trưng bày tranh ảnh, thăm quan,… có tác dụng tốt trong việc củng cố, bổ sung kiến thức, giáo dục tình cảm, ý thức tập thể cho học sinh [7].

Tác giả Đặng Vũ Hoạt đã có ý kiến cho rằng Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có nội dung phong phú, hình thức đa dạng, phạm vi tiến hành rộng rãi “HĐGDNGLL là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học kỹ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa nghệ thuật, thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí… để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách”[12].

Năm 1991, tác giả Nguyễn Dục Quang trong bài viết “Đổi mới phương pháp tổ chức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT” đã tập trung phân tích hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với việc xác định mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của nó đối với việc hình thành phát triển các phẩm chất nhân cách, đạo đức, củng cố, nâng cao kiến thức văn hóa cho học sinh. Tác giả cũng đã đưa ra các hình thức, nội dung Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, phương thức tổ chức linh hoạt mềm dẻo sát với thực tiễn các trường phổ thông [19]. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Bài viết “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT: Thực trạng và giải pháp” được tác giả Trịnh Văn Biều, Lê Thị Kim Dung đăng trên Tạp chí Khoa học ĐHSP TP. HCM số 17 năm 2017. Trong bài viết, tác giả khẳng định: Đa số học sinh thích được tham gia Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và nhận thức được sự hữu ích của hoạt động này. Chỉ có rất ít học sinh (8.4%) cho rằng Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp không mang lại lợi ích gì. Lí do thích Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được đa số các em đưa ra là vì nó giúp mở rộng và làm tăng sự gần gũi trong quan hệ bạn bè, tạo môi trường vui chơi, giải trí. Tuy nhiên, Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa thu hút được đông đảo học sinh bên cạnh lí do về hình thức hoạt động không hấp dẫn, nội dung hoạt động còn nhàm chán thì việc học sinh bận bài vở, thiếu thời gian cũng là lí do đáng kể [3].

Năm 2018, tác giả Hà Mỹ Hạnh thực hiện Luận văn “Thực hiện chương trình Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS tỉnh Tuyên Quang”. Kết quả nghiên cứu cho thấy ở các trường THCS tỉnh Tuyên Quang hiện nay chưa có sự quan tâm thích đáng tới hoạt động này: nội dung còn nghèo nàn, hình thức còn đơn điệu, lực lượng tổ chức vẫn chủ yếu là giáo viên, vai trò chủ thể của học sinh chưa đươc phát huy, hoạt động này lại không được đánh giá đúng mức nên Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa đóng góp nhiều vào việc nâng cao chất lượng giáo dục của các trường THCS [8].

• Các nghiên cứu về công tác quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Với đề tài “Các biện pháp nâng cao chất lượng quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của hiệu trưởng các trường THPT các tỉnh phía Nam” của tác giả Nguyễn Thị Hoàng Trâm năm 2003 đã hệ thống lại lý luận về Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nghiên cứu thực tiễn về quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong một số trường THPT các tỉnh phía Nam, đề xuất được một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT [23].

Năm 2016, đề tài “Thực trạng và biện pháp quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh” được tác giả Phan Thị Hiền thực hiện. Trong đề tài, tác giả đã tập trung nghiên cứu những quy định về nội dung quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT, những yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng các trường THPT. Tác giả cũng đã khảo sát thực trạng và công tác quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại các trường THPT [10].

Năm 2019, tác giả Nguyễn Thị Mỹ Duyên thực hiện luận văn Thạc sĩ “Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại các trường THPT thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang”. Từ quá trình phân tích thực trạng, tác giả đã đề xuất 6 biện pháp tổ chức quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại các trường THPT thành phố Rạch Giá bao gồm: Thành lập hoặc củng cố ban chỉ đạo hoạt động GDNGLL; Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho các lực lượng giáo dục; Kế hoạch hóa hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Huy động các nguồn lực để thực hện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Đổi mới hình thức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, đánh giá Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp [4]. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Luận văn Thạc sĩ “Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Võ Trường Toản, Quận 12 Thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” được tác giả Phạm Vũ Hải thực hiện năm 2023. Đề tài tập trung phân tích thực trạng quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Võ Trường Toản, từ đó đề xuất những biện pháp quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Võ Trường Toản. Theo tác giả, có thể sử dụng các biện pháp sau đây sẽ nâng cao hiệu quả quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Võ Trường Toản: Nâng cao nhận thức cho các đối tượng về tầm quan trọng của Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Xây dựng kế hoạch Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phù hợp với kế hoạch tổng thể; Tổ chức triển khai và chỉ đạo các mục tiêu của kế hoạch Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Tăng cường các điều kiện về cư sở vật chất thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia vào quá trình tổ chức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả chương trình Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp [9].

Cũng trong năm 2023, tác giả Phạm Thị Lệ Nhân thực hiện Luận án Tiến sĩ “Quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng xã hội hóa ở trường THPT Thành phố Hồ Chí Minh”. Kết quả khảo sát thực tế tại mọt số trường THPT tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, công tác huy động các nguồn lực và hoạt động phối hợp giữa nhà trường với các lực lượng giáo dục trong tổ chức thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng xã hội hóa dù chưa đạt kết quả khả quan, song bước đầu cũng đã thu được sự đồng thuận nhất định về mặt nhận thức. Dựa vào kết quả nghiên cứu lý luận, kết hợp với kết quả đánh giá thực trạng, tác giả đã đề xuất và tiến hành thực nghiệm 7 biện pháp quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng Xã hội hóa ở trường THPT tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó đặc biệt có 2 biện pháp đảm bảo tính khả thi và hiệu quả ứng dụng trong thực tiễn là: Đẩy mạnh việc huy động và phối hợp các nguồn lực cộng đồng tham gia tổ chức thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng xã hội hóa; Đổi mới cơ chế quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng xã hội hóa [17].

Ngoài ra còn nhiều tác giả đi sâu nghiên cứu cơ bản về Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường phổ thông, chủ yếu các tác giả tìm hiểu thực trạng Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nghiên cứu thực tế, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn nhằm xây dựng phương pháp và đổi mới nội dung Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Các nghiên cứu về quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường phổ thông nói chung và quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT nói riêng cũng được thực hiện nghiên cứu nhưng với nhiều khía cạnh khác nhau, giải quyết các vấn đề thực tiễn cụ thể ở một số địa bàn nghiên cứu khác nhau, đối tượng và khu vực cũng khác nhau về HĐGD NGLL. Hiện nay, qua tìm hiểu chưa có tác giả nào nghiên cứu một cách cụ thể về thực trạng, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng về Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương. Kế thừa những công trình vừa nêu, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đúc kết kinh nghiệm từ thực tiễn trong quá trình công tác tại cơ sở, tác giả mong muốn được đóng góp một phần vào việc hệ thống, khái quát và phân tích sâu hơn công tác quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT của địa phương. Vì vậy, chúng tôi tập trung nghiên cứu về “Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương”, qua đó đề xuất một số biện pháp quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh trên địa bàn Thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình GD phổ thông trong giai đoạn hiện nay.

1.2. Một số khái niệm cơ bản Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

1.2.1. Hoạt dộng giáo dục (HĐGD), Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

• Định nghĩa hoạt động giáo dục

Theo Võ Tấn Quang đề cập trong Từ điển Bách khoa Tâm lý học – Giáo dục học Việt Nam, hoạt động giáo dục (nghĩa hẹp) là hoạt động của nhà giáo dục (tập thể và cá nhân) nhằm hình thành thế giới quan, nhân sinh quan, phẩm chất đạo đức, đồng thời bồi dưỡng thị hiếu thẩm mỹ và phát triển thể chất của học sinh thông qua hệ thống các biện pháp tác động sư phạm đến tư tưởng, tình cảm, lối sống của học sinh, cùng kết hợp với các biện pháp giáo dục gia đình và xã hội để chủ yếu là phát huy những mặt tốt, đồng thời khắc phục những mặt hạn chế, tiêu cực trong suy nghĩ và hành động của các em [25]. Hoạt động giáo dục (nghĩa hẹp) đặc biệt nhấn mạnh đến những hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động giáo dục ngoài nhà trường như là một đặc trưng của hoạt động này.

Sự hình thành và phát triển nhân cách con người chịu tác động của nhiều yếu tố như di truyền, môi trường, giáo dục và quan trọng nhất là hoạt động của cá nhân – hình thức biểu hiện quan trọng nhất các mối quan hệ tích cực, chủ động của con người với thực tiễn xung quanh. Hoạt động còn là phương thức tồn tại, đồng thời là điều kiện, là phương tiện, là con đường hình thành và phát triển nhân cách của con người, trong đó HĐGD giữ vai trò chủ đạo. Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Duyên, HĐGD được thể hiện ở hai cấp độ: [4]

Theo nghĩa rộng: HĐGD là loại hình giáo dục đặc thù của xã hội loài người nhằm tái sản xuất những nhu cầu và năng lực của con người để duy trì phát triển xã hội, để hoàn thiện các mối quan hệ xã hội thông qua các hình thức, nội dung, biện pháp tác động có hệ thống, có phương phá, có chủ định đến đối tượng nhằm hình thành, phát triển, hoàn thiện nhân cách trên tất cả các mặt đức, trí, thể, mỹ. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Theo nghĩa hẹp: HĐGD của nhà giáo dục được tổ chức theo kế hoạch chương trình nhằm hình thành nhân sinh quan, phẩm chất đạo đức, đồng thời bồi dưỡng thị hiếu thẩm mỹ và phát triển thể chất của học sinh thông qua hệ thống tác động sư phạm tới tư tưởng, tình cảm, lối sống của các em kết hợp với các biện pháp giáo dục gia đình và xã hội, phát huy mặt tốt, khắc phục mặt hạn chế, tiêu cực trong suy nghĩ và hành động của các em.

Có thể nói, các HĐGD trong nhà trường được xác định theo mục tiêu giáo dục, do đó, trong nhà trường có bao nhiêu mặt giáo dục thì sẽ có bấy nhiêu hoạt động giáo dục và được dựa trên nền tảng dạy học, bao gồm hoạt động trong giờ lên lớp và Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm tạo môi trường cho hoạt động của học sinh và chính những hoạt động này quyết định sự phát triển nhân cách của mỗi cá nhân, giúp học sinh phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mĩ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, vì vậy, hoạt động giáo dục phải được tổ chức thuận lợi phù hợp và không đi quá xa so với hoạt động cơ bản của học sinh thì mới mang lại hiệu quả cao.

Theo Trần Thị Hương, hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) là hoạt động trong đó, dưới tác động chủ đạo của nhà giáo dục, người được giáo dục chủ động tự giáo dục nhằm hình thành và phát triển những phẩm chất nhân cách phù hợp với yêu cầu của xã hội [13].

Trong đề tài này chúng tôi sử dụng khái niệm của tác giả Trần Thị Hương bởi khái niệm này thể hiện rõ mối quan hệ tác động qua lại giữa nhà giáo dục và người được giáo dục, trong đó nhấn mạnh đến vai trò chủ động của người được giáo dục trong hoạt động giáo dục.

• Định nghĩa hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Theo Bộ giáo dục và đào tạo – Chương trình trung học cơ sở – hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được hiểu như sau: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học của các môn học ở trên lớp. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là sự tiếp nối hoạt động dạy – học trên lớp, là con đường gắn lí thuyết với thực tiễn, tạo nên sư thống nhất giữa nhận thức với hành động của học sinh [16].

Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học – kĩ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa văn nghệ, thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí, v..v. để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách (đạo đức, năng lực, sở trường…. )”. [12]

Theo Võ Tấn Quang (từ điển Bách khoa tâm lý học – giáo dục học Việt Nam), hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (Out-of classroom educationactivity) là hoạt động nhằm hỗ trợ cho những bài học được thực hiện trong giờ lên lớp. Nội dung Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tùy thuộc từng môn học và được thực hiện với sự hướng dẫn của giáo viên bộ môn nhằm thực hiện mục đích yêu cầu của bài giảng [25].

Như vậy có thể hiểu Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động tổ chức ngoài giờ học của các môn học trên lớp nhằm tiếp nối và thống nhất hữu cơ với hoạt động học tập trên lớp, tạo sự thống nhất giữa giáo dục trong và ngoài nhà trường, giữa thời gian trong năm học và thời gian hè nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của xã hội. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu, các hoạt động vui chơi, tham quan. Du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường, hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh.

1.2.2. Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

• Định nghĩa quản lý

Quản lý tồn tại như một tất yếu khách quan từ khi loài người xuất hiện và ngày nay đã trở thành một khoa học, quản lý có vai trò quyết định đến sự thành công hay thất bại ở mọi lĩnh vực như chính trị, kinh tế, quân sự, giáo dục  vì vậy, quản lý được thể hiện ở các cách tiếp cận khác nhau như:

• Harold Koontz: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ thuật, còn với kiến thức thì quản lý là một khoa học” [6].
• Theo Trần Kiểm “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức với hiệu quả cao nhất [15].

Tác giả Phạm Viết Vượng cho rằng “Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan” [26].

Bằng phương pháp tiếp cận hệ thống, Phan Văn Kha đã đưa ra khái niệm: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích đã định” hay “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [14].

Quản lý là một yếu tố không thể thiếu được trong đời sống xã hội. Xã hội phát triển càng cao thì vai trò của quản lý càng lớn, phạm vi càng rộng và nội dung càng phong phú, phức tạp.

Như vậy, có thể hiểu mặc dù có những kiến giải khác nhau, nhưng xét trên tổng thể, phần lớn các nhà nghiên cứu đã thống nhất: quản lý là một quá trình tác động có tổ chức, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý (đối tượng quản lý) nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra. Điều này được thể hiện khái quát qua sơ đồ sau: Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

• Sơ đồ 1.1. Mô hình về quản lý

Về các chức năng của quản lý, các quan niệm phổ biến hiện nay đều đề cập đến bốn chức năng cơ bản đó là: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra.

Chức năng lập kế hoạch: Lập kế hoạch là quá trình thiết lập, dự tính một cách khoa học các mục tiêu, nội dung, phương pháp, trình tự, thời gian tiến hành các công việc, chuẩn bị huy động các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực, thông tin…) để triển khai các hoạt động một cách chủ động nhằm đạt kết quả cao nhất các mục tiêu của tổ chức. Đây là chức năng cơ bản nhất trong các chức năng quản lí, có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển và tồn tại của tổ chức. Có thể hình dung lập kế hoạch như một nhánh cái của một cây cổ thụ, rồi từ đó mọc lên các nhánh tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra.

Chức năng tổ chức: Đây là quá trình hình thành cấu trúc quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức, thực hiện phân công lao động, phân công nhân sự cho các vị trí, tổ chức phân bổ công việc, quyền hạn và các nguồn lực để thực hiện thành công các kế hoạch đặt ra hướng tới đạt được mục tiêu của tổ chức. việc tuyển dụng, bổ nhiệm, thuyên chuyển, luân chuyển vị trí công tác, sa thải, miễn nhiệm…cán bộ, nhân viên cũng xuất phát trực tiếp từ chức năng tổ chức.

Chức năng lãnh đạo: Nội dung chính của lãnh đạo thể hiện ở việc chủ thể quản lý định ra chủ trương, đường lối, nguyên tắc hoạt động và vận hành các hoạt động của tổ chức. Trong tiến trình quản lý tổ chức các yêu cầu, chỉ đạo các hoạt động cụ thể được đưa ra bởi chủ thể quản lý có thể bằng văn bản, bằng lời nói hoặc bằng các kênh truyền đạt thông tin khác. Việc sử dụng các phương pháp quản lý một cách khoa học và hợp lý, xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa các bộ phận, các cá nhân, tạo động lực làm việc cho nhân viên, ra những quyết định quản lý đúng và kịp thời, điều khiển, điểu chỉnh các hoạt động, đảm bảo cho các hoạt động của tổ chức vận hành có kết quả đều thuộc chức năng này.

Chức năng kiểm tra: Chức năng này thực hiện việc kiểm tra giám sát một cách chủ động đối với các công việc của tổ chức nhằm tìm ra, khẳng định những ưu điểm, phát hiện những hạn chế, sai sót, kịp thời thực hiện điều chỉnh cần thiết để hoạt động đi đúng hướng, đảm bảo việc thực hiện mục tiêu quản lý. [11]

• Định nghĩa quản lý giáo dục Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Giáo dục là một bộ phận quan trọng của xã hội, vì vậy quản lý giáo dục là một bộ phận không thể tách rời của hệ thống quản lý xã hội. Trong giai đoạn hiện nay với sự nghiệp đổi mới giáo dục thì QLGD là khâu đột phá.

Theo Trần Kiểm, QLGD có thể chia hai cấp độ là vĩ mô và vi mô. QLGD ở cấp vĩ mô là quản lý nền giáo dục hoặc hệ thống giáo dục; ở cấp vi mô là QLGD tại các cơ sở giáo dục, các trường học [15].

Theo Nguyễn Minh Đường, QLGD với nghĩa rộng: “là hoạt động, điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh hoạt động đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội hiện nay”; với nghĩa hẹp: “QLGD, quản lý trường học cụ thể là một chuỗi tác động hợp lý (có mục đích tự giác, có kế hoạch, có hệ thống) mang tính tổ chức sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài trường, nhằm huy động họ cùng cộng tác, phối hợp tham gia vào hoạt động của nhà trường, làm cho quy trình này vận hành tới việc hoàn thành những mục đích dự kiến” [5].

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng “QLGD là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm cho hệ vận hành theo đường lối, nguyên lý của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục đến mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất”. [18]

Tác giả Phạm Viết Vượng cho rằng: “quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo là sự quản lý của các cơ quan quyền lực nhà nước, của bộ máy quản lý giáo dục từ trung ương đến cơ sở đối với hệ thống giáo dục quốc dân và các hoạt động giáo dục của xã hội nhằm nâng cao dân trí đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước và hoàn thiện nhân cách cho công dân”. [26]

Dù hiểu theo nghĩa nào đặc trưng chủ yếu của QLGD là: Sản phẩm giáo dục có tính đặc thù, là nhân cách nên QLGD phải ngăn ngừa sự rập khuôn, máy móc trong việc tạo ra sản phẩm cũng như không cho phép tạo ra phế phẩm.

Qua các khái niệm ở trên ta có thể hiểu quản lý giáo dục, đối với cấp vi mô, là hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp qui luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường. Cũng có thể định nghĩa quản lý giáo dục (vi mô) thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường.

• Quản lý nhà trường Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Theo Trần Kiểm thì quản lí nhà trường là QLGD ở cấp vi mô, trong phạm vi một nhà trường, một tổ chức giáo dục cơ sở “ Quản lí vi mô là quản lí giáo dục trong nhà trường bao gồm hệ thống những tác động có hướng đích của hiệu trưởng (Principal) đến các hoạt động giáo dục, đến con người (giáo viên, cán bộ nhân viên và học sinh), đến các nguồn lực (cơ sở vật chất, tài chính, thông tin, v.v…), đến các ảnh hưởng ngoài nhà trường một cách hợp quy luật (quy luật quản lí, quy luật giáo dục, quy luật tâm lý, quy luật kinh tế, quy luật xã hội, v.v…) nhằm đạt mục tiêu giáo dục” [15, tr11]. Trường học là khách thể quản lý cơ bản của tất cả các cấp quản lý giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời, trường học lại là một hệ thống độc lập tự quản của xã hội, là tổ chức mang tính nhà nước – xã hội – sư phạm thể hiện bản chất giai cấp, bản chất xã hội, bản chất sư phạm. Lý do tồn tại của các cấp quản lý giáo dục trước hết và trên hết là vì chất lượng và hiệu quả hoạt động của nhà trường mà trung tâm ở đó là hoạt động giáo dục hay đào tạo (nghĩa rộng).

Theo Nguyễn Ngọc Quang, Quản lí trường học là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lí giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [18,tr 11].

Theo Nguyễn Minh Đường, quản lí nhà trường là QLGD dưới cấp độ nghĩa hẹp; ngoài ra, quản lí nhà trường là quản lý theo mục tiêu chất lượng, tức là phải làm cho chương trình, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục phù hợp với các đối tượng học sinh cụ thể, các điều kiện học tập cụ thể [5]. Điều này, một mặt đòi hỏi nhà QLGD phải quản lý được mục tiêu, quản lý các nguồn lực, quản lý các hoạt động, phải có kế hoạch tổ chức thực hiện chương trình, mặt khác chỉ đạo tổ chức thực hiện tất cả các HĐGD trong nhà trường, điều kiện CSVC, ứng dụng công nghệ thông tin, công tác đào tạo, bồi dưỡng… tức là triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

Có nhiều cấp quản lý trường học: cấp cao nhất là Bộ giáo dục và đào tạo, nơi quản lý nhà trường bằng các biện pháp vĩ mô; hai cấp trung gian là Sở giáo dục và đào tạo ở các tỉnh/thành phố và các Phòng Giáo dục ở các quận/huyện; cấp quản lý quan trọng trực tiếp của hoạt động giáo dục trong các trường học là hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng trong các nhà trường.

Quản lý nhà trường là quản lý vi mô. Nó là một hệ thống con của quản lý vĩ mô, Quản lý nhà trường có thể hiểu là một chuỗi tác động hợp lý (có mục đích, tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính tổ chức – sư phạm của chủ thể QL đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực lượng GD trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ cùng cộng tác, phối hợp, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường làm cho quá trình này vận hành tối ưu để đạt những mục tiêu dự kiến.

Quản lý nhà trường là hoạt động thực hiện trên cơ sở những qui luật chung của QL, đồng thời cũng có những nét đặc thù riêng. Quản lý nhà trường khác với các loại QL xã hội khác, được qui định bởi bản chất hoạt động sư phạm của người GV, bản chất của quá trình dạy học, giáo dục trong đó mọi thành viên của nhà trường vừa là đối tượng QL, vừa là chủ thể hoạt động của bản thân mình. Sản phẩm tạo ra của nhà trường là nhân cách của người học được hình thành trong quá trình học tập, tu dưỡng và rèn luyện theo yêu cầu của xã hội và được xã hội thừa nhận. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Quản lý nhà trường phải đảm bảo quản lý toàn diện nhằm hoàn thiện và phát triển nhân cách thế hệ trẻ một cách hợp lý, hợp qui luật và khoa học, hiệu quả. Hiệu quả GD trong nhà trường phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của nhà trường kể cả về lực lượng hỗ trợ các đoàn thể, tổ chức xã hội trong và ngoài nhà trường. Muốn công tác QL có hiệu quả, người QL phải xem xét đến những điều kiện đặc thù của nhà trường, phải chú trọng đến việc cải tiến công tác QLGD để QL có hiệu quả các hoạt động của nhà trường, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.

Công tác quản lý nhà trường bao gồm các nội dung:

• Xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện kế hoạch theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và của Sở giáo dục và đào tạo.
• Tổ chức đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên và tập thể HS thực hiện tốt các nhiệm vụ trong chương trình công tác của Nhà trường. Giáo dục HS phấn đấu, học tập tu dưỡng trở thành những công dân ưu tú trong xã hội.
• Chỉ đạo tốt các hoạt động chuyên môn theo chương trình của Bộ GD&ĐT làm sao để chương trình được thực hiện nghiêm túc và các phương pháp giáo dục luôn được cải tiến, chất lượng dạy và học ngày một nâng Biện pháp quản lý là theo dõi sát sao mọi công việc, kiểm tra thường xuyên, thanh tra kịp thời để uốn nắn…
• Quản lý tốt việc học tập của HS theo quy chế của Bộ GD&ĐT. Quản lý HS bao hàm cả quản lý thời gian và chất lượng học tập, quản lý tinh thần thái độ và phương pháp học tập.
• Quản lý toàn bộ cơ sở vật chất và thiết bị nhà trường nhằm phục vụ tốt nhất cho việc giảng dạy, học tập và giáo dục Quản lý tốt cơ sở vật chất nhà trường không đơn thuần chỉ là bảo quản tốt, mà phải phát huy tốt khả năng cho dạy học và giáo dục, đồng thời phải thường xuyên bổ sung thêm những thiết bị mới và có giá trị.
• Quản lý nguồn tài chính hiện có của nhà trường theo đúng nguyên tắc quản lý tài chính của Nhà nước và của ngành giáo dục. Đồng thời biết động viên, thu hút các nguồn tài chính khác nhằm xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị phục vụ các hoạt động giáo dục và dạy học.
• Quản lý nhà trường cũng có nghĩa là chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của tập thể giáo viên, nhân viên. Cần tạo một phong trào thi đua tích cực, phấn đấu liên tục trong nhà trường.
• QLGD trên cơ sở quản lý nhà trường là một phương hướng cải tiến quản lý giáo dục theo nguyên tắc tăng cường phân cấp quản lý nhà trường nhằm phát huy tối đa năng lực, trách nhiệm và quyền hạn của các chủ thể quản lý trực tiếp thực hiện mục tiêu giáo dục, đào tạo mà xã hội đang yêu cầu. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Như vậy, Quản lí nhà trường là quá trình tác động có mục đích, có định hướng, có tính kế hoạch của chủ thể quản lý (đứng đầu là hiệu trưởng nhà trường) đến đối tượng quản lí nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng GD&ĐT của nhà trường, đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý giáo dục và tiến đến mục tiêu giáo dục.

1.3. Lý luận về Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và quản lí Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.3.1. Vị trí, vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung và hình thức tổ chức của HĐGDNGLL ở trường THPT

• Vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

Nhà trường có nhiệm vụ dạy chữ và dạy người. Nếu nhà trường chỉ thực hiện hoạt động dạy và học các bộ môn văn hóa trên lớp thì nhiệm vụ chưa hoàn thành vì học sinh sẽ thiếu môi trường hoạt động và giao tiếp, hạn chế về tình huống thực tế và thời gian, không có điều kiện để trải nghiệm những kiến thức đã học vào hoạt động thực tiễn. Do vậy, nhà trường phải tổ chức các hoạt động vào thời gian ngoài giờ lên lớp để tạo điều kiện hình thành thái độ, rèn luyện hành vi, kĩ năng xã hội cho học sinh. Nói cách khác, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí rất quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ dạy người trong các nhà trường hiện nay. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được khẳng định là một trong hai loại hoạt động giáo dục thết yếu nằm trong cả chương trình chính khóa và ngoại khóa nhằm tiếp nối hoạt động day học để tạo sư hài hòa, cân đối của quá trình sư phạm tổng thể, thực hiện hóa mục tiêu giáo dục toàn diện của cấp học, được nhà trường phối hợp tổ chức với các lực lượng xã hội để tạo ra mối liên hệ đa chiều giữa nhà trường – gia đình – xã hội, qua đó nhà trường có điều kiện phát huy vai trò tích cực của mình đối với xã hội, gắn học với hành, gắn nhà trường với địa phương bằng việc tham gia các hoạt động cộng đồng của giáo viên và học sinh. Ngược lại, việc đóng góp về tinh thần, sức người, sức của gia đình và cộng đồng trong tổ chức thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trở thành điều kiện và phương tiện để huy động toàn xã hội tham gia vào sự phát triển nhà trường, vào quá trình đào tạo thế hệ trẻ và sự nghiệp giáo dục, đào tạo của đất nước. Tuy nhiên, hiện nay Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có xu hướng vượt ra khỏi phạm vi tri thức do chương trình quy định, trước hết vì tri thức của hoạt động giáo dục trên lớp không thỏa mãn nhu cầu nhận thức của học sinh, cần được bổ sung và minh họa thêm cho bài học và những kiến thức trong sách vở. Bên cạnh đó, chính Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là các hoạt động trải nghiệm sáng tạo rất cần được lồng ghép, tích hợp các tri thức xã hội mà thực tế đòi hỏi. Dưới sự cố vấn của giáo viên, học sinh cùng nhau tổ chức các hình thức hoạt động tập thể khác nhau trong nhà trường, ngoài xã hội để có dịp đối chiếu, kiểm nghiệm, mở rộng, củng cố tri thức đã học, biến tri thức đã học trên lớp trở thành của chính mình, hình thành niềm tin, kinh nghiệm giao tiếp, ứng xử có văn hóa, phát huy cao độ tính chủ động sáng tạo trong học tập, rèn luyện tác phong, lối sống và ý thức chấp hành pháp luật cũng như phát triển hứng thú, năng lực cho riêng mình trong tập thể. Vì vậy, việc tham gia thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được coi như một tiêu chí để đánh giá quá trình hình thành, phát triển và rèn luyện nhân cách của học sinh. Ngoài ra, môi trường thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp rất đa dạng có thể diễn ra trong lớp học, trong nhà trường, trong môi trường thiên nhiên rộng lớn, do đó, tùy vào điều kiện của từng địa phương, từng trường, từng nơi mà tổ chức thực hiện cho phù hợp, không thể rập khuôn theo một tiêu chí thống nhất nào. Vì thế, các nhà QLGD cần biết linh hoạt trong khâu tổ chức thực hiện, cần biết củng cố, vừa phát triển quan hệ giao tiếp giữa các lớp trong trường và với cộng đồng xã hội, vừa phát huy các tiềm năng của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường cũng như thu hút các nguồn lực trong xã hội để huy động tham gia xây dựng nội dung, thống nhất hình thức tổ chức thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện cho học sinh.

Dưới góc độ chỉ đạo chung, vị trí Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được khẳng định tại tại Điều 26 Điều lệ trường trung học cơ sở, trường THPT, trường phổ thông có nhiều cấp học, ban hành theo Thông tư số12/ 2019/TT-BGDĐT, ngày 28/3/2019 của Bộ trưởng Bộ GD – ĐT, đây là một trong hai hoạt động giáo dục trong nhà trường: [2]

• Các hoạt động giáo dục bao gồm hoạt động trong giờ lên lớp và hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.
• Hoạt động giáo dục trong giờ lên lớp được tiến hành thông qua việc dạy học các môn học bắt buộc và tự chọn trong chương trình giáo dục của cấp học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
• Nhà trường phối hợp với các tổ chức, cá nhân tham gia giáo dục ngoài nhà trường thực hiện các Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.

Như vậy, Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp không phải là hoạt động “phụ”, hoạt động “bề nổi” mà là một hoạt động giữ một vị trí rất quan trọng trong các hoạt động giáo dục của các nhà trường.

HĐGDNGLL là cầu nối tạo ra mối liên hệ hai chiều giữa nhà trường và xã hội. Thông qua Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhà trường có điều kiện phát huy vai trò tích cực của mình đối với xã hội, mở ra khả năng thuận lợi để gắn học với hành, nhà trường với xã hội thông qua việc đưa Thầy và Trò tham gia các hoạt động cộng đồng. Bằng việc đóng góp sức người, sức của cộng đồng để tổ chức các hoạt động giáo dục, Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là điều kiện và phương tiện để huy động sức mạnh cộng đồng tham gia vào quá trình đào tạo thế hệ trẻ, vào sự phát triển nhà trường.

Từ vị trí quan trọng nêu trên, theo các tác giả Nguyễn Dục Quang và Ngô Ngọc Quế, Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có những vai trò thể hiện ở những điểm sau: [20]

• HDGDNGLL là dịp để học sinh củng cố tri thức đã học ở trên lớp, biến tri thức thành niềm tin. Thông qua các hình thức hoạt động cụ thể, học sinh có dịp để đối chiếu, để kiểm nghiệm tri thức đã học, làm cho những tri thức đó trở thành của chính các em.
• HĐGDNGLL là sự tiếp nối hoạt động dạy học, do đó tạo nên sự hài hòa, cân đối của quá trình sư phạm tổng thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu giáo dục của cấp học.
• HĐGDNGLL vừa củng cố, vừa phát triển quan hệ giao tiếp giữa các lớp trong trường và với cộng đồng xã hội.
• HĐGDNGLL thu hút và phát huy được tiềm năng của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh.
• HĐGDNGLL phát huy cao độ tính chủ thể, tính chủ động, tích cực của học Dưới sự cố vấn, giúp đỡ của giáo viên, học sinh cùng nhau tổ chức các hoạt động tập thể khác nhau trong đời sống hàng ngày ở nhà trường, ngoài xã hội. Từ đó giúp hình thành những kinh nghiệm giao tiếp, ứng xử có văn hóa, giúp cho việc hình thành và phát triển nhân cách ở các em.
• Mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung, hình thức tổ chức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT HĐGDNGLL ở trường Trung học phổ thông có mục tiêu giúp học sinh: Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc, biết tiếp thu những giá trị tốt đẹp của nhân loại; củng cố, mở rộng kiến thức đã học trên lớp; có ý thức trách nhiệm với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội; có ý thức lựa chọn nghề nghiệp.

Củng cố vững chắc các kĩ năng cơ bản đã được rèn luyện từ trung học cơ sở để trên cơ sở đó tiếp tục hình thành và phát triển các năng lực chủ yếu như: năng lực tự hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt động chính trị – xã hội, năng lực tổ chức quản lý…

Có thái độ đúng đắn trước những vấn đề của cuộc sống, biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân; đấu tranh tích cực với những biểu hiện sai trái của bản thân (để hoàn thiện mình) và của người khác; biết cảm thụ và đánh giá cái đẹp trong cuộc sống.

Nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Nhiệm vụ giáo dục về nhận thức:

• HĐGDNGLL giúp học sinh bổ sung, củng cố và hoàn thiện những tri thức đã được học trên lớp; giúp cho các em có những hiểu biết mới, mở rộng nhãn quan với thế giới xung quanh, cộng đồng xã hội.
• HĐGDNGLL giúp học sinh biết vận dụng những tri thức đã học để giải quyết các vấn đề do thực tiễn đời sống (tự nhiên, xã hội) đặt ra, giúp các em định hướng nghề nghiệp trong tương lai.
• HĐGDNGLL giúp học sinh biết tự điều chỉnh hành vi, lối sống cho phù hợp chuẩn mực đạo đức. Qua đó cũng từng bước làm giàu thêm những kinh nghiệm thực tế, xã hội cho các em.
• HĐGDNGLL giúp học sinh định hướng chính trị, xã hội, có nhứng hiểu biết nhất định về truyền thống đấu tranh cách mạng, truyền thống xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, truyền thống văn hóa tốt đẹp của đất nước…. qua đó cũng tăng thêm sự hiểu biết của các em về Bác Hồ, về Đảng, về Đoàn, về Đội… mà thực hiện tốt nghĩa vụ của học sinh, của đội viên, của đoàn viên.
• HĐGDNGLL giúp học sinh có những hiểu biết tối thiểu về các vấn đề có tính thời đại như: vấn đề quốc tế, hợp tác, hòa bình và hữu nghị; vấn đề bảo vệ môi sinh, môi trường; vấn đề dân số và kế hoạch hóa gia đình; vấn đề pháp luật…

Nhiệm vụ giáo dục về thái độ Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

• Trước hết, Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải đào tạo cho học sinh những hứng thú và lòng ham muốn hoạt động. Vì vậy, đòi hỏi nội dung, hình thức và qui mô hoạt động phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí, lứa tuổi và nhu cầu của học sinh, lôi cuốn các em tự giác tham gia để đạt được hiệu quả giáo dục.
• HĐGDNGLL từng bước hình thành cho học sinh niềm tin vào những giá trị mà các em phải vươn tới, đó là niềm tin vào chế độ xã hội chủ nghĩa đang đổi mới mà Bác Hồ và Đảng ta đã chọn, tin vào tiền đồ, tương lai của đất nước. Từ đó, các em có lòng tự hào dân tộc, mong muốn làm đẹp thêm truyền thống của trường, của lớp, của quê hương mình, mong muốn vươn lên thành con ngoan, trò giỏi để trở thành công dân có ích cho xã hội mai sau.
• HĐGDNGLL bồi dưỡng học sinh những tình cảm đạo đức trong sáng, qua đó giúp các em biết kính yêu và trân trọng cái tốt, cái đẹp, biết ghét và đấu tranh với cái xấu, cái lỗi thời không phù hợp.
• HĐGDNGLL bồi dưỡng cho học sinh tính tích cực, tính năng động, sẵn sàng tham gia hoạt động xã hội, hoạt động tập thể của trường, của lớp vì lợi ích chung, vì sự trưởng thành và tiến bộ của bản thân.
• HĐGDNGLL còn góp phần giáo dục cho học sinh tình đoàn kết hữu nghị với thanh thiếu niên, nhi đồng quốc tế, với các dân tộc trên thế giới.

Nhiệm vụ rèn luyện kĩ năng

• HĐGDNGLL rèn luyện cho học sinh những kĩ năng giao tiếp, ứng xử có văn hóa, những thói quen tốt trong học tập, lao động công ích và trong các hoạt động khác.
• HĐGDNGLL rèn luyện cho học sinh các kĩ năng tự quản, trong đó có kĩ năng tổ chức, kĩ năng điều khiển và thực hiện một số hoạt động tập thể có hiệu quả, kĩ năng nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động.
• HĐGDNGLL rèn luyện cho học sinh các kĩ năng giáo dục, tự điều chỉnh, kĩ năng hòa nhập để thực hiện tốt các nhiệm vụ do thầy cô hoặc tập thể giao cho.

Nội dung Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

Với những nhiệm vụ to lớn như trên đòi hỏi nội dung Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp rất đa dạng và phong phú, thể hiện tập trung ở các loại hình hoạt động sau đây: Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

• Hoạt động chính trị – xã hội và nhân văn;
• Hoạt động văn hóa nghệ thuật;
• Hoạt động thể dục thể thao, quốc phòng;
• Hoạt động lao động, khoa học, kỹ thuật, hướng nghiệp;
• Hoạt động vui chơi giải trí, tham quan du lịch;
• Hoạt động phục vụ học tập, tìm hiểu khoa học;
• Hoạt động lao động công ích xã hội.

Các nội dung trên được xây dựng thành chương trình phù hợp với từng cấp học, phù hợp với từng lứa tuổi học sinh. Cụ thể chương trình Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT tập trung vào sáu vấn đề sau:

• Lẽ sống của thanh niên trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
• Tình bạn, tình yêu và gia đình.
• Nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
• Truyền thống dân tộc và truyền thống cách mạng, bảo vệ di sản văn hóa dân tộc.
• Thanh niên với vấn đề lập thân, lập nghiệp.
• Những vấn đề toàn cầu: bảo vệ môi trường sống, vấn đề bùng nổ dân số, tình trạng đói nghèo, hiểm họa HIV/AIDS, giáo dục công ước Liên hợp quốc về Quyền trẻ em…

Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường phổ thông rất đa dạng và phong phú, song do những yêu cầu thực tiễn mà hoạt động này được thực hiện chủ yếu thông qua 3 hình thức tổ chức cơ bản (đã được qui định và dành thời gian trong kế hoạch dạy học) sau đây:

• Tổ chức vào tiết chào cờ đầu tuần;
• Tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp hàng tuần, tiết hoạt động tập thể lớp cuối tuần;
• Hoạt động giáo dục theo chủ điểm hàng tháng.

Ngoài ra nội dung Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có thể được tổ chức theo chủ đề hàng tháng do nhà trường lên kế hoạch. Nhà trường phải xây dựng chương trình hoạt động cho nhà trường theo qui mô trường, khối, lớp hoặc thực hiện theo phân phối chương trình của Bộ giáo dục và Đào tạo 02 lần/tháng với thời lượng là 02 tiết.

• Mối liên hệ giữa Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với các hoạt động dạy học, giáo dục

HĐGDNGLL là một bộ phận gắn bó hữu cơ, thống nhất và toàn diện của quá trình sư phạm ở nhà trường phổ thông nói chung và trường THPT nói riêng; là điều kiện thuận lợi để HS phát huy vai trò chủ thể của mình trong hoạt động, nâng cao được tính tích cực hoạt động, qua đó rèn luyện những nét nhân cách của con người mới phát triển toàn diện (xem sơ đồ 1.2)

• Sơ đồ 1.2. Mối quan hệ giữa 2 hoạt động GD trong quá trình sư phạm

HĐGDNGLL là điều kiện tốt nhất để HS phát huy vai trò chủ thể, tính tích cực, chủ động của các em trong quá trình học tập, rèn luyện toàn diện. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vừa củng cố, mở rộng kiến thức đã học, vừa phát triển các kỹ năng sống cơ bản của HS theo mục tiêu GD ở THPT. Mặt khác, Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thu hút và phát huy tiềm năng của các lực lượng GD, nhằm nâng cao hiệu quả GD toàn diện của nhà trường.

Hoạt động GDNGLL ở THPT đặt HS (lứa tuổi đầu thanh niên) trước những vấn đề của thời đại, của xã hội mà họ phải đối mặt trong tương lai không xa. Vì vậy, ở THPT các em phải được chuẩn bị hành trang để gánh vác trách nhiệm chủ nhân của đất nước trong tương lai”. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

“Với vị trí, vai trò, ý nghĩa quan trọng như vậy, hoạt Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thực sự là một bộ phận hữu cơ của hệ thống hoạt động GD ở trường THPT. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cùng với hoạt động dạy học trên lớp là một quá trình sư phạm gắn bó, thống nhất nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo của cấp học” [17]. Tổ chức có hiệu quả Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT sẽ gắn liền nhà trường với đời sống xã hội, góp phần phát huy vai trò của GD trong sự nghiệp CNH – HĐH đất nước.

Vì vậy, việc nhà trường tổ chức các Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với những hình thức đa dạng do HS tự quản lý và điều khiển có vị trí rất quan trọng đối với HS lứa tuổi này. Đây là những hoạt động không thể thiếu, có tác dụng thiết thực đối với việc hình thành và phát triển nhân cách các em.

Vị trí quan trọng của Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được khẳng định tại Điều 26 Điều lệ trường trung học cơ sở, trường THPT, trường phổ thông có nhiều cấp học, ban hành theo Thông tư số 12/ 2019/TT-BGDĐT, ngày 28/3/2019 của Bộ trưởng Bộ GD – ĐT: “HĐGDNGLL bao gồm các hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hoá, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh” [19].

HĐGDNGLL Là một trong hai hoạt động GD trọng yếu trong nhà trường đó là hoạt động dạy – học trên lớp và Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, trên cơ sở đó kế hoạch Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (gồm phần bắt buộc theo chủ điểm 12 tháng và phần tự chọn) ở trường THPT được thể hiện theo sơ đồ như sau:

• Sơ đồ 1.3. Kế hoạch Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

1.3.2. Quản lý hoạt dộng giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

• Định nghĩa quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

Quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là quá trình tác động (hoạch định, tổ chức, điều khiển, kiểm tra) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh để tiến hành các Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo chương trình kế hoạch nhằm đạt mục tiêu giáo dục học sinh một cách toàn diện. Quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của cán bộ QLGD trong nhà trường thực chất là quản lý về mục tiêu giáo dục, quá trình giáo dục, quản lý về kế hoạch, đội ngũ, nội dung, hình thức, các điều kiện, công tác kiểm tra, đánh giá, công tác phối hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Vì vậy, tham gia tổ chức thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những tiêu chí để đánh giá thi đua, xếp loại hạnh kiểm của các tập thể và các cá nhân trong mỗi học kỳ, mỗi năm học [17].

Quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động không thể thiếu và rất quan trọng trong toàn bộ quá trình quản lý ở nhà trường THPT, do đó, các nhà QLGD cần chỉ đạo thực hiện chương trình Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo quy định của Bộ giáo dục và đào tạo, có sự kết hợp lồng ghép tuyên truyền giáo dục cũng như tích hợp giảng dạy kỹ năng sống, tuyên truyền giảng dạy pháp luật vào một số môn học như Ngữ văn, Địa lý, Sinh học, Giáo dục công dân…Bên cạnh đó cũng cần chú ý đến phương thức tổ chức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải rất linh hoạt, đa dạng, sáng tạo để đạt được mục tiêu đề ra, giúp học sinh thực sự phát huy vai trò chủ thể trong các hoạt động, từ đó làm phong phú thêm, tăng tính hấp dẫn của các Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.

• Nội dung quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT
• a. Quản lý việc xây dựng kế hoạch Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Xây dựng kế hoạch là điểm khởi đầu cho một chu trình quản lí khoa học mà người quản lí nào cũng phải thực hiện. Hiệu trưởng quản lí các hoạt động giáo dục cũng phải bắt đầu từ việc xây dựng kế hoạch.

Kế hoạch là sự hoạch định, thống kê những công việc cụ thể cho một thời gian xác định (tuần, tháng, học kỳ, năm học, …). Việc xây dựng kế hoạch quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là khâu quan trọng nhất, được thực hiện trước tiên cho công tác quản lý. Vào đầu mỗi năm học, hiệu trưởng chỉ đạo các bộ phận trong nhà trường xây dựng kế hoạch công tác, trong kế hoạch đó có nội dung giáo dục ngoài giờ lên lớp, đặc biệt là kế hoạch của Ban chỉ đạo các hoạt động giáo dục, kế hoạch của tổ nhóm chuyên môn, tổ chủ nhiệm, kế hoạch của giáo viên chủ nhiệm lớp, kế hoạch của các tổ chức Đoàn, Đội, Công đoàn; Ban chỉ đạo các hoạt động giáo dục nhà trường xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục (kế hoạch năm, tháng, tuần) thống nhất với kế hoạch chung của nhà trường, với kế hoạch của các bộ phận (để tránh tổ chức các hoạt động chồng chéo trong cùng một thời điểm, đồng thời có sự hỗ trợ và phối hợp tổ chức hoạt động của các bộ phận có liên quan). Hiệu trưởng đưa kế hoạch này vào kế hoạch hoạt động chung hàng tháng, hàng tuần của nhà trường để toàn trường cùng thực hiện. Kế hoạch này được toàn thể Hội đồng giáo dục thông qua vào đầu mỗi năm học. Khi xây dựng kế hoạch, hiệu trưởng cần dựa vào các chỉ thị thực hiện nhiệm vụ năm học, phân phối chương trình, văn bản hướng dẫn của các cấp Bộ, Sở, tình hình cụ thể của địa phương… và căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường. Trong kế hoạch cần thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, thời gian thực hiện, người phụ trách, lực lượng tham gia, địa điểm, các điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện kế hoạch.

Kế hoạch Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là trình tự những nội dung hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động được bố trí sắp xếp theo thứ tự thời gian của năm học. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Trong kế hoạch cần chọn lọc các hoạt động phù hợp, xác định chủ điểm cho từng thời gian. Phải có kế hoạch và lịch hoạt động cho toàn trường và từng khối lớp, cho từng thời kỳ, tiến tới ổn định thành nề nếp thường xuyên, liên tục.

Cán bộ quản lý các trường học cũng cần hướng dẫn người trực tiếp thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp lập kế hoạch cá nhân, định hướng cho các hoạt động của tuần, tháng. Từ kế hoạch cá nhân, triển khai kế hoạch cụ thể cho từng hoạt động (kế hoạch bài giảng), mục đích yêu cầu tăng dần, phù hợp theo từng khối lớp.

• b. Quản lý việc tổ chức, chỉ dạo thực hiện công tác Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

b1. Thành lập Ban chỉ dạo Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: gồm Hiệu trưởng hoặc Phó hiệu trưởng, đại diện công đoàn, Bí thư đoàn trường, giáo viên và đại diện Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Nhiệm vụ của Ban chỉ đạo

• Ban chỉ đạo Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có nhiệm vụ giúp hiệu trưởng xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động hàng năm và chỉ đạo thực hiện chương trình, kế hoạch đó.
• Tổ chức những hoạt động lớn, qui mô trường và thực hiện sự phối hợp chặt chẽ với các tổ chức Đoàn và các lực lượng giáo dục khác ngoài nhà trường. Tổ chức hướng dẫn giáo viên chủ nhiệm lớp, Đoàn thanh niên của lớp tiến hành hoạt động ở đơn vị mình có hiệu quả.
• Giúp hiệu trưởng kiểm tra, đánh giá các hoạt động.

b2. Phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường

Các lực lượng trong nhà trường. Toàn thể cán bộ giáo viên trong nhà trường đều có trách nhiệm thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.

Ban chấp hành đoàn trường, chi đoàn học sinh là tổ chức đại diện của học sinh có nhiệm vụ tổ chức mọi hoạt động của HS dưới sự hướng dẫn của nhà trường và Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh (Đoàn TNCSHCM). Các giáo viên chủ nhiệm cần biết rõ kế hoạch để phối hợp và tham gia quản lý.

Các lực lượng ngoài nhà trường: Nhà trường cần tranh thủ sự lãnh đạo của cấp uỷ Đảng và chính quyền địa phương, các tổ chức quần chúng vào các hoạt động trên của HS. Các lực lượng này bao gồm: Hội phụ nữ, Mặt trận tổ quốc, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh địa phương.

Các ban ngành trên địa bàn: Ban văn hoá, Ban thương binh xã hội, Ban y tế chăm sóc sức khoẻ, Ban công an, các xí nghiệp, nhà máy. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Ban đại diện cha mẹ học sinh có thể giúp đỡ cơ sở vật chất, hỗ trợ nhà trường đôn đốc Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, đặc biệt là hoạt động ngoài nhà trường nhất là trong thời gian HS nghỉ hè.

b3. Chỉ dạo Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Tổ chức các lực lượng theo dõi, giám sát các hoạt động xen kẽ trong chương trình học tập trên lớp: theo cơ chế trực tuần, trực nhật; cơ chế giám thị, cơ chế tự quản của các tổ chức học sinh; theo hệ thống chủ nhiệm lớp và các giáo viên chuyên trách; đội cờ đỏ, bảo vệ trường; lập bảng theo dõi thi đua.

• Chỉ đạo các hoạt động theo chủ điểm:

Thường được tiến hành qua các phong trào thi đua kế tiếp nhau, khép kín các Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong suốt năm học. Tuy nhiên, có tập trung cao điểm vào những ngày lễ kỉ niệm. Chính vì thế, việc chỉ đạo hoạt động này cần được thực hiện theo hướng xây dựng chuẩn mực, đánh giá chung cho cả đợt thi đua và theo dõi đánh giá tính điểm trong từng giai đoạn và cả đợt.

Vào những ngày cao điểm, ngày lễ chính có tổ chức các hoạt động đặc trưng cho ngày lễ hội. Mỗi hoạt động cụ thể đều có chuẩn mực đánh giá riêng (tính điểm cụ thể, dựa trên cơ sở đó đánh giá kết quả từng hoạt động: học tập, văn nghệ, thể thao, trò chơi, cắm trại,…sau đó tập hợp kết quả.

Tuỳ theo từng hoạt động mà có sự phân công, phân nhiệm và có ban chỉ đạo thích hợp.

c. Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện công tác Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Bất cứ hoạt động giáo dục nào, khi tổ chức hoạt động thì Hiệu trưởng phải tổ chức kiểm tra để đánh giá chất lượng, hiệu quả giáo dục, từ đó rút kinh nghiệm và điều chỉnh tổ chức hoạt động nhằm đạt được chất lượng và hiệu quả cao hơn.

Kiểm tra Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được thể hiện qua kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động của các bộ phận, của các lớp học, kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục thông qua hoạt động của học sinh.

Nội dung kiểm tra gồm: kiểm tra công việc nêu trong kế hoạch có được thực hiện không ? chỉ ra những việc chưa làm được, nguyên nhân; so sánh kết quả đạt được (các kết quả có thể quan sát được, kiểm tra được) với mục đích yêu cầu của hoạt động, kiểm tra việc làm cụ thể của học sinh, của giáo viên để đi đến đánh giá về: mục tiêu hoạt động có đạt không, nội dung hoạt động có đa dạng, phong phú, thiết thực và phù hợp với đối tượng không? hình thức và biện pháp tổ chức có đảm bảo tính sáng tạo, tự quản của học sinh không Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục ở học sinh về các mặt nhận thức, động cơ, thái độ tham gia hoạt động, các nề nếp sinh hoạt, học tập, thói quen đạo đức, kĩ năng hàng vi. các thành tích học sinh đạt được trong các phong trào thi đua.

Khi tiến hành kiểm tra cần xây dựng tiêu chí, lực lượng kiểm tra. Khác với hoạt động dạy học trên lớp, Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đa dạng và phong phú, không có chuẩn chung cho mọi hoạt động, để đánh giá được kết quả giáo dục của mỗi hoạt động, Ban chỉ đạo phải tổ chức xây dựng tiêu chí để đánh giá kết quả giáo dục của hoạt động. Phải căn cứ vào mục đích, yêu cầu của mỗi hoạt động để xây dựng chuẩn đánh giá hoạt động đó, làm cơ sở cho việc kiểm tra, đánh giá rút kinh nghiệm. Kiểm tra để điều chỉnh hoạt động tiếp theo, vì vậy cần chú ý khâu đánh giá rút kinh nghiệm kịp thời sau mỗi hoạt động, tránh tình trạng “đầu voi, đuôi chuột”, không tổng kết rút kinh nghiệm kịp thời như nhiều trường hiện nay.

Ban chỉ đạo xây dựng lực lượng kiểm tra Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp như: Đoàn chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, đánh giá hoạt động của các lớp học; Tổ bộ môn, tổ chủ nhiệm theo dõi, đánh giá sự tham gia của giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm. Kết quả đánh giá sẽ là một tiêu chí xếp loại thi đua các tập thể lớp, các tổ bộ môn, đồng thời tham gia xếp loại thi đua giáo viên và xếp loại hạnh kiểm học sinh.

Sau khi kiểm tra, đánh giá cần rút kinh nghiệm về nội dung, hình thức và phương pháp tổ chức, các điều kiện cơ sở vật chất và tài chính đáp ứng hoạt động, từ đó có những cải tiến nhằm nâng cao chất lượng hoạt động.

Tiểu kết chương 1 Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

HĐGDNGLL là hoạt động tổ chức ngoài giờ học của các môn học trên lớp nhằm tiếp nối và thống nhất hữu cơ với hoạt động học tập trên lớp, tạo sự thống nhất giữa giáo dục trong và ngoài nhà trường, giữa thời gian trong năm học và thời gian hè nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của xã hội.

HĐGDNGLL bao gồm các hoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu, các hoạt động vui chơi, tham quan. Du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường, hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh.

Quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là quá trình tác động (hoạch định, tổ chức, điều khiển, kiểm tra) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh để tiến hành các Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo chương trình kế hoạch nhằm đạt mục tiêu giáo dục học sinh một cách toàn diện.

Nội dung quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT: Quản lý việc xây dựng kế hoạch Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Quản lý việc tổ chức, chỉ đạo thực hiện công tác Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (Thành lập Ban chỉ đạo Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường; Chỉ đạo Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp); Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện công tác Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Luận văn: Quản lí giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng QL giáo dục ngoài giờ lên lớp trường THPT

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://dichvuvietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: lamluanvan24h@gmail.com