Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân hay nhất năm 2023 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại trại giam Thanh Phong, Tỉnh Thanh Hóa dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

2.1. Khái quát về Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa

Ngày 03/05/1967, Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Thanh Hóa (nay là UBND tỉnh Thanh Hóa) ký Quyết định số 354/NN-UB về việc thành lập Trại cải tạo Thanh Hóa trực thuộc Bộ Công an, đóng tại xã Minh Thọ, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Trải qua các giai đoạn xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, đến nay Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa thuộc Cục Cảnh sát Quản lý trại giam cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng (Cục C10), Bộ Công an. Tháng 9 năm 2002 Bộ Công an ra quyết định số 213/QĐ-BCA về quy mô giam giữ của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa là 2000 phạm nhân với diện tích tự nhiên trên 200 ha. Quyết định này đã đánh dấu một bước phát triển mới của đơn vị, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu thách thức mới như: Số lượng phạm nhân tăng nhanh, trại luôn trong tình trạng giam giữ quá tải trong khi đó khu nhà làm việc, nhà ở của cán bộ, chiến sĩ và các khu giam giữ xuống cấp nghiêm trọng. Thực hiện nhiệm vụ chính trị trong điều kiện gặp nhiều khó khăn, Đảng ủy, lãnh đạo cùng tập thể cán bộ, chiến sĩ luôn đoàn kết nhất trí, năng động sáng tạo, đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, xây dựng đơn vị trong sạch, vững mạnh. Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Bộ Công an, từ năm 2002 đến nay công tác xây dựng cơ bản của đơn vị được thực hiện từng bước theo dự án 611 của Bộ Công an, tạo nên một diện mạo mới cho đơn vị. Phân trại số 2 và Khu trung tâm chỉ huy đã được xây dựng mới; các công trình; đường giao thông vào các phân trại, điện, nước sạch đã được hoàn thành và đưa vào sử dụng. Hiện nay đơn vị đang tiếp tục thực hiện dự án xây mới khu giam giữ ở Phân trại số 1 và trung tâm dạy nghề cho phạm nhân… Bên cạnh đó đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ, chiến sĩ và phạm nhân ngày càng được cải thiện. Ghi nhận những thành tích của đơn vị, Đảng và Nhà nước đã tặng nhiều phần thưởng cao quý cho tập thể và cán bộ chiến sĩ: Năm 2006 được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen về công tác Đặc xá; Bộ Y tế tặng bằng khen về công tác phòng chống HIV, AIDS. Năm 2007 đơn vị được Nhà nước tặng Huân chương bảo vệ Tổ quốc hạng ba. Năm 2010 được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen về công tác phòng chống HIV, AIDS; Bộ Công an tặng Bằng khen về phong trào thi đua “Vì an ninh Tổ quốc”; nhiều năm liền đạt danh hiệu đơn vị Quyết thắng; nhiều cán bộ chiến sĩ được tặng Huân chương, Huy chương, Bằng khen, Giấy khen của các cấp do có thành tích xuất sắc trong công tác.

Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa nằm trên địa bàn là một tỉnh Bắc Trung Bộ Việt Nam. Hơn 60% đất đai là đồi núi. Khí hậu Thanh Hóa tiêu biểu cho khí hậu các tỉnh miền Bắc Trung Bộ Việt Nam , nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới có một mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều; một mùa đông lạnh, ít mưa và tính nhiệt đới nóng ẩm là bao trùm nhất. Những đặc điểm về thời tiết, khí hậu này đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động lao động, cải tạo của phạm nhân ở trại giam.

Với bề dày lịch sử hình thành và phát triển gần 50 năm của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa, Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa sẽ có rất nhiều bài học kinh nghiệm trong công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ

===>>> Hỗ Trợ Viết Thuê Luận Văn Thạc Sĩ Ngành Luật

Tình hình phạm nhân đang chấp hành án tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Theo thống kê của trại giam, từ năm 2013 đến năm 2020 số lượng phạm nhân đến Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa tăng lên khoảng 130%. Hiện nay, Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đang giam giữ hàng nghìn phạm nhân với nhiều mức án khác nhau từ dưới 3 năm tù tới tù chung thân, với nhiều loại tội danh khác nhau. Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa không có phạm nhân là người nước ngoài, không có phạm nhân là nữ. Các phạm nhân đến Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa trên 80% là người của hai tỉnh Thanh Hóa và Ninh Bình. Trên 30% số Phạm nhân trước khi đến trại giam nghiện ma túy, mắc bệnh xã hội có nguy cơ lây nhiễm cao như: Lao phổi, Viêm Gan, nhiễm HIV/AIDS…. Hầu hết phạm nhân có hoàn cảnh khó khăn, trình độ văn hóa thấp, nhiều phạm nhân đến trại giam chấp hành án không biết chữ.

Về cơ cấu phạm nhân thành phần dân tộc: Đa số các phạm nhân đang chấp hành án tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa là người dân tộc kinh, chiếm 95,5% số phạm nhân. Số phạm nhân là người dân tộc thiểu số chiếm tỉ lệ thấp khoảng 4,5%, tuy nhiên lại có sự đa dạng về các dân tộc thiểu số, một số phạm nhân là người dân tộc thiểu số có kiến thức ngôn ngữ và khả năng giao tiếp bằng tiếng kinh còn hạn chế. Muốn giáo dục pháp luật cho phạm nhân là người dân tộc thiểu số này thì trước tiên phải dạy văn hóa và bồi dưỡng kiến thức cho họ có nền tảng phục vụ cho việc học tập pháp luật. Như vậy có thể thấy, về cơ cấu thành phần dân tộc của phạm nhân ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa vừa có mặt thuận lợi vừa có khó khăn cho công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân.(Có cơ cấu phạm nhân thành phần dân tộc năm 2020 ở phần phụ lục)

Về cơ cấu phạm nhân theo độ tuổi: Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa giam giữ các phạm nhân có nhiều lứa tuổi khác nhau, có độ tuổi từ 16 đến trên 70 tuổi. Bảng số liệu thống kê về độ tuổi phạm nhân đang chấp hành án tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa cho thấy độ tuổi phạm nhân từ 16-30 chiếm tỉ lệ cao nhất 53,1%, độ tuổi phạm nhân từ 30 đến dưới 45 chiếm tỉ lệ 37,2%, độ tuổi phạm nhân từ 45 đến dưới 60 chiếm 9,1%, độ tuổi phạm nhân từ 60 đến dưới 70 và từ 70 trở lên chiếm tỉ lệ 0,6 %. Như vậy có thể thấy, tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa các phạm nhân trong độ tuổi thanh thiếu niên chiếm tỉ rất cao với tỉ lệ 53,1%..(Có cơ cấu phạm nhân theo độ tuổi năm 2020 ở phần phụ lục)

Các phạm nhân có độ tuổi khác nhau có sự hiểu biết, kiến thức về cuộc sống và đặc điểm tâm sinh lý khác nhau. Các phạm nhân trong độ tuổi thanh thiếu niên đang trong giai đoạn bắt đầu hình thành nhân cách, tâm, sinh lý chưa ổn định, suy nghĩ chưa chín chắn, tính cách hay thay đổi. Đa số các phạm nhân chưa nhận thức đầy đủ được tính chất của hành vi của bản thân. Những đặc điểm đó có tác động, ảnh hưởng rất lớn đến quá trình nhận thức và hành động của các phạm nhân, nếu không có sự định hướng, tác động giáo dục theo các mục tiêu, chuẩn mực xã hội thì rất dề bị lôi kéo, rủ rê các hành vi phạm tội do đặc tính hiếu động,tò mò ngay trong trại giam của các phạm nhân“đàn anh”lưu manh,xảo quyệt hoặc sau khi mãn hạn tù.

Về cơ cấu phạm nhân theo mức án: thời gian chấp hành án phạt tù có ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý các phạm nhân..(Có cơ cấu phạm nhân theo mức án năm 2020 ở phần phụ lục) Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Các phạm nhân có mức án thấp thường tích cực lao động, học tập và chấp hành tốt nội quy, quy chế trại giam, mong muốn cải tạo tốt để sớm được về với gia đình, xã hội.

Các phạm nhân có mức án cao, thời gian chấp hành án kéo dài, đặc biệt là các phạm nhân có mức án tù chung thân, phạm nhân cho rằng mình bị oan hoặc mức án quá nghiêm khắc không tương xứng với lỗi lầm mà họ đã phạm, phạm nhân thấy thời gian trở về với gia đình, xã hội còn quá dài nên thường có tâm lý bị ức chế, tư tưởng bất cần, họ có phản ứng chống đối quản giáo, cán bộ giáo dục cũng như hành vi vi phạm nội quy, quy chế trại giam, nhất là giai đoạn đầu mới nhập trại. Tuy nhiên, cũng có nhiều phạm nhân có mức án cao, kể cả tù chung thân cũng tích cực lao động, cải tạo với mong muốn được xét đặc xá hoặc giảm án.

Về cơ cấu phạm nhân theo tiền án: phạm nhân đang chấp hành án tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa có nhiều mức tiền án khác nhau, đa số phạm nhân đang chấp hành án phạm tội lần đầu với tỉ lệ 68,7%, phạm nhân có 1 tiền án chiếm tỉ lệ 17,9%, phạm nhân có 2 tiền án chiếm tỉ lệ 9,4%, các phạm nhân có từ 3 tiền án trở lên chiếm tỉ lệ 4%. Trong số các phạm nhân có từ trên 3 tiền án, cá biệt còn có 1 phạm nhân có 7 tiền án..(Có cơ cấu phạm nhân theo tiền án năm 2020 ở phần phụ lục)

Đối với phạm nhân phạm tội lần đầu, khi phạm nhân vào trại giam chấp hành án thường có tư tưởng sợ sệt, lo lắng, hoang mang. Nhóm phạm nhân này thường có tâm lý lo sợ bị đàn anh, phạm nhân cũ có số má trong trại giam bắt nạt, chèn ép, đánh đập. Đối với phạm nhân không mắc bệnh xã hội truyền nhiễm, HIV/AIDS thì vô cùng lo lắng, sợ hãi bị lây nhiễm, trước mắt chỉ là một màu đen tối với những lo sợ, buồn chán, thất vọng. Có phạm nhân rất tiêu cực, cho như vậy là hết, không còn gì để mất, không biết có ngày về. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến công tác giáo dục, cải tạo nói chung và giáo dục pháp luật cho phạm nhân nói riêng ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa.

Đối với nhóm phạm nhân có nhiều tiền án là nhóm những phạm nhân có khuynh hướng phạm tội bền vững. Đây thường là những người phạm tội nhiều lần, có tính chuyên nghiệp. Mặc dù đang chấp hành án phạt tù tại trại giam, nhưng những phạm nhân này không có ý định từ bỏ lối sống tội lỗi sau khi mãn hạn tù. Đối với họ, việc bị phát hiện, bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và phải chịu hình phạt tù chỉ là “rủi ro”. Gia đình, bạn bè bỏ rơi, với nhiều tiền án khó được chấp nhận để tái hòa nhập cộng đồng, ngựa quen đường cũ, họ thường có tâm lý không chẳng còn gì để hy vọng, để mà quyết tâm, phấn đấu. Tại trại giam, họ ít quan tâm đến việc giáo dục, thay đổi bản thân, dù bề ngoài, đa số họ tỏ vẻ nhận thức được lỗi lầm, chấp hành đúng nội quy, quy chế giam giữ cải tạo. Đây là nhóm phạm nhân khó giáo dục cải tạo nhất, phổ biến trong nhóm người này là những người phạm các tội về ma túy, mại dâm, trộm cắp tài sản, và đây cũng là nhóm có tỉ lệ tái phạm cao sau khi mãn hạn tù. Công tác giáo dục, cải tạo nói chung và giáo dục pháp luật cho nhóm phạm nhân này là một công tác khó, đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ và sự phối hợp chặt chẽ giữa trại giam, các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị xã hội, gia đình phạm nhân. Điều này cũng đòi hỏi công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân cần tập trung hơn vào những đối tượng này.

Về cơ cấu phạm nhân theo trình độ học vấn: theo kết quả thống kế, đa số phạm nhân có trình độ học vấn tương đối thấp, nhiều phạm nhân mới chỉ có khả năng biết đọc, biết viết phổ thông, đặc biệt còn có nhiều phạm nhân không biết chữ phổ thông. Tỉ lệ phạm nhân có trình độ học vấn tiểu học chiếm 13,5%, trung học cơ sở 43,8%, trung học phổ thông 40,8% (Số liệu được tính theo các hệ lớp học như sau: Hệ 10/10: Tiểu học lớp 1-4, Trung học lớp 5-7, Trung học phổ thông lớp 8-10; Hệ 12 Tiểu học lớp 1-5, Trung học lớp 6-9, Trung học phổ thông lớp 10-12)..(Có cơ cấu phạm nhân theo trình độ học vấn năm 2020 ở phần phụ lục)

Phạm nhân có trình độ học vấn thấp kéo theo nhận thức, hiểu biết pháp luật rất hạn chế. Nhiều phạm nhân không có kiến thức về pháp luật hoặc kiến thức chắp vá, sai lệch. Phạm nhân có trình độ học vấn thấp ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình học tập, tiếp thu, ghi nhớ và vận dụng các tri thức pháp luật của các phạm nhân.

Phạm nhân có trình độ học vấn khác nhau có khả năng, trình độ nhận thức khác nhau. Tuy nhiên, phạm nhân – họ là những người đã bị các cơ quan tiến hành tố tụng khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử, tức là đã trải qua bài học về pháp luật thực tiễn đa dạng trong thực tế pháp lý, mặc dù đó có thể là bài học ban đầu nhưng họ cũng có thể tiếp thu, nắm bắt được một phần kiến thức pháp luật nhất định. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Ngoài ra, với đặc thù của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa trên 30% số Phạm nhân trước khi đến trại giam gầy yếu, nghiện ma túy, mắc bệnh xã hội có nguy cơ lây nhiễm cao như: Lao phổi, Viêm Gan, nhiễm HIV/AIDS, có những trường hợp chuyển sang giai đoạn AIDS. Các phạm nhân này thường xuyên phải nằm điều trị cách li ở bệnh xá, do vấn đề sức khỏe các phạm nhân thường có tâm lý chán nản, không tập trung, phạm nhân nghiện ma túy thường tìm cách thỏa mãn cơn thèm thuốc, điều này đã ảnh hưởng không nhỏ và gây khó khăn cho công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân của trại giam.

Việc nghiên cứu, phân tích cơ cấu, đặc điểm phạm nhân có ý nghĩa quan trọng trong việc phân nhóm phạm nhân và xây dựng, sử dụng các biện pháp giáo dục, cải tạo phạm nhân nói chung và giáo dục pháp luật cho phạm nhân nói riêng phù hợp và hiệu quả nhất. Với đặc thù tình hình phạm nhân đang chấp hành án tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa như đã phân tích ở trên đã có ảnh hưởng, tác động mạnh mẽ gây khó khăn không nhỏ cho công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Thực trạng đội ngũ cán bộ làm công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa

Trong trại giam có nhiều cán bộ, nhiều đội nghiệp vụ khác nhau như: đội trinh sát, đội quản giáo, đội giáo dục-hồ sơ. Ngoài lực lượng cảnh sát gác cổng, cảnh sát bảo vệ trại giam đơn thuần làm công tác vũ trang, các lực lượng khác đều là các chủ thể trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến quá trình giáo dục cải tạo phạm nhân nói chung và giáo dục pháp luật cho phạm nhân nói riêng. Tuy nhiên, trực tiếp làm công tác giáo dục pháp luật và có ảnh hưởng, tác động trực tiếp nhất, chủ yếu nhất đến sự tiếp thu, nhận thức, hiểu biết về pháp luật của phạm nhân là đội ngũ cán bộ giáo dục – hồ sơ.

Hơn nữa, theo nghĩa rộng, chủ thể giáo dục pháp luật cho phạm nhân trong các trại giam ở nước ta hiện nay gồm các chủ thể sau: chủ thể giữ vai trò quản lý công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân (Cụ thể là Cục giáo dục cải tạo và hòa nhập cộng đồng (C86) thuộc Tổng cục Cảnh sát thi hành án hình sự và Hỗ trợ tư pháp – Bộ Công an) (nay là Cục Cảnh sát Quản lý trại giam cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng); Chủ thể giữ vai trò tổ chức thực hiện (Giám thị trại giam) và chủ thể giữ vai trò trực tiếp thực hiện (Giám thị, phó giám thị và những cán bộ thuộc Đội giáo dục – hồ sơ thuộc cơ cấu tổ chức của trại giam). Trong phạm vi, giới hạn nghiên cứu ở mức độ một trại giam của luận văn, luận văn chỉ tập trung nghiên cứu chủ thể giáo dục pháp luật cho phạm nhân là các cán bộ thuộc Đội giáo dục – hồ sơ của trại giam.

Hiện nay, tại hai phân trại của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa có 08 cán bộ giáo dục-hồ sơ. mỗi phân trại đều tổ chức thành lập một đội giáo dục – hồ sơ gồm có 04 cán bộ, trong đó có 01 đồng chí đội trưởng phụ trách, 03 cán bộ làm công tác quản lý hồ sơ và giáo dục. Trong số 08 cán bộ đội giáo dục- hồ sơ có 07 cán bộ được đào tạo nghiệp vụ công an, 01 cán bộ được đào tạo nghiệp vụ sư phạm, 03 cán bộ có trình độ đại học, 05 cán bộ có trình độ trung cấp (trong đó có 04 cán bộ đang học đại học). Như vậy, có thể thấy trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đỗi ngũ cán bộ giáo dục – hồ sơ khá thấp, không đồng đều. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Các cán bộ thuộc đội giáo dục – hồ sơ có đội tuổi trung bình từ 28 đến 45 tuổi, có tác phong khá chững chạc nhưng cũng năng động, sáng tạo trong việc triển khai thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Tuy nhiên, lại không có sự đồng đều, toàn diện của các cán bộ làm công tác giáo dục pháp luật: có cán bố có kiến thức, chuyên môn sâu về pháp luật nhưng lại thiếu kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm, kiến thức về tâm lý; có cán bộ có nghiệp vụ sư phạm, kiến thức về giáo dục, tâm lý nhưng chuyên môn sâu về pháp luật lại hạn chế hoặc hạn chế về kinh nghiệm công tác.Cán bộ giáo dục pháp luật của trại giam thường thực hiện nhiệm vụ theo kinh nghiệm, hướng dẫn của lớp cán bộ đi trước và chủ yếu do sự rèn luyện, tự vươn lên của từng cán bộ.

Đội giáo dục – hồ sơ có nhiệm vụ căn cứ vào các văn bản, tài liệu hướng dẫn của Cục Cảnh sát Quản lý trại giam cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng có nhiệm vụ nghiên cứu đề xuất với Giám thị trại giam về kế hoạch tổ chức giáo dục pháp luật cho phạm nhân và tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch được phê duyệt.

Theo quy định, giáo viên dạy pháp luật, giáo dục công dân cho phạm nhân là lãnh đạo, chỉ huy và cán bộ làm công tác giáo dục của trại giam có trình độ từ Đại học trở lên, tuy nhiên so với số lượng 03 cán bộ có trình độ Đại học thì số lượng cán bộ làm công tác giáo dục thực hiện việc giảng dạy pháp luật cho phạm nhân ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa còn rất mỏng. Hơn nữa, số lượng cán bộ chưa qua đào tạo chuyên sâu về luật và đang đi học nhiều, số cán bộ làm công tác thực tế ít chưa đáp ứng được so với yêu cầu công việc gây khó khăn và ảnh hưởng đến công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa.

2.2. Nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục pháp luật cho phạm nhân trại giam Thanh Phong tỉnh Thanh Hóa

2.2.1. Nội dung giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa

Nội dung giáo dục pháp luật cho phạm nhân đang thực hiện ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa được biên soạn trong nội dung của 03 tập Giáo dục công dân do Cục Cảnh sát Quản lý trại giam cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng và Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam – Bộ Giáo dục đào tạo phối hợp nghiên cứu và biên soạn, xuất bản năm 2015. Những nội dung được trình bày trong 03 tập Giáo dục công dân đã được quán triệt sâu sắc đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước theo các chủ đề phù hợp với độ tuổi, trình độ văn hóa, thời hạn chấp hành án phạt tù của phạm nhân và yêu cầu của công tác giam giữ, quản lý, giáo dục cải tạo phạm nhân. Những nội dung giáo dục pháp luật trên đều rất quan trọng, là bắt buộc và cần thiết cho phạm nhân trong quá trình chấp hành án phạt tù, giúp họ có thông tin, kiến thức pháp luật để ổn định tư tưởng, có nền tảng để tự xác định mục tiêu phấn đấu học tập, cải tạo tốt để trở thành công dân lương thiện tái hòa nhập cộng đồng.

Nội dung giáo dục pháp luật cho phạm nhân tập trung vào các quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân, pháp luật về hình sự, thi hành án hình sự, xử lý vi phạm hành chính; pháp luật về phòng, chống ma túy và các tệ nạn xã hội.

Cụ thể, Theo quy định tại Điều 8, Chương III của Thông tư liên tịch số 02/2012/TTLT-BCA-BQP-BTP-BGDĐT ngày 06 tháng 02 năm 2012 về việc hướng dẫn việc tổ chức dạy văn hóa, giáo dục pháp luật, giáo dục công dân, phổ biến thông tin thời sự, chính sách và thực hiện chế độ sinh hoạt, giải trí cho phạm nhân, nội dung giáo dục pháp luật cụ thể cho phạm nhân bao gồm:

Những chủ trương, chính sách mới của Đảng, Nhà nước liên quan đến phạm nhân và tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù; Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.
Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân được quy định trong Hiến pháp, pháp luật; Quyền và nghĩa vụ của phạm nhân được quy định trong Luật Thi hành án hình sự; Luật đặc xá và các văn bản hướng dẫn thi hành khác;
Quy định về tội phạm, hình phạt, về hoãn, tạm đình chỉ, miễn, giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, về đặc xá, xóa án tích và những nội dung cơ bản, cần thiết khác được quy định trong các Nghị quyết của Quốc hội, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Thi hành án hình sự, Bộ luật Dân sự, Luật Tố tụng dân sự, Luật Thi hành án dân sự, Bộ luật Lao động, Luật Cư trú, Luật Giáo dục, Luật Giao thông đường bộ, Luật Giao thông đường thủy nội địa, Luật Dạy nghề, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Đặc xá, Luật phòng, chống ma túy, Luật phòng, chống vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS);
Nội quy trại giam và các quy định về tiêu chuẩn thi đua chấp hành án phạt tù, xếp loại chấp hành án phạt tù;
Những quy tắc cơ bản về nếp sống trật tự, văn minh trong trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ;
Các chuẩn mực đạo đức xã hội trong các mối quan hệ với bản thân, với người khác, với công việc, với gia đình và cộng đồng;
Các kỹ năng sống cơ bản, cần thiết đối với phạm nhân trong quá trình chấp hành án phạt tù và tái hòa nhập cộng đồng;

Nội dung giáo dục pháp luật cho phạm nhân được biên soạn trong 03 tập Giáo dục công dân gồm: Giáo dục công dân tập I (Dành cho phạm nhân mới đến trại giam chấp hành hình phạt tù); Giáo dục công dân tập II (Dành cho phạm nhân đang chấp hành hình phạt tù); Giáo dục công dân tập III (Dành cho phạm nhân sắp chấp hành xong hình phạt tù)

Mỗi tập Giáo dục công dân được biên soạn theo 03 chủ đề lớn: Giáo dục đạo đức; Giáo dục pháp luật; Giáo dục kĩ năng sống. Riêng Giáo dục công dân tập II (Dành cho phạm nhân đang chấp hành hình phạt tù) thì phần nội dung Giáo dục đạo đức, Giáo dục pháp luật được chia thêm thành 2 phần gồm: phần bắt buộc và phần tự chọn.

Trong tập I Giáo dục công dân, chủ đề giáo dục pháp luật gồm 4 bài:

Bài 1: Chính sách của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đối với người phạm tội
Bài 2: Một số nội dung cơ bản của Luật thi hành án hình sự và quy chế trại giam
Bài 3: Tôn trọng nội quy trại giam
Bài 4: Quyền và nghĩa vụ của phạm nhân

Tập II Giáo dục công dân, chủ đề giáo dục pháp luật gồm 2 phần: Phần bắt buộc và phần tự chọn, linh hoạt

Phần bắt buộc gồm các bài: Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.
Bài 1: Một số nội dung cơ bản của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Bài 2: Quyền được bảo hộ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm
Bài 3: Quyền sở hữu tài sản và nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ tài sản của công dân, của Nhà nước và lợi ích công cộng
Bài 4: Nghĩa vụ công dân trong việc bảo vệ môi trường
Bài 5: Phòng, chế tệ nạ xã hội
Bài 6: Phòng, chống HIV/AIDS và các bệnh truyền nhiễm
Bài 7: Một số nội dung cơ bản của Bộ luật Hình sự và Bộ luật tố tụng hình sự
Bài 8: Một số nội dung cơ bản của Luật đặc xá

Phần tự chọn, linh hoạt gồm các bài:

Bài 9: Một số nội dung cơ bản của Luật giao thông đường thủy nội địa
Bài 10: Chính sách pháp luật của Nhà nước về tôn giáo,đại đoàn kết dân tộc
Bài 11: Quyền trẻ em
Bài 12: Quyền phụ nữ

Trong tập III Giáo dục công dân, chủ đề giáo dục pháp luật gồm 4 bài:

Bài 1: Giữ gìn trật tự an toàn xã hội
Bài 2: Giữ gìn trật tự an toàn giao thông đường bộ
Bài 3: Một số nội dung của Luật cư trú
Bài 4: Quyền và nghĩa vụ công dân trong hôn nhân gia đình

Các nội dung giáo dục pháp luật trong 03 tập tài liệu Giáo dục công dân ở trên có tính chất “quy định cứng” và bắt buộc phải thực hiện của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa. Ngoài ra, Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa thức hiện giáo dục pháp luật cho phạm nhân về các nội dung liên quan đến chủ trương, chính sách pháp luật mới của Nhà nước, các nội dung giáo dục pháp luật theo chuyên đề khác phù hợp với tình hình thực tiễn của xã hội và trại giam theo hướng dẫn của Cục Cảnh sát Quản lý trại giam cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng – Bộ Công an.

2.2.2. Hình thức giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Có rất nhiều hình thức giáo dục pháp luật khác nhau, mỗi hình thức giáo dục pháp luật có đặc trưng riêng của mình. Trong quá trình thực hiện công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân, Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đã sử dụng một số hình thức cơ bản sau:

Thứ nhất, hình thức tổ chức thành các lớp học tập trung tại hội trường:

Hình thức tổ chức thành các lớp học tập trung tại hội trường là hình thức giáo dục pháp luật bắt buộc và phổ biến của các trại giam. Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa tổ chức thành các lớp học để giáo dục phạm nhân gồm các lớp: lớp phạm nhân mới đến trại; lớp phạm nhân đang chấp hành án và lớp phạm nhân sắp hết án. Các lớp học được chia thành các tổ học tập theo từng đội. Số lượng lớp học phụ thuộc vào số lượng phạm nhân đến trại từng đợt. Các lớp học được tổ chức 02 ngày trong tuần, mỗi ngày 02 buổi sáng, chiều.

Đối với các phạm nhân không biết chữ hoặc tái mù chữ đang cải tạo tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa, hàng năm Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đều có kế hoạch và có công văn về việc đề nghị phối hợp tổ chức dạy văn hóa để xóa mù chữ cho một số phạm nhân đang cải tạo tại trại giam gửi Phòng giáo dục đào tạo huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa, thường xuyên phối hợp với Phòng giáo dục đào tạo huyện Nông Cống tổ chức lớp dạy văn hóa và duy trì 1 lớp học xóa mù chữ cho một số phạm nhân tại trại, cuối khóa học thực hiện việc cấp chứng chỉ.

Đối với các buổi tuyên truyền, giải thích pháp luật cho phạm nhân trên hội trường do trại giam mời hoặc phối hợp với Tỉnh đoàn, Sở tư pháp, Hội Luật gia tỉnh Thanh Hóa. Đây là hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật mới rất phù hợp với đối tượng phạm nhân nói chung và phạm nhân trong độ tuổi thanh thiếu niên nói riêng.

Thứ hai, hình thức cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật cho phạm nhân:

Tại hai phân trại của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đều được thành lập thư viện và được bố trí tủ đựng sách, báo cho phạm nhân đọc. Thư viện được trang bị bàn, ghế, tủ đựng sách, máy vi tính, các loại sách, báo, ấn phẩm khác phục vụ nhu cầu đọc sách, báo và giải trí cho phạm nhân. Các đầu sách thuộc nhiều thể loại, trong đó chủ yếu được chia làm 3 mảng: Sách hướng nghiệp, sách giáo dục đạo đức, pháp luật, rèn luyện kỹ năng sống và dòng sách tiểu thuyết, văn học…v.v. Ngoài giờ lao động, cải tạo, phạm nhân đều có thể đến thư viện đọc sách, cùng với đó những phạm nhân có nhu cầu đều được cán bộ phân trại tạo điều kiện để đăng ký mượn sách về đọc tại buồng giam theo nội quy của trại giam. Các loại sách, báo, ấn phẩm trước khi cho phạm nhân đọc phải được cán bộ có trách nhiệm kiểm duyệt. Trong đó, mảng sách pháp luật được trang bị các loại sách, báo, tạp chí chuyên ngành luật; các tài liệu pháp luật nói chung; pháp luật liên quan đến Luật thi hành án hình sự; giáo trình, tập bài theo nội dung, chủ đề các chương trình giáo dục pháp luật cho phạm nhân và các sách báo, tài liệu chuyên ngành khác phù hợp với yêu cầu giáo dục cải tạo phạm nhân. Hàng ngày, cứ 30 phạm nhân được cấp phát 01 tờ báo Nhân dân để đọc.

Về nguồn cung cấp thông tin, tài liệu cho phạm nhân của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa gồm: Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Phạm nhân được cấp báo theo quy định của pháp luật. Cụ thể, theo quy định tại khoản 2, Điều 12 Nghị định số 117/2011/NĐ-CP của Chính phủ ngày 15 tháng 12 năm 2011 quy định về tổ chức quản lý phạm nhân và chế độ ăn, mặc, ở, sinh hoạt, chăm sóc y tế đối với phạm nhân thì 30 phạm nhân được phát 01 tờ báo Nhân Dân cho mỗi số báo mới ra.

Các sách, báo, tài liệu do Cục Cảnh sát Quản lý trại giam cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng cung cấp hàng năm có nội dung về chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật; gương người tốt việc tốt; y học; giáo dục; chăm sóc sức khỏe; khoa học kỹ thuật. Trong đó có thể kể đến cuốn sách “Sự hồi sinh từ trong tuyệt vọng” do Nhà xuất bản Công an nhân dân phát hành năm 2013. Đây là một cuốn sách tập hợp những câu chuyện do chính những con người lầm lỗi đang trong thời gian thi hành án tại các trại giam trong cả nước viết ra dưới dạng tự truyện, hưởng ứng cuộc thi “Sự hối hận và niềm tin hướng thiện” do Cục Cảnh sát Quản lý trại giam cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng – Bộ Công an phối hợp với Nhà xuất bản Công an nhân dân tổ chức.

Các đầu sách, tài liệu do thư viện tỉnh Thanh Hóa ký kết luân chuyển các đầu sách theo quy định của Cục Cảnh sát Quản lý trại giam cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng để phạm nhân tìm hiểu. Hàng năm, Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa và thư viện tỉnh Thanh Hóa đều có ký kết phối hợp xây dựng tủ sách, luân chuyển các đầu sách. Thư viện tỉnh Thanh Hóa tặng vốn sách hạt nhân ban đầu xây dựng tủ sách đơn vị, luân chuyển sách định kỳ, cung cấp số lượng sách theo nhu cầu mượn của trại giam và thực hiện việc hướng dẫn, tập huấn cho cán bộ phụ trách phòng đọc sách về các nghiệp vụ hoạt động thư viện.Mới đây nhất, năm 2020 Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa và thư viện tỉnh Thanh Hóa đã ký kết hợp tác việc luân chuyển 3.000 đầu sách đến Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Ngoài ra, các sách báo, tài liệu pháp luật và chuyên ngành phù hợp với yêu cầu giáo dục cải tạo phạm nhân còn được các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác gửi, đặc biệt là gia đình các phạm nhân ủng hộ, gửi tặng trại giam thông qua những lần thăm gặp, hội nghị gia đình phạm nhân do Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa tổ chức.

Thứ ba, hình thức niêm yết thông tin pháp luật tại bảng tin của Trại giam, tại buồng giam phạm nhân: Đối với hình thức này, yêu cầu nội dung niêm yết thông tin pháp luật phải rất ngắn ngọn, cụ thể, rõ ràng,dễ quan sát, dễ đọc, dễ hiểu đối với phạm nhân. Trong mỗi khu giam giữ của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đều có bảng niêm yết thông tin. Những nội dung thông tin pháp luật được niêm yết chủ yếu ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa là 15 Điều nội quy trại giam, nội quy buồng giam; 04 tiêu chuẩn thi đua chấp hành án; Quy định rõ những điều phạm nhân phải làm, được làm và không được làm; Các chế độ, chính sách, quy định pháp luật đối với phạm nhân; Thông tin quy định về giảm án, đặc xá;Các văn bản quy định mới, văn bản của trại giam liên quan đến phạm nhân cũng được niêm yết công khai tại bảng tin của trại giam.

Thứ tư, hình thức giáo dục pháp luật thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa truyền thanh, pa – nô, áp – phích, tranh cổ động, báo tường: Đối với hình thức giáo dục pháp luật cho phạm nhân thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, thì đặc thù của hình thức này là phương tiện thông tin đại chúng và nội dung thông tin pháp luật của các phương tiện thông tin đại chúng đó đều phải được xem xét, kiểm duyệt. Các phương tiện thông tin đại chúng phù hợp với phạm nhân trong trại giam gồm: báo in có nội dung liên quan đến pháp luật; chương trình pháp luật của Đài truyền hình, truyền hình cáp nội bộ; Hệ thống loa truyền thanh được trang bị trong Trại giam.

Hiện nay, các phân trại của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đều có trang bị hệ thống phát thanh, nội bộ, mỗi buồng giam đều được trang bị 01 ti vi đã trang bị hệ thống truyền hình cáp nội bộ để kết hợp thông tin, tuyên truyền trong nội bộ và cho phạm nhân xem video, phim ảnh.Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa phân công mỗi cán bộ quản giáo, cán bộ nghiệp vụ hàng tuần tuyên truyền các nội dung học tập qua hệ thống truyền thanh vào các ngày thứ 3, thứ 5 trong tuần. Hệ thống phát thanh phổ biến, tuyên truyền những nội dung mới, những thay đổi về chính sách, pháp luật của Nhà nước; tổng kết các phong trào thi đua trong trại giam được thực hiện vào thứ năm hàng tuần tới từng buồng phạm nhân. Thời gian phát ti trong ngày ở buồng giam cho phạm nhân từ 19 giờ đến 21h30 các ngày trong tuần trên các kênh VTV1, VTV2, VTV3 và kênh Đài truyền hình Thanh Hóa.

Ngoài ra, các cán bộ giáo dục của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa còn xây dựng băng ghi âm, ghi hình thành các băng, đĩa video phục vụ công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân để truyền tải thông tin, kiến thức pháp luật đến với phạm nhân thông qua tiếng nói, hình ảnh một cách có hiệu quả. Đó là những phóng sự ngắn về tâm sự ăn năn, hối cải của phạm nhân, về những lời động viên, gửi gắm, mong muốn của thân nhân phạm nhân; những gương phạm nhân điển hình trong việc thực hiện nội quy, quy chế trại giam, tích cực rèn luyện, cải tạo. Giáo dục pháp luật cho phạm nhân thông qua các phương tiện thông tin đại chúng có vai trò rất quan trọng trong việc đưa thông tin, kiến thức pháp luật tới từng phạm nhân, giúp họ dễ dàng tiếp thu, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Đây cũng là hình thức giáo dục pháp luật mang tính chất phổ cập thông tin pháp luật, gây được sự lan truyền nhanh chóng, kịp thời và rộng rãi. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Trong hội trường giáo dục của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa có các pa-nô, áp- phích có nội dung như: “Sống, làm việc theo Hiến pháp và Pháp luật”; “Phạm nhân Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa quyết tâm cải tạo tiến bộ để sớm được hưởng chính sách khoan hồng của Nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam”; Tại cổng trại giam và cổng các phân trại đều có khẩu hiệu “Vì sự nghiệp giáo dục con người”. Ngoài ra, đối với những đợt xét đặc xá, giảm án Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa cũng sử dụng các pa- nô, áp – phích có nội dung tuyên truyền phù hợp.

Thứ năm, hình thức giáo dục pháp luật cá biệt, tư vấn pháp luật riêng cho từng phạm nhân:

Giáo dục pháp luật cá biệt, tư vấn pháp luật riêng cho từng phạm nhân là hình thức tuyên truyền miệng về pháp luật mà đối tượng (người nghe) chỉ có một hoặc vài ba phạm nhân những nội dung pháp luật cụ thể và cách vận dụng pháp luật trong những trường hợp, hoàn cảnh cụ thể mà phạm nhân đang quan tâm. Hình thức giáo dục pháp luật này được Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa áp dụng đối với một số phạm nhân đang còn có thái độ, biểu hiện chống đối; có thái độ tự ti, mặc cảm, thiếu hòa nhập trong sinh hoạt trại giam hoặc đối với phạm nhân đã qua giáo dục tiến bộ, có hiểu biết và có sự lôi cuốn để giáo dục lại các phạm nhân khác. Trước khi tiến hành giáo dục pháp luật cá biệt, tư vấn pháp luật riêng cho từng phạm nhân cán bộ giáo dục đã nắm rõ hoàn cảnh, lai lịch, tội trạng, tâm lý, hiểu biết và nhận thức pháp luật của phạm nhân qua đó vận dụng đạo lý, phong tục, tập quán, mục đích, ý nghĩa của các quy phạm pháp luật để giải thích, thuyết phục họ. Vì vậy công tác giáo dục pháp luật cá biệt, tư vấn pháp luật riêng cho từng phạm nhân có kết quả tốt, tác động rất hiệu quả đến nhận thức của phạm nhân.

Đối với phạm nhân có thái độ tiêu cực, chủ yếu là số phạm nhân có nhiều tiền án, mức án dài thường vi phạm nội quy trại giam, vi phạm pháp luật, thì trực tiếp Giám thị, phó giám thị hoặc các cán bộ giáo dục thường gặp gỡ riêng và chỉ cho họ thấy những hành vi vi phạm pháp luật, những tác hại của hành vi đó đối với trại giam, tập thể và bản thân họ. Bắt buộc phạm nhân viết bản kiểm điểm, bản tường trình sự việc sau đó Giám thị trại giam xem xét có hình thức xử lý kỉ luật. Thông qua những lần gặp gỡ riêng này đã kết hợp được các nội dung giáo dục pháp luật khác nhau đối với cá nhân phạm nhân đó.

2.2.3. Phương pháp giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Xác định công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân là công tác rất khó khăn, lâu dài, phức tạp đòi hỏi phải sử dụng các phương pháp giáo dục hiệu quả, phù hợp với phạm nhân. Trong những năm qua, Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đã sử dụng nhiều phương pháp giáo dục khác nhau như: Phương pháp giảng dạy pháp luật trên hội trường, trong lớp học; Phương pháp tuyên truyền, giải thích pháp luật; Phương pháp thông tin pháp luật; Phương pháp nói chuyện, trao đổi pháp luật; Phương pháp nêu gương điển hình; Phương pháp tạo dư luận xã hội trong phạm nhân để giáo dục pháp luật; Phương pháp nêu các yêu cầu pháp luật; Phương pháp tạo tình huống pháp luật; Phương pháp rèn luyện, thực hành pháp luật.

Đối với phương pháp giảng dạy pháp luật trên hội trường, trong lớp học: các phạm nhân được nghe cán bộ giáo dục, giáo viên pháp luật thuyết trình văn bản theo các chuyên đề giáo dục như: Chính sách của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đối với người phạm tội; Một số nội dung cơ bản của Luật thi hành án hình sự và quy chế trại giam; Quyền và nghĩa vụ của phạm nhân… Các chuyên đề này được kết cấu thành từng bài với thời lượng từ 01 đến 02 tiết, cán bộ giáo dục, giáo viên pháp luật giới thiệu các nội dung cơ bản của bài học và đặt ra các câu hỏi, vấn đề cho phạm nhân suy nghĩ. Nội dung bài giảng được cán bộ giáo dục pháp luật chuẩn bị thành các slide để trình chiếu phục vụ việc giảng dạy. Các phạm nhân ghi chép, suy nghĩ về các câu hỏi, vấn đề mà cán bộ giáo dục, giáo viên pháp luật đặt ra; phạm nhân đối chiếu với tình huống, các trường hợp mà mình đã trải qua trong cuộc sống ở gia đình, ngoài xã hội và trong trại giam. Phạm nhân trao đổi, thảo luận với cán bộ giáo dục, giáo viên pháp luật và các phạm nhân khác trong lớp về nội dung bài học và các vấn đề liên quan.

Đối với phương pháp tuyên truyền, giải thích pháp luật: hàng năm Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa thường tổ chức 04 đợt mời các tuyên truyền viên pháp luật là thành viên của Sở tư pháp, Đoàn Thành Niên, Hội Doanh Nghiệp và Hội luật gia tỉnh Thanh Hóa cùng tham gia tuyên truyền, giải thích pháp luật cho phạm nhân. Mỗi đợt tuyên truyền, giải thích pháp luật cho phạm nhân diễn ra trong vòng 2 ngày. Tại các buổi tuyên truyền, giải thích pháp luật các phạm nhân còn được giao lưu, trao đổi và giải đáp các vấn đề thắc mắc, quan tâm. Kết thúc các buổi tuyên truyền, các phạm nhân sẽ phải viết bản thu hoạch về kiến thức pháp luật tiếp thu được sau buổi tuyên truyền.

Đối với phương pháp nêu gương điển hình, phương pháp tạo dư luận xã hội trong phạm nhân để giáo dục pháp luật: hàng năm Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đều tổ chức các hoạt động biểu dương những phạm nhân, tập thể có quá trình học tập, cải tạo rèn luyện tốt, khen thưởng bằng vật chất từ 150.000đ đến 200.000đ. Định kỳ hàng năm tổ chức “Thắp sáng ước mơ vì ngày mai tươi sáng”, “Thắp sáng ước mơ thanh niên hoàn lương”, tổ chức chương trình giao lưu “Gặp gỡ những tấm lòng nhân hậu với những người hoàn lương tiêu biểu”, tổ chức Hội nghị gia đình phạm nhân ít nhất mỗi năm 01 lần. Đây là phương pháp có sức lan tỏa mạnh mẽ và thu hút đông đảo phạm nhân hăng hái tham gia các hoạt động của trại giam nói chung và hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân nói riêng. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Đối với phương pháp tạo tình huống pháp luật, phương pháp nêu các yêu cầu pháp luật: Đây là những phương pháp được sử dụng thường xuyên trong các buổi giáo dục công dân cho phạm nhân với chủ để giáo dục pháp luật. Với phương pháp tạo tình huống pháp luật, bằng cách đặt ra một vấn đề, tình huống pháp lý và phạm nhân là chủ thể của tình huống, sau đó phạm nhân phải học hỏi và trao đổi cách giải quyết tình huống đó. Với phương pháp nêu các yêu cầu pháp luật, bằng cách đặt ra các câu hỏi theo yêu cầu của pháp luật thì trong tình huống này, nội dung này thì các chủ thể liên quan phải thực hiện như thế nào theo đúng quy định của pháp luật. Qua đó, phạm nhân nâng cao nhận thức pháp luật, biết phân tích, đánh giá, phân biệt giữa các hành vi phù hợp và không phù hợp với các chuẩn mực pháp luật và đạo đức.

Ví dụ 1: phương pháp tạo tình huống pháp lý: “Ngày đầu vào trại”

Tân còn nhớ như in ngày đầu vào trại. Hôm ấy, trải qua một quãng đường dài, Tân và một số phạm nhân khác đến trại giam Đ.X vào lúc trời chạng vạng tối. Đến nơi, Tân được phân công vào buồng số 6. Mọi người trong buồng xúm lại hỏi han: người thì hỏi Tân vì sao lại phải vào đây; người thì tỏ ra quan tâm, hướng dẫn Tân một số quy định sinh hoạt trong buồng giam.

Hôm sau, Tân và những người mới vào trại được nghe các cán bộ quản giáo phổ biến các quy định trong trại. Từ cách chào hỏi, xưng hô, đi lại… trong trại đến những sinh hoạt chung, sinh hoạt cá nhân đều có những quy định riêng. Tân còn nhớ cán bộ nói rằng ai tôn trọng, thực hiện tốt nội quy trong trại giam, cải tạo tốt sẽ được xem xét giảm thời gian thi hành án.

Từ trước tới giờ quen sống tự do, phóng túng, Tân nghĩ: không biết mình có thực hiện được những quy định này không

Câu hỏi:

Vì sao phải có những quy định của trại giam ?
Theo anh (chị), để cải tạo tốt, Tân cần phải làm gì [3, tr. 35].

Anh (Chị) cần làm gì để thực hiện tốt Luật thi hành án hình sự và Quy chế trại giam [3, tr. 23]?
Hãy nêu những việc mà trại giam, trại tạm giam của các anh (chị) đã và đang làm nhằm đảm bảo thực hiện chính sách hình sự đối với người phạm tội ? [3,17].
Tôn trọng tài sản của người khác là cần phải làm gì ? [3, tr. 35].

Đây là phương pháp giáo dục pháp luật cho phạm nhân rất hấp dẫn,thiết thực, dễ hiểu đối với phạm nhân, tạo ra không khí học tập, trao đổi sôi nổi về nội dung bài học. Phạm nhân cũng dễ dàng và nhanh chóng ghi nhớ, tiếp thu kiến thức được học.

Phương pháp rèn luyện, thực hành pháp luật: Đây vừa là phương pháp được sử dụng thường xuyên trong các buổi giáo dục công dân cho phạm nhân với chủ để giáo dục pháp luật, vừa là yêu cầu bắt buộc đối với mỗi phạm nhân khi tham gia việc học tập pháp luật ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa. Kết thúc mỗi bài học, giáo viên pháp luật sẽ đặt ra câu hỏi, bài tập yêu cầu các phạm nhân hoàn thành các bài tập được giao. Phạm nhân liên hệ với thực tiễn cuộc sống ở trại giam cũng như những trải nghiệm của bản thân trước khi vào trại giam, trao đổi, chia sẻ những suy nghĩ, nhận thức, trải nghiệm của bản thân với các phạm nhân khác trong đội để làm các bài tập được giao, viết thu hoạch cá nhân.

Ví dụ 3: Câu hỏi và bài tập Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Trong các ý kiến sau đây, ý kiến nào đúng, ý kiến nào sai
Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người khác, của tập thể và của Nhà nước.
Phạm nhân có quyền được gặp thân nhân và nhận, gửi thư, tiền quà.
Phạm nhân được hưởng tất cả các quyền công dân.
Phạm nhân có quyền tố cáo phạm nhân khác vi phạm pháp luật và nội quy trại giam.
Phạm nhân không được chống đối hoặc cản trở việc chấp hành hình phạt của người khác.
Trong thời gian chấp hành hình phạt tù ở trại giam, trại tạm giam phạm nhân vẫn có quyền được kết hôn.
Phạm nhân có nghĩa vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, tuân theo Hiến pháp, pháp luật; giữ gìn an ninh, trật tự trong trại giam, trại tạm giam.
Trong quá trình ở trại giam, anh (chị) đã được hưởng những quyền gì
Anh (chị) đã làm những gì để thực hiện nghĩa vụ của người phạm nhân Hãy lập kế hoạch phấn đấu của mình trong thời gian tới [3, tr. 44].

Phương pháp nói chuyện, trao đổi pháp luật: Một buổi nói chuyện, trao đổi chuyên đề về pháp luật thường là một buổi nói về một vấn đề pháp luật đang được quan tâm gắn với một số chế định, ngành luật nhất định. Một buổi nói chuyện chuyên đề thường không đóng khung trong phạm vi pháp luật, trong khuôn khổ một vấn đề khép kín mà mở ra nhiều lĩnh vực có liên quan, nhiều hướng suy nghĩ khác nhau về các vấn đề của cuộc sống, có sự phản hồi ý kiến, quan điểm của phạm nhân.

Chính vì thế, các buổi nói chuyện chuyên đề thường thu hút được sự quan tâm đông đảo các phạm nhân tham gia. Tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa, các buổi nói chuyện chuyên đề nói chung và chuyên đề pháp luật nói riêng cho phạm nhân thường được tổ chức khi phạm nhân mới đến trại để ổn định tư tưởng, giúp họ bớt tự ti, mặc cảm tội lỗi và định hướng phạm nhân tin vào tương lai cuộc sống để hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước hoặc được tổ chức trước mỗi đợt đặc xá, giảm án, phạm nhân hết án để phạm nhân có thêm kiến thức, kỹ năng sống, tìm kiếm việc làm để có thể tái hòa nhập cộng đồng tốt nhất, phạm nhân cũng suy nghĩ và nói lên những dự định tương lai của mình.

2.3. Thực trạng hiệu quả giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Qua số liệu khảo sát đánh giá của trại giam cho thấy, phần lớn các phạm nhân trước khi đến chấp hành án tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa rất thiếu kiến thức, hiểu biết về pháp luật hình sự, chính sách hình sự với người phạm tội nói riêng và pháp luật nói chung. Mặc dù các phạm nhân họ đã là những người bị các cơ quan tiến hành tố tụng khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử, tức là đã trải qua bài học về pháp luật thực tiễn đa dạng trong thực tế pháp lý, họ nắm được một số quy định của pháp luật hình sự liên quan nhưng mang tính đơn lẻ, biết nhưng không hiểu sâu rộng. Tuy nhiên, hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đã đem lại hiệu quả khá cao, thể hiện qua các mặt cơ bản như sau:

Về nhận thức pháp luật của phạm nhân: sau khi vào trại giam, phạm nhân được giảng dạy các nội dung giáo dục pháp luật đã có nhận thức rất cao đối với các nội dung như: Quyền cơ bản của công dân; Quyền và nghĩa vụ của phạm nhân; Nội dung cơ bản về các loại tội phạm quy định trong bộ luật hình sự; Nội dung về thẩm quyền điều tra, truy tố, xét xử của các cơ quan tiến hành tố tụng; Nội dung về quyền kháng cáo, kháng nghị, giám đốc thẩm, tái thẩm; Nội dung cơ bản quy định về hoãn, tạm đình chỉ, miễn giảm thời gian chấp hành án.

Tuy nhiên, trong từng nhóm đối tượng phạm nhân thì có mức độ nhận thức khác nhau về các nội dung cơ bản trên: đối tượng phạm nhân phạm là người dân tộc thiểu số, vị thành niên có nhận thức thấp; tiếp đó là các đối tượng phạm nhân có trình độ văn hóa cao; đối với đối tượng phạm nhân có từ 02 tiền án trở lên đã được học tập, giáo dục pháp luật trong trại giam có nhận thức cao hơn; đối tượng phạm nhân thuộc nhóm tội danh: các tội xâm phạm An ninh Quốc gia; các tội xâm phạm hoạt động tư pháp; Các tội phạm về chức vụ có trình độ, nhận thức pháp luật cao nhất, thậm chí nhóm phạm nhân này còn hiểu biết sâu sắc về chế độ, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đặc biệt là lĩnh vực pháp luật liên quan đến hành vi phạm tội của họ, họ thường đổ lỗi do cơ chế pháp luật và sự quản lý của Nhà nước chưa chặt chẽ.

Ngoài ra, hầu hết các phạm nhân đều nhận thức được trại giam là cơ quan thi hành án hình sự độc lập với các cơ quan tiến hành tố tụng như Cơ quan điều tra, Viện kiếm sát, Tòa án đã từng tiến hành điều tra, truy tố, xét xử đối với họ. Trại giam có trách nhiệm thi hành bản án có hiệu lực của Tòa án, bản án dành cho họ dù đúng hay sai, dù quá nặng hay nhẹ thì phạm nhân vẫn phải có trách nhiệm tôn trọng nội quy, quy chế trại giam và thực hiện việc chấp hành án.

Về thái độ, tình cảm đối với pháp luật của phạm nhân: Sau khi đến Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa chấp hành án, được trại giam tổ chức giáo dục chính trị, giáo dục pháp luật thì hầu hết các phạm nhân đều có thái độ tin tưởng vào các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của nhà nước, có niềm tin vào sự công bằng, công minh của pháp luật, có niềm tin vào chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước. Các phạm nhân đều có ý thức chấp hành pháp luật, tuân thủ nội quy, quy chế trại giam và quyết tâm cải tạo tốt để mong được trại giam xem xét giảm án sớm trở về với gia đình, xã hội. Trong những năm qua, tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa không có đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác quản lý, giam giữ, giáo dục phạm nhân. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Về kĩ năng, hành vi pháp luật của phạm nhân: trong những năm qua tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa, do thực hiện tốt công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân nên tình hình phạm nhân ổn định, an ninh, an toàn trại giam được giữ vững. Tình trạng phạm nhân có hành vi vi phạm kỷ luật giảm một cách cơ bản đáng kể trên cả ba tiêu chí: số lượng vi phạm, số tái vi phạm và tính chất, mức độ của hành vi vi phạm. Qua các năm cụ thể như sau: Năm 2018 tỷ lệ phạm nhân vi phạm nội quy trại giam phải xử lý kỉ luật chiếm tỉ lệ 5,12%, đến năm 2019 giảm xuống còn 3,58%, năm 2020 là 1,63%. Cùng với đó, một số phạm nhân đã tự nguyện, tự giác giao nộp tiền không qua sổ lưu ký, đồ vật cấm, điện thoại di động cùng các phụ kiện khác như sim, cục sạc… v.v. Đặc biệt là tình trạng phạm nhân mang, nhận đồ vật cấm, điện thoại di động, ma túy, chất gây nghiện vào trại giam cất giấu, sử dụng đã được ngăn chặn triệt để.

Cũng thông qua công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân, tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa không có vụ việc nào xảy ra liên quan đến việc phạm nhân trốn trại, chống đối cán bộ trại giam. Điều đó thể hiện niềm tin của phạm nhân đối với pháp luật, cán bộ trại giam.

2.4. Đánh giá thực tiễn công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa

2.4.1. Những kết quả đạt được

Những năm gần đây, tình hình tội phạm diễn biến ngày càng phức tạp, xuất hiện nhiều phạm nhân phạm tội mới với những phương pháp, thủ đoạn rất tinh vi, tính chất, hậu quả cực kỳ nghiêm trọng. Số lượng phạm nhân đến chấp hành án tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa ngày càng tăng. Mặc dù vậy, công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân trong Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa trong những năm qua đã đạt được những kết quả quan trọng góp phần đảm bảo và giữ vững an toàn, an ninh của trại giam; giúp phạm nhân nhận thức được lỗi lầm, tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi phạm tội mà mình gây ra và hình thành, củng cố ý thức tôn trọng, chấp hành pháp luật trong khi chấp hành án tại trại giam và sau khi chấp hành án trở về với xã hội. Xem xét trên một số phương diện, công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đạt được một số kết quả như sau: Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Về mục tiêu, Công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại trại giam Thanh Hóa đã được thực hiện đúng các mục tiêu, yêu cầu của nguyên tắc giáo dục pháp luật phạm nhân đã đề ra. Các cán bộ giáo dục của trại giam đã bám sát các mục tiêu, nguyên tắc, các quy định về giáo dục pháp luật cho phạm nhân, các nội dung giáo dục pháp luật cho phạm nhân theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của Cục Cảnh sát Quản lý trại giam cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, kế hoạch giáo dục pháp luật của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa để tổ chức thực hiện.

Dưới góc độ quản lý, giam giữ thì Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đã loại bỏ các điều kiện để phạm nhân thực hiện tội phạm, góp phần đấu tranh và phòng ngừa tội phạm chung cho toàn xã hội. Dưới góc độ giáo dục cải tạo, Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đã tạo được một môi trường giáo dục tốt cho quá trình phạm nhân cải tạo, phục hồi nhân cách cách. Tạo cho phạm nhân nếp sống tập thể, kỉ luật chặt chẽ, yêu cầu bắt buộc phải lao động, học tập văn hóa, tham gia các hoạt động văn nghệ, thể dục, thể thao, sự giáo dục, tác động của cán bộ trại giam đã tạo ra những sự thay đổi và phát triển về các phẩm chất tâm lý, ý thức, nhận thức và nhân cách của các phạm nhân một cách trực tiếp hoặc gián tiếp. Đây là những kết quả bổ trợ có tác dụng nâng cao hiệu quả công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Về nội dung, công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đã cung cấp, trang bị cho các phạm nhân những kiến thức, hiểu biết cơ bản về những lĩnh vực pháp luật quan trọng, cần thiết phục vụ cho quá trình chấp hành án cũng như sau khi hết án trở về địa phương như: chính sách hình sự đối với người phạm tội của Nhà nước ta; Nội dung cơ bản của Luật thi hành án hình sự; Quy chế, nội quy trại giam; Quyền và nghĩa vụ cơ bản của Công dân, phạm nhân; Các quy định về giảm án, đặc xá; Các quy định về tái hòa nhập cộng đồng cho phạm nhân.

Về chủ thể giáo dục pháp luật: Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đã chú trọng xây dựng được một đội ngũ cán bộ giáo dục pháp luật cho phạm nhân dần dần đáp ứng tương đối tốt yêu cầu nhiệm vụ được giao. Các cán bộ giáo dục pháp luật cho phạm nhân ngày càng được trang bị tăng cường kiến thức, hiểu biết pháp luật.

Về hình thức, các hình thức giáo dục pháp luật cho phạm nhân đã được các chủ thể giáo dục pháp luật từng bước đa dạng hóa phù hợp với tình hình phạm nhân và điều kiện của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa.

Về phương pháp, đội ngũ cán bộ giáo dục pháp luật ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đã có nhiều cố gắng, sáng tạo trong vận dụng các phương pháp giáo dục có tính tương tác giữa cán bộ giáo dục pháp luật và phạm nhân, tạo được sự chủ động, tích cực của phạm nhân trong việc học tập, tiếp thu kiến thức pháp luật.

Về cơ sở vật chất, trong những năm qua, cơ sở vật chất phục vụ công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đã tiếp tục được đầu tư, nâng cấp, xây dựng mới.

Như vậy có thể thấy, về cơ bản công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa đã đạt được những kết quả và đáp ứng tương đối tốt yêu cầu và nhu cầu về tri thức pháp của phạm nhân.

2.2.3. Những hạn chế Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Lĩnh vực thi hành án hình sự là một lĩnh vực nhạy cảm, nhất là công tác quản trại giam, chứa đựng nhiều nguy hiểm, rủi ro. Ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa, các Cán bộ, chiến sĩ trại giam vừa phải đối mặt với nguy cơ phạm nhân trốn, chống phá hoặc lây nhiễm bệnh tật khi tỉ lệ phạm nhân nghiện ma túy, nhiễm HIV, lao, viêm gan B, C vào trại giam còn khá cao (khoảng 30%); đời sống còn nhiều khó khăn, nhất là đi lại, hai phân trại cách nhau hơn 30km, phân trại số 2 cách Quốc lộ 45 gần 20km; cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho công tác quản lý, giáo dục phạm nhân vẫn còn nhiều thiếu thốn. Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân ở Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa còn bộc lộ một số khó khăn, hạn chế như sau:

Một số cán bộ chưa thấy hết được vị trí, vai trò của giáo dục pháp luật cho phạm nhân, từ đó chưa chú trọng công tác này. Số lượng cán bộ giáo dục pháp luật của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa làm công tác giáo dục pháp luật thực tế còn thiểu, đại đa số đã được trang bị kiến thức pháp luật, song vẫn thiếu và trình độ không đồng đều, kém kỹ năng nghiệp vụ sư phạm cần thiết, thiếu nhiệt tình nên công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân chưa đạt được kết quả như mong muốn. Chưa có cán bộ được đào tạo chuyên biệt về công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân. Khối lượng công việc sự vụ, hành chính quá lớn (tiếp nhận, quản lý hồ sơ phạm nhân; phân loại và quản lý hồ sơ theo các A, đội; theo dõi, lập danh sách hồ sơ phạm nhân sắp hết án, phạm nhân được giảm án, đặc xá…) nên đã chi phối thời gian của việc chuẩn bị và tổ chức thực hiện các nội dung giáo dục pháp luật. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Do công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân được thực hiện theo khung chương trình đã được quy định nên có tính chất đơn điệu, nhàm chán, ít phải suy tư, động não và mối quan hệ giữa chủ thể giáo dục pháp luật với phạm nhân là quan hệ mệnh lệnh, phục tùng trong việc học tập nên công tác giáo dục này bị hành chính hóa.

Một bộ phận đáng kể phạm nhân, nhất là các phạm nhân nghiện ma túy chưa chủ động, tích cực tham dự các lớp giáo dục pháp luật cho họ, ý thức học tập kém, chủ yếu là đối phó, học tập hình thức. Phạm nhân mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh xã hội, HIV/AIDS thường có thái độ mặc cảm, tự ti, ngại giao tiếp nên khó tiếp cận giáo dục. Đối với phạm nhân không biết chữ, tái mù chữ đang được học văn hóa song song với giáo dục công dân và các phạm nhân là người dân tộc thiểu số với rào cản ngôn ngữ, học vấn thấp làm giảm hiệu quả giáo dục pháp luật dành cho họ. Đặc biệt, một số phạm nhân là người cao tuổi ít có nhu cầu học tập pháp luật vì lý do sức khỏe, tuổi tác.

Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa chưa sàng lọc, phân loại nắm bắt theo trình độ học vấn hoặc theo nhu cầu, nguyện vọng của phạm nhân trước khi tổ chức giáo dục pháp luật họ.

Về nội dung giáo dục pháp luật cho phạm nhân, một số nội dung đã lạc hậu, văn bản hết hiệu lực, phân bố nội dung không đều. Chưa có nội dung chuyên biệt phù hợp với tình hình tội phạm đang chấp hành án ở trại chủ yếu về các tội xâm phạm sở hữu, các tội phạm về ma túy. Yêu cầu giảng dạy nội dung pháp luật mới theo quy định của pháp luật ngày càng nhiều.

Về phương pháp, đa số cán bộ giáo dục pháp luật vẫn thiên về phương pháp thuyết trình, còn hạn chế về kỹ năng nghiệp vụ sư phạm. Trong quá trình thuyết trình còn có những nhận thức sai lầm giáo dục pháp luật là lên lớp như cho sinh viên trường luật.

Hình thức giáo dục pháp luật cho phạm nhân tuy đã đa dạng hóa nhưng chưa đi vào chiều sâu và thực chất.

Công tác giáo dục, kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục pháp luật cho phạm nhân tuy có được thực hiện nhưng còn nặng về hình thức, thiên về số lượng chưa chú trọng nhiều cho chất lượng, hiệu quả giáo dục pháp luật. Đặc biệt là công tác kiểm tra, đánh giá kết quả đối với các bài tập, bài thu hoạch của phạm nhân

Về cơ sở vật chất, mặc dù đã được đầu tư nâng cấp, xây dựng mới song cơ sở vật chất phục vụ công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân chưa đáp ứng với yêu cầu công việc như: máy tinh, máy chiếu, phông chiếu slide, bàn ghế, giá sách, tủ sách đã cũ, hỏng. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

2.2.4. Nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế

Về nguyên nhân của những thành tựu, kết quả đạt được, có được những thành tựu và kết quả đạt được nêu trên là do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có thể kể đến các nguyên nhân cơ bản như sau:

Sự quan tâm lãnh chỉ đạo sát sao của các cấp ủy Đảng từ Bộ Công an đến trại giam đối với công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân;
Sự quan tâm chỉ đạo trực tiếp, sát sao của lãnh đạo Cục Cảnh sát Quản lý trại giam cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, Ban giám thị trại giam đối với công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân;
Vai trò của các cán bộ giáo dục pháp luật của trại giam luôn tích cực, nhiệt tình, trách nhiệm trong triển khai công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân;
Đại đa số các phạm nhân hiểu được vai trò của kiến thức, hiểu biết pháp luật đối với chính bản thân mình nên đã chủ động, tích cực tham gia học tập pháp luật.

Về nguyên nhân của những hạn chế, có nhiều nguyên nhân dẫn đến những hạn chế, bất cập trong hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân, trong đó có những nguyên nhân cơ bản như sau:

Sự chỉ đạo, điều hành của Ban giám thị trại giam đối với công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân đôi khi còn chưa quyết liệt, sâu sát;
Một bộ phận cán bộ giáo dục pháp luật của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa còn thiếu trình độ chuyên môn, kém kỹ năng nghiệp vụ sư phạm phục vụ công tác, thiếu nhiệt tình nên công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân ở trại giam chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Khi thực hiện giáo dục pháp luật cho phạm nhân co lúc còn mang tính hình thức, chưa chú trọng nhiều đến chất lượng, hiệu quả giáo dục pháp luật.
Cơ sở vật chất, kinh phí đầu tư phục vụ cho công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, chưa đáp ứng được nhu cầu của công việc.
Xu hướng gia tăng số lượng phạm nhân đến Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa chấp hành án cùng với yêu cầu quản lý giam giữ đã ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân.
Theo quy định của pháp luật và thực tiễn thì yêu cầu giảng dạy nội dung pháp luật mới cho phạm nhân ngày càng nhiều, trong khi đó số lượng cán bộ giáo dục biên chế còn thiếu, song song với đó là cán bộ thuộc đội giáo dục – hồ sơ của Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa còn phải thực hiện nhiều nhiệm vụ chuyên môn thường xuyên khác, điều này đã ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân.
Đa số phạm nhân có học vấn thấp, nhận thức về pháp luật còn rất hạn chế. Một bộ phận đáng kể phạm nhân chưa tự giác, chủ động, tích cực tham gia việc học tập pháp luật, ý thức học tập còn kém, chủ yếu là đối phó, đặc biệt là các phạm nhân nghiện ma túy, nhiễm HIV/AIDS, mắc các bệnh xã hội. Đối với số những phạm nhân là người dân tộc thiểu số, rào cản về ngôn ngữ, học vấn thấp đã làm giảm hiệu quả giáo dục pháp luật đối với họ. Hơn nữa, nhận thức pháp luật không đồng đều của phạm nhân đã gây ảnh hưởng và khó khăn không nhỏ cho công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân đòi hỏi có sự phân loại và sử dụng hình thức, phương pháp phù hợp. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Khảo sát một trường hợp phạm nhân tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa:

Phạm nhân N.V.T sinh năm 1990, học lớp 12/12, quê quán xã Bãi Trành, huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa, đang chấp hành án 10 năm 6 tháng tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa tù về tội Cướp tài sản và tội mua bán trái phép ma túy cho biết: T sinh ra trong một gia đình làm nông nghiệp, gia đình T có 4 anh chị em, T là con út trong gia đình. Sau khi học hết lớp 12, T đi bộ đội đóng quân tại Khánh Hòa, sau khi xuất ngũ T trở về địa phương và tìm đến thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa hành nghề “cửu vạn” tại khu vực sông Mã. Cuối năm 2018, T bị bắt khi đang mua ma túy tại thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, khi bị bắt T mới biết mình đang bị truy nã về tội cướp tài sản trong vụ án xảy ra vào tháng 7 năm 2017. Năm 2018 anh trai T là N.V.M cũng bị truy nã và đã bị bắt, xét xử 8 năm 6 tháng về tội cướp tài sản trong vụ án đó, vụ án mà cả hai anh em T cùng tham gia.

T cho biết: sau vụ án cướp tài sản vào tháng 7 năm 2017, T vẫn tiếp tục làm cửu vạn ở khu vực thành phố Thanh Hóa. Để có sức khỏe để bốc vác T được rủ rê và sử dụng ma túy, sau này bị bắt khi đang mua ma túy. Còn trong vụ vụ án cướp tài sản vào tháng 7 năm 2017, T chỉ được anh trai gọi xuống chở hàng đã cướp được chuyển đi. T vẫn nhận thức ngô nghê và cho rằng: em không biết gì, thấy anh trai gọi xuống chở hàng thì xuống thôi, em không nghĩ mình cũng phạm tội cướp tài sản.

T cho biết thêm: Gia đình có 4 anh chị em, hai anh em T và M đều bị đi tù về tội cướp tài sản, gia đình cũng không có điều kiện và rất ít khi thăm gặp, T còn có một con nhỏ 20 tháng tuổi đang ở với ông bà nội. Nghĩ lại, T vô cùng ân hận, T mong muốn cải tạo tốt để sớm về với gia đình chăm sóc con và cha mẹ mình.

Kết luận chương 2 Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Tại Chương 2 của Luận văn, tác giả tập trung đi mô tả bức tranh thực trạng về công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa.

Với đặc điểm tình hình phạm nhân đang chấp hành án tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa có 80% phạm nhân là người địa phương của hai tỉnh Thanh Hóa và Ninh Bình; Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa giam giữ, quản lý các phạm nhân là nam, nữ, không có phạm nhân là người nước ngoài; trên 30% số phạm nhân trước khi đến trại giam nghiện ma túy, mắc bệnh xã hội có nguy cơ lây nhiễm cao như: Lao phổi, Viêm Gan, nhiễm HIV/AIDS; phạm nhân là người dân tộc thiểu số chiếm 4,5% với 15 dân tộc thiểu số khác nhau; phạm nhân từ 16-30 chiếm tỉ lệ cao nhất 53,1%, độ tuổi phạm nhân từ 30 đến dưới 45 chiếm tỉ lệ 37,2%, độ tuổi phạm nhân từ 45 đến dưới 60 chiếm 9,1%, độ tuổi phạm nhân từ 60 đến dưới 70 và từ 70 trở lên chiếm tỉ lệ 0,6 %; đa số phạm nhân đang chấp hành án phạm tội lần đầu với tỉ lệ 68,7%, phạm nhân có 1 tiền án chiếm tỉ lệ 17,9%, phạm nhân có 2 tiền án chiếm tỉ lệ 9,4%, các phạm nhân có từ 3 tiền án trở lên chiếm tỉ lệ 4%. Trong số các phạm nhân có từ trên 3 tiền án, cá biệt còn có 1 phạm nhân có 7 tiền án. Tiểu lệ tiểu học chiếm 13,5%, trung học cơ sở 43,8%, trung học phổ thông 40,8%, có 43 phạm nhân mới chỉ có khả năng biết đọc, biết viết phổ thông hoặc không biết chữ phổ thông. Với đặc thù tình hình phạm nhân đang chấp hành án tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa như đã phân tích ở trên đã có ảnh hưởng, tác động mạnh mẽ gây khó khăn không nhỏ cho công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân

Các phương pháp giáo dục pháp luật cho phạm nhân được sử dụng gồm:

Phương pháp giảng dạy pháp luật trên hội trường, trong lớp học; Phương pháp tuyên truyền, giải thích pháp luật; Phương pháp nói chuyện, trao đổi pháp luật; Phương pháp nêu gương điển hình; Phương pháp tạo dư luận xã hội trong phạm nhân để giáo dục pháp luật; Phương pháp nêu các yêu cầu pháp luật; Phương pháp tạo tình huống pháp luật; Phương pháp rèn luyện, thực hành pháp luật. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

Công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân trong Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa trong những năm qua đã đạt được những kết quả quan trọng góp phần đảm bảo và giữ vững an toàn, an ninh của trại giam; giúp phạm nhân nhận thức được lỗi lầm, tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi phạm tội mà mình gây ra, nâng cao nhận thức, thái độ, tình cảm đối với pháp luật, có kĩ năng, hành vi hợp pháp và hình thành, củng cố ý thức tôn trọng, chấp hành pháp luật trong khi chấp hành án tại trại giam và sau khi chấp hành án trở về với xã hội.

Bên cạnh đó, thực trạng công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa cũng đã và đang đặt ra một số khó khăn, mâu thuẫn nổi bật cần phải giải quyết đó là: mặt bằng trình độ học vấn của phạm nhân tương đối thấp so với yêu cầu tiếp thu thông tin, kiến thức pháp luật phục vụ quá trình chấp hành án và tái hòa nhập cộng đồng của phạm nhân; Xu hướng phạm nhân đến trại giam chấp hành án gia tăng cùng với yêu cầu quản lý giam giữ ảnh hưởng tới việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân;

Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ công tác giáo dục pháp luật cho phạm nhân chưa đáp ứng yêu cầu đòi hỏi khách quan phải đảm bảo chất lượng, hiệu quả giáo dục pháp luật cho phạm nhân;

Yêu cầu giảng dạy nội dung pháp luật mới khá nhiều trong khi trại giam thiếu về số lượng, hạn chế về chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ giáo dục pháp luật cho phạm nhân. Luận văn: Thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho phạm nhân.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Luận văn: Giải pháp giáo dục pháp luật cho phạm nhân ở trại giam

Luận Văn Thạc Sĩ, Luật