Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường Trung học cơ sở Hồng Đức huyện Ninh Giang – Tỉnh Hải Dương dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Chúng ta đang sống ở thế kỷ thứ XXI với xu hướng hội nhập quốc tế, thời đại của công nghệ, đang mở ra không ít những triển vọng phát triển GD cho các quốc gia và cho các nhà trường. Đồng thời, cũng đặt ra những thách thức to lớn đối với việc giữ gìn, phát triển VH nói chung và VHTC nói riêng.

Nghiên cứu về văn hóa tổ chức (VHTC) cũng chính là nghiên cứu một hệ thống giá trị và chuẩn mực giá trị đặc thù, được con người tích lũy trong quá trình tích hợp các hoạt động sáng tạo VH, GD và khoa học.

VHTC được biểu hiện thông qua vốn di sản VH và các quan hệ ứng xử VH giữa những người trong một môi trường GD, có tác động chi phối nhiều chiều đến mọi hoạt động và đời sống tâm lý của chính những con người sống trong môi trường đó: ảnh hưởng tới chất lượng và hiệu quả của quá trình GD trong nhà trường theo hướng phát triển con người toàn diện; ảnh hưởng rõ rệt cách suy nghĩ, cảm nhận và hành động của mỗi thành viên trong nhà trường, do đó có thể nâng cao hoặc cản trở động cơ, kết quả dạy – học của GV và HS.

VHTC thể hiện ở một góc độ nhà trường, bao gồm từ phong cách ngôn ngữ của GV và HS, cách bài trí lớp học cảnh quan nhà trường như thế nào, … cũng như thái độ quan tâm của họ đối với những nội dung chương trình và phương pháp GD, đến những định hướng giá trị nhân cách của HS (và cả của GV) trước những thay đổi của cuộc sống XH hiện đại. Nói chung, VHTC lành mạnh sẽ giảm bớt được xung đột và tăng tính ổn định. Đúng như Donahoe (1997) chỉ ra rằng “Nếu văn hóa thay đổi thì mọi thứ sẽ thay đổi”.

Tuy vậy, vấn đề VHTC và tìm kiếm các biện pháp quản lý sự hình thành và phát triển VHTC hiện nay vẫn còn chưa được quan tâm đúng mức, mặc dù muốn hay không muốn, những yếu tố tiêu cực từ môi trường văn hóa nhà trường tự phát đang hàng ngày, hàng giờ tác động rất sâu sắc đến quá trình giáo dục – đào tạo trong các nhà trường, đến HS – thế hệ tương lai của đất nước. Vậy các nhà QLGD cần phải làm gì để xây dựng và phát triển một môi trường VHTC lành mạnh, tích cực?

Trường THCS Hồng Đức xã Hồng Đức – Huyện Ninh Giang – Tỉnh Hải Dương được thành lập từ năm 1967. Nhìn lại chặng đường 50 năm xây dựng, phát triển và trưởng thành, trường cũng có những năm tháng thăng trầm cùng với lịch sử của dân tộc. Song với tình yêu nghề, quyết tâm vượt qua khó khăn, gian khổ của các thầy giáo, cô giáo và tinh thần hiếu học của các em học sinh, thầy và trò trường THCS Hồng Đức ngày càng khẳng định được vị thế của mình trong ngành giáo dục, đạt được những thành tích rất đáng tự hào. Tuy nhiên, trước tình hình mới, trước yêu cầu đổi mới GD dạy học, Trường THCS Hồng Đức đang từng bước phấn đấu phát triển. Một trong những nhiệm vụ hàng đầu là xây dựng một môi trường XH lành mạnh, tạo thương hiệu nhà trường. Đó chính là văn hóa tổ chức. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Chính vì thế, tôi chọn đề tài “Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường Trung học cơ sở Hồng Đức huyện Ninh Giang – Tỉnh Hải Dương”

2. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực trạng quản lý phát triển văn hóa tổ chức, luận văn đề xuất một hệ thống biện pháp quản lí phát triển VHTC ở trường THCS Hồng Đức, qua đó góp phần nâng cao năng lực quản lý văn hóa tổ chức trường học và nâng cao chất lượng GD toàn diện nhân cách người học.

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu

Quản lí phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

• Đối tượng nghiên cứu

Quản lí phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS Hồng Đức huyện Ninh Giang tỉnh Hải Dương .

• Khách thể điều tra

Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh trường THCS Hồng Đức huyện Ninh Giang tỉnh Hải Dương.

4. Giả thuyết khoa học

Văn hóa tổ chức trong nhà trường nếu không được quan tâm và không có những biện pháp quản lý tốt sẽ có ảnh hưởng tiêu cực đến mọi mặt của Nhà trường về: quan hệ giữa các thành viên; ứng xử giữa các thành viên; chất lượng dạy và học; hình ảnh của Nhà trường…

Các biện pháp quản lý phát triển VHTC khi được áp dụng ở trường THCS Hồng Đức, sẽ góp phần xây dựng một môi trường công tác tích cực cho CBGV và HS, góp phần thực hiện tốt mục tiêu đào tạo của trường THCS Hồng Đức trong giai đoạn phát triển hiện nay.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

• Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý phát triển VHTC trường THCS
• Nghiên cứu thực trạng quản lí phát triển VHTC ở trường THCS Hồng Đức.
• Đề xuất biện pháp quản lí phát triển VHTC ở trường THCS Hồng Đức

6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu những biện pháp quản lí phát triển VHTC với nội dung: nâng cao nhận thức của CBQL, GV, NV về phát triển văn hóa tổ chức; những hành động của người quản lý, các tổ chức, thành viên trong nhà trường để phát triển văn hóa tổ chức.

Đề tài tập trung khảo sát ở trường THCS Hồng Đức với 6 cán bộ quản lý ( gồm Hiệu trưởng, PHT, 2 Tổ trưởng, 2 Tổ phó), 18 giáo viên và 320 học sinh, thời gian thực hiện từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2025.

7. Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng hai phương pháp chính sau:

Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích và tổng hợp lý thuyết; phân loại và hệ thống hóa lý thuyết; phương pháp giả thuyết; phương pháp lịch sử..

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: phương pháp quan sát khoa học; phương pháp điều tra; phương pháp thực nghiệm khoa học; phương pháp phân tích tổng hợp; phương pháp chuyên gia; phương pháp phân tích tổng hợp kinh nghiệm.

8. Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và khuyến nghị, phụ lục và tài liệu tham khảo, phần nội dung của luận văn gồm 3 chương

• Chương 1. Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý phát triển văn hóa tổ chức.
• Chương 2. Thực trạng công tác quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường Trung học cơ sở Hồng Đức.
• Chương 3. Biện pháp quản lí phát triển văn hóa tổ chức ở trường Trung học cơ sở Hồng Đức.

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÍ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TỔ CHỨC

• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Thuật ngữ “văn hóa tổ chức” (organisational culture, culture organisation) xuất hiện lần đầu tiên trên báo chí Mỹ vào khoảng thập niên 1960. Thuật ngữ tương đương “văn hóa công ty” (corporate culture) xuất hiện muộn hơn, khoảng thập niên 1970 và trở nên hết sức phổ biến sau khi tác phẩm văn hóa công ty của Terrence Deal và Atlan Kennedy được xuất bản tại Mỹ năm 1982 [36] .

Văn hóa nhà trường (Scholary culture, culture scolaire, viết tắt VHNT) là văn hóa của một tổ chức. Xét về bản chất, mỗi nhà trường là một tổ chức hành chính – sư phạm. Đó là một thế giới thu nhỏ với cơ cấu, chuẩn mực, quy tắc hoạt động, những giá trị, điểm mạnh và điểm yếu riêng cho những con người cụ thể thuộc mọi thế hệ tạo lập. Với tư cách là một tổ chức, mỗi nhà trường đều tồn tại dù ít hay nhiều một nền VH nhất định[25].

Tuy nhiên cho đến nay, lại có rất ít tác giả quan tâm đi sâu vào nghiên cứu về lý luận một cách có hệ thống về việc quản lý phát triển văn hóa tổ chức. Một số sách, bài viết gần đây chủ yếu chỉ quan tâm tới công tác VH học đường ở trường phổ thông, VH học, môi trường VH cơ sở…Có thể kể đến: Xây dựng môi trường văn hóa ở nước ta hiện nay từ góc nhìn giá trị học, Viện văn hóa, Nhà xuất bản thông tin, Hà Nội của tác giả Đỗ Huy (2001)[22]; Xây dựng môi trường văn hóa cơ sở, Nhà xuất bản chính trị quốc gia, Hà Nội của Văn Đức Thanh (2001) [42]; Văn hóa giao tiếp ứng xử, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, Hà Nội của Đinh Viễn Trí – Đông Phương Tri (Ngọc Anh dịch) (2003)[37]; Văn hóa học, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội của V.M Rôđin (Người dịch: Nguyễn Hồng Minh)(2000) [41]; Môi trường giáo dục, Nhà xuất bản Giáo dục. – Trường ĐHSPHN (9-2007) ,Viện Nghiên cứu sư phạm, Hội thảo khoa học: Xây dựng văn hóa học đường – Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường của tác giả Phạm Hồng Quang (2006). Trong công trình của tác giả Phạm Hồng Quang, tác giả đã đánh giá những tác động của môi trường văn hóa giáo dục đến quá trình đào tạo đồng thời tác giả đã làm sáng tỏ các quy luật tác động của môi trường văn hóa giáo dục đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách người học. Các công trình nghiên cứu của ông chính là những vấn đề quan trọng có giá trị trong các công trình nghiên cứu tiếp theo về văn hóa sau này[33].

Cho đến nay, có một số sách, tạp chí với những bài viết về Nhà trường tập trung vào việc chỉ ra các hành vi vi phạm văn hóa trong trường học như: những mâu thuẫn giữa học sinh với học sinh; giáo viên với học sinh; giáo viên với giáo viên; môi trường trong trường học; việc quản lý văn hóa nhà trường…các bài viết cũng đã đưa ra được các biện pháp nhằm hạn chế được các hành vi tiêu cực làm ảnh hưởng đến môi trường giáo dục, và các biện pháp xây dựng văn hóa trường học…Tuy nhiên có ít tác giả quan tâm, đi sâu vào nghiên cứu về lý luận một cách có hệ thống về việc quản lý phát triển văn hóa tổ chức trong Nhà trường, đặc biệt là ở các trường Phổ thông. Vì vậy, tôi chọn nghiên cứu đề tài này với hy vọng để làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS đồng thời đề xuất những biện pháp của Hiệu trưởng trong công tác quản lý có hiệu quả môi trường công tác tích cực cho CBGV & HS, trên cơ sở đó góp phần thực hiện tốt mục tiêu đào tạo của các trường THCS nói chung và Trường THCS Hồng Đức nói riêng trong giai đoạn phát triển hiện nay

1.2. Văn hóa tổ chức ở trường trung học cơ sở Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

1.2.1. Khái niệm văn hóa

Có nhiều định nghĩa về văn hoá. Năm 1952, Alfred Kroeber và Clyde Kluckhohn (Mỹ), đã tìm thấy không dưới 164 đinh nghĩa về VH. Sự khác nhau của chúng không chỉ là ở bản chất của định nghĩa đưa ra (bởi nội dung, chức năng, các thuộc tính) mà cả ở cách sử dụng rộng rãi của từ này.

Tại Hội nghị Quốc tế các nhà văn học họp tại Mehico do Unesco tổ chức năm 1982, trên cơ sở của 200 định nghĩa khác nhau của VH, bản tuyên bố chung của hội nghị đã chấp nhận một quan niệm về VH như sau: Trong ý nghĩa rộng nhất VH là tổng thể những nét riêng biệt về tinh thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một XH hay của một nhóm người trong XH. VH bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, quyền cơ bản của con người hệ thống các giá trị, những tập tục và tín ngưỡng.

Như vậy, dưới góc độ xã hội học thì VH là một hiện tượng XH gắn với đời sống XH, còn nội dung của VH chính là sản phẩm của hoạt động thực tiễn có tính sáng tạo của con người, luôn được chắt lọc kế thừa, phát triển dưới tác động của con người, vì hạnh phúc của con người.

Theo những ý nghĩa đó, văn hóa là một hiện tượng XH đặc thù mà nét trội cơ bản của hiện tượng này là ở chỗ chúng là một hệ thống những giá trị chung nhất cả về vật chất và tinh thần cho một cộng đồng, một dân tộc, một thời đại hay một giai đoạn lịch sử nào đó, là kết quả của quá trình hoạt động thực tiễn của con người trong môi trường tự nhiên, trong các mối quan hệ XH [4].

• Cấu trúc của hệ thống VH được thể hiện qua sơ đồ 1.2
• Hình 2.1. Sơ đồ cấu trúc của hệ thống văn hoá

VH là một hiện tượng khách quan, là tổng hòa của tất cả các khía cạnh của đời sống trong XH.

Sự có mặt của những thành tố và mối quan hệ giữa chúng tạo nên bộ mặt chung nhất của hệ thống VH, còn những biểu hiện cụ thể của văn hóa nói chung và của mỗi thành tố nói riêng được phản ánh thông qua các loại hình văn hóa.

1.2.2. Môi trường văn hóa Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Môi trường văn hóa, là sự vận động của các quan hệ của con người trong các quá trình sáng tạo, tái tạo, đánh giá, lưu giữ và hưởng thụ các sản phẩm vật chất và tinh thần của mình, là tổng hòa các giá trị VH vật chất và VH tinh thần tác động đến con người và cộng đồng trong một không gian và thời gian xác định[10].

Môi trường VH bao gồm nhiều yếu tố hợp thành các hệ thống nhất định. Đó là hệ thống những giá trị VH (các giá trị), hệ thống những quan hệ VH (cái mang giá trị), hệ thống những hình thái hoạt động VH (cái thực hiện giá trị) và hệ thống những thiết chế VH (các định hướng giá trị). Mỗi hệ thống đều ở trong quá trình phát triển không ngừng chứ không phải cứng đờ, bất biến.

Vì vậy, xây dựng môi trường VH thực chất là xây dựng và phát huy tác dụng của từng hệ thống trong cấu trúc tổng thể của nó. Thành tố thứ nhất là: hệ thống những giá trị VH. Thành tố thứ hai là hệ thống những quan hệ VH.

• Thành tố thứ ba là hệ thống những hình thái hoạt động VH và cảnh quan VH.
• Thành tố thứ tư là hệ thống những thiết chế VH.

Với ý nghĩa là tổng hòa các thành tố trên đây, môi trường VH có vai trò cực kỳ quan trọng đối với đời sống cộng đồng và quá trình xây dựng con người. Bởi vì, VH “trở thành nhân tố thúc đẩy con người tự hoàn thiện nhân cách, kế thừa truyền thống cách mạng của dân tộc, phát huy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường xây dựng và bảo vệ tổ quốc”.

1.2.3. Khái niệm tổ chức

• Thuật ngữ tổ chức được nhiều ngành khoa học sử dụng với ý nghĩa không giống nhau:

Triết học định nghĩa “Tổ chức, nói rộng là cơ cấu tồn tại của sự vật. Sự vật không thể tồn tại mà không có một hình thức liên kết nhất định các yếu tố thuộc nội dung. Tổ chức vì vậy là thuộc tính của bản thân các sự vật. – Tổ chức là thuộc tính của sự vật, nói cách khác sự vật luôn tồn tại dưới dạng tổ chức nhất định[1]

Theo Chester I. Barnard, thì tổ chức là một hệ thống những hoạt động hay nỗ lực của hai hay nhiều người được kết hợp với nhau một cách có ý thức. Như vậy theo lý thuyết quản trị công, để hình thành tổ chức phải có từ hai người trở lên (điều kiện về chủ thể) và các hoạt động của họ được kết hợp với nhau một cách có ý thức. Quản trị công nhấn mạnh đến hai yếu tố là chủ thể và nguyên tắc hoạt động của tổ chức (sự kết hợp có ý thức của các chủ thể) khi nhận thức về khái niệm tổ chức.

Trong cuốn “Sổ tay nghiệp vụ cán bộ làm công tác tổ chức nhà nước” định nghĩa: “Tổ chức là một đơn vị xã hội, được điều phối một cách có ý thức, có phạm vi tương đối rõ ràng, hoạt động nhằm đạt được một hoặc nhiều mục tiêu chung (của tổ chức). Quan niệm của những người làm công tác tổ chức nhà nước có nhiều điểm tương đồng với khoa học quản lý, luật học trong đó nhấn mạnh tới mục tiêu chung, nguyên tắc hoạt động của tổ chức (điều phối một cách có ý thức). Điểm mới quan trọng của quan niệm này về tổ chức thể hiện ở ý nói về phạm vi của tổ chức, mỗi tổ chức có phạm vi hoạt động khác nhau phụ thuộc vào các yếu tố chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, cơ cấu, nguồn lực của tổ chức đó. Các yếu tố này là những điều kiện của tổ chức.

1.2.4. Phân loại tổ chức Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

• Phân loại theo mục tiêu hoạt động

Mục tiêu hoạt động của tổ chức là những điều cần đạt đến thông qua quá trình thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chức (tức là thông qua hoạt động của tổ chức, cụ thể là:

• Phân loại theo ngành, lĩnh vực hoạt động

Phân loại tổ chức theo ngành, lĩnh vực hoạt động là cách phân loại dựa trên hoạt động chuyên môn của các tổ chức. Theo cách phân loại này ta có các tổ chức thuộc các ngành, lĩnh vực khác nhau như: quốc phòng; an ninh; ngoại giao; công thương; xây dựng; y tế; giáo dục; lao động, thương binh, xã hội; khoa học, công nghệ…

• Phân loại theo quy mô của tổ chức

Quy mô thực chất là mức độ rộng lớn của tổ chức. Với ý nghĩa như vậy độ rộng lớn của tổ chức được xem xét trên hai phương diện chính là phạm vi hoạt động của tổ chức và thẩm quyền của tổ chức. Ngoài ra còn có các yếu tố khác như cơ cấu tổ chức; số lượng nhân lực; nguồn lực tài chính; cơ sở vật chất, kỹ thuật. Căn cứ vào quy mô của tổ chức có thể phân loại tổ chức thành các nhóm như:

1.2.5. Khái niệm văn hóa tổ chức ở trường THCS

Khái niệm văn hóa tổ chức (Organization Culture) tích hợp từ hai khái niệm văn hóa và tổ chức. Khi kết hợp thành khái niệm văn hóa tổ chức. Tồn tại một số định nghĩa khác nhau về VHTC. Sau đây là một số định nghĩa đã được công bố và sử dụng phổ biến:

Theo Eldrige và Crombie (1974): khi nói đến văn hóa tổ chức hay văn hóa của một tổ chức là nói đến các tiêu chuẩn, giá trị, tín gưỡng, cách đối xử, …. được thể hiện qua việc các thành viên liên kết với nhau để làm việc.

Theo Louis (1980): Văn hóa tổ chức là tập hợp hệ thống các quan niệm chung của các thành viên trong tổ chức. Những quan niệm này phần lớn được các thành viên ngầm định trong nhận thức, hành vi ứng xử và chỉ thích hợp cho tổ chức riêng của họ. Các quan niệm này được truyền cho các thành viên mới [29].

Theo Tunstall (1983): Văn hóa tổ chức có thể được mô tả như một tập hợp chung các tín ngưỡng, thông lệ, hệ thống giá trị, quy chuẩn hành vi ứng xử và cách thức hoạt động riêng của từng tổ chức. Các mặt đó quy định mô hình hoạt động của tổ chức và cách ứng xử của các thành viên trong tổ chức đó[40]. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Theo Farmar (1990): Văn hóa tổ chức được hiểu là tổng của các quan niệm, niềm tin, giá trị – những yếu tố mà các thành viên của tổ chức chia sẻ, chuyển tải thông qua: làm cái gì? Làm như thế nào? Và ai làm?[14].

Những định nghĩa tạo nên quan niệm về văn hóa tổ chức ở trường THCS mà trong thực tế được biểu đạt gắn với từng loại hình thể chế nghề nghiệp như: sản xuất – kinh doanh, hành chính, giáo dục – đào tạo, ….

Từ các định nghĩa nêu trên có thể đưa ra quan niệm chung nhất về văn hóa tổ chức trường học: văn hoá tổ chức ở trường THCS là toàn bộ các giá trị văn hoá được xây dựng nên trong suốt quá trình hình thành và phát triển của một đơn vị, trở thành các giá trị, các quan niệm tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động của trường học đó, chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của thành viên trong việc theo đuổi và thực hiện mục đích. Trong môi trường chung đó những quan niệm, tập quán, ứng xử của các thành viên trong trường học dần được hình thành và trở thành những giá trị mặc định của đơn vị, mà những nhân viên gia nhập buộc phải hoà nhập vào nền văn hóa đó.

Như vậy, văn hóa tổ chức ở trường THCS có vai trò gắn kết các thành viên thành một khối, tạo nên sự ổn định bằng cách đưa ra những chuẩn mực để hướng dẫn các thành viên đi theo mục đích chung của một đơn vị một cách tự giác, tự nguyện. Các yếu tố văn hóa được chọn lọc và tạo ra có vai trò như là một cơ chế khẳng định mục tiêu của tổ chức, hướng dẫn, uốn nắn những hành vi ứng xử lẫn nhau giữa các thành viên trong tổ chức, giữa cá nhân với tổ chức, giữa thành viên với lãnh đạo.

Mỗi một Nhà trường bao giờ cũng có một giới hạn về mặt không gian, thể chế và mục tiêu quản trị nhất định. Trong khi đó văn hóa là sáng tạo và mang tính cá thể hóa cao. Khi nói đến văn hóa là nói đến cái giá trị, chuẩn mực và biểu tượng của một cộng đồng người hình thành từ dưới lên, từ tự thân, mang tính tự giác, tự nguyện; còn văn hóa tổ chức lại được định ra có tính khuôn mẫu mang tính định chế. Đây là một mâu thuẫn không dễ giải quyết, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay của Việt Nam khi môi trường hoạt động chưa thực sự tạo nên cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao cho các Nhà trường, và bản thân các Nhà trường chưa có ý thức đầy đủ về vai trò của xây dựng văn hóa tổ chức mà đặc biệt là đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, một tổ chức phải là nơi thu hút đội ngũ nhân viên có chất lượng cao cả ở trong nước và quốc tế. Tuy nhiên khi môi trường làm việc có tính đa dạng về nguồn gốc xuất thân, dân tộc, tôn giáo hay trình độ học vấn dường như sẽ xuất hiện mâu thuẫn là làm giảm những giá trị văn hóa mà các thành viên của trường đó đang cố gắng để xây dựng văn hóa tổ chức nếu không xem xét đến khía cạnh này. Chính văn hóa sẽ là rào cản cho sự đổi mới, sự hợp tác và hội nhập. Tính toán bối cảnh hội nhập đòi hòi phải xây dựng một cơ chế tự điều chỉnh của các thể chế nghề nghiệp cho phép dung nạp và tiếp biến những yếu tốt mới nảy sinh, nếu điều đó phù hợp với xu thế phát triển – vì văn hóa chỉ hình thành và phát triển trong quá trình giao lưu và tiếp biến. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Tóm lại, văn hóa tổ chức ở trường THCS là một tập hợp các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử của một tổ chức tọa nên sự khác biệt của các thành viên của tổ chức này với các thành viên của tổ chức khác.

Văn hóa tổ chức ở trường THCS liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần của trường đó. Nó biểu hiện trước hết trong tầm nhìn, sứ mạng, mục tiêu, triết lý, các giá trị, phong cách lãnh đạo, quản lý, … bầu không khí tâm lý. Thể hiện thành một hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng xử được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong tổ chức chấp nhận.

1.2.6. Đặc trưng cơ bản của văn hóa tổ chức ở trường THCS

Một là: văn hóa tổ chức mang “tính nhân sinh”, tức là gắn với con người. Tập hợp một nhóm người cùng làm việc với nhau trong tổ chức sẽ hình thành nên những thói quen, đặc trưng của đơn vị đó. Do đó, văn hóa tổ chức có thể hình thành một cách “tự phát” hay “tự giác”. Theo thời gian, những thói quen này sẽ dần càng rõ ràng hơn và hình thành ra “cá tính” của đơn vị. Nên, một Nhà trường, dù muốn hay không, đều sẽ dần hình thành văn hoá của trường mình. Văn hóa tổ chức ở trường THCS khi hình thành một cách tự phát có thể phù hợp với mong muốn và mục tiêu phát triển của tổ chức hoặc không. Chủ động tạo ra những giá trị văn hoá mong muốn là điều cần thiết nếu Nhà trường muốn văn hóa thực sự phục vụ cho định hướng phát triển chung, góp phần tạo nên sức mạnh cạnh tranh của mình.

Hai là: văn hóa tổ chức có “tính giá trị”. Không có văn hóa tổ chức “tốt”  và “xấu” (cũng như cá tính, không có cá tính tốt và cá tính xấu), chỉ có văn hoá phù hợp hay không phù hợp (so với định hướng phát triển của tổ chức). Giá trị là kết quả thẩm định của chủ thể đối với đối tượng theo một hoặc một số thang độ nhất định; và những nhận định này được thể hiện ra thành “đúng- sai”, “tốt-xấu”, “đẹp-xấu”…, nhưng hàm ý của “sai” của “xấu”, về bản chất, chỉ là “không phù hợp”. Giá trị cũng là khái niệm có tính tương đối, phụ thuộc vào chủ thể, không gian và thời gian. Trong thực tế, người ta hay áp đặt giá trị của mình, của tổ chức mình cho người khác, đơn vị khác, nên dễ có những nhận định “đúng-sai” về văn hoá của một tổ chức nào đó.

Ba là: văn hóa tổ chức có “tính ổn định”. Cũng như cá tính của mỗi con người, văn hoá tổ chức khi đã được định hình thì “khó thay đổi”. Qua thời gian, các hoạt động khác nhau của các thành viên tổ chức sẽ giúp các niềm tin, giá trị được tích lũy và tạo thành văn hoá. Sự tích lũy các giá trị tạo nên tính ổn định của văn hoá[51].

1.2.7. Chức năng của văn hóa tổ chức ở trường THCS Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Văn hóa có chức năng xác định ranh giới, nghĩa là văn hóa tạo ra sự khác biệt giữa tổ chức này với tổ chức khác.

Văn hóa có chức năng lan truyền chủ thể cho các thành viên trong tổ chức.

Văn hóa thúc đẩy phát sinh các cam kết của nhân viên đối với những gì lớn hơn so với lợi ích riêng của cá nhân họ.

Văn hóa làm tăng sự ổn định của hệ thống xã hội. Văn hóa là một chất keo dính, giúp gắn kết tổ chức lại thông qua việc đưa ra các tiêu chuẩn thích hợp để người lao động biết họ cần làm gì và nói gì.

Văn hóa có tác dụng kiểm soát để định hướng và hình thành nên thái độ và hành vi của người lao động. Chức năng này có ý nghĩa đặc biệt đối với mỗi chúng ta.

1.2.8. Các yếu tố cấu thành văn hóa tổ chức ở trường THCS

Có một số cách để phân loại các yếu tố cấu thành văn hóa tổ chức, như yếu tố vật thể, phi vật thể, … song có nhiều nhà nghiên cứu tán đồng theo cách phân chia của Human Resources Management với việc chia văn hóa tổ chức bao gồm [19].

• Một là: những quá trình và cấu trúc hữu tình (Artifacts),
• Hai là: hệ thống giá trị được tuyên bố (Espoused values);
• Ba là: những quan niệm chung (Basic inderlying assumption)
• Về những quá trình và cấu trúc hữu hình

Có thể nói đó là những cái có thể nhìn thấy, dễ cảm nhận khi tiếp xúc với một tổ chức. Là những biểu hiện bên ngoài của văn hóa tổ chức trường đó. Những yếu tố này có thể được phân chia như sau:

Phong cách thiết kế kiến trúc xây dựng, nội – ngoại thất, trang thiết bị, các vật dụng, lôgô, biểu trưng, ….hay các hình thức sử dụng ngôn ngữ như: băng rôn, khẩu hiệu, ngôn ngữ xưng hô, giao tiếp, …

Cơ cấu tổ chức bộ máy, cơ chế điều hành, hoạt động, …

Các chuẩn mực hành vi: nghi thức các hoạt động sinh hoạt tập thể, cách thức các hội nghị, ngày lễ, các hoạt động văn nghệ, thể thao, câu lạc bộ, …. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Ngôn ngữ, cách ăn mặc, chức danh, …và hình thức giao tiếp ứng xử với bên ngoài

• Về hệ thống giá trị được tuyên bố

Hệ thống giá trị tuyên bố bao gồm: các chiến lược, mực tiêu, triết lý, giá trị cốt lõi (Core values). Các bộ quy tắc ứng xử thành văn, các cam kết, quy định, …

Hệ thống giá trị tuyên bố là nền tảng, kim chỉ nam cho hoạt động của một tổ chức được công bố rộng rãi. Những giá trị này cũng có tính hữu hình vì người ta có thể dễ nhận biết và diễn đạt chúng một cách rõ ràng, chính xác. Chúng thực hiện chức năng hướng dẫn, định hướng và là tài liệu đầu tiên diễn tả về một tổ chức.

• Những quan niệm chung (những niềm tin, nhận thức, suy nghĩ và tình cảm có tính vô thức, mặc nhiên và ngầm định)

Các ngầm định nền tảng thường là những suy nghĩ và trạng thái xúc cảm đã ăn sâu vào tiềm thức mỗi cá nhân và tạo thành nét chung trong tập thể tổ chức. Những ngầm định này thường là những quy ước bất thành văn, đương nhiên tồn tại và tạo nền mạch ngầm kết dính các thành viên trong tổ chức; tạo nên nền tảng giá trị, lối suy nghĩ, cách hành động của họ.

Hệ thống giá trị được tuyên bố và các ngầm định nền tảng của một tổ chức là những thước đo đúng và sai, xác định những gì nên làm và không nên làm trong cách hành xử chung và riêng của cán bộ, nhân viên.

Schein cho rằng, bản chất của văn hóa một tổ chức là nằm ở những quan niệm chung của chúng. Nếu nhận biết văn hóa của một tổ chức ở cấp độ một và hai (Arifacts và Espoused values) chúng ta mới tiếp cận nó ở bề nổi, tức là có khả năng suy đoán các thành viên của tổ chức đó “nói gì” trong một tình hướng nào đó. Chỉ khi nào nắm được lớp văn hóa thứ ba (Basic underlying asumptions) thì chúng ta mới có khả năng dự báo họ sẽ “làm gì” khi vận dụng những giá trị này vào thực tiễn[50].

1.2.9. Xây dựng văn hoá tổ chức ở trường THCS Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Có nhiều quan điểm về VH tổ chức, do đó cũng có nhiều mô hình xây dựng VH tổ chức. Dưới đây, là mô hình xây dựng VH tổ chức gồm 11 khâu do hai tác giả Julie Heifetz & Richard Hagberg đề xuất [24].

Một là: tìm hiểu môi trường và các yếu tố ảnh hưởng tới chiến lược phát triển của tổ chức trong tương lai xem những yếu tố nào có ảnh hưởng nhất làm thay đổi chiến lược phát triển của tổ chức.

Hai là: xác định đâu là giá trị cốt lõi làm cơ sở cho thành công, giá trị cốt lõi phải là các giá trị không phai nhoà theo thời gian, là trái tim và linh hồn của tổ chức.

Ba là: xây dựng tầm nhìn – một bức tranh lý tưởng trong tương lai – mà tổ chức sẽ vươn tới. Đây là định hướng để xây dựng VH tổ chức, thậm chí có thể tạo lập một nền VH tương lai cho tổ chức khác hẳn trạng thái hiện tại.

Bốn là: đánh giá VH hiện tại và xác định những yếu tố VH nào cần thay đổi VH thường tiềm ẩn, khó thấy nên việc đánh giá là cực kỳ khó khăn, dễ gây nhầm lẫn vì các chủ thể VH vốn đã hoà mình vào nền VH đương đại, khó nhìn nhận một cách khách quan sự tồn tại của những hạn chế và những mặt trái, mặt tiêu cực cần thay đổi.

Năm là: tập trung nghiên cứu, đề xuất giải pháp làm gì và làm thế nào để thu hẹp khoảng cách của những giá trị VH hiện có và VH tương lai của tổ chức.

Sáu là: xác định vai trò của lãnh đạo trong việc dẫn dắt thay đổi và phát triển VH tổ chức. Lãnh đạo phải thực hiện vai trò người đề xướng, hướng dẫn các nỗ lực thay đổi. Lãnh đạo lại có vai trò hoạch định tầm nhìn, truyền bá cho mọi thành viên nhận thức đúng tầm nhìn đó, có sự tin tưởng và cũng nỗ lực thực hiện, cũng như chính lãnh đạo là người có vai trò xua đi những đám mây ngờ vực, lo âu của các thành viên trong tổ chức

Bảy là: soạn thảo một kế hoạch, một phương án hành động cụ thể, chi tiết tới từng việc, từng người, phù hợp với các điều kiện thời gian và nguồn lực khác để có thể thực thi được kế hoạch đó.

Tám là: phổ biến nhu cầu thay đổi, viễn cảnh tương lai để mọi người cùng chia sẻ. Từ đó, động viên tinh thần, tạo động lực cho đội ngũ nhân viên trong tổ chức có sự đồng thuận, hiểu rõ vai trò, vị trí, quyền lợi và trách nhiệm của mình trong việc nỗ lực tham gia xây dựng, phát triển VH mới cho tổ chức. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Chín là: giúp cho mọi người, mọi bộ phận nhận rõ những trở ngại của sự thay đổi một cách cụ thể, từ đó động viên khích lệ các cá nhân mạnh dạn từ bỏ thói quen cũ không tốt, chấp nhận vất vả để có sự thay đổi tích cực hơn.

Mười là: thể chế hoá, mô hình hoá và củng cố, cải thiện liên tục sự thay đổi VH, coi trọng việc xây dựng và động viên mọi người noi theo các hình mẫu lý tưởng phù hợp với mô hình VH tổ chức đang hướng tới. Sự khích lệ kèm theo một cơ chế khen thưởng có sức động viên thiết thực là rất cần thiết.

Mười một là: thường xuyên đánh giá VH tổ chức và thiết lập các chuẩn mực mới, những giá trị mới mang tính thời đại đặc biệt là các giá trị học hỏi không ngừng và thay đổi thường xuyên việc truyền bá các giá trị mới cho mọi thành viên trong tổ chức cần được coi trọng song song với việc duy trì những giá trị, chuẩn mực tốt đã xây dựng là lọc bỏ những chuẩn mực, giá trị cũ lỗi thời hoặc gây ra ảnh hưởng tiêu cực cho tiến trình phát triển của VH tổ chức.

Như vậy, trong nhà trường nào cũng có VH của riêng mình. VH đó được hình thành tự phát, hay là kết quả của cả một quá trình xây dựng có chủ đích rõ ràng của quản lý nhà trường cũng như sự thống nhất của tập thể sư phạm? Nhà trường đó có ý thức rõ những điểm mạnh để phát huy và những điểm chưa mạnh để khắc phục hay không? Căn cứ vào 11 khâu đã trình bày ở trên có thể đánh giá được thực trạng việc quản lý phát triển văn hóa tổ chức của một nhà trường, từ đó đề xuất biện pháp quản lý phát triển văn hóa tổ chức trường THCS.

1.3. Phát triển văn hóa tổ chức trường trung học cơ sở Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

1.3.1. Khái niệm

• Khái niệm văn hóa tổ chức ở trường THCS

Trường THCS là một đơn vị hành chính sự nghiệp, nên khái niệm văn hóa tổ chức của trường THCS cũng nằm trong khái niệm chung về văn hóa tổ chức. Văn hóa tổ chức trường THCS là toàn bộ các giá trị văn hoá được xây dựng nên trong suốt quá trình hình thành và phát triển, trở thành các giá trị, các quan niệm tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động của trường học đó, chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của các thành viên trong việc theo đuổi và thực hiện mục đích. Trong môi trường chung đó những quan niệm, tập quán, ứng xử của các thành viên trong trường THCS dần được hình thành và trở thành những giá trị mặc định của đơn vị, mà những nhân viên gia nhập buộc phải hoà nhập vào nền văn hóa đó.

• Khái niệm phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS

Phát triển văn hoá tổ chức ở trường THCS là phát triển hệ thống những ý nghĩa, giá trị, niềm tin chủ đạo, cách nhận thức và phương pháp tư duy được cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh của trường THCS đó cùng thống nhất, và có ảnh hưởng ở phạm vi rộng đến nhận thức và hành động của từng thành viên.

Phát triển văn hoá tổ chức trường THCS có 3 điểm cần ghi nhớ:

• Một là : phải đạt được sự thống nhất trong nhận thức, hình thành năng lực hành động.
• Hai là : phải lấy hệ thống giá trị làm thước đo, triết lý làm động lực và cách vận dụng vào việc ra quyết định hàng ngày.
• Ba là: các tác dụng, giá trị, ý nghĩa giúp: chuyển hoá nhận thức thành động lực và chuyển hoá năng lực thành hành động.

Phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS phải tập trung phát triển những quá trình và cấu trúc hữu tình (Artifacts); phát triển hệ thống giá trị được tuyên bố (Espoused values) và phát triển những quan niệm chung (Basic inderlying assumption)

Tóm lại, phát triển văn hoá tổ chức ở trường THCS là phát triển hướng đến sự thống nhất về nhận thức, ý thức giữa các thành viên và phát triển năng lực hành động, hành vi thống nhất cho họ khi hành động.

1.3.2. Đặc điểm văn hóa của trường trung học cơ sở Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

• Vị trí của trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trường trung học cơ sở là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân. Trường có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng.

Cấp THCS gồm có 4 trình độ, từ lớp 6 đến lớp 9, bắt đầu từ năm 11 đến năm 14 tuổi. Đây cũng là một cấp học phổ cập, một cấp học bắt buộc để công dân có thể có một nghề nghiệp nhất định (tốt nghiệp cấp II có thể học nghề hay trung cấp chuyên nghiệp mà không cần học tiếp bậc Trung học phổ thông).

Học sinh THCS có khả năng phân tích, tổng hợp phức tạp hơn khi tri giác các sự vật, hiện tượng. Khối lượng tri giác tăng lên, tri giác trở nên có kế hoạch, có trình tự và hoàn thiện hơn. Sự phát triển chú ý của học sinh THCS diễn ra rất phức tạp, vừa có chú ý chủ định bền vững, vừa có sự chú ý không bền vững. Học sinh THCS có nhu cầu mở rộng quan hệ với người lớn và mong muốn người lớn quan hệ với nó một cách bình đẳng, không muốn người lớn coi nó như trẻ con mà phải tôn trọng nhân cách, phẩm giá, tin tưởng và mở rộng tính độc lập của các em…Chính vì vậy giáo dục THCS có thể nói là quan trọng hàng đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân, nó không những quyết định tạo ra lực lượng sản xuất có đủ kiến thức, linh hoạt , thích ứng với cuộc sống mà còn có phẩm chất đạo đức tốt…và do đó cũng thấy được phát triển VHTC trường THCS quan trọng như thế nào!

• Yêu cầu của xã hội đặt ra đối với giáo dục trung học cơ sở

Theo công bố chương trình giáo dục phổ thông tổng thể năm 2025 của bộ giáo dục và đào tạo, bậc THCS giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành và phát triển ở cấp tiểu học; tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội; biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh tri thức và kỹ năng nền tảng; có những hiểu biết ban đầu về các ngành nghề và có ý thức hướng nghiệp để tiếp tục học lên THPT học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động. Như vậy có thể nói giáo dục THCS vừa giúp học sinh phát triển các phẩm chất năng lực đồng thời có đầy đủ kĩ năng để làm việc. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

• Văn hóa nhà trường trung học cơ sở

Văn hoá nhà trường nói chung và văn hóa nhà trường THCS nói riêng là hệ thống niềm tin, giá trị, chuẩn mực, thói quen và truyền thống hình thành trong quá trình phát triển của nhà trường, được các thành viên trong nhà trường thừa nhận, làm theo và được thể hiện trong các hình thái vật chất và tinh thần, từ đó tạo nên bản sắc riêng cho mỗi trường THCS đó.

Văn hoá nhà trường THCS có đầy đủ đặc tính của văn hoá tổ chức song nó có những đặc trưng riêng. Văn hoá nhà trường THCS liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần của trường THCS đó. Nó biểu hiện trước hết trong tầm nhìn, sứ mạng, triết lý, mục tiêu, các giá trị, phong cách lãnh đạo, quản lý… bầu không khí tâm lý. Thể hiện thành hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng xử… được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong nhà trường chấp nhận.

Như vậy để phát triển văn hóa tổ chức trường THCS trước tiên cần làm tốt công tác phát triển văn hóa nhà trường, đặc biệt thực hiện tốt các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng xử.. và luôn tạo ra bầu không khí thật thoải mái của tất cả CBQL, GVNV và học sinh.

1.3.3. Tầm quan trọng của phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS

• Văn hoá tổ chức trong nhà trường là một thứ tài sản lớn

Có không ít người đã khẳng định, văn hóa quyết định trường tồn của một tổ chức. Đó là ý nghĩa lớn nhất của văn hoá. Nó càng có ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt đối với nhà trường, bởi lẽ, hơn bất kỳ một tổ chức nào, tính văn hoá là tính chất đặc thù của nhà trường. Điều này được xác định dựa trên những căn cứ sau: Nhà trường là nơi bảo tồn và lưu truyền các giá trị văn hoá nhân loại; Nhà trường là nơi đào luyện những lớp người mới, chủ nhân gìn giữ và sáng tạo văn hoá cho tương lai; Nhà trường là nơi con người với con người (người dạy với người học) cùng hoạt động để chiếm lĩnh các mục tiêu văn hoá, theo những cách thức văn hoá, dựa trên những phương tiện văn hoá, trong môi trường văn hoá đại diện cho mỗi vùng, miền, địa phương.

• Phát triển văn hoá tổ chức trong nhà trường tạo động lực làm việc

Động lực làm việc trong nhà trường – thường được gọi là động lực sư phạm – được tạo nên bởi nhiều yếu tố, trong đó văn hoá là một động lực vô hình nhưng có sức mạnh kích cầu nhiều khi hiệu quả hơn cả các biện pháp kinh tế. Bởi lẽ văn hoá tổ chức giúp giáo viên, nhân viên, học sinh thấy rõ mục tiêu, định hướng và bản chất công việc mình làm; tạo ra các mối quan hệ tốt đẹp giữa các các cán bộ, giáo viên, nhân viên trong tập thể sư phạm, giữa giáo viên và học sinh; đồng thời, tạo ra một môi trường làm việc thoải mái, vui vẻ, lành mạnh. Đó là nền tảng tinh thần cho sự sáng tạo – điều vô cùng quan trọng đối với hoạt động sư phạm mà đối tượng là tri thức và con người; giúp cho người dạy, người học và mỗi cá nhân trong lực lượng xã hội xung quanh có cảm giác tự hào, hãnh diện vì được là thành viên của tổ chức nhà trường, được làm việc vì những mục tiêu cao cả của nhà trường.

Vì vậy muốn tạo động lực cần khơi dậy nhu cầu và đáp ứng nhu cầu chính đáng của mọi người. Khi nhu cầu còn ở mức độ thấp, động lực với người lao động sư phạm là đồng lương, thu nhập, tiền thưởng … bó gọn trong những giá trị vật chất. Khi nhu cầu vật chất thoả mãn một mức độ cao hơn, người lao động nói chung, nhà giáo nói riêng sẵn sàng đánh đổi, chọn mức thu nhập thấp hơn để được làm việc ở một môi trường hoà đồng, thân thiện, thoải mái, được cống hiến, sáng tạo và được thừa nhận, tôn trọng và phát triển. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

• Phát triển văn hoá tổ chức nhà trường hỗ trợ điều phối và kiểm soát

Văn hóa tổ chức nhà trường hỗ trợ điều phối và kiểm soát hành vi của các cá nhân bằng các chuẩn mực, thủ tục, quy trình, quy tắc và bằng dư luận, truyền thuyết do những thế hệ con người trong tổ chức nhà trường xây dựng lên.

Khi nhà trường phải đối mặt với một vấn đề phức tạp, chính văn hóa tổ chức là điểm tựa tinh thần, giúp các nhà quản lý trường học và đội ngũ giáo viên hợp tác, phát huy trí lực để có những quyết định và sự lựa chọn đúng đắn nhằm duy trì sự ổn định và phát triển của tổ chức nhà trường.

• Phát triển văn hóa tổ chức nhà trường hạn chế tiêu cực và xung đột

Văn hóa tổ chức nhà trường giúp các thành viên tổ chức thống nhất về cách nhận thức vấn đề, cách đánh giá, lựa chọn, định hướng và hành động. Nó tựa như chất keo gắn kết các thành viên lại thành một khối, tạo ra những dư luận tích cực hạn chế những biểu hiện tiêu cực trái với quy tắc, chuẩn mực thông thường của tổ chức. Nó hạn chế những nguy cơ mâu thuẫn và xung đột; hoặc khi xung đột là không thể tránh khỏi thì văn hóa nhà trường tạo ra hành lang pháp lý – đạo lý phù hợp để góp phần khắc phục, giải quyết xung đột trên nguyên tắc không để phá vỡ tính chỉnh thể của tổ chức nhà trường.

• Phát triển văn hóa tổ chức giúp nâng cao chất lượng giáo dục

Từ sự gắn kết, tạo động lực, điều phối kiểm soát và hạn chế những nguy cơ làm giảm sức mạnh của tổ chức, có thể thấy rằng việc phát triển văn hóa tổ chức trường học đã làm tăng hiệu quả các hoạt động trong nhà trường, trên cơ sở đó mà dần dần tạo nên những phẩm chất đặc trưng riêng, khác biệt cho tổ chức trường học. Đó là cơ sở nâng cao uy tín, “thương hiệu” của nhà trường, tạo đà cho các bước phát triển tốt hơn.

1.4. Quản lý phát triển văn hóa tổ chức trong nhà trường Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

1.4.1. Khái niệm quản lý phát triển văn hóa tổ chức trong trường trung học cơ sở

• Khái niệm quản lý

Khái niệm quản lý có trong nhiều công trình nghiên cứu ở nhiều lĩnh vực khác nhau, tuy nhiên:

Có thể khái quát: quản lý là sự tác động có tổ chức, có mục đích, … của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý bằng các quyết định, các cơ chế chính sách và phẩm chất uy tín của cơ quan quản lý hay của người quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các điều kiện (nhân lực, tài lực và vật lực, …) và các cơ hội nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức trong một môi trường luôn biến động. [2,3,7]

• Khái niệm quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường là hệ thống những tác động có mục đích, kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý (hiệu trưởng, các bộ phận chức năng, các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục cấp trên) nhằm làm cho quá trình giáo dục nói chung và các hoạt động giáo dục – dạy học cụ thể được tiến hành trong nhà trường đảm bảo thực hiện tốt các mục tiêu giáo dục của cấp học, bậc học và các mục tiêu phát triển nhà trường. [3]

Trong nhà trường, hiệu trưởng quản lý mọi hoạt động của nhà trường theo chế độ thủ trưởng. Hiệu trưởng là người phụ trách cao nhất của nhà trường và chịu trách nhiệm về các hoạt động trong nhà trường. Đồng thời trong nhà trường có các tổ chuyên môn làm việc theo chế độ tập thể và các hội đồng làm việc theo chế độ tư vấn, để góp ý kiến, tư vấn, trợ giúp thủ trưởng xem xét, quyết định và thực thi đối với những vấn đề quản lý nhà trường.

• Khái niệm quản lý phát triển văn hóa tổ chức trong nhà trường

Quản lý phát triển văn hoá tổ chức trong nhà trường là quản lý phát triển hệ thống những ý nghĩa, giá trị, niềm tin chủ đạo, cách nhận thức và phương pháp tư duy được mọi thành viên trong trường đó, cùng thống nhất và có ảnh hưởng ở phạm vi rộng đến nhận thức và hành động của từng thành viên. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Khi quản lý phát triển văn hoá tổ chức trong nhà trường ngoài việc phải hiểu rõ tất cả các khái niệm đã trình bày ở trên về văn hóa, tổ chức, văn hóa tổ chức, phát triển văn hóa tổ chức, chúng ta cần phải đạt được :

Về mục đích: Phải đạt được sự thống nhất trong nhận thức của tất cả các thành viên trong nhà trường từ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh từ đó hình thành năng lực hành động cho từng hoạt động cụ thể trong các hoạt động giáo dục.

Về nội dung: Theo khái niệm văn hóa tổ chức để quản lý phát triển văn hóa tổ chức trong nhà trường phải lấy hệ thống giá trị làm thước đo, triết lý làm động lực và vận dụng thật linh hoạt vào việc ra quyết định hàng ngày.

Về tác dụng, giá trị, ý nghĩa giúp: chuyển hoá nhận thức thành động lực và chuyển hoá năng lực thành hành động.

Như vậy, quản lý phát triển văn hóa tổ chức trong nhà trường là hướng đến sự thống nhất về nhận thức ý thức giữa các thành viên trong nhà trường và phát triển năng lực hành động hành vi thống nhất cho họ khi hành động.

1.4.2. Quy trình quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS

• Xây dựng mục tiêu quản lý phát triển VHTC ở trường THCS

Căn cứ vào những cơ sở lý luận đã nghiên cứu về quản lý phát triển văn hóa tổ chức, quản lý phát triển VHTC ở trường THCS phải đạt được sự thống nhất trong nhận thức của tất cả các thành viên trong nhà trường từ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh về thể chế hoạt động của đơn vị theo chuẩn mực trong một số lĩnh vực chủ yếu dựa trên các yếu tố cấu thành văn hóa tổ chức “ Những quá trình và cấu trúc hữu hình” như: văn hóa kiến trúc, văn hóa tinh thần cá nhân; văn hóa trang phục; văn hóa làm việc và học tập; văn hóa lễ hội, vui chơi; văn hóa ứng xử:

• Xây dựng nội dung quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS
• Lập kế hoạch phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS

Kế hoạch là chức năng khởi đầu, là tiền đề, là điều kiện của mọi quá trình quản lý. Kế hoạch là bản thiết kế, trong đó xác định mục đích, mục tiêu đối với tương lai của tổ chức và xác định con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó. [2] Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Hiệu trưởng phải là người hiểu một cách sâu sắc văn hóa tổ chức, biết rõ đặc điểm tình hình của nhà trường, địa phương, hiểu và nắm chắc các quy định, quy chế của ngành, các văn bản liên quan đến con người làm việc trong đơn vị, phải hiểu tâm tư tình cảm của các thành viên trong đơn vị đồng thời phải là người sáng tạo, quyết đoán dám nghĩ dám làm để đưa ra những đường hướng để phát triển nhà trường. Có như vậy mới đưa ra được bản kế hoạch sát thực tế và mang tính khả thi cao để quản lý phát triển văn hóa tổ chức trong nhà trường.

• Quản lý thực hiện phát triển văn hóa tổ chức trường THCS

Để quản lý phát triển văn hóa tổ chức trường THCS, Hiệu trưởng phải biết rõ điểm mạnh của từng thành viên ở tất cả các lĩnh vực để phân công nhiệm vụ một cách phù hợp nhất nhằm phát huy tối đa sức mạnh có trong bản thân mỗi thành viên ở mỗi công việc và quan trọng nhất, Hiệu trưởng phải định hình được những giá trị cốt lõi của Nhà trường vì nó là cơ sở của văn hóa tổ chức, nó tạo ra bản sắc riêng của một Nhà trường. Do đó quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS cần tập trung vào những nội dung chính sau:

Quản lý việc nhận thức của CBQL, GV và HS về văn hóa tổ chức Trong những năm gần đây, GD nước ta đang đứng trước nhiều vấn đề bức xúc. XH hết sức lo lắng về sự xuống cấp của chất lượng GD, rồi lại đến những tiêu cực trong GD. Vì vậy, để có một nền GD với chất lượng đích thực, chúng ta , những người công tác trong ngành phải quan tâm đến việc, làm thế nào để xây dựng VHTC – một yếu tố cơ bản để GD phát triển mạnh, đúng hướng. Một trong những yếu tố để phát triển văn hóa tổ chức trường THCS là CBQL, GV, HS phải có nhận thức tốt về vấn đề này. Là Hiệu trưởng, cần nắm bắt rõ ràng mức độ nhận thức của cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh về văn hóa tổ chức và phát triển văn hóa tổ chức trong trường THCS, để có kế hoạch bồi dưỡng, tổ chức các hoạt động giáo dục trong nhà trường để nâng cao nhận thức về vấn đề này cho tất cả các thành viên.

• Quản lý văn hóa dạy, văn hóa học và các hoạt động giáo dục trong trường THCS.

Chất lượng giáo dục toàn diện trong trường THCS là sự quan tâm lớn nhất của của các nhà quản lý giáo dục, quản lý trường học. Vì vậy, quản lý văn hóa dạy, văn hóa học và các hoạt động giáo dục khác trong Nhà trường được đặt lên trên hết. Quản lý tốt sẽ có chất lượng tốt. Trong vấn đề này, Hiệu trưởng phải là người xây dựng nề nếp, kỷ cương trong hoạt động giảng dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh. Chỉ đạo việc thực hiện chương trình và kế hoạch giảng dạy, thiết kế bài dạy, chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên và việc lựa chọn đồ dùng dạy học của giáo viên, biện pháp quản lí giờ lên lớp của giáo viên; Biện pháp chỉ đạo về kiểm tra- đánh giá kết quả việc học tập của giáo viên; biện pháp giúp học sinh có động cơ tốt để học tập; tổ chức phối hợp các hoạt động học tập chính khóa và ngoại khóa:… Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

• Quản lý về văn hóa ứng xử trong trường THCS

Văn hóa ứng xử là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên văn hóa tổ chức trong trường THCS, tạo nên thương hiệu cho trường đó. Để quản lý về văn hóa ứng xử trong trường THCS, Nhà quản lý trước tiên phải quy định các chuẩn mực về đạo đức và ứng xử của cán bộ, nhà giáo khi thi hành nhiệm vụ, công vụ và trong quan hệ với đồng nghiệp, với học sinh, với phụ huynh học sinh và trong quan hệ xã hội. Đồng thời qui định các chuẩn mực về ứng xử văn hóa của học sinh đối với thầy, cô giáo, nhân viên trong trường và khách đến trường, trong gia đình, ngoài xã hội.

Lấy văn hóa ứng xử là căn cứ để nhà trường xử lý trách nhiệm khi cán bộ, viên chức vi phạm các chuẩn mực đạo đức, xử sự trong thực hiện nhiệm vụ và trong các mối quan hệ công tác, đồng thời là căn cứ để đánh giá, xếp loại và giám sát việc chấp hành các quy định pháp luật của cán bộ, viên chức.

Lấy văn hóa ứng xử căn cứ để đánh giá, khen thưởng và xếp loại học sinh hằng năm.

• Quản lý cảnh quan Nhà trường và các thiết chế văn hóa tổ chức

Hiệu trưởng phải quan tâm đến quy hoạch xây dựng tổng thể cảnh quan nhà trường và cơ sở vật chất gồm: tường rào, cổng trường, biển hiệu, phòng làm việc của các tổ chức, cá nhân, phòng truyền thống, phòng học, phòng bộ môn, thư viện, sân chơi, bãi tập, hệ thống cây xanh, cây cảnh, khu vệ sinh, công cụ truyền thông… một cách khoa học, đảm bảo đủ điều kiện và thuận lợi khi sử dụng. Xác định thứ tự ưu tiên đầu tư xây dựng hay tu bổ từng hạng mục công trình theo lộ trình. Lưu ý cách bài trí phù hợp nét đẹp văn hóa trong môi trường sư phạm và phù hợp với nét đẹp văn hóa của địa phương; Xây dựng cảnh quan môi trường xanh – sạch – đẹp – an toàn – thân thiện; Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Hiệu trưởng phải quan tâm đến những công trình mang nhiều ý nghĩa giáo dục đạo đức: Phòng truyền thống phải được bài trí một cách trang trọng thể hiện được truyền thống lịch sử của nhà trường từ khi bắt đầu thành lập, lịch sử của địa phương, những thành tích về các mặt hoạt động của nhà trường…, tên tuổi những thầy cô và những học sinh thành đạt xuất phát từ ngôi trường. Phòng học phải được trang bị đầy đủ bàn ghế, điện sáng, quạt mát, nơi để mũ nón của học sinh… luôn được vệ sinh sạch sẽ, thân thiện để học trò có cảm giác thoải mái, vui vẻ khi tham gia các hoạt động giáo dục;

Hiệu trưởng phải có kế hoạch chỉ đạo khai thác hiệu quả thư viện trường học: Thư viện trường học được bố trí sắp xếp gọn gàng, thẩm mỹ, tiện tra cứu. Đầu tư cho cơ sở vật chất thư viện theo hướng xây dựng thư viện điện tử. Phòng đọc đủ điều kiện, yên tĩnh tạo điều kiện cho học sinh được mượn và trả sách một cách dễ dàng, thường xuyên. Quan tâm đầu tư bổ sung các đầu sách mới đặc biệt là các loại sách mang tính giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục pháp luật…. Phát triển hình thức tủ sách lớp học, phòng đọc tại các lớp học; Xây dựng Nội quy thư viện;

Hiệu trưởng phải có kế hoạch tăng cường đầu tư thiết bị dạy học, tạo điều kiện cho giáo viên, học sinh đổi mới phương pháp dạy học và phương pháp giáo dục đạo đức học sinh theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất;

Hiệu trưởng phải tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật nâng cao nhận thức và ý thức thực thi pháp luật của cán bộ giáo viên và học sinh. Xây dựng khối đoàn kết trong trường, trong lớp; thực hiện dân chủ, phát huy trí tuệ tập thể trong việc xây dựng trường học là khối đoàn kết, thống nhất, xây dựng bầu không khí làm việc vui vẻ, thân thiện và hiệu quả.

• Chỉ đạo trong quản lý phát triển văn hóa tổ chức trường THCS

Chỉ đạo (lãnh đạo) sau khi kế hoạch đã được lập, cơ cấu bộ máy đã hình thành, nhân sự đã được tuyển dụng thì phải có quá trình tác động chỉ đạo.

Đây là chức năng thể hiện năng lực của người quản lý. Sau khi đã có bản kế hoạch để phát triển văn hóa tổ chức, phân công thành viên phụ trách ở từng mảng mọi thành viên đã biết rõ công việc của mình thì bắt tay vào thực hiện. Trong quá trình thực hiện công việc Hiệu trưởng phải biết rõ tiến độ và chất lượng công việc, mối quan hệ giữa các thành viên trong tổ chức đơn vị mình để kịp thời đôn đốc, động viên khen thưởng cho các nhân hay tập thể nào đó, để tạo ra bầu không khí làm việc cởi mở, vui tươi, hiệu quả. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

• Kiểm tra, đánh giá việc quản lý phát triển văn hóa tổ chức trường THCS

Kiểm tra là chức năng của quản lý nhằm đánh giá, phát hiện và điều chỉnh kịp thời giúp cho hệ quản lý vận hành tối ưu, đạt mục tiêu đề ra.

Quá trình quản lý thường diễn ra theo một chu kỳ gọi là chu trình quản lý, chu trình quản lý được biểu hiền bằng sơ đồ sau:

• Hình 1.2. Sơ đồ chu trình quản lý

Quản lý nói chung và quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS nói riêng , người Hiệu trưởng phải có hiểu biết tốt về chu trình trên, trong quá trình thực hiện các chức năng của mình không được quên hay làm tắt bất cứ một khâu nào. Làm được điều đó sẽ tạo cho giáo viên có thói quen làm việc khoa học cũng đồng thời tạo cho họ ý thức làm việc nghiêm túc, hiệu quả.

• Phương pháp quản lý phát triển văn hóa tổ chức trường THCS

Nói đến quản lý phát triển văn hóa tổ chức trường THCS, không thể tách rời việc thảo luận về vai trò và chức năng của người lãnh đạo trường ấy. Các nhà nghiên cứu về quản lý văn hóa tổ chức thường chia ra sáu phương pháp chính để quản lý phát triển văn hóa tổ chức dựa trên vai trò của nhà lãnh đạo.

Phương pháp quyền lực: đặc trưng chính của phương pháp này là Hiệu trưởng nhà trường nắm quyền lực hầu như tuyệt đối. Khi đó giáo viên, nhân viên trong trường thường có biểu hiện tham vọng quyền lực cao, thậm chí có thể hi sinh lợi ích kinh tế để được ngồi lên đầu thiên hạ, …

Phương pháp thể hiện tính gương mẫu: vai trò chính của Hiệu trưởng trong phương pháp này là làm gương cho cấp dưới noi theo. Nói cách khác, Hiệu trưởng thường phải là một nhân vật có tầm cỡ về tài năng và đức độ, được mọi người sùng bái, kính phục. Các nhân viên thường chú trọng đến qui tắc, chuẩn mực, nề nếp trong mọi công việc.

Phương pháp nhiệm vụ: vai trò người quản lý không quá quan trọng như trong hai phương pháp trên. Chức vụ trong tổ chức theo phương pháp này dựa trên nhiệm vụ được giao hơn là dựa trên hệ thống phân bố quyền lực. Các nhân viên thường được phân bố làm việc trong những nhóm xuyên chức năng tùy theo từng công việc nên ý thức quyền lực không cao.

Phương pháp chấp nhận rủi ro: vai trò của người Hiệu trưởng là khuyến khích các nhân viên làm việc trong tinh thần sáng tạo, dám nhận lãnh trách nhiệm, dám mạnh dạn xử lý một vấn đề theo định hướng phù hợp với quyền lợi chung của tổ chức khi chưa nhận được chỉ thị trực tiếp từ cấp trên. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Phương pháp đề cao vai trò cá nhân: ở đó vai trò của người Hiệu trưởng là khéo léo hướng dẫn những cá nhân có đầu óc sáng tạo cao vào các mục tiêu chung của tổ chức và không có thái độ phô trương quyền uy đối với họ ( thường ở các tổ chức lớn)

Phương pháp đề cao vai trò tập thể: vai trò của người Hiệu trưởng được hòa tan và chia sẻ cho một nhóm người, khi biết sử dụng sức mạnh của tập thể để hoàn thành các mục tiêu riêng của mình.

• Hoạt động quản lý phát triển văn hóa tổ chức trong trường THCS

Hoạt động quản lý phát triển văn hoá tổ chức trường THCS cần:

Xác định rõ sứ mệnh của nhà trường bởi lẽ : Nó đảm bảo sự nhất trí về mục đích trong nội bộ trường học, nó cung cấp một cơ sở hoặc tiêu chuẩn để phân phối các nguồn lực của nhà trường, nó tạo ra tiếng nói chung, là trung tâm điểm để mọi người đồng tình với mục đích và phương hướng của nhà trường. Không những thế nó tạo điều kiện để chuyển mục đích của trường học thành mục tiêu thích hợp, chuyển mục tiêu thành các chiến lược và biện pháp hoạt động.

Xác định tầm nhìn chiến lược của nhà trường để thấy được những định hướng lâu dài mà quản lý vạch ra về tương lai của nhà trường dựa trên những dự báo về sự biến động của môi trường giáo dục.

Xác định giá trị cốt lõi của tổ chức. Các giá trị cốt lõi là yếu tố cần thiết và là niềm tin lâu dài của một tổ chức. Là một nhóm nhỏ các nguyên lý hướng dẫn ngàn đời, các giá trị cốt lõi không đòi hỏi sự minh chứng bên ngoài, chúng có giá trị và tầm quan trọng nội tại đối với những ai trong tổ chức đó.

Quản lý phát triển văn hoá tổ chức là một quá trình quản lý phát triển về nhận thức và năng lực hành động. Quá trình này diễn ra đối với một tổ chức cũng như đối với từng cá nhân, thành viên của tổ chức, doanh nghiệp đó. Quá trình diễn ra theo một trình tự các bước cơ bản: Bắt đầu từ việc tổ chức tiếp nhận, sàng lọc thông tin từ môi trường sống về đối tượng mục tiêu, giá trị, mong muốn và kỳ vọng được họ tôn trọng. Tiếp đến là quá trình phân tích, lựa chọn, chắt lọc và chuyển hoá các giá trị, kỳ vọng của đối tượng hữu quan thành giá trị, triết lý và nhận thức của tổ chức, doanh nghiệp. Những giá trị, triết lý, mục tiêu và nhận thức này tiếp tục được chuyển hoá thành những nội dung văn hoá tổ chức, nhằm tạo thuận lợi cho quá trình chuyển hoá thành nhận thức của các cá nhân, thành viên của tổ chức.

1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

1.5.1. Năng lực cán bộ quản lý, giáo viên trong trường THCS

Cán bộ quản lý, giáo viên trong trường THCS là những người có trách nhiệm thực hiện thành công các chương trình giáo dục; chịu trách nhiệm trong lập kế hoạch, tổ chức và đưa ra các chiến lược giáo dục cũng như phát triển văn hóa tổ chức của trường đó. Họ làm việc trên cơ sở hợp tác giữa Nhà quản lý và cán bộ giáo viên trong trường THCS để hiện thực hóa các chương trình giáo dục đã đặt ra. Vì vậy năng lực của CBQL, GV là yếu tố đầu tiên ảnh hưởng đến quản lý phát triển văn hóa tổ chức trong trường THCS.

1.5.2. Chức năng, nhiệm vụ trường THCS

Trường THCS là cơ quan chuyên môn, giúp UBND huyện thực hiện quản lý nhà nước về giáo dục ở địa phương theo quy định của chính phủ. Đồng thời trường THCS chịu sự quản lý của phòng GD huyện về chuyên môn, nghiệp vụ theo quy định của luật giáo dục và điều lệ trường phổ thông của Bộ giáo dục và đào tạo. Trường THCS phải tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu, chương trình giáo dục phổ thông dành cho cấp THCS do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Công khai mục tiêu, nội dung các hoạt động giáo dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục.Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên theo quy định của pháp luật…

Như vậy có thể nói: nếu quản lý việc thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ của trường THCS đồng nghĩa với việc quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS đó hiệu quả cao

1.5.3. Điều kiện cơ sở vật chất ở trường THCS. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Điều kiện cơ sở vật chất bao gồm diện tích đất, các khu nhà dành cho học sinh, cán bộ giáo viên, các công trình phụ trợ, các trang thiết bị và đồ dùng dạy học, thư viện, hệ thống các phòng học bộ môn, sân chơi bãi tập.. và hệ thống cây xanh, bồn hoa…Tất cả những yếu tố trên ảnh hưởng lớn đến việc phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

1.5.4. Đặc điểm và ý thức của học sinh trường THCS

Lứa tuổi học sinh THCS từ 11 đến 14, đây là lứa tuổi hình thành và phát triển nhân cách mạnh mẽ, ngoài việc lĩnh hội kiến thức ở các lĩnh vực KHTN và KHXH các em còn được trải nghiệm các hoạt động giáo dục khác để phát triển một cách toàn diện. Học sinh ở lứa tuổi này thường hiếu động, thích thể hiện bản thân…nên các hành vi của của các em có thể vi phạm các chuẩn mực đạo đức, nội quy trường lớp và có tác động không nhỏ đến văn hóa tổ chức ở trường THCS

Ý thức học sinh THCS bao gồm tinh thần ham học, thái độ tự giác trong học tập và rèn luyện, sự chấp hành nghiêm túc các nội quy, quy chế của lớp, Suy cho cùng thì phát triển văn hóa tổ chức trong trường THCS là phát triển nếp sống của cán bộ giáo viên, học sinh trong nhà trường theo hướng lành mạnh, phong phú trên cơ sở lấy hiệu quả, chất lượng học tập là yếu tố quyết định. Do đó, đặc điểm và ý thức của học sinh các mối quan hệ, thái độ tích cực tham gia các hoạt động, hành vi ứng xử của họ đối với các thành viên khác cũng như với cảnh quan văn hóa trường THCS có vai trò quyết định thành công của nhiệm vụ phát triển văn hóa trường THCS.

1.5.5. Cơ cấu tổ chức ở trường THCS

Trường học được coi là một “gia đình lớn” trong đó các thành viên giảng dạy, học tập, rèn luyện trong mối quan hệ thầy – trò, đồng nghiệp, đồng môn, đồng minh trong các hoạt động và đồng tình với những vấn đề liên quan đến nghĩa vụ và quyền lợi tập thể.

Về cơ bản, cơ cấu tổ chức của trường THCS bao gồm Ban Giám hiệu (thường có 1 hiệu trưởng và 1 đến 2 hiệu phó), các tổ (mỗi tổ có một tổ trưởng, một tổ phó và các giáo viên thuộc tổ), các đoàn thể bao gồm Công đoàn (có chủ tịch, và các ủy viên), Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (có Ban chấp hành Đoàn trường gồm bí thư, phó bí thư và ủy viên; Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh ( có Ban Liên Đội gồm trưởng ban, phó ban và các ủy viên )

Trong trường THCS, sự bố trí một cách hợp lý, khoa học về cơ cấu tổ chức các tổ chuyên môn, tổ chức các đoàn thể, cán bộ, giáo viên ở từng bộ phận cùng với sự phân công nhiệm vụ công tác rõ ràng, cụ thể cũng là một yếu tố có ảnh hưởng quan trọng đến phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

1.5.6. Những quy phạm của nhà trường và các tổ chức thành viên

Thông thường mỗi trường học sẽ đặt ra cho mình những quy định mang tính bắt buộc để các thành viên trong trường thực hiện, gọi là nội quy trường học, nó góp phần quan trọng vào việc duy trì, củng cố chất lượng cảu phát triển văn hóa tổ chức trường THCS

1.5.7. Các phong trào hoạt động văn hóa trong trường THCS

Những hoạt động phong trào thường là những hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao,… là những hoạt động mang tính đoàn thể thường kỳ nhằm chào mừng những ngày kỷ niệm (20/11, 22/12, 26/3, 19/5)

Trường THCS phát triển được với những hoạt động đa dạng, có mục đích và hướng đến mục tiêu chung là chất lượng giáo dục toàn diện tốt. Và do đó, đây là một trong những yếu tố rất quan trọng góp phát triển văn hóa tổ chức trường THCS.

1.5.8. Các yếu tố ngoài nhà trường

Trong điều kiện kinh tế thị trường, trong thời đại bùng nổ thông tin và trước làn sóng hội nhập quốc tế về mọi mặt, nhất về văn hóa, giáo dục thì các yếu tố ngoài nhà trường ngày càng có ảnh hưởng, tác động lớn đến nhà trường. Có thể nhận thấy hoạt động giao lưu, tiếp biến văn hóa rộng mở đã kéo theo sự xâm thực ồ ạt của các phong cách sống đa dạng. Các quán, địa điểm truy cập intemet ngay bên cạnh khuôn viên trường học cũng có tác động không nhỏ đến số lượng sinh viên lên lớp cũng như chất lượng dạy học của nhà trường. Với các trò chơi trực tuyến (game online) cuốn hút rất đông học sinh say mê tham gia, làm cho các em “nghiện games” và tốn rất nhiều thời gian vô bổ.

Như vậy rõ ràng là trong điều kiện mới, các yếu tố ngoài nhà trường với cả những yếu tố tích cực và tiêu cực đang tác động mạnh đến phát triển văn hóa tổ chức trường THCS.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

Từ việc nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài chúng tôi rút ra một số kết luận sau:

Một là: văn hóa tổ chức trong trường học, tập trung nhiều đến các giá trị cốt lõi cần thiết cho dạy học và ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của GV và HS. Nó liên quan đến mọi đối tác trong trường từ BGH đến GV, HS, cha mẹ HS và cộng đồng, đến mọi khía cạnh của nhà trường. Phát triển văn hóa tổ chức tạo ra một môi trường ổn định, giúp Nhà trường thích nghi với môi trường bên ngoài, hòa hợp môi trường bên trong. Phát triển văn hóa tổ chức tốt chắc chắn sẽ giúp cho Nhà trường thực sự trở thành một trung tâm văn hóa giáo dục, là nơi hội tụ sức mạnh của trí tuệ và long nhân ái trong xã hội, góp phần quan trọng tạo nên sản phẩm giáo dục toàn diện.

Hai là: quản lý phát triển văn hoá tổ chức là quản lý hệ thống những ý nghĩa, giá trị, niềm tin chủ đạo, cách nhận thức và phương pháp tư duy được mọi thành viên trong một tổ chức, hướng tới sự phát triển bền vững của Nhà trường mà thực chất là xây dựng nền nếp, kỷ cương, dân chủ trong mọi hoạt động của nhà trường, xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp giữa thầy – trò, giữa trò – trò, giữa thầy – thầy (trong đó có các nhà QLGD) theo các chuẩn mực chung của XH và những quy định riêng của ngành GD

Ba là: trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn chúng tôi thấy việc việc đưa ra các biện pháp quản lý phát triển văn hóa tổ chức phù hợp sẽ có tác dụng quan trọng , nó định hướng cho mọi hoạt động của Nhà trường. Nó sẽ là cơ sở giúp cho hoạt động quản lý trong nhà trường tốt hơn, trong đó có hoạt động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh, môi trường giáo dục, các mối quan hệ giữa các thành viên trong trường chúng tôi. Luận văn: Quản lý phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng phát triển văn hóa tổ chức ở trường THCS

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://dichvuvietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: lamluanvan24h@gmail.com