Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 tại các trường trung học cơ sở huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Lí do thực hiện đề tài

Phát triển nền giáo dục (GD) bền vững là nhân tố quyết định để thúc đẩy sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc, là tiền đề cơ bản nhất nhằm phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn luôn khẳng định GD là quốc sách hàng đầu, là chính sách quan trọng, có vai trò chính yếu, được quan tâm, ưu tiên đi trước một bước so với các chính sách kinh tế – xã hội khác.

Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 04/11/2013 của Ban chấp hành Trung ương nêu rõ mục tiêu đối với GD phổ thông là: “Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời. Hoàn thành việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau năm 2015. Bảo đảm cho học sinh có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở; trung học phổ thông phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng”. Nghị quyết cũng nêu rõ quan điểm về GD trong giai đoạn hiện nay: “Chuyển mạnh quá trinh giáo dục từ chủ yểu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học“. Trong đó phẩm chất và các năng lực của học sinh (bao gồm năng lực chung và năng lực chuyên biệt) sẽ dần được hình thành và phát triển thông qua các môn học và Hoạt động trải nghiệm (HĐTN), hướng nghiệp (HN). Tổ chức cho học sinh (HS) tham gia HĐTN, HN là thực hiện nguyên lí “Học đi đôi với hành, GD kết hợp với lao động sản xuất, lí luận gắn liền với thực tiễn”. Chương trình giáo dục phổ thông (CTGDPT) ban hành năm 2018 xác định, HĐTN, HN ở cấp trung học là một hoạt động bắt buộc. Chương trình HĐTN và HĐTN, HN ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GDĐT) tạo nêu rõ: HĐTN và HĐTN, HN là hoạt động GD do nhà GD định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện, tạo cơ hội cho HS tiếp cận thực tế, thể nghiệm các cảm xúc tích cực, khai thác những kinh nghiệm đã có và huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứa tuổi; thông qua đó, chuyển hoá những kinh nghiệm đã trải qua thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai. Nội dung HĐTN và HĐTN, HN được phân chia theo hai giai đoạn: giai đoạn GD cơ bản và giai đoạn GD định hướng nghề nghiệp. Giai đoạn GD cơ bản dành cho cấp tiểu học và cấp trung học cơ sở (THCS). Ở cấp THCS, nội dung HĐTN, HN tập trung hơn vào các hoạt động xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và hoạt động HN; đồng thời hoạt động hướng vào bản thân vẫn được tiếp tục triển khai để phát triển các phẩm chất và năng lực của HS. Năm học 2021- 2022, GD THCS bắt đầu thực hiện CTGDPT 2018 đối với lớp 6. Điều đó có nghĩa là, đến nay HĐTN, HN ở lớp 6 mới được thực hiện sang năm thứ hai. Đây là vấn đề rất mới mẻ, khó tránh khỏi những khó khăn đối với giáo viên (GV) trong việc thực hiện HĐTN, HN và cán bộ quản lý (CBQL) nhà trưởng trong tổ chức, điều hành, lãnh đạo thực hiện HĐTN, HN. Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Thuận Nam là một huyện ven biển nằm ở phía nam tỉnh Ninh Thuận thuộc khu vực Duyên hải Nam Trung bộ của nước ta. Tại các trường THCS trên địa bàn huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận đã triển khai thực hiện theo yêu cầu cần đạt về hoạt động hướng vào bản thân, hoạt động hướng đến xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên, hoạt động HN của Chương trình HĐTN, HN lớp 6. Đa số CBQL, GV đã có những nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của HĐTN, HN cho HS lớp 6; CBQL các trường THCS trên địa bàn đã thực hiện các chức năng quản lý HĐTN, HN. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế như: Xây dựng kế hoạch (KH) HĐTN, HN chưa khoa học, cụ thể; việc phân công, phân nhiệm cho các bộ phận, các cá nhân tham gia cũng như sắp xếp thời gian dành cho HĐTN, HN chưa hợp lý. Trong quá trình chỉ đạo thực hiện KH HĐTN, HN vẫn còn một số CBQL chưa quan tâm đúng mức đến việc hướng dẫn cho đội ngũ GV mà thường khoán trắng cho GV. Công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện KH HĐTN, HN trong nhà trường cũng chưa được chú trọng. Trên thực tế, nội dung, hình thức HĐTN, HN cho HS lớp 6 còn rập khuôn theo sách giáo khoa, đơn điệu, chưa phù hợp với thực tiễn nhà trường, địa phương và đôi khi mang tính hình thức đối phó, chưa đi sâu vào ý nghĩa thực chất, chưa mang lại hiệu quả như mong muốn của chính HS, của cha mẹ học sinh (CMHS) và thầy cô giáo để đáp ứng với mục tiêu CTGDPT 2018. Sau hơn một năm thực hiện CTGDPT 2018, hiện nay chưa có nghiên cứu, đánh giá nào của các cấp quản lý (QL) về công tác QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại các trường THCS trên địa bàn huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.

Xuất phát từ yêu cầu cấp bách của thực tế là cần phải QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại các trường THCS trên địa bàn huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận đạt kết quả cao hơn, làm nền tảng kinh nghiệm thực hiện cho các năm học tiếp theo và các lớp kế tiếp. Bản thân là người QL của một trường THCS, THPT huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 tại các trường trung học cơ sở huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận” làm luận văn thạc sĩ với mong muốn đánh giá đúng thực trạng quản lý HĐTN, HN cho HS lớp 6 ở các trường THCS trên đia bàn Huyện. Qua đó, đề xuất các biện pháp QL hoạt động này, góp phần nâng cao chất lượng GD của các nhà trường đáp ứng yêu cầu của CTGDPT 2018.

2. Mục đich nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận về QL HĐTN, HN lớp 6 ở trường THCS và khảo sát, đánh giá thực trạng QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 ở các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận, đề tài đề xuất các biện pháp QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 ở các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận, góp phần phát triển năng lực và phẩm chất HS, đáp ứng yêu cầu CTGDPT 2018.

3. Khách thể và Đối tượng nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Quá trình quản lý HĐTN, HN cho HS lớp 6 trường THCS.
• Đối tượng nghiên cứu: Quản lý HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.

4. Phạm vi nghiên cứu Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

4.1. Về nội dung

Luận văn tập trung nghiên cứu về QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 theo CTGDPT 2018 ở các trường THCS công lập huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận. Chủ thể QL là hiệu trưởng trường THCS. Tiếp cận quản lý theo chức năng QL.

4.2. Về địa bàn

Luận văn tiến hành khảo sát thực trạng HĐTN, HN và QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại các trường THCS trên địa bàn huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.

4.3. Về thời gian

Dữ liệu sử dụng trong đề tài luận văn được thu thập từ năm học 2021-2022 đến năm học 2022 – 2023.

5. Giả thuyết khoa học:

Quản lý HĐTN, HN cho HS lớp 6 có vai trò hết sức quan trọng. Tuy nhiên, công tác quản lý QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 ở các trường THCS tại huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận hiện nay bộc lộ một số bất cập, hạn chế như: Xây dựng KH HĐTN, HN chưa khoa học, cụ thể; việc phân công, phân nhiệm cho các bộ phận, các cá nhân tham gia cũng như sắp xếp thời gian dành cho HĐTN, HN chưa hợp lý. Trong quá trình chỉ đạo thực hiện KH HĐTN, HN vẫn còn tình trạng khoán trắng cho GV. Công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện KH HĐTN, HN còn hình thức. Việc xác định được cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng của vấn đề nghiên cứu một cách khoa học sẽ đề xuất được những biện pháp quản lý HĐTN, HN cho HS lớp 6 ở các trường THCS trên địa bàn huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận có tính cần thiết và khả thi cao.

6. Nhiệm vụ nghiên cứu

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 trường
• Khảo sát và phân tích thực trạng về QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.
• Đề xuất các biện pháp QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.

7. Phương pháp nghiên cứu

7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận

Mục đích: Hệ thống hóa cơ sở lí luận về QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 trường THCS.

Nội dung và cách thực hiện: Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh các nguồn tài liệu như sách, tạp chí, các công trình nghiên cứu trong nước và ngoài nước, các bài viết khoa học, chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhà nước, Luật Giáo dục, các văn bản, quy chế, thông tư hướng dẫn có liên quan nhằm tìm hiểu sâu sắc bản chất của vấn đề nghiên cứu để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài. Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Mục đích: Thu thập số liệu, dữ liệu để làm rõ thực trạng HĐTN, HN và QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 ở các trường THCS trên địa bàn huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.

Nội dung: Tập trung khảo sát thực trạng HĐTN, HN và QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận. Chẳng hạn như: nhận thức của CBQL, GV và HS lớp 6 về HĐTN, HN; ý kiến đánh giá của họ về thực trạng HĐTN, HN và thực trạng QL HĐTN, HN cho HS lớp 6; những thuận lợi và khó khăn; những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 ở các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận. Đề tài cũng sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi để khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất.

Cách thức thực hiện: Xây dựng công cụ gồm phiếu khảo sát các đối tượng là hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, GV và HS lớp 6.

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Mục đích: Phương pháp này để thu thập thêm thông tin, dữ liệu một cách trực tiếp; đối chiếu và so sánh với kết quả khảo sát thực trạng qua phương pháp điều tra bằng bảng hỏi. Đồng thời làm rõ thêm thông tin cần thiết từ người được phỏng vấn mà khảo sát qua phiếu hỏi chưa đáp ứng được.

Nội dung: Thực hiện phỏng vấn trực tiếp dựa theo bảng hỏi phỏng vấn đã soạn sẵn như: những thuận lợi, khó khăn và ưu điểm, hạn chế của HĐTN, HN cũng như QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận. Hỏi ý kiến CBQL, GV về những biện pháp QL HĐTN, HN lớp 6 ở các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.

Cách thức thực hiện: Dùng bảng câu hỏi để đàm thoại, phỏng vấn trực tiếp hoặc qua điện thoại 4 hiệu trưởng, 4 phó hiệu trưởng, 4 tổ trưởng chuyên môn và 10 GV, 10 HS lớp 6. Đối với GV và HS, đề tài thực hiện phỏng vấn nhóm.

7.2.3 Phương pháp nghiên cứu tài liệu, sản phẩm hoạt động

Mục đích: Tìm hiểu thực tế QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.

Nội dung: Tìm hiểu những nội dung đã được triển khai, cách thức tổ chức thực hiện QL HĐTN, HN lớp 6 tại các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.

Cách thức tiến hành: Tiến hành nghiên cứu, phân tích các hồ sơ QL như: KH của nhà trường, của Tổ CM; hồ sơ tổ chức hoạt động, theo dõi, đánh giá HS lớp 6 của GV năm học 2021-2022 và 2022-2023.

7.3. Nhóm phương pháp xử lý dữ liệu Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Mục đích: Đánh giá một cách chính xác từ những số liệu, dữ liệu khảo sát thực tế để đưa ra những phân tích, nhận định phù hợp trên cơ sở kết quả thu thập được.

Nội dung: Tiến hành mã hóa các câu hỏi (định tính và định lượng) từ bảng khảo sát; thiết lập thông tin và thực hiện các biện pháp tính toán phù hợp với nhu cầu cần phân tích của đề tài nghiên cứu.

• Cách thức tiến hành:

Đối với dữ liệu định lượng: Sau khi thu thập các phiếu khảo sát, dựa vào kết quả trả lời thu được, tác giả sử dụng phần mềm SPSS mã nguồn mở để xử lý số liệu, tính điểm trung bình (ĐTB), độ lệch chuẩn (ĐLC)…

Đối với dữ liệu định tính: Các cuộc phỏng vấn và những câu hỏi dạng định tính sẽ được phân tích bằng trích lọc nội dung theo từng phần nghiên cứu. Các nội dung này được sử dụng phối hợp với dữ liệu định lượng để làm rõ hơn thực trạng của vấn đề nghiên cứu.

8. Đóng góp của nghiên cứu

8.1. Về lý luận

Đề tài góp phần làm rõ thêm cơ sở lý luận về QL hoạt động HĐTN, HN cho HS lớp 6 trường THCS, làm cơ sở cho việc xây dựng bộ công cụ nghiên cứu thực trạng QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại trường THCS.

8.2. Về thực tiễn

Đánh giá đúng thực trạng HĐTN, HN và QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận. Các biện pháp QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 do tác giả đề xuất có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho CBQL và GV tại các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận góp phần nâng cao chất lượng GD trên địa bàn Huyện.

9. Bố cục luận văn nghiên cứu

Luận văn ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và phần Phụ lục, luận văn có cấu trúc gồm 3 chương:

• Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 tại trường trung học cơ sở;
• Chương 2: Thực trạng quản lý Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 tại các trường trung học cơ sở huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận;
• Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 tại các trường trung học cơ sở huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH LỚP 6 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài

Hệ thống lí luận về HĐTN sáng tạo tuy có nhiều nghiên cứu khác nhau nhưng được trình bày thống nhất với hệ thống lí luận về hoạt động dạy học. Đầu tiên phải kể đến Lý thuyết hoạt động nghiên cứu về bản chất quá trình hình thành con người. Luận điểm cơ bản của Lý thuyết hoạt động chính là “Tâm lí hình thành thông qua hoạt động”. Điều này có nghĩa chỉ thông qua hoạt động của chính bản thân con người, thì bản chất con người, nhân cách con người mới được hình thành và phát triển. Nguyên tắc “Tâm lí hình thành thông qua hoạt động” có ý nghĩa chỉ đạo, tổ chức các hoạt động GD con người trong nhà trường, trong học tập và GD, rèn luyện, việc lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo… là hoạt động của chính người học. Bản thân mỗi người có tự hoạt động mới có thể hình thành kiến thức, tích lũy kinh nghiệm mới có thể phát triển tri thức của bản thân. (Phạm Minh Hạc, 1986).

Những năm 80-90 của thế kỉ XX, lý thuyết kiến tạo ra đời và phát triển. Lý thuyết kiến tạo quan niệm hoạt động học là quá trình người học tự kiến tạo, tự xây dựng tri thức cho chính mình. Người học tự xây dựng những cấu trúc trí tuệ riêng về nội dung học, lựa chọn những thông tin phù hợp, giải nghĩa thông tin trên cơ sở vốn kinh nghiệm (dựa trên tri thức đã có) và nhu cầu hiện tại, bổ sung những thông tin mới để tìm ra ý nghĩa của tài liệu mới. Như vậy, hoạt động học là quá trình người học tự kiến tạo tri thức cho chính mình chứ không phải GV mang sẵn lời giải đến cho họ. Ngoài ra, Lý thuyết Kiến tạo còn cho rằng: hoạt động học được hiểu không phải là hoạt động nhận thức cá nhân thuần túy mà là hoạt động cá nhân trong sự tương tác, giao lưu với các cá nhân khác, chịu ảnh hưởng của hoàn cảnh cụ thể. Từ quan niệm trên về hoạt động học, Lý thuyết Kiến tạo quan niệm hoạt động dạy là hoạt động của GV nhằm tổ chức và hướng dẫn hoạt động học người học. Người học là chủ thể tích cực của hoạt động dạy học. Một trong những lý thuyết nghiên cứu trực tiếp đến HĐTN sáng tạo trong dạy học là lý thuyết học từ trải nghiệm của David A Kolb. Trong lý thuyết học từ trải nghiệm. Kolb cũng chỉ ra rằng “Học từ trải nghiệm là quá trình học theo đó kiến thức, năng lực được tạo ra thông qua việc chuyển hóa kinh nghiệm. Học từ trải nghiệm gần giống với học thông qua làm nhưng khác ở chỗ là nó gắn với kinh nghiệm và cảm xúc cá nhân”. Lý thuyết “Học từ trải nghiệm” là cách tiếp cận về phương pháp học đối với các lĩnh vực nhận thức. Nếu như mục đích của việc dạy học chủ yếu là hình thành và phát triển hệ thống tri thức khoa học, năng lực và hành động khoa học cho mỗi cá nhân thì mục đích hoạt động GD là hình thành và phát triển những phẩm chất tư tưởng, ý chí, tình cảm, sự đam mê, các giá trị, kĩ năng sống và những năng lực chung khác cần có ở con người trong xã hội hiện đại. Để phát triển sự hiểu biết khoa học, chúng ta có thể tác động vào nhận thức của người học; nhưng để phát triển và hình thành phẩm chất thì người học phải được trải nghiệm. Như vậy, trong lý thuyết của Kolb, trải nghiệm sẽ làm cho việc học trở nên hiệu quả bởi trải nghiệm ở đây là sự trải nghiệm có định hướng, có dẫn dắt chứ không phải sự trải nghiệm tự do, thiếu định hướng. (Kolb.D.A, 1984). Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Từ mô hình học tập trải nghiệm của David A Kolb, đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến học tập trải nghiệm. Trong lĩnh vực GDĐT có thể kể đến công trình nghiên cứu sau: nghiên cứu Reasserting the philosophy of experiential education as a vehicle for change in the 21st century (Tái khẳng định triết lí GD trải nghiệm như một phương tiện để thay đổi trong thế kỷ XXI) của Itin C.M năm 1999 với quan điểm GD trải nghiệm không chỉ là học tập dựa vào trải nghiệm, mà nó còn là triết lí GD liên quan đến sự tương tác giữa người học và GV; The power of experiential learning: a handbook for trainers and educators (Sức mạnh của việc học tập dựa trên trải nghiệm: sổ tay dành cho giảng viên và nhà giáo dục) của Beard, C. và Wilson, J. P. năm 2002, cũng đã đề cập đến việc học tập dựa vào trải nghiệm qua sử dụng các hoạt động ngoài trời hoặc trong môi trường kín. Trong nghiên cứu này, các tác giả khẳng định xu hướng học tập trải nghiệm đang phát triển như một quy luật học tập quan trọng, là kĩ thuật phát triển và đào tạo nguồn nhân lực; Năm 2004, Moon, J.A. với công trình A Handbook of Reflective and Experiential Learning: Theory and Practice (Cẩm nang học tập phản hồi và trải nghiệm: Lí thuyết và thực tiễn) đã cho thấy học tập trải nghiệm đòi hỏi sự tự chủ, ý định học và giai đoạn học tập tích cực. Điều quan trọng trong học tập trải nghiệm là khuyến khích người học trực tiếp tham gia vào HĐTN, rồi phản ánh những kinh nghiệm của mình bằng kĩ năng phân tích để hiểu rõ hơn về kiến thức mới và lưu giữ nó lâu hơn; Năm 2007, Silberman, M. L. đã công bố công trình The Handbook of Experiential Learning (Cẩm nang học tập trải nghiệm). Trong đó, Silberman trình bày một loạt các phương pháp học tập dựa vào trải nghiệm bao gồm:

Trò chơi, đóng vai, kể chuyện, thực hành phản xạ, … Năm 2020, trong cuốn Lifelong Learning, mục The Learning Way – Learning from Experience as the Path to Lifelong Learning and Development (Học cách học từ kinh nghiệm là con đường để suốt đời học tập và phát triển) của Passarelli, A. và Kolb, D. A. đã đưa ra chu kỳ học tập dựa vào trải nghiệm với 4 giai đoạn theo thứ tự: thực hiện thao tác, hành động; phản ánh kinh nghiệm; trừu tượng hóa khái niệm; thử nghiệm, vận dụng.

Đối với hoạt động hướng nghiệp, năm 1848, ở Pháp xuất bản cuốn “Hướng dẫn chọn nghề” đầu tiên. Nội dung cuốn sách đề cập tới vấn đề phát triển đa dạng của nghề nghiệp do sự phát triển công nghiệp và việc nhất thiết phải giúp đỡ thanh niên trong sự lựa chọn nghề nghiệp (Phạm Huy Thụ, 1996). Năm 1909, Frank Parsons đã bàn đến hướng nghiệp cho HS cần phải dựa trên năng lực, năng khiếu, hứng thú, sở thích của cá nhân. Từ năm 1918 đến 1939, K.Krupskaia có nhiều bài viết khẳng định hiệu quả lao động phần lớn phụ thuộc vào sự phù hợp của con người đối với nghề nghiệp. (dẫn theo Lê Vân Anh, 1982). Có thể đơn cử công trình nghiên cứu đề cập đến các hình thức, phương thức hướng nghiệp trong nhà trường như sau:

Năm 1996, tác giả Schmidt, J.J Schmidt, J.J, (1996), với Counseling in school: Essential services and comprehensive programs – tư vấn tại trường học, các dịch vụ thiết yếu và chương trình toàn diện, khuyến khích các GV phối hợp định hướng nghề cho HS thông qua những bài giảng hàng ngày trên lớp; Tổ chức hoạt động tập thể hoặc các sự kiện đặc biệt như đi dã ngoại, lựa chọn sách, phim, clip, và các phương tiện đại chúng khác. Với HS trung học, có nhiều chương trình sự kiện đặc biệt về nghề sẽ giúp HS hiểu được mối tương tác giữa những trải nghiệm của bản thân với những ước mơ, khát vọng thành công trong tương lai. Các tác giả này đã khái quát mục tiêu HN cho từng cấp học và những cách thức để tiến hành những mục tiêu đó, đồng thời chỉ ra mối quan hệ giữa định hướng nghề và tham vấn nghề, các thành phần tạo nên mô hình GDHN hiệu quả.

Như  vậy,  HĐTN  và GDHN  đã xuất  hiện từ  lâu trên thế  giới,  các công trình nghiên cứu này đều khẳng định vai trò của HĐTN, HN đối với HS là giúp các em học tập qua thực hành, chọn được nghề phù hợp với năng lực, sở thích, hứng thú của mình.

1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Trước tiên phải nói đến Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 – 1969) từ thời kì đầu của nền GD nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ phương pháp GD là: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội”. Người đã từng nói: “Giáo dục phải thời cơ hoàn cảnh và điều kiện” và “Một chương trình nhỏ mà được thực hành hẳn hoi còn hơn một trăm chương trinh lớn mà không làm được”.

Nghị quyết Hội nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT có đề cập đến vấn đề tổ chức HĐTN sáng tạo cho HS. Hoạt động HN ở trường phổ thông cũng được Đảng và Chính phủ quan tâm từ rất sớm. Nhà nước đã ban hành các văn bản pháp lý chỉ đạo và định hướng cho công tác GD HN như: Chiến lược phát triển GD 2011- 2020 do Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 711/2012/QĐ-TTg ngày 13/6/2012, có nêu rõ “Đào tạo ra những con người có năng lực sáng tạo, tư duy độc lập, trách nhiệm công dân, đạo đức và kỹ năng nghề nghiệp, năng lực ngoại ngữ, kỷ luật lao động, tác phong công nghiệp, năng lực tự tạo việc làm và khả năng thích ứng với những biến động của thị trường lao động và một bộ phận có khả năng cạnh tranh trong khu vực và thế giới”. Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo”, Bộ GDĐT đã có văn bản số 3119/BGDĐT-GDCN ngày 17/6/2014 về việc hướng dẫn phối hợp để thực hiện GDHN, đào tạo kỹ năng nghề nghiệp HS phổ thông. Trong thời đại hiện nay, khi mà sự phát triển của khoa học công nghệ ngày càng đem lại nhiều lợi ích lớn lao cho sự phát triển kinh tế – xã hội của các quốc gia, việc trang bị cho con người, đặc biệt là thế hệ trẻ những kiến thức kỹ năng về kỹ thuật, công nghệ đã trở thành một yêu cầu không thể thiếu. Ngày 14/5/2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 522/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “GD hướng nghiệp và định hướng phân luồng HS trong GD phổ thông giai đoạn 2018 – 2025” với mục tiêu chung là tạo bước đột phá về chất lượng GD HN trong GD phổ thông, góp phần chuyển biến mạnh mẽ công tác phân luồng HS sau THCS và THPT. Về phía các nhà QL và nhà khoa học, vấn đề GDHN cho HS phổ thông cũng được đặc biệt quan tâm, nhiều tài liệu, giáo trình đã được biên soạn, nhiều đề tài nghiên cứu, công trình và các Hội thảo về HĐHN:

Tác giả Phạm Tất Dong đã nghiên cứu về: Hứng thú nghề nghiệp, những vấn đề cơ bản về nội dung và phương pháp HN cho HS. Điều này được thể hiện trong hàng loạt các bài báo, bài viết của ông, đặc biệt là chủ biên với đề tài khoa học cấp nhà nước “Thực trạng và giải pháp phát triển và nâng cao hiệu quả công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông” (2003).

Trong bài viết “Tư vấn nghề và phân luồng HS phổ thông sau trung học” (2005) của tác giả Đặng Danh Ánh đã xác định: “Cách mạng khoa học kỹ thuật đã thay đổi tận gốc lao động, và do đó thay đổi những đặc điểm và cách đào tạo con người ở trong nhà trường. Cần phải trang bị cho HS không chỉ kiến thức và kỹ thuật công nghệ nhất định mà còn hình thành có hiệu quả phương tiện phát triển tư duy sáng tạo kỹ thuật, tính độc lập trí óc, hình thành kỹ năng, trong thời gian tối thiểu thu được lượng thông tin tối đa và năng lực tự học”. Công trình khoa học của tác giả Nguyễn Văn Hộ (1988), Cơ sở sư phạm của công tác HN trong trường phổ thông, NXB Giáo dục, Hà Nội, đề cập đến vấn đề: “Thiết lập và phát triển hệ thống GDHN cho học sinh Việt Nam”. Tác giả đã xây dựng luận chứng cho hệ thống HN trong điều kiện phát triển KT-XH của đất nước, đề xuất những hình thức phối hợp giữa nhà trường, cơ sở sản xuất, cơ sở GD kỹ thuật nghề nghiệp, dạy nghề cho HS phổ thông.

Đối với HĐTN, HN nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học, các nhà QLGD. Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu sau: Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Tác giả Đinh Thị Kim Thoa trong bài viết “Xây dựng chương trình HĐTN trong chương trình GD phổ thông mới” nhấn mạnh: “HĐTN là hoạt động thông qua trải nghiệm của cá nhân trong việc kết nối kinh nghiệm học được trong nhà trường với thực tiễn đời sống mà nhờ đó các kinh nghiệm được tích lũy thêm chuyển hóa dần thành năng lực; thực hành, trải nghiệm đều là những phương thức học hiệu quả, gắn với vận động, với thao tác vật chất, với đời sống thực. Việc học thông qua làm, học đi đôi với hành và học từ trải nghiệm đều giúp người học đạt được tri thức và kinh nghiệm nhưng theo các hướng tiếp cận không hoàn toàn như nhau, trong đó trải nghiệm có ý nghĩa GD cao nhất, có phần bao hàm cả làm và thực hành”.

Năm 2018, Bộ GDĐT ban hành CTGDPT tổng thể kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018. Theo đó, HĐTN, HN là hoạt động bắt buộc. Đối với cấp THCS, năm học 2021 – 2022 được bắt đầu với lớp 6.

Năm 2019, nhóm tác giả Nguyễn Đắc Thanh, Trần Thị Hương và Võ Thị Hồng Trước đã cho ra mắt cuốn “Tổ chức hoạt động giáo dục ở trường phổ thông” Chương 3 trong tài liệu giới thiệu rất chi tiết về HĐTN, HN ở trường phổ thông về khái niệm, bản chất, nội dung, phương thức tổ chức và cả cách đánh giá.

Có thể nói, HĐTN, HN cho HS đã được nhiều tác giả cả trong nước lẫn ngoài nước quan tâm với nhiều góc độ khác nhau. Theo nghiên cứu của chúng tôi, đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào về QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 ở các trường THCS huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận.

1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

1.2.1. Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh tại trường trung học cơ sở

• Khái niệm hoạt động trải nghiệm

Theo Từ điển Tiếng Việt, trải nghiệm là sự trải qua, kinh qua và chiêm nghiệm một quá trình; trải nghiệm là hành động, kết quả của hành động là người tham gia có được kinh nghiệm” (Hoàng Phê, 1992).

Theo tác giả Ngô Thị Tuyên (2016): HĐTN trong nhà trường cần được hiểu là hoạt động có động cơ, có đối tượng để chiếm lĩnh, được tổ chức bằng các việc làm cụ thể của HS, được thực hiện trong thực tế, được sự định hướng, hướng dẫn của nhà trường. Đối tượng để trải nghiệm nằm trong thực tiễn.

Theo CTGDPT tổng thể của Bộ GDĐT (2018): HĐTN là hoạt động GD, trong đó HS dựa trên sự tổng hợp kiến thức của nhiều lĩnh vực GD và nhóm kinh nghiệm khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình và tham gia hoạt động phục vụ cộng đồng dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà GD, qua đó hình thành những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và một số năng lực thành phần đặc thù của hoạt động này: năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động; năng lực thích ứng với sự biến động của nghề nghiệp và cuộc sống (Bộ GDĐT, 2018).

Trong luận văn này, tác giả xác định: HĐTN là hoạt động GD, trong đó GV là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn để HS bằng vốn kinh nghiệm của cá nhân kết hợp với trực tiếp tham gia vào các hoạt động nhằm chuyển hóa một cách tích cực các chuẩn mực giá trị thành niềm tin, thái độ, hành động, hành vi ứng xử đúng đắn trong cuộc sống thực tiễn.

• Khái niệm hoạt động hướng nghiệp

Theo từ điển Giáo dục học, HN được hiểu là “hệ thống các biện pháp giúp đỡ HS làm quen, tìm hiểu nghề, lựa chọn, cân nhắc nghề nghiệp với nguyện vọng, năng lực sở trường của mỗi người với nhu cầu và điều kiện thực tế khách quan của xã hội” (Bùi Hiền, 2001).

Theo tác giả Phạm Tất Dong (2007), thì HN như là một hệ thống tác động của xã hội về GD, về y học, kinh tế học nhằm giúp cho thế hệ trẻ chọn được nghề phù hợp với hứng thú, năng lực, nguyện vọng, sở trường của cá nhân, vừa đáp ứng được nhu cầu nhân lực của các lĩnh vực sản xuất trong nền kinh tế quốc dân (Phạm Tất Dong (2007). Hoạt động giáo dục hướng nghiệp 10. Nxb Giáo dục).

Khoản 1, điều 9 Luật Giáo dục (2019) nêu rõ: Hướng nghiệp trong GD là hệ thống các biện pháp tiến hành trong và ngoài cơ sở GD để giúp HS có kiến thức về nghề nghiệp, khả năng lựa chọn nghề nghiệp trên cơ sở kết hợp nguyện vọng, sở trường của cá nhân với nhu cầu sử dụng lao động của xã hội. Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Thực chất của HN không phải là sự quyết định nghề mà là giúp HS có được những hiểu biết cần thiết về bản thân, về thế giới nghề nghiệp xung quanh, về những yếu tố ảnh hưởng, tác động tới bản thân trong việc chọn nghề để lựa chọn nghề phù hợp và giải quyết thỏa đáng mối quan hệ giữa cá nhân với nghề, giữa cá nhân với xã hội.

Như vậy, trong luận văn này HĐHN được hiểu là hoạt động GD giúp HS có kiến thức về nghề nghiệp, khả năng lựa chọn nghề nghiệp trên cơ sở kết hợp nguyện vọng, sở trường của cá nhân với nhu cầu sử dụng lao động của xã hội.

• Hoạt động trải nghiêm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 tại trường trung học cơ sở

Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông nhiều cấp học ban hành theo Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT xác định: Trường THCS là cơ sở GD phổ thông của hệ thống GD quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng… Tuổi của HS vào học lớp 6 là 11 tuổi (Bộ GDĐT, 2020).

Chương trình GD phổ thông HĐTN và HĐTN, HN ban hành theo Thông tư số 32/2018/BGDĐT nêu rõ: HĐTN, HN là hoạt động GD do nhà GD định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện, tạo cơ hội cho HS tiếp cận thực tế, thể nghiệm các cảm xúc tích cực, khai thác những kinh nghiệm đã có và huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứa tuổi; thông qua đó, chuyển hoá những kinh nghiệm đã trải qua thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai (Bộ GDĐT, 2018).

Từ các khái niệm HĐTN, HĐHN đã trình bày ở trên, tác giả luận văn quan niệm HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại trường THCS như sau:

Hoạt động trải nghiêm, HN cho HS lớp 6 tại trường THCS là hoạt động GD, trong đó GV là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn tạo điều kiện cho HS lớp 6 được tiếp cận thực tế, huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng của bản thân để thực hiện những nhiệm vụ được giao; thông qua đó, chuyển hoá những kinh nghiệm đã trải qua thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai.

1.2.2. Quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh tại trường trung học cơ sở

• Khái niệm quản lý, quản lý trường trung học cơ sở

Khái niệm QL là một khái niệm rộng, trên cơ sở cách tiếp cận khác nhau mà được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau.

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang (1989): “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (khách thể quản lý) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến”.

Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (1997) thì QL là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể QL (người QL) đến khách thể QL (người bị QL) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức (Nguyễn Thị Mỹ Lộc, 1997). Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Từ những khái niệm về QL nêu trên cho thấy, QL có đặc điểm chung là:

• Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể QL đến tập thể người lao động nói chung (khách thể QL) nhằm thực hiện các mục tiêu dự kiến.
• Quản lý là tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể QL (người QL) tới khách thể QL (người bị QL) thông qua việc thực hiện các chức năng QL: lập KH, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt mục tiêu của tổ chức.

Trong đề tài luận văn, chúng tôi sử dụng khái niệm: QL là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức thông qua việc thực hiện các hoạt động (chức năng) lập KH, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra.

Trường THCS là một tổ chức GD nên QL trường THCS là quá trình tác động có mục đích của chủ thể QL (bao gồm hiệu trưởng, phó hiệu trưởng) đến đối tượng QL thông qua thực hiện các chức năng QL nhằm đạt được mục tiêu của nhà trường.

• Quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 tại trường trung học cơ sở

Từ các khái niệm HĐTN, HN; QL trường THCS có thể hiểu: QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại trường THCS là quá trình tác động có định hướng của chủ thể QL đến HĐTN, HN cho HS lớp 6 thông qua việc thực hiện các chức năng QL: lập KH, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra để HĐTN, HN đạt được mục tiêu đề ra.

1.3. Lý luận về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 tại trường trung học cơ sở

1.3.1. Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh lớp 6

Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông nhiều cấp học ban hành theo Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT nêu rõ: Tuổi của HS vào học lớp 6 là 11 tuổi. Như vậy, lứa tuổi HS lớp 6 bao gồm những em có độ tuổi từ 11-12 tuổi. Lứa tuổi này còn gọi là lứa tuổi thiếu niên có một vị trí đặc biệt trong quá trình phát triển của trẻ em. Sự phát triển của các em thời kì này được phản ánh bằng các tên gọi khác nhau: Thời kì quá độ, tuổi khó khăn, tuổi khủng khoảng, khủng khoảng tuổi dậy thì, tuổi bất trị… Đây là thời kì giai đoạn đầu quá độ từ trẻ con sang người lớn và giai đoạn này tạo nên sự phát triển đặc thù về mọi mặt: về thể chất, trí lực, đạo đức, xã hội… (Lê Văn Hồng, 2001).

Học sinh lớp 6 lĩnh hội nền văn hoá, ý thức xã hội; tự GD, tự ý thức, đối chiếu mình với người khác. Đời sống tình cảm của các em tương đối phong phú, phức tạp và sâu sắc: dễ xúc động, tình cảm dễ chuyển hoá, dễ thay đổi, đôi khi có mâu thuẫn, tình cảm còn mang tính bồng bột. (Lê Văn Hồng, 2001).

Từ những hiểu biết cơ bản về đặc điểm tâm lý lứa tuổi HS như trên đòi hỏi người GV phải hiểu được: Nếu các hoạt HĐTN, HN mà phù hợp với tâm lý lứa tuổi HS thì sẽ hấp dẫn thu hút được HS tham gia; Nếu HĐTN, HN không phù hợp làm cho các em HS chán, không ham thích, không thu hút được các em hoặc nếu có thì tham gia không tích cực, hoạt động kém hiệu quả. Từ đó không đáp ứng được mục tiêu GD.

1.3.2. Vai trò, vị trí của hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

• Hoạt động trải nghiệm, HN cho HS lớp 6 là hoạt động GD bắt buộc

Theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT: HĐTN và HĐTN, HN là hoạt động GD bắt buộc được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12; ở cấp tiểu học được gọi là HĐTN, ở cấp THCS và cấp THPT được gọi là HĐTN, HN. Như vậy, HĐTN, HN lớp 6 là hoạt động GD bắt buộc nối tiếp HĐTN đối với cấp tiểu học và HĐTN, HN đối với cấp trung học.

• Hoạt động trải nghiệm, HN giúp HS lớp 6 phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực cốt lõi trong các mối quan hệ với bản thân, xã hội, môi trường tự nhiên và nghề nghiệp

Chương trình GDPT hình thành và phát triển cho HS những phẩm chất chủ yếu sau: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm. Các năng lực cốt lõi được CTGDPT 2018 xác định bao gồm những năng lực chung và năng lực đặc thù. Những năng lực chung bao gồm: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo. Những năng lực đặc thù bao gồm: năng lực ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng lực khoa học, năng lực công nghệ, năng lực tin học, năng lực thẩm mĩ, năng lực thể chất.

• Hoạt động trải nghiệm, HN cho học HS lớp 6 ở giai đoạn GD cơ bản, tập trung hơn vào các hoạt động xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và HĐHN; đồng thời hoạt động hướng vào bản thân vẫn được tiếp tục triển khai để phát triển các phẩm chất và năng lực của HS.

Theo CTGDPT 2018, ở cấp THCS, nội dung HĐTN, HN tập trung hơn vào các hoạt động xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và hoạt động HN; đồng thời hoạt động hướng vào bản thân vẫn được tiếp tục triển khai để phát triển các phẩm chất và năng lực của HS (Bộ GDĐT, 2018).

1.3.3. Mục tiêu của hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6

Chương trình HÐTN, HN ban hành kèm theo Thông tư 32/2018/TT-BGDÐT xác định mục tiêu cụ thể của HĐTN, HN cho HS cấp THCS là giúp HS củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hoá và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân: trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội; hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống; biết tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập được KH học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp khi kết thúc giai đoạn GD cơ bản (Bộ GDĐT, 2018). Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Như vậy, mục tiêu của HĐTN, HN cho HS lớp 6 bao gồm:

• Củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt;
• Giao tiếp ứng xử có văn hoá và tập trung vào phát triển trách nhiệm với bản thân, với gia đình, với cộng đồng;
• Hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội;
• Hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống;
• Biết tổ chức công việc một cách khoa học;
• Có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp;
• Có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập được KH học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp.

1.3.4. Nội dung chương trình hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6

Theo CTGDPT 2018, ở lớp 6 cấp THCS, nội dung HĐTN, HN tập trung vào các hoạt hướng vào bản thân, hoạt động hướng đến xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên, hoạt động HN. Bảng 1.1 sau đây trình bày cụ thể nội dung chương trình HĐTN, HN cho HS lớp 6:

• Bảng 1.1: Nội dung hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp lớp 6

Bảng 1.1 cho thấy, nội dung HĐTN, HN cho HS lớp 6 được trình bày theo 4 mạch nội dung hoạt động chính. Trong mỗi mạch này gồm các nhánh hoạt động khác nhau và trong mỗi nhánh hoạt động là các nội dung hoạt động cụ thể. Các nội dung hoạt động đều thể hiện yêu cầu cần đạt bắt đầu là các động từ, điều này để khẳng định tính hành động, tính trải nghiệm của các nội dung cần thực hiện.

1.3.5. Phương thức tổ chức và loại hình hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

• Phương thức tổ chức hoạt động trải nghiêm, hướng nghiệp

Theo CTGDPT 2018, HĐTN, HN được thực hiện theo các định hướng chung sau đây:

• Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS; làm cho mỗi HS đều sẵn sàng tham gia trải nghiệm tích cực.
• Tạo điều kiện cho HS trải nghiệm, sáng tạo thông qua các hoạt động tìm tòi, vận dụng kiến thức và kinh nghiệm đã có vào đời sống; hình thành, phát triển kĩ năng giải quyết vấn đề và ra quyết định dựa trên những tri thức và ý tưởng mới thu được từ trải nghiệm.
• Giúp HS suy nghĩ, phân tích, khái quát hóa những gì trải nghiệm để kiến tạo kinh nghiệm, kiến thức và kĩ năng mới.
• Vận dụng các phương pháp GD và hình thức tổ chức GD một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với mục tiêu, nội dung GD, đối tượng HS và điều kiện cụ thể. HĐTN, HN cho HS được thực hiện thông qua các phương thức thức tổ chức:
• Phương thức khám phá: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho HS trải nghiệm với thế giới tự nhiên, trải nghiệm thực tế cuộc sống và công việc, giúp HS khám phá những điều mới lạ, tìm hiểu, phát hiện vấn đề từ môi trường xung .. và mang lại những cảm xúc tích cực, tình yêu quê hương đất nước… Nhóm phương thức tổ chức này bao gồm các hoạt động tham quan, cắm trại, thực địa, du lịch qua màn ảnh nhỏ, bài tập quan sát phát hiện, xử lí tình huống…
• Phương thức thể nghiệm, tương tác: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho HS giao lưu và thể nghiệm ý tưởng như hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân, diễn đàn, đóng kịch, hội thảo, giao lưu, hội thi, trò chơi, triển lãm, tạo sản phẩm…
• Phương thức cống hiến: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho HS mang lại những giá trị xã hội bằng những đóng góp và cống hiến thực tế của mình thông qua các hoạt động tình nguyện nhân đạo, lao động công ích, tuyên truyền nâng cao nhận thức xã hội…
• Phương thức nghiên cứu: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho HS tham gia các đề tài, dự án nghiên cứu khoa học nhờ cảm hứng từ những trải nghiệm thực tế, qua đó đề xuất những biện pháp giải quyết vấn đề một cách khoa học. Nhóm phương thức tổ chức này bao gồm các hoạt động khảo sát, điều tra, làm dự án nghiên cứu, hội thảo khoa học, báo cáo trình diễn, sáng tạo công nghệ và nghệ thuật… (Bộ GDĐT, 2018).

Các phương thức tổ chức HĐTN, HN nêu trên đều phù hợp với mọi cấp học, chỉ có điều gắn với nhiệm vụ có độ khó khác nhau thì được tổ chức cho những đối tượng khác nhau. Đối với HS lớp 6, nhà GD cần dựa trên nội dung của HĐTN, HN lớp 6 và đặc điểm tình hình cụ thể của nhà trường, của đối tượng HS để thực hiện các phương thức tổ chức HĐTN, HN phù hợp.

• Loại hình hoạt động trải nghiêm, hướng nghiệp

Hoạt động trải nghiệm, HN được tổ chức trong và ngoài lớp học, trong và ngoài trường học; theo quy mô nhóm, lớp học, khối lớp hoặc quy mô trường. Bộ GDĐT xác định HĐTN, HN bao gồm bốn loại hình hoạt động chủ yếu: Sinh hoạt dưới cờ; Sinh hoạt lớp; Hoạt động GD theo chủ đề (thường xuyên và định kì); Hoạt động câu lạc bộ (Bộ GDĐT, 2018).

1.3.6. Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6

• Mục tiêu và nội dung đánh giá
• Mục tiêu đánh giá: Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Đánh giá kết quả GD trong HĐTN, HN là đánh giá mức độ đạt được của HS so với các yêu cầu cần đạt về phầm chất, năng lực đặt ra cho mỗi giai đoạn học tập, nhằm xác định vị trí và ghi nhận sự tiến bộ của mỗi HS trong quá trình phát triển của bản thân, khuyến khích và định hướng cho HS tiếp tục rèn luyện để hoàn thiện.

• Nội dung đánh giá:

Nội dung đánh giá là các biểu hiện của phẩm chất và năng lực đã được xác định trong chương trình: năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp. Các yêu cầu cần đạt về sự phát triển phẩm chất và năng lực của mỗi cá nhân chủ yếu được đánh giá thông qua hoạt động theo chủ đề, HĐHN, thông qua quá trình tham gia hoạt động tập thể và các sản phẩm của HS trong mỗi hoạt động. Cụ thể:

Đánh giá mức độ nhận thức về các vấn đề đã được đề cập trong các chủ đề hoạt động.

Đánh giá về động cơ, tinh thần, thái độ, ý thức trách nhiệm, tính tích cực,… của HS khi tham gia hoạt động.

Đánh giá về các kĩ năng của HS trong việc thực hiện các hoạt động.

Đánh giá về đóng góp của HS vào thành tích chung của tập thể và việc thực hiện có kết quả hoạt động chung của tập thể.

Đánh giá về số giờ tham gia các hoạt động.

• Cách thức đánh giá
• Cứ liệu đánh giá:

Đánh giá kết quả GD cần dựa trên cả hai loại thông tin định tính và định lượng.

Thông tin định tính là những thông tin thu thập được từ quan sát của GV và từ các nguồn khác (ý kiến tự đánh giá của HS, đánh giá đồng đẳng của các HS trong lớp, ý kiến nhận xét của CMHS và cộng đồng).

Thông tin định lượng là những thông tin về số giờ (số lần) tham gia HĐTN, HN (hoạt động tập thể, HĐTN thường xuyên, hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng, HĐHN, hoạt động lao động,…); số lượng các sản phẩm hoàn thành và được lưu trong hồ sơ hoạt động.

• Các hình thức đánh giá Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Tự đánh giá: Tự đánh giá là hoạt động đánh giá bản thân do mỗi HS thực hiện. Tự đánh giá tạo cơ hội để mỗi HS tự xem xét và điều chỉnh nhận thức, hành vi của mình, đồng thời cung cấp thông tin phản hồi có ý nghĩa cho GV về quan niệm giá trị, nhu cầu rèn luyện và cách thức rèn luyện của HS. Khi HS trở thành người tự giám sát độc lập, GV cần đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng quan hệ bình đẳng, hợp tác với HS để vừa có thể đồng hành vừa có thể định hướng đánh giá sâu sắc hơn.

Đánh giá đồng đẳng: Đánh giá đồng đẳng là hoạt động đánh giá giữa HS với nhau nhằm cung cấp thông tin phản hồi của nhóm, tập thể cho mỗi cá nhân.

Đánh giá của CMHS và cộng đồng: Đánh giá của CMHS và cộng đồng là ý kiến nhận xét của CMHS, người thân và của những người có liên quan về ý thức, thái độ của HS trong cuộc sống hàng ngày ở gia đình và trong việc tham gia các HĐTN, HN ở cộng đồng.

Đánh giá của GV: Đánh giá của GV là sự thu thập, xử lí các thông tin về quá trình HS thực hiện các nhiệm vụ và về thái độ, hành vi ứng xử của HS trong quá trình tham gia các hoạt động trên lớp học, hoạt động nhóm, tập thể hay cộng đồng, cũng như trong sinh hoạt và giao tiếp hàng ngày…

Tổng hợp kết quả đánh giá: GVCN chịu trách nhiệm tổng hợp kết quả đánh giá từ những đánh giá của GV, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng của HS, đánh giá của CMHS và đánh giá của cộng đồng.

1.3.7. Điều kiện tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6

Điều kiện về thời gian: HĐTN, HN được quy định 105 tiết/năm học (3 tiết/tuần), trong đó: 35 tiết sinh hoạt dưới cờ; 35 tiết sinh hoạt lớp; 35 tiết HĐTN, HN theo chủ đề, hoạt động câu lạc bộ. Đối với cấp THCS nói chung, lớp 6 nói riêng dành 40% thời lượng cho hoạt động hướng vào bản thân; 25% cho hoạt động hướng đến xã hội; 15% cho hoạt động hướng đến tự nhiên; 20% cho hoạt động HN (Bộ GDĐT, 2018).

• Điều kiện về nhân lực: Sắp xếp bố trí GV dạy HĐTN, HN hợp lý; đảm bảo tất cả GV dạy HĐTN, HN được tham gia tập huấn về nội dung chương trình, phương pháp, cách thức tổ chức HĐTN,
• Điều kiện về sự phối hợp: Căn cứ theo quy mô và nội dung của từng hoạt động cụ thể việc tổ chức HĐTN, HN đặc biệt tổ chức ở quy mô khối lớp, quy mô trường phải có sự tham gia, phối hợp, liên kết của nhiều lực lượng GD: GVCN, TPT, GV dạy học các môn chuyên biệt (Âm nhạc, Mĩ thuật, Thể chất), CBQL nhà trường, các tổ chức chính trị, xã hội, CMHS, các nhà tài trợ,…Các HĐTN, HN được tổ chức ngoài lớp học, ngoài trường học khuyến khích CMHS và yêu cầu Ban đại diện CMHS tham gia tổ chức và QL cùng GVCN lớp và nhà trường.
• Điều kiện về tài liệu học tập: Tài liệu học tập HĐTN do Hội đồng quốc gia thẩm định và được Bộ trưởng Bộ GDĐT ban hành.
• Điều kiện về thiết bị giáo dục: Cần có những thiết bị cơ bản như: Đồ dùng để trình diễn, hướng dẫn; Đồ dùng để phục vụ hoạt động tập thể; Đồ dùng để thực hành và Đồ dùng khác phù hợp với chủ đề hoạt động cụ thể.
• Điều kiện về kinh phí: Thực hiện thu – chi đúng theo quy định, đồng thời thực hiện xã hội hóa GD, huy động tối đa các nguồn lực hỗ trợ thực hiện HĐTN,

1.4. Lý luận về quản lí hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 tại trường trung học cơ sở Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

1.4.1. Tầm quan trọng của quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6

HĐTN, HN là một trong những con đường thực hiện mục tiêu GD. Để đáp ứng mục tiêu đổi mới giáo dục THCS, HĐTN, HN phải có chương trình, nội dung phù hợp với yêu cầu đổi mới và trở thành hoạt động bắt buộc đối với các trường THCS. HĐTN, HN là một bộ phận hữu cơ của quá trình GD ở trường THCS, là con đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin và sự phát triển nhân cách cho các em.

Đối với HĐTN, HN lớp 6 là lớp đầu cấp THCS, vì vậy cần được QL một cách khoa học, nghiêm túc và hiệu quả làm nền tảng vững chắc cho các lớp tiếp theo của cấp THCS để thực hiện có hiệu quả. QL HĐTN, HN giúp cho việc thực hiện hoạt động này đúng hướng từ việc lập KH đến việc tổ chức, chỉ đạo thực hiện KH HĐTN, HN cho HS lớp 6 trường THCS. Từ đó, nâng cao kiến thức, kĩ năng, cần thiết cho quá trình tổ chức của đội ngũ GV.

Quản lý HĐTN, HN giúp kiểm soát được nội dung của hoạt động HĐTN, HN, tránh sự trùng lặp, mang lại những hoạt động có giá trị và phù hợp về cả số lượng và chất lượng. Quản lý tốt HĐTN, HN góp phần thực hiện mục tiêu chương trình GD là giúp HS phát triển về năng lực, phẩm chất, chuẩn bị cho HS bước vào lớp học tiếp theo đạt kết quả tốt.

Quản lý HĐTN, HN giúp phối hợp và huy động tối đa các lực lượng GD trong và ngoài nhà trường đảm bảo HĐTN, HN được thực hiện khoa học, nghiêm túc nhằm đạt mục tiêu GD học sinh.

1.4.2. Chức năng quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

• Lập kế hoạch hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho HS lớp 6

Lập KH là một chức năng cơ bản của QL, trong đó phải xác định những vấn đề như nhận định và phân tích tình hình, bối cảnh; dự báo các khả năng; lựa chọn và xác định các mục tiêu, mục đích và hoạch định con đường, cách thức biện pháp để đạt được mục tiêu, mục đích của quá trình. Trong mỗi KH thường bao gồm các nội dung như xác định hình thành mục tiêu, xác định và đảm bảo về các điều kiện, nguồn lực của tổ chức để đạt được mục tiêu và cuối cùng là quyết định xem hoạt động nào là cần thiết để đạt được mục tiêu đặt ra (Trần Kiểm, 2013).

Như vậy, lập KH là khâu quan trọng, được thực hiện trước tiên cho công tác quản lý HĐTN, HN. Khi lập KH, hiệu trưởng cần phải nắm chắc KH của cấp trên, dựa vào các chỉ thị nhiệm vụ năm học, văn bản hướng dẫn, khung chương trình… và căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường. Trong KH phải thể hiện rõ mục tiêu, thời gian thực hiện, người phụ trách, lực lượng tham gia, địa điểm, các điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện KH.

Kế hoạch HĐTN, HN là trình tự những nội dung hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động được bố trí sắp xếp theo thứ tự thời gian của năm học. Trong KH cần chọn lọc các hoạt động phù hợp, xác định chủ điểm cho từng thời gian. Phải có KH và lịch hoạt động cho toàn trường và từng khối lớp, cho từng thời điểm, tiến tới ổn định thành nề nếp thường xuyên, liên tục. Hiệu trưởng lập KH phải xác định rõ các mục tiêu cần đạt tới, lựa chọn các biện pháp thích hợp cho từng hoạt động, từng chủ đề, lập chương trình hoạt động.

Lập kế hoạch HĐTN, HN không phải chỉ là công việc riêng của hiệu trưởng mà phải của cả GVCN và TPT Đội, Bí thư Đoàn Thanh niên, Tổ, nhóm CM. Căn cứ KH chỉ đạo chung của nhà trường, TPT Đội, Bí thư Đoàn Thanh niên, GVCN phải xây dựng KH thực hiện cho Liên đội, cho riêng lớp của mình chủ nhiệm.

Tóm lại lập KH HĐTN, HN cần thực hiện các nội dung công việc sau đây:

• Phân tích thực trạng HĐTN, HN cho HS lớp 6. Những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của thực trạng.
• Phân tích thực trạng CSVC, thiết bị dạy học phục vụ HĐTN,
• Xác định mục tiêu, yêu cầu của HĐTN, HN: phải rõ ràng, phù hợp với mục tiêu của GD, kiến thức, nhận thức, khả năng, năng lực của HS lớp 6.
• Xác định nội dung của HĐTN, HN: Dựa vào qui định của Bộ GDĐT về nội dung, yêu cầu HĐTN, HN cho HS lớp 6, phù hợp và có mối quan hệ với hoạt động dạy học, rèn luyện đạo đức, kỹ năng sống cho Tên hoạt động của từng chủ đề hay từng môn học hoặc tích hợp các môn học: lựa chọn tên mang ý nghĩa và thu hút được sự quan tâm của các đối tượng tham gia; phù hợp với nhiệm vụ của năm học và tâm lý lứa tuổi HS lớp 6.
• Xác định các biện pháp QL HĐTN, HN cho HS lớp 6: Lựa chọn phương pháp, cách thức thực hiện sao cho phù hợp với tình hình thực tế nhà trường, địa phương và đối tượng
• Xác định các lực lượng tham gia HĐTN, HN cho HS bao gồm CB, GV, HS trong trường. Có thể mời thêm các chuyên gia, CMHS, chính quyền địa phương, các tổ chức có liên quan.
• Xác định các điều kiện về nhân lực, CSVC, tài chính cần sử dụng, sự phối kết hợp với các tổ chức trong và ngoài nhà trường. Xác định thời gian, địa điểm thực hiện.
• Phê duyệt KH HĐTN, Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.
• Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6

Tổ chức trong QL là chức năng quan trọng thứ hai của QL, việc thực hiện cơ cấu các bộ phận phù hợp với mục tiêu của tổ chức. Thực hiện chức năng tổ chức phải chú ý đến phương thức hoạt động, đến quyền hạn của từng bộ phận, tạo điều kiện cho sự liên kết ngang, dọc và đặc biệt chú ý đến việc bố trí cán bộ, người vận hành các bộ phận của tổ chức (Trần Kiểm, 2015). Nhà QL tổ chức thực hiện KH HĐTN, HN bao gồm các nội dung công việc sau:

Hiệu trưởng phân cấp QL và làm rõ trách nhiệm, cơ chế hoạt động của lãnh đạo nhà trường và các bộ phận, cá nhân trong nhà trường: Hiệu trường cần phân cấp cho phó hiệu trưởng, tổ trưởng CM của nhà trường phụ trách trực tiếp HĐTN, Xác định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của GV bộ môn, GVCN, TPT Đội và Đoàn TN trong HĐTN, HN cho HS lớp 6. Hiệu trưởng phân công cho các bộ phận khác (Nhân viên thiết bị, y tế học đường, kế toán, thư viện) trong nhà trường tham gia hỗ trợ và phối hợp trong quá trình tổ chức HĐTN, HN.

• Triển khai KH HĐTN, HN cho các lực lượng GD trong nhà trường:

Sau khi KH HĐTN, HN được ban hành thì việc triển khai KH cho các lực lượng GD trong nhà trường là công việc hết sức quan trọng, đây là giai đoạn quyết định sự thành công của hoạt động. Vì vậy, việc triển khai KH phải chủ động, linh hoạt và kịp thời để mọi tổ chức, thành viên nắm và thực hiện KH với tinh thần chủ động, trách nhiệm và hiệu quả.

Sắp xếp, bố trí nhân sự hợp lý để tổ chức HĐTN, HN đạt kết quả: Khi sắp xếp bố trí nhân sự, hiệu trưởng cần dựa trên phẩm chất và năng lực của từng người, mặt mạnh, mặt yếu, nếu cần có thể phân công theo từng “ê kíp” để công việc được tiến hành một cách thuận lợi và có hiệu quả.

Xác định rõ các lực lượng ngoài nhà trường và cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường để triển khai, giám sát các HĐTN, HN: Các lực lượng ngoài nhà trường tham gia tổ chức HĐTN, HN cho HS lớp 6 bao gồm: Đoàn Thanh niên phường, xã, Công an, Hội Phụ nữ, các doanh nghiệp, đơn vị kết nghĩa… Để HĐTN, HN có kết quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng GD trong và ngoài nhà trường. Thống nhất rõ trách nhiệm, cơ chế hoạt động của Nhà trường và Ban đại diện CMHS trong tổ chức HĐTN, Ngoài ra, cần thống nhất cơ chế phối hợp giữa Nhà trường và các lực lượng ở cộng đồng, địa phương trong tổ chức HĐTN, HN cho HS.

• Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực thực hiện HĐTN, HN cho GV và các lực lượng GD khác:

HĐTN, HN là hoạt động bắt buộc trong CTGDPT 2018. Đây là hoạt động mới cho nên việc tổ chức tập huấn để mỗi GV nắm chắc mục đích, ý nghĩa, yêu cầu và các hình thức tổ chức HĐTN, HN là rất cần thiết. Nâng cao trình độ, nghiệp vụ chuyên môn cho cán bộ, GV đáp ứng yêu cầu về nhiệm vụ GD nói chung và QL tổ chức thực hiện HĐTN, HN nói riêng; đồng thời, trang bị cho cán bộ, GV kĩ năng tổ chức HĐTN, HN như: lập KH thiết kế hoạt động, lưu ý đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức (có thể thực hiện thông qua các buổi sinh hoạt tập thể: chào cờ đầu tuần, mít tinh trong các ngày lễ, ngày kỉ niệm, hội thi, hội thao, cắm trại; các phong trào thi đua, các hoạt động đoàn thể và hoạt động chính trị – xã hội, văn hoá – thể thao…). Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

• Rà soát CSVC, thiết bị để bổ sung, chuẩn bị các điều kiện cho GV và HS tham gia vào các HĐTN, HN:

Ngay từ đầu năm học, hiệu trưởng lập KH theo dõi QL và cập nhật tình trạng sử dụng CSVC và thiết bị, tiến hành bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị cũ và mua sắm mới.

Hiệu trưởng cần xây dựng cơ chế phối hợp giữa nhà trường, GVCN với CMHS và các lực lượng tham gia để tổ chức có hiệu quả HĐTN, HN cho HS. Khuyến khích, phát động các tổ chức, lực lượng GD khác trong xã hội tặng quà, hiện vật, tài chính… làm tặng phẩm và giải thưởng cho các đợt tổng kết học kì, năm học.

• Xây dựng các điều kiện đảm bảo an toàn cho GV và HS trong quá trình diễn ra các HĐTN, HN:

Tổ chức HĐTN, HN với phương thức nào thì vấn đề an toàn cho GV và HS luôn đặt lên hàng đầu. Vì vậy, cần có KH và phân công các bộ phận chuẩn bị chu đáo về hậu cần: nội quy, biển báo, dụng cụ cứu thương, thuốc men, phương tiện đi lại,… Cùng với sự tham gia, phối hợp, liên kết của nhiều lực lượng GD trong và ngoài nhà trường như: GV chủ nhiệm lớp, GV bộ môn, cán bộ tư vấn tâm lí học đường, nhân viên y tế học đường, cán bộ Đoàn Thanh niên, TPT Đội, CBQL nhà trường, CMHS, chính quyền địa phương, các tổ chức, cá nhân trong xã hội.

• Huy động các lực lượng GD ngoài nhà trường, đặc biệt là CMHS trong tổ chức HĐTN, HN cho HS:

Huy động cộng đồng, phối hợp với cộng đồng để khai thác các điều kiện CSVC sẵn có ở địa phương vào tổ chức các HĐTN, HN cho HS (nhà văn hóa, sân vận động, di tích lịch sử, nghĩa trang liệt sĩ, nhà bia tưởng niệm, trang trại, nhà máy…). Cung cấp thông tin về nội dung HĐTN, HN với các lực lượng xã hội để cùng tham gia phối hợp hoặc hỗ trợ trong tất cả các khâu hoạt động, từ KH đến thực hiện và giám sát cùng nhà trường.

Thảo luận, trao đổi để thống nhất các hình thức, mức độ, thời điểm tham gia HĐTN, HN giữa nhà trường với các lực lượng xã hội trong cộng đồng.

Nhà trường tổ chức buổi họp CMHS theo lớp để thông tin cho gia đình về những vấn đề chung của năm học, đồng thời triển khai hướng dẫn nội dung HĐTN, HN cho HS, cách thức phối hợp giữa nhà trường và gia đình HS.

Xây dựng cơ chế phối hợp các tổ chức xã hội và CMHS để nhận thức rõ về vai trò trách nhiệm của mình trong việc phát huy nguồn lực để tổ chức HĐTN, HN.

• Tổ chức hệ thống thông tin thông suốt, kịp thời trong tổ chức HĐTN, HN cho HS:

Tổ chức các HĐTN, HN cho HS từ khâu lập dự thảo KH, góp ý dự thảo KH phổ biến và triển khai KH phải được nhất quán, thông suốt, rộng rãi và kịp thời đến tất cả cán bộ, GV, HS và các bộ phân trong và ngoài nhà trường có liên quan. Tạo sự đồng thuận, trách nhiệm và hứng thú đến mọi thành viên tham gia. Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc triển khai và tổ chức HĐTN, HN và sử dụng hiệu quả việc thông tin trên các ứng dụng như zalo, facebook, website,…

• Chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6

Chỉ đạo thực hiện KH tổ chức HĐTN, HN là sự tác động, gây ảnh hưởng của hiệu trưởng vào toàn bộ quá trình QL HĐTN, HN để bảo đảm việc thực hiện hoạt động này được diễn ra đúng hướng, đúng KH, tập hợp và phối hợp các lực lượng GD sao cho đạt hiệu quả mong muốn. Theo tác giả Nguyễn Lộc (2010) trong cuốn “Lí luận quản lý”, thì chức năng chỉ đạo (lãnh đạo) là hướng dẫn, chỉ đạo, điều khiển và là quá trình khích lệ mọi người cùng cố gắng làm việc để hoàn thành các nhiệm vụ quan trọng thông qua việc nhà QL đề ra các chủ trương, đường lối, nguyên tắc hoạt động và vận hành các hoạt động của nhà trường. Như vậy, chỉ đạo là quá trình hướng dẫn thực hiện, giám sát, động viên, thúc đẩy các thành viên làm việc một cách tốt nhất vì lợi ích của tổ chức. Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Cụ thể việc chỉ đạo thực hiện HĐTN, HN trong trường THCS được tiến hành như sau:

Chỉ đạo GV xây dựng chương trình, KH HĐTN, HN: Hiệu trưởng chỉ đạo GVBM, GVCN, TPT Đội, BT Đoàn xây dựng KH, chương trình HĐTN, HN dựa trên KH hoạt động và định hướng hoạt động ngoại khóa của trường. GVBM và GVCN là người thiết kế tổ chức thực hiện các hoạt động thường xuyên tại lớp mình và là người chỉ đạo, tổ chức cho HS tham gia các HĐTN, HN theo chủ đề, chủ điểm và dạy các môn học.

Chỉ đạo các tổ CM tham gia tổ chức HĐTN, HN: khuyến khích các tổ CM xây dựng các câu lạc bộ, các buổi ngoại khóa và đầu tư cho chất lượng hoạt động của các câu lạc bộ.

Hướng dẫn, động viên GV thực hiện đa dạng các phương thức và loại hình HĐTN, HN: HĐTN, HN càng đa dạng phong phú bao nhiêu càng có sức thu hút HS bấy nhiêu, vì vậy GV cần phải thường xuyên đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức HĐTN, HN; thực hiện đa dạng các phương thức và loại hình HĐTN, HN để thu hút HS tham gia hoạt động để tạo cơ hội cho HS trải nghiệm thực tế và nâng cao kiến thức đã được học trong nhà trường.

Chỉ đạo thực hiện có hiệu quả nội dung, chương trình HĐTN, HN: Căn cứ vào mục tiêu, nhiệm vụ của từng môn học, nội dung GD và nhiệm vụ của học kỳ, của năm học; căn cứ vào KH học tập chính khóa của HS lớp 6; căn cứ vào đặc điểm trình độ nhận thức của HS; căn cứ vào điều kiện tài chính, CSVC của nhà trường, từ đó chỉ đạo GV xây dựng chương trình và thực hiện KH HĐTN,

Chỉ đạo tăng cường CSVC, tài chính phục vụ cho HĐTN, HN. Hiệu trưởng cần tăng cường các điều kiện CSVC, tài chính để HĐTN, HN được tiến hành thuận lợi có hiệu quả. Chỉ đạo bộ phận thư viện, thiết bị tạo điều kiện về tư liệu tham khảo, xây dựng bộ đồ dùng dạy học, trang thiết bị phục vụ tổ chức các HĐTN,

Hướng dẫn GV, Tổ CM và các bộ phận khác khai thác, sử dụng có hiệu quả CSVC, thiết bị hiện có trong tổ chức các HĐTN, HN cho HS.

Chỉ đạo GV phối hợp các lực lượng khác như cán bộ Đoàn-Đội, CMHS cũng như các tổ chức xã hội để thực hiện chương trình, KH HĐTN, HN cho HS: Chỉ đạo GVCN, GVBM phối hợp với tổ chức Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh và Ban đại diện CMHS lớp tham gia tổ chức hoạt động giáo dục

Chỉ đạo GV thực hiện đa dạng các hình thức nhận xét đánh giá kết quả HĐTN, HN. Việc đánh giá có tác dụng tạo động lực cho HĐTN, HN phát triển và hiệu quả. Chỉ đạo GV thực hiện đa dạng các hình thức đánh giá kết quả GD trong HĐTN, HN, nghĩa là đánh giá mức độ đạt được của HS so với các yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực và ghi nhận sự tiến bộ của mỗi HS trong quá trình phát triển của bản thân, khuyến khích và định hướng cho HS tiếp tục rèn luyện để hoàn thiện. lớp 6

• Kiểm tra, đánh giá hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh

Kiểm tra là khâu cuối cùng trong chu trình QL của hiệu trưởng đồng thời mở ra một chu trình QL mới. Công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện HĐTN, HN giúp hiệu trưởng kịp thời phát hiện và điều chỉnh những lệch lạc, sai sót trong quá trình thực hiện KH từ đó đưa ra những uốn nắn, sửa chữa cần thiết. Để làm tốt công tác này hiệu trưởng cần:

Xây dựng các tiêu chí đánh giá kết quả HĐTN, HN sát với mục đích yêu cầu của từng hoạt động, trong từng thời điểm.

Xây dựng lực lượng đánh giá có uy tín đối với từng hoạt động, việc đánh giá phải được thực hiện thường xuyên, liên tục trực tiếp hoặc gián tiếp để kịp thời phát hiện và điều chỉnh những lệch lạc, sai sót trong quá trình thực hiện KH từ đó đưa ra những uốn nắn, sửa chữa cần thiết. Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

Đa dạng hóa hình thức và phương pháp kiểm tra, đánh giá; kiểm tra trước, trong và sau hoạt động để đánh giá kết quả nhằm công nhận thành tích hay xử lý kịp thời các sai phạm, yếu kém. Sử dụng nhiều hình thức đánh giá như: Sử dụng phiếu khảo sát, quan sát thực tế, trao đổi trực tiếp, hỏi ý kiến GV, HS hoặc chuyên

Kiểm tra hoạt động học tập của HS về các nội dung trải nghiệm để biết được mức độ thu nhận và vận dụng kiến thức chung cũng như các kiến thức mà các em lĩnh hội được từ các HĐTN, HN, cung cấp cho HS những phản hồi thông tin, giúp cho HS điều chỉnh hoạt động của mình.

Kiểm tra hoạt động dạy học, GD của GV đối với việc thực hiện các mục tiêu GD của tổ chức HĐTN, Hiệu trưởng kiểm tra việc triển khai và thực hiện các HĐTN, HN ở Tổ CM kiểm tra qua việc dự sinh hoạt chuyên môn, dự giờ; kiểm tra khi tiến hành kiểm tra nội bộ nhà trường. Kiểm tra GV theo nhiều hình thức: Dự giờ, kiểm tra theo các tình huống, kiểm tra qua quan sát, kiểm tra thông qua thăm dò dư luận, kiểm tra qua các bài test…

Tổ chức sơ kết, tổng kết HĐTN, HN: Sau khi kiểm tra đánh giá phải tổ chức sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm, chỉ ra được những mặt đạt được và chưa được của hoạt động, qua đó công nhận những giá trị và những đóng góp của các tập thể và cá nhân đối với HĐTN, Do vậy việc kiểm tra, đánh giá HĐTN, HN phải khách quan, chính xác, toàn diện, hệ thống, công khai, kịp thời, vừa sức và bám sát vào yêu cầu của chương trình, mục tiêu GD cấp học.

1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp 6 tại trường trung học cơ sở Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

1.5.1. Yếu tố chủ quan

• Nhận thức của CBQL, GV và các lực lượng GD khác:

Để quản lý tốt HĐTN, HN thì trước hết lãnh đạo trường, đứng đầu là hiệu trưởng phải nhận thức được đầy đủ, đúng đắn và sâu sắc về mục tiêu, vị trí, vai trò, tác dụng của HĐTN, HN trong việc hình thành và phát triển nhân cách HS. Trên cơ sở đó BGH mới tuyên truyền nâng cao nhận thức cho CB, GV, CMHS và các lực lượng GD khác. Đồng thời lãnh đạo trường cũng là người tập hợp, thuyết phục mọi lực lượng GD trong và ngoài nhà trường tích cực triển khai thực hiện nội dung chương trình HĐTN, HN.

CBQL và GV có nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò của các HĐTN, HN sẽ tổ chức được nhiều hoạt động để HS tham gia. Mỗi hoạt động đều có nội dung GD riêng và góp phần đáng kể trong việc nâng cao chất lượng dạy – học trong nhà trường. Khi CMHS có nhận thức đúng tầm quan trọng của HĐTN, HN thì họ sẽ tạo điều kiện tốt nhất cho con em mình tham gia vào hoạt động và có thể ủng hộ cả vật chất cho việc tổ chức các hoạt động của lớp, của trường.

• Năng lực quản lý, tổ chức, lãnh đạo của hiệu trưởng

Trong tổ chức HĐTN, HN cho HS, người hiệu trưởng giữ vai trò quyết định. Hoạt động này có được duy trì đều đặn, có đạt được kết quả như mong muốn hay không là phụ thuộc rất lớn vào sự chỉ đạo từ phía người hiệu trưởng xây dựng KH, tổ chức HĐTN, HN và chỉ đạo triển khai, kiểm tra đánh giá, nhắc nhở thường xuyên thì HĐTN, HN sẽ đi vào nề nếp và ngược lại. Nói chung năng lực QL của người hiệu trưởng là yếu tố quyết định tới kết quả của quá trình QL các HĐTN, HN cho HS.

• Năng lực của GV tổ chức HĐTN, HN cho HS:

Đội ngũ GV là người trực tiếp tổ chức các HĐTN, HN cho nên năng lực, phẩm chất của đội ngũ sẽ quyết định đến chất lượng của việc tổ chức các HĐTN, HN. Nếu đội ngũ GV được tập huấn đầy đủ để có nhận thức và hiểu đúng ý nghĩa của HĐTN, HN thì mới có thể chủ động trong việc tìm tòi đầu tư công sức tổ chức các HĐTN, HN cho HS. Từ đó, xây dựng KH thực hiện với nội dung phù hợp, hình thức tổ chức hợp lý, thu hút được HS tham gia HĐTN, HN và sẽ đem lại được kết quả như mục tiêu đã đặt ra.

• Sự phối kết hợp giữa các lực lượng GD trong và ngoài nhà trường trong việc tham gia tổ chức HĐTN, HN cho HS.

Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội sẽ góp phần đáng kể vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình GD trẻ em. HĐTN, HN là các hoạt động được tổ chức trong nhà trường, ngoài xã hội. Vì vậy, nhà trường cần phối hợp với các lực lượng GD khác ngoài nhà trường như: Các đoàn thể chính trị-xã hội ở địa phương; tổ chức chính quyền địa phương; các đơn vị kinh tế xã hội; CMHS, cộng đồng dân cư… thì việc thực hiện có hiệu quả, sẽ tạo được sức mạnh tổng hợp, tạo điều kiện để các em được GD ở mọi lúc, mọi nơi.

1.5.2. Yếu tố khách quan Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

• Điều kiện cơ sở vật chất

Điều kiện, phương tiện tổ chức các HĐTN, HN sẽ làm tăng tính hấp dẫn của hoạt động. Để tổ chức các HĐTN, HN ở trường THCS đạt kết quả mong muốn nhà trường cần đảm bảo tốt các điều kiện về CSVC. Nếu có điều kiện đầy đủ về CSVC sẽ tạo điều kiện cho các hoạt động đó diễn ra một cách hợp lý, an toàn, hiệu quả.

• Đặc điểm tâm sinh lý, lứa tuổi HS lớp 6:

Lứa tuổi HS lớp 6 bao gồm những em có độ tuổi từ 11 – 13 tuổi. Đó là lớp đầu cấp ở trường THCS. Lứa tuổi này còn gọi là lứa tuổi thiếu niên và nó có một vị trí đặc biệt trong quá trình phát triển của trẻ em. Bước vào tuổi thiếu niên có sự cải tổ lại rất mạnh mẽ và sâu sắc về cơ thể, về sinh lí. Đời sống tình cảm của HS lớp 6 tương đối phong phú, phức tạp và sâu sắc: dễ xúc động, tình cảm dễ chuyển hoá, dễ thay đổi, đôi khi có mâu thuẫn, tình cảm còn mang tính bồng bột.

• Yêu cầu đổi mới giáo dục THCS liên quan đến HĐTN, HN lớp 6:

Nội dung GD THCS được đổi mới theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, tiếp cận với khu vực, với thế giới, đồng thời đáp ứng yêu cầu, nhu cầu nguồn nhân lực theo hướng giảm tải, phân luồng, nâng cao năng lực tư duy, kinh nghiệm thực hành, thực tiễn, hình thành các kĩ năng sống đáp ứng với yêu cầu xã hội. Chương trình HĐTN, HN lớp 6 bao gồm các nội dung: hoạt động hướng đến bản thân, hoạt động hướng đến xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và hoạt động HN. Bốn nội dung này cơ bản đáp ứng đổi mới nội dung GD hiện nay. Do sự thay đổi về mục tiêu dẫn đến sự thay đổi về nội dung dạy học, để phù hợp với sự thay đổi đó thì phương pháp cũng phải được thay đổi cho phù hợp. Điều đó cũng ảnh hưởng đến QL HĐTN, HN.

Từ sự thay đổi về mục tiêu là “…phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo” thì cần có sự đổi mới về phương pháp đó là “Lấy người học làm trung tâm”, với phương pháp này người học dưới sự trợ giúp của GV tự tìm kiếm tri thức cho bản thân, tham gia hoạt động học tập một cách sáng tạo linh hoạt sẽ giúp họ nhanh chóng trưởng thành, hòa nhập và đáp ứng kịp thời xu thế phát triển của thực tiễn xã hội. Phương pháp lấy người học làm trung tâm là phương pháp phù hợp nhất cho việc tổ chức HĐTN, HN cho HS. Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

HĐTN, HN là một nội dung GD bắt buộc trong CTGDPT 2018. Phần lớn các nghiên cứu trước đây đi sâu vào tìm hiểu và phân tích HĐTN hoặc HĐHN. Trong đó vấn đề GDHN cho HS THCS là vấn đề nhiều nhà nghiên cứu trong nước đã đề cập tới một cách tương đối sâu sắc và có hệ thống nhằm tìm ra các biện pháp phù hợp để thực hiện nhiệm vụ tạo nguồn đào tạo nguồn nhân lực cho địa phương phù hợp với từng thời kỳ phát triển KT-XH của mỗi địa phương đó. Hoạt động TN, HN cho HS lớp 6 tại trường THCS là hoạt động GD, trong đó GV là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn tạo điều kiện cho HS lớp 6 được tiếp cận thực tế, huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng của bản thân để thực hiện những nhiệm vụ được giao; thông qua đó, chuyển hoá những kinh nghiệm đã trải qua thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai. Đề tài xác định mục tiêu, nội dung, phương thức và loại hình tổ chức HĐTN, HN cũng như điều kiện và kiểm tra, đánh giá kết quả HĐTN, HN cho HS lớp 6 ở trường THCS. HĐTN, HN với mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức đã được xác định trong lý luận nêu trên có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hiện có hiệu quả cho chương trình GD lớp 6, làm tiền đề quan trọng để thực hiện có hiệu quả cho các lớp tiếp theo ở cấp THCS.

Tiếp cận theo các chức năng QL, quản lý HĐTN, HN cho HS lớp 6 tại trường THCS là quá trình tác động có định hướng của chủ thể QL đến HĐTN, HN cho HS lớp 6 thông qua việc thực hiện các chức năng QL: lập KH, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra để HĐTN, HN đạt được mục tiêu đề ra. Có các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến QL HĐTN, HN cho HS. Việc phân tích các cơ sở pháp lý và những lý luận liên quan về HĐTN, HN và QL HDDTN, HN sẽ tạo nên luận cứ để xây dựng công cụ nghiên cứu thực trạng HĐTN, HN và QL HĐTN, HN cho HS lớp 6 ở các trường THCS trên địa bàn huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận. Luận văn: Quản lý hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho HS.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng quản lý trải nghiệm hướng nghiệp cho HS

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://dichvuvietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: lamluanvan24h@gmail.com