Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới Giáo dục hiện nay dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài.

Thế kỷ XXI với sự bùng nổ tri thức khoa học và công nghệ. Kinh tế thế giới phát triển theo xu hướng toàn cầu hóa, các nước trên thế giới ngày càng phụ thuộc lẫn nhau. Đó là những thách thức lớn và cũng là thời cơ đối với mỗi quốc gia: hoặc là yếu kém tụt hậu hoặc là vươn lên hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới. Để phát triển nền kinh tế, nhiều nước trên thế giới rất coi trọng việc chuẩn bị nguồn nhân lực và coi Giáo dục là chìa khóa vàng tiến vào tương lai. Vì vậy nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam ngay từ những năm cuối của thế kỷ XX đã vạch ra chiến lược phát triển Giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của thời đại. Trong quá trình hội nhập và phát triển, giáo dục Việt Nam không ngừng đổi mới, chuyển từ tập trung vào nội dung sang chú trọng phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; Thực hiện nguyên lý giáo dục: học đi đôi với hành; lí luận gắn với thực tiễn; Giáo dục nhà trường kết hợp với Giáo dục gia đình và Giáo dục xã hội. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục&ĐT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế nêu rõ: “Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho HS. Nâng cao chất lượng Giáo dục toàn diện, chú trọng Giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.”

Muốn nâng cao chất lượng Giáo dục toàn diện, trước hết là việc nhấn mạnh tập trung hình thành “năng lực công dân; năng lực thực hành và vận dụng kiến thức vào thực tiễn“. Phát triển năng lực là một trong những yêu cầu quan trọng, thể hiện rõ nhất việc đổi mới mục tiêu Giáo dục lần này. Giáo dục Tiểu học nằm trong hệ thống Giáo dục quốc dân, là nền tảng đầu tiên rất quan trọng, đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành và phát triển toàn diện phẩm chất và nhân cách người học, là cơ sở để nâng cao dân trí, tạo sự bình đẳng giữa các tầng lớp dân cư. Chất lượng dạy học ở cấp tiểu học là nền tảng cho chất lượng giảng dạy ở các cấp học và trình độ cao hơn. Theo đó, Bộ Giáo dục&ĐT đã có hệ thống văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ Giáo dục Tiểu học; Các địa phương cũng đã có nhiều giải pháp thực hiện nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục cấp tiểu học, như: Phát triển đội ngũ nhà giáo, tăng cường cơ sở vật chất, đổi mới công tác quản lí,…Cùng với đó, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày đã góp phần không nhỏ nâng cao chất lượng Giáo dục Tiểu học, xóa dần khoảng cách về chất lượng Giáo dục giữa các vùng, miền, hạn chế việc dạy thêm, học thêm tràn lan. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Dạy học 2 buổi/ngày là một chủ trương lớn nhằm đảm bảo cho HS tiểu học được hưởng một nền Giáo dục toàn diện và có chất lượng. Hình thức dạy học này được thực hiện ở hầu hết các quốc gia có nền Giáo dục tiên tiến trong khu vực và trên thế giới. Hiện tại, ở Việt Nam đã triển khai dạy học 2 buổi/ ngày ở nhiều trường TH, trung học cơ sở. Việc học 2 buổi/ngày ở tiểu học đã được đưa vào kế hoạch quốc gia về Giáo dục cho mọi người và Chiến lược Giáo dục giai đoạn 2021-2030, trong đó nhấn mạnh việc thực hiện theo hướng là tăng cường Giáo dục đạo đức, kĩ năng sống, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và phát triển năng khiếu cho HS. Buổi học thứ hai phải tổ chức dựa trên nguyên tắc: HS có nhu cầu, cha mẹ tự nguyện; nhà trường đảm bảo cơ sở vật chất, trường TH dạy học 2 buổi/ngày; công khai minh bạch thu – chi; đảm bảo sự phát triển của HS.

Theo thống kê số liệu EQMS năm học 2025-2026, hiện nay cả nước có 8,5% HS học 6 đến 7 buổi/tuần; 16,6% HS học từ 8 đến 9 buổi/tuần; 49,2% HS được học 10 buổi /tuần. Tuy nhiên chưa có chương trình học 2 buổi/ ngày thống nhất trong cả nước nên mỗi cơ sở Giáo dục tổ chức học 2 buổi/ ngày theo những nội dung, yêu cầu khác nhau nên khó quản lí. Nhiều trưởng có tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày nhưng chủ yếu là tình trạng dạy thêm, học thêm, dẫn tới HS học quá tải, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe HS và gây bức xúc cho xã hội. Điều bất hợp lý nhất trong việc dạy học 2 buổi/ ngày ở cấp tiểu học hiện nay là: vùng khó khăn, HS yếu cần được hỗ trợ, củng cố kiến thức lại chưa tổ chức được học 2 buổi/ ngày, trong khi đó ở các vùng thuận lợi, HS học khá lại được học 2 buổi/ ngày;

Hòa Bình là một tỉnh có nhiều vùng khó khăn, đông đồng bào dân tộc sinh sống. Cùng với thành tựu chung về kinh tế – xã hội, sự nghiệp Giáo dục&ĐT của tỉnh Hòa Bình được quan tâm chăm lo phát triển và đã đạt được những kết quả nhất định. Nghị quyết của Đảng bộ và Hội đồng nhân dân tỉnh Hòa Bình cũng đã khẳng định phải nâng cao chất lượng và hiệu quả Giáo dục, đặc biệt là ở các cấp học phổ thông. Giáo dục Tiểu học được đầu tư, tiếp tục được củng cố, xây dựng và phát triển. Các cấp lãnh đạo chính quyền từ tỉnh đến xã nói chung và ngành Giáo dục nói riêng đó có nhiều giải pháp chăm lo về tinh thần, vật chất đối với Giáo dục Tiểu học trong đó có phát triển qui mô trường lớp. Hiện nay, tại các vùng khó khăn trong tỉnh, nhất là vùng sâu, vùng cao, vùng xa, vùng có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, chế độ chính sách duy trì bền vững và phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày đã được quan tâm thực hiện, cơ sở vật chất về cơ bản đã đảm bảo.

Mặc dù vậy ở các vùng khó khăn của tỉnh Hòa Bình thì tỷ lệ các trường TH dạy học 2 buổi/ ngày còn rất thấp, phần lớn mới chỉ tổ chức dạy học 1 buổi/ngày là chủ yếu hoặc nếu có thì việc tổ chức dạy học chưa hiệu quả, vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu về chất và lượng, nhất là ở các trường TH vùng sâu, vùng xa, vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.

Trong những năm gần đây, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về Giáo dục Tiểu học, về dạy học 2 buổi/ngày ở tiểu học nhưng hầu hết các đề tài nghiên cứu tập trung nghiên cứu quản lý một hoạt động cụ thể trong trường học tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày như: quản lí hoạt động dạy học 2 buổi/ngày; quản lí công tác bán trú; quản lý hoạt động dạy hoc buổi thứ 2…ở các trường vùng trung tâm có điều kiện có điều kiện kinh tế – xã hội thuận lợi, chưa có nhiều đề tài nghiên cứu về phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày ở vùng khó khăn có đa số dân cư sinh sống là đồng bào dân tộc thiểu số. Việc nghiên cứu vấn đề phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình cho đến nay chưa có công trình khoa học nào triển khai thực hiện. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Để giải quyết các vấn đề trên, nhằm tìm ra các biện pháp hữu hiệu nhằm phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày tại vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình, tác giả lựa chọn vấn đề “Phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới Giáo dục hiện nay” làm đề tài luận văn tốt nghiệp khóa đào tạo.

2. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng việc quản lý trường tiểu học dạy học 2 buổi/ ngày ở vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình để đề xuất một số biện pháp phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày ở vùng khó khăn trên địa bàn tỉnh Hòa Bình trong điều kiện hiện nay, góp phần nâng cao chất lượng Giáo dục Tiểu học ở địa phương.

3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Công tác phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày.
• Đối tượng nghiên cứu: Quản lý phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

4. Câu hỏi nghiên cứu

• Tại sao phải phát triển trường tiểu học học 2buổi/ngày?Mối quan hệ giữa yêu cầu nâng cao chất lượng Giáo dục với việc tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày ở cấp tiểu học nói chung và ở các trường TH vùng khó khăn nói riêng? Trong phát triển trường TH học 2 buổi / ngày sở Giáo dục&ĐT phải làm những việc gì?
• Tình hình phát triển trường TH học 2 buổi/ngày ở vùng khó khăn của tỉnh Hòa bình như thế nào? Có hạn chế gì? nguyên nhân ?
• Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hòa Bình cần phải làm gì và làm thế nào để phát triển trường tiểu học học 2 buổi/ ngày ở những vùn khó khăn của tỉnh Hòa Bình?

5. Giả thuyết khoa học Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Công tác phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày ở tỉnh Hòa Bình trong những năm gần đây đã được quan tâm thực hiện và đạt được kết quả ở mức độ nhất định. Tuy nhiên phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày ở những vùng núi, vùng sâu, xa đặc biệt khó khăn, nơi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống … còn những hạn chế như: về số lượng trường học 2 buổi/ ngày chưa nhiều; tổ chức dạy học chưa hợp lý; cơ sở vật chất một số trường chưa đáp ứng….; Việc quản lý của Sở Giáo dục&ĐT đối với vấn đề này đã được quan tâm nhưng cách làm chưa thật cụ thể và hiệu quả. Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý của Sở Giáo dục&ĐT để triển khai phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày thống nhất từ tỉnh đến các huyện, phù hợp với điều kiện thực tiễn của vùng khó khăn của tỉnh, tập trung khắc phục các bất cập, sẽ đảm bảo qui hoạch hợp lý, nâng cao cả về số lượng và chất lượng các trường TH dạy học 2 buổi/ ngày, góp phần nâng cao chất lượng Giáo dục Tiểu học của tỉnh Hòa Bình.

6. Nhiệm vụ nghiên cứu

• Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày nói chung và phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn nói riêng.
• Phân tích đánh giá thực trạng trường TH dạy học 2 buổi/ngày và thực trạng phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.
• Đề xuất một số biện pháp phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu

7.1. Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu đề xuất một số biện pháp phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình của cấp Sở Giáo dục&ĐT nhằm thực hiện tốt một số chính sách phát triển Giáo dục Tiểu học giai đoạn 2025 – 2030.

7.2. Giới hạn về địa bàn nghiên cứu

Đề tài được triển khai nghiên cứu tại 4 huyện Kim Bôi, Tân Lạc, Lạc Sơn, Yên Thủy trực thuộc tỉnh Hòa Bình, tại mỗi huyện chọn 4 xã thuộc vùng khó khăn (các xã được Thủ tướng Chính phủ công nhận tại Quyết định 204/QĐ-TTg ngày 1/2/2026 về phê duyệt danh sách xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, xã an toàn khu vào diện đầu tư của Chương trình 135 năm 2026), trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày tại vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

7.3. Giới hạn khách thể điều tra, khảo sát

Đội ngũ cán bộ quản lý, GV tại cơ sở Giáo dục Tiểu học thuộc các xã vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình, gồm 128 GV , 54 cán bộ quản lý, 192 cha mẹ HS thuộc ban đại diện cha mẹ học sinh.

8. Phương pháp nghiên cứu

8.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, so sánh để nghiên cứu những tài liệu văn bản, sách báo, các công trình khoa học nghiên cứu về dạy học 2 buổi/ ngày và quản lý dạy học 2 buổi/ ngày ở trường học để xây dựng khung lý thuyết về phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày ở vùng khó khăn

8.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

• Phương pháp quan sát: nhằm thu thập thông tin về thực trạng trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.
• Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Đề tài thực hiện điều tra bằng phiếu hỏi nhằm thu thập thông tin về tình hình trường TH dạy học 2 buổi/ngày tại cơ sở Giáo dục Tiểu học vùng khó khăn của tỉnh Hòa Bình
• Phương pháp phỏng vấn: Chuẩn bị các câu hỏi để phỏng vấn đội ngũ cán bộ quản lý Giáo dục các cấp, GV và nhân viên đang công tác trong các cơ sở Giáo dục Tiểu học về thực trạng trường TH dạy học 2 buổi/ngày.
• Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Thông qua phân tích kế hoạch, báo cáo của địa phương và quá trình thực hiện trao đổi tại một số cơ sở Giáo dục nhằm chia sẻ kinh nghiệm.
• Phương pháp chuyên gia: Tiến hành xin ý kiến chuyên gia trong từng giai đoạn của quá trình thực hiện đề tài, đặc biệt trong giai đoạn hoàn thiện cơ sở lí luận, xây dựng phiếu điều tra, xây dựng các biện pháp phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình…

Phương pháp hỗ trợ khác: Phương pháp dự báo, thống kê toán học để hỗ trợ thực hiện nghiên cứu thực tiễn và đề xuất các biện pháp nhằm phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

9. Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, luận văn gồm 3 chương:

• Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày.
• Chương 2. Thực trạng việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày ở vùng khó khăn của tỉnh Hòa Bình.
• Chương 3. Biện pháp phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn trên địa bàn tỉnh Hòa Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới Giáo dục hiện nay.

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN TRƯỜNG TIỂU HỌC DẠY HỌC 2 BUỔI/NGÀY

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1. Những nghiên cứu về dạy học 2 buổi/ngày Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Dạy học 2 buổi/ngày có thể nói là hình thức tổ chức dạy học phổ biến ở các nước có nền Giáo dục phát triển trong khu vực và thế giới. Hình thức hoạt động dạy học 2 buổi/ngày đã có cách đây khá lâu ở nhiều nước trên thế giới như Châu Âu, Châu Mỹ và ngay cả các nước trong khu vực Châu Á như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan, Trung Quốc… cũng áp dụng đại trà và có hiệu quả. Thời gian học tập tại trường của HS tiểu học ở hầu hết các nước được kéo dài cả ngày với nội dung đan xen phù hợp giữa những môn học bắt buộc với những môn học hoặc hoạt động giáo dục có tính tự chọn. Mục tiêu của chương trình Giáo dục Tiểu học mới của Việt Nam mong muốn vươn tới ngang tầm các nước trong khu vực, song thời lượng dạy học và hoạt động giáo dục ở tiểu học Việt Nam còn hạn chế. Ví dụ, nếu tính thời lượng dạy học ở tiểu học Việt Nam là 100 % thì ở Thái Lan là 147,36 %, Mã Lai xi a là 213,25 %, Phi-lip-pin 180,45 %, In-đô-nê-xi-a 267 %…[7.12]

Từ các nghiên cứu triển khai Giáo dục Tiểu học ở nước ngoài cho thấy:

• Về thời lựợng và kế hoạch Giáo dục: Ở nhiều nước trên thế giới HS tiểu học được học cả ngày ở trường. Đa số các nước thực hiện hoặc hướng tới thực hiện 5 ngày học/tuần. Ví dụ Ở Anh, các trường thường theo 3 mô hình sau: Mô hình 1: buổi sáng Toán, Tiếng Anh; Buổi chiều: các môn khác; Mô hình 2: Toán, Tiếng Anh, môn học khác để đa dạng hóa việc sử dụng buổi sáng; Chiều: các môn khác; Mô hình 3: Linh hoạt dạy Toán, Tiếng Anh vào các thời điểm khác nhau trong ngày, những lúc HS sôi nổi, khỏe, tâm thế tốt.
• HĐGD ở nhà trường TH: bên cạnh chương trình chung có những nội dung dạy học tự chọn nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của
• Công tác quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục: Sự tự chủ tự chịu trách nhiệm của nhà trường tăng lên, trách nhiệm quản lý nhà trường thuộc Hội đồng nhà trường.
• Công tác bán trú: Tổ chức cho HS ăn, nghỉ trưa tại trường; nhiều nước cung cấp bữa ăn trưa miễn phí cho HS.
• Đội ngũ cán bộ quản lý, GV: GV dạy hầu hết các môn. Ngoài ra có các GV chuyên biệt dạy thể dục, nghệ thuật, ngoại ngữ…
• Sự phối hợp gia đình, cộng đồng, nhà trường: Chú trọng đến sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng, coi đây là một tiêu chí quan trọng để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của trường TH.

Tìm hiểu chương trình Giáo dục Tiểu học các nước cho thấy Giáo dục toàn diện được quan tâm. Chương trình Giáo dục Tiểu học đảm bảo các kĩ năng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết, tính toán, đồng thời cung cấp cho HS chương trình phong phú về Giáo dục khoa học, nghệ thuật, thể chất, kĩ năng sống,…. nhằm bước đầu hình thành, phát triển ở người học những phẩm chất, năng lực cần thiết. Chú ý tới hình thành, phát triển tư duy phê phán, sáng tạo, các kĩ năng học tập, hợp tác, giao tiếp, …Nội dung Giáo dục gắn với thực tiễn cuộc sống, nội dung cũng chú ý tới các vấn đề toàn cầu trong bối cảnh toàn cầu hoá và giao lưu quốc tế rộng rãi. Giáo dục ngoại ngữ, ICT, ứng dụng ICT trong dạy học ngày càng được quan tâm.

Trong báo cáo tại Hội thảo ngày 17/7/2020 về chương trình Giáo dục ở trường TH dạy học cả ngày, TS. Lương Việt Thái, Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Phổ thông, Viện KHGDVN có đánh giá: Trong chương trình tiểu học của các nước, bên cạnh chương trình chung (một số nước còn xác định các môn cốt lõi trong chương trình chung này (chẳng hạn Toán, Tiếng, Khoa học), có những nội dung dạy học tự chọn nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển đa dạng của cá nhân HS. Các lĩnh vực dạy học tự chọn ở trường TH của các nước trên thế giới hết sức đa dạng như tiếng nước ngoài, tiếng địa phương, môi trường, tôn giáo, … Việc tổ chức dạy học tự chọn được thực hiện theo những cách khác nhau ở các quốc gia khác nhau. Thời lượng dạy học tự chọn ở một số nước có thể lên đến 20% thời lượng dạy học ở tiểu học. Hình thức dạy học tự chọn có thể được qui định như một môn học tự chọn hoặc hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. hoạt động giáo dục ở trường TH cả ngày phong phú, đa dạng cả về nội dung lẫn hình thức tổ chức thực hiện. [38, tr.5] Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Ở Việt Nam cũng có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu mô hình dạy học 2 buổi/ ngày ở trường TH. Có thể kể đến: tác giả Nguyễn Kim Dung, Lê Thị Ngọc Thương đề cập đến lợi ích của mô hình dạy học 2 buổi/ ngày ở bậc tiểu học ở tỉnh Tiền Giang, trong đó nhấn mạnh lợi ích của dạy học 2 buổi/ ngày đối với HS là tăng cường thời gian để tổ chức các hoạt động học tập, trải nghiệm phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi HS, giúp HS học yếu được hỗ trợ nhiều hơn, HS khá giỏi có điều kiện phát triển thêm năng lực,  Đối với GV, mô hình dạy học 2 buổi/ ngày đòi hỏi GV phải nỗ lực trong phát triển chuyên môn, đổi mới soạn giáo án theo hướng tăng cường hoạt động, phát huy hiệu quả của GV dạy các môn năng khiếu, GV có nhiều thời gian gần gũi với HS để thấu hiểu các em hơn. [21, tr.54-65]

Tác giả Trịnh Thị Chuyên có báo cáo chuyên đề về nâng cao chất lượng tiết tự chọn Toán và Tiếng Việt trong dạy học 2 buổi/ ngày ở lớp 4, 5. Trên cơ sở đánh giá thực trạng dạy học ở trường TH Thất Hùng đề cập đến việc dạy học phải sát đối tượng HS, thực hiện dạy học theo nhu cầu người học, giãn thời gian cho phù hợp, đa dạng hóa các hình thức dạy học và đánh giá theo năng lực HS.[19].

Đề cập thực trạng quản lí hoạt động dạy 2 buổi/ngày của Hiệu trưởng một số trường TH tại Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh, tác giả Nguyễn Văn Phước đã khảo sát phân tích trên các nội dung quản lí: quản lí chương trình, kế hoạch dạy học của tổ chuyên môn và GV; quản lí việc thực hiện quy chế chuyên môn trong dạy học của tổ chuyên môn và GV; quản lí hoạt động dạy học trên lớp; quản lí công tác bồi dưỡng GV; quản lí phương tiện, điều kiện dạy học. Từ đó chỉ ra Hiệu trưởng đã sử dụng các biện pháp cơ bản để quản lí nhưng vẫn chưa thật sự đồng bộ. Một số biện pháp cụ thể ở từng nhóm biện pháp quản lí còn chưa thực hiện thường xuyên và mức độ hiệu quả chỉ dừng lại ở mức khá hoặc trung bình do những kinh nghiệm có phần cảm tính hay những thói quen chủ quan trong quản lí, do khó khăn gặp phải trong quản lí hành chính, phân quyền, thực hiện các chức năng quản lí. Để nâng cao chất lượng dạy học cần phải có sự đổi mới trong công tác quản lí của Hiệu trưởng. [33, tr.73-83].

Tác giả Nguyễn Thị Kim Chi trên cơ sở khảo sát nghiên cứu mô hình dạy học 2 buổi/ngày tại địa bàn tỉnh Nghệ An đã chỉ rõ bản chất, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày nhắm tới mục đích tạo điều kiện cho GV luyện tập những kiến thức mà ở buổi học chính khoá chưa giải quyết triệt để cho HS, phụ đạo cho những HS yếu kém, đặc biệt cho HS dân tộc thiểu số, nhằm đảm bảo chất lượng, chương trình tối thiểu để vươn lên đạt chuẩn. Bài viết xác định các điều kiện để tổ chức tốt việc dạy học 2 buổi/ngày như: Kế hoạch dạy học cần thực hiện theo cơ chế tự chủ; Chương trình dạy học 2 buổi/ngày cũng cần tính đến đặc điểm cụ thể của các vùng miền để đảm bảo sự phù hợp và hiệu quả. Bố trí đội ngũ GV trong tổ chức dạy học 2 buổi/ngày; điều kiện về cơ sở vật chất…phân tích những ưu điểm của mô hình này, với vai trò chỉ đạo của Sở Giáo dục&ĐT tác giả đề xuất Sở Giáo dục&ĐT cần phải chỉ đạo và qui định thống nhất về khung chương trình cho các vùng miền khác nhau để các nhà trường có sơ sở thực hiện chương trình dạy học 2 buổi/ngày đảm bảo các yêu cầu nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục Tiểu học ở miền núi.

Tạp chí khoa học của Đại học Quốc gia Hà Nội có đăng tải bài báo của tác giả Trần Đình Thuận nghiên cứu và khảo sát việc bố trí sử dụng GV của các trường TH khi chuyển sang dạy học cả ngày. Bài viết có khẳng định việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và tổ chức dạy học cả ngày đã được các nước trên thế giới và khu vực thực hiện từ lâu. Ở Việt Nam nhu cầu HS tiểu học (HSTH) học 2 buổi/ngày và học cả ngày của phụ huynh hiện nay đã trở thành cấp thiết và phổ biến, không những ở nơi có điều kiện phát triển mà ngay cả ở vùng khó khăn, miền núi, nơi có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn và đã trở thành nhu cầu của xã hội. Bài viết đề cập kết quả khảo sát và đánh giá về khối lượng công việc của GV, xác định số lượng vị trí việc làm, số người làm việc từ đó tính toán và đề xuất việc bố trí tỉ lệ GV/lớp đối với trường TH dạy học cả ngày. [34, tr.31-40] . Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Liên quan đến việc bố trí sử dụng đội ngũ GV, tác giả Trần Đình Thuận đề cập đến vấn đề bố trí, sử dụng GV ở trường TH dạy học cả ngày tại các vùng khó khăn. Trong khuôn khổ của bài viết, tác giả phân tích tình hình bố trí và sử dụng GV tại các trường TH đang trong quá trình chuyển từ dạy học một buổi sang thực hiện dạy học cả ngày trong tuần. Trên cơ sở đó, đề xuất một số vấn đề liên quan đến chính sách đội ngũ GV tiểu học tại các vùng khó khăn và trên phạm vi cả nước.[35, tr.68-76].

Để đáp ứng nhu cầu xã hội, thực hiện mục tiêu Giáo dục của Đảng cùng với các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, tăng cường cơ sở vật chất, đổi mới công tác quản lý trong các trường TH, việc tổ chức dạy học hai buổi trên ngày đã góp phần không nhỏ trong việc nâng cao chất lượng Giáo dục, xóa dần khoảng cách về chất lượng Giáo dục giữa các vùng miền, hạn chế việc dạy thêm và học thêm tràn lan… Đối với cấp tiểu học, cấp học nền tảng của hệ thống Giáo dục quốc dân thì việc thực hiện mục tiêu Giáo dục toàn diện vô cùng quan trọng. Muốn nâng cao chất lượng toàn diện thì trong các nhà trường TH phải tăng quỹ thời gian học tập trong trường cho HS, tạo điều kiện đổi mới nội dung và phương pháp dạy học. Theo ông Lê Tiến Thành ( nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục Tiểu học, Bộ Giáo dục&ĐT): “Một trong ba nguyên nhân cơ bản khiến chất lượng Giáo dục thấp là thời lượng học tập ít (450 giờ/năm trong khi cần tối thiểu 700 giờ/năm)”. Để tăng thời lượng học tập, giải pháp duy nhất là HS phải học ở trường cả ngày. Cả nước hiện có 49% HS tiểu học được học cả ngày (phụ huynh HS phải đóng góp để con em mình được hưởng dịch vụ này). Tuy nhiên, phần lớn trong số này lại là HS vùng thuận lợi, học khá. Còn HS vùng khó khăn, học yếu lại không được học cả ngày, khiến khoảng cách chất lượng giữa mặt bằng Giáo dục vùng khó khăn và vùng thuận lợi ngày càng sâu. Việc chỉ đạo dạy học 2 buổi/ngày đã được Bộ Giáo dục&ĐT cụ thể hóa trong từng năm học, tổ chức thực hiện trong cả nước.

Việc tổ chức dạy 2 buổi/ngày ở trường TH đã được triển khai từ những năm 1990. Hiện nay, ở một số địa phương đã thực hiện chương trình và kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày, tuy nhiên, theo đánh giá của Vụ Giáo dục Tiểu học trong báo cáo tổng kết hàng năm: “HS vùng thuận lợi học khá lại học thêm, còn HS vùng khó khăn học yếu lại không có đủ điều kiện, thời gian được học thêm nên nhiều nơi HS khó đạt chuẩn kiến thức”. Tất cả các vùng miền trên cả nước đều thực hiện theo chương trình Giáo dục hiện hành, ở các trường TH miền núi, vùng sâu, vùng xa, đang tiến hành dạy 22- 25 tiết/tuần. Tuy nhiên, từ thực tế Giáo dục Tiểu học nhiều năm qua, trẻ em miền núi cần phải được tăng thời lượng học tập để các em nắm kiến thức cơ bản chắc hơn. Như vậy, những trường miền núi cần phải được tăng tiết học, để HS đạt chuẩn kiến thức kĩ năng một cách vững chắc sau đó mới tiến đến dạy 32 tiết/tuần để đảm bảo theo Dự thảo chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể sẽ được thực hiện sau năm 2028.

Dạy học 2 buổi/ ngày ở trường TH đến nay đã trở thành chủ trương chung của ngành Giáo dục, là một yêu cầu trong tổ chức quản lý trường TH hiện nay. Tuy nhiên việc tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày phải gắn với điều kiện thực tế của từng địa phương. Do đó cần có những nghiên cứu cụ thể về việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày đối với cấp tiểu học ở với các vùng miền khác nhau đáp ứng yêu cầu đổi mới Giáo dục hiện nay. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

1.1.2 Những nghiên cứu về quản lý dạy học 2 buổi/ ngày

Ngành Giáo dục&ĐT đã tiến hành đổi mới nhằm đưa Giáo dục phát triển toàn diện tiếp cận với nền Giáo dục các nước phát triển, đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước, Giáo dục Tiểu học đang trên đà phát triển mạnh cùng với xu thế chung đó. Dạy học 2 buổi/ngày là xu thế chung, tất yếu của thời đại, đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của xã hội, góp phần nâng cao chất lượng Giáo dục nói chung và Giáo dục Tiểu học nói riêng.

GDTH đang ngày càng khẳng định tầm quan trọng và vị trí trong hệ thống Giáo dục quốc dân. Nghiên cứu về Giáo dục Tiểu học và phát triển Giáo dục Tiểu học đã được quan tâm, đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ, cấp cơ sở nghiên cứu về Giáo dục Tiểu học, trong đó có đề cập đến vần đề dạy học 2 buổi/ngày như: Năm 1998, có đề tài luận văn thạc sĩ của Lưu Thị Tường Vân đã nghiên cứu “Cơ sở lí luận và thực tiễn của loại hình học 2 buổi/ngày ở bậc tiểu học”. Đề tài đã nghiên cứu khá hệ thống các vấn đề lí luận của loại hình học lớp 2 buổi/ngày và một số vấn đề thực tiễn về học 2 buổi/ngày ở trường TH trên địa bàn thành phố Hà Nội. Tuy nhiên, luận văn chưa phân tích một cách tổng thể về thực trạng dạy học 2 buổi/ngày cũng như vấn đề phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày ở vùng này.

Từ năm 2016-2020, Viện khoa học Giáo dục Việt Nam với những cứ liệu phong phú và sự tham gia của nhiều nhà khoa học và cán bộ quản lý đã nghiên cứu “Xây dựng mô hình trường TH hai buổi/ ngày”. Đề tài đã nghiên cứu kinh nghiệm các nước, hồi cứu các tư liệu và tiến hành điều tra, khảo sát về thực trạng dạy học 2 buổi/ ngày cũng như kinh nghiệm của một số trường TH, chỉ ra lợi ích, sự cần thiết của việc dạy học hai buổi/ ngày ở trường TH Việt Nam đồng thời khẳng định sự cần thiết của việc xây dựng mô hình trường TH hai buổi/ ngày có hiệu quả. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt về điều kiện dạy học hai buổi/ ngày ở các nhà trường; những hạn chế, khó khăn và thuận lợi chủ yếu trong tổ chức dạy học hai buổi/ ngày ở tiểu học Việt Nam hiện nay. Đề tài cũng phân tích, rút ra bài học kinh nghiệm để tổ chức dạy học hai buổi/ ngày có hiệu quả [43].

Năm 2019, Vụ Giáo dục Tiểu học nghiên cứu đề tài: “Một số giải pháp tổ chức dạy học hai buổi trên ngày ở cấp tiểu học phù hợp đối tượng HS các vùng miền”. Đề tài đã nghiên cứu cơ sở lý luận, kinh nghiệm về dạy học 2 buổi/ngày ở Việt Nam và một số quốc gia trên thế giới một cách có hệ thống, làm sáng tỏ được vấn đề nghiên cứu. Đánh giá thực trạng tổ chức thực hiện dạy học 2 buổi/ngày được tiến hành tại các vùng, miền khác nhau cho thấy những khoảng cách về điều kiện học tập, cơ sở vật chất và nhận thức khác nhau giữa các vùng miền. Đề tài cũng đã đề xuất 05 giải pháp thực hiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày có chất lượng bền vững. Đồng thời khẳng định để thực hiện học 2 buổi trên ngày có hiệu quả, đặc biệt cho những vùng khó khăn cần có những giải pháp tổ chức dạy học 2 buổi/ngày thiết thực theo vùng miền nhằm từng bước mở rộng qui mô và nâng cao chất lượng Giáo dục Tiểu học. [44]. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Tuy nhiên các đề tài mới chỉ dừng lại ở việc phân tích các cơ sở lý luận là chủ yếu, các yếu tố thực tiễn về Giáo dục Tiểu học vùng khó chưa được đề cập nhiều, do vậy chưa đưa ra được các giải pháp phát triển Giáo dục Tiểu học vùng khó khăn và việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày tại đây.

Bên cạnh một số nhà khoa học, các thạc sỹ khi nghiên cứu về đề tài Giáo dục Tiểu học đã có nội dung nghiên cứu về vấn đề dạy học 2 buổi/ngày như:

Luận văn Thạc sỹ của Nguyễn Thị Ngọc với đề tài “Quản lí hoạt động dạy học 2 buổi/ngày ở các trường TH huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh”. Luận văn đã nghiên cứu một cách có hệ thống về lí luận quản lí, quản lí Giáo dục, quản lí trường TH dạy học 2 buổi/ngày đồng thời tác giả cũng đã đánh giá khái quát thực trạng chất lượng dạy học, đội ngũ cán bộ quản lý, GV, các điều kiện, phương tiện của trường TH dạy học 2 buổi/ngày từ đó đề xuất 6 biện pháp quản lí hoạt động dạy học 2 buổi/ngày [31].

Luận văn Thạc sỹ của Lê Thị Hồng Giang với đề tài “Quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường TH huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc” đã nêu được cơ sở lý luận và thực trạng quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường TH huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc từ đó đề ra các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày phù hợp với thực tế của địa phương [22].

Luận văn Thạc sỹ của Trần Thị Ngọc Phượng với đề tài “Quản lí hoạt động giáo dục ở buổi thứ hai tại các trường TH Quận Thanh Khê Thành phố Đà Nẵng” nghiên cứu khá toàn diện về các nội dung quản lí hoạt động ở buổi thứ 2, phân tích rõ các nguyên nhân dẫn đến việc tổ chức dạy học ở buổi thứ 2 chưa hiệu quả. [34].

Luận văn Thạc sỹ của Đặng Thị Kim Vân với đề tài: “Biện pháp phát triển đội ngũ GV tiểu học tỉnh Hưng Yên đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ngày” trong đó có chỉ rõ sự ảnh hưởng của đội ngũ GV đến chất lượng dạy học 2 buổi/ngày, do vậy cần phải tập trung các biện pháp bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học cho GV nhằm phát triển đội ngũ GV tiểu học đáp ứng với yêu cầu dạy học 2 buổi/ngày. [45]. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Luận văn Thạc sỹ của Trần Ngọc Minh với đề tài “Quản lý hoạt động dạy học hai buổi trên ngày trong các trường TH huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình” đã làm tường minh cơ sở lý luận về quản lý dạy học 2 buổi/ngày, nghiên cứu cũng đã phân tích kỹ các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí dạy học 2 buổi/ngày từ đó khẳng định muốn quản lí trường TH 2 buổi/ngày hiệu quả cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và XHH Giáo dục.[30]

Luận văn Thạc sỹ của Vũ Thị Thúy Hà với đề tài “Biện pháp quản lí dạy học buổi thứ hai của lớp 2 buổi/ngày ở các trường TH thành phố Uông Bí – tỉnh Quảng Ninh”.đề cập đến vấn đề quản lí tổ chức dạy học ở buổi thứ 2 của lớp 2 buổi/ngày để nâng cao chất lượng dạy học hiệu quả.[25]

Về cơ bản, những đề tài, những công trình khoa học trong và ngoài nước đã được nghiên cứu qua các thời kỳ lịch sử phần nào có đóng góp đáng kể vào sự phát triển của Giáo dục Tiểu học, đặc biệt là lĩnh vực phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày. Tuy nhiên các đề tài chủ yếu bàn về một khía cạnh của quản lí đó là quản lí hoạt động dạy học, các nghiên cứu đã nêu rõ vai trò quản lí của Hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học 2 buổi/ngày từ đó đề xuất biện pháp giúp Hiệu trưởng quản lí tốt hoạt động dạy học 2 buổi/ngày, nâng cao chất lượng giờ học buổi thứ 2. Các nghiên cứu nói trên đã đáp ứng được một phần nào đó trong hoạt động quản lí trường TH dạy học 2 buổi/ngày mà chưa nghiên cứu tổng kết một cách toàn diện và khái quát thực trạng Giáo dục Tiểu học vùng khó cũng như phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày tại những vùng này.

Như vậy, việc quản lý, phát triển trườn tiểu học dạy học 2 buổi/ngày cần được tiếp tục nghiên cứu trong thực tiễn quản lý Giáo dục hiện nay. Đặc biệt, trên địa bàn, tỉnh Hòa Bình nơi có vị trí địa lý, phân bố dân cư khá phức tạp, điều kiện phát triển kinh tế -xã hội còn nhiều khó khăn, trường TH dạy học 2 buổi/ngày còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng, thì việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày rất cần được quan tâm. Nhưng. với thời gian nghiên cứu chưa nhiều tác giả chưa có đủ điều kiện tiếp cận với các tài liệu liên quan, cho nên theo hiểu biết của tác giả đến nay chưa có đề tài, công trình khoa học nào tập trung nghiên cứu sâu về lĩnh vực phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày ở vùng khó khăn.

1.2 Một số khái niệm công cụ Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

1.2.1. Phát triển

Theo từ điển tiếng Việt (1999-2000) phát triển là lớn lên về mặt kích thước, độ rộng (số lượng) hay về mặt giá trị, tầm quan trọng (chất lượng). [40, tr.636]. Thuật ngữ phát triển theo nghĩa triết học là biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, đơn giản đến phức tạp. Lí luận của phép biện chứng duy vật khẳng định: mọi sự vật, hiện tượng không phải chỉ là sự tăng lên hay giảm đi về mặt số lượng mà cơ bản chúng luôn biến đổi, chuyển hóa từ sự vật, hiện tượng này đến sự vật, hiện tượng khác, cái mới kế tiếp cái cũ, giai đoạn sau kế thừa giai đoạn trước tạo thành quá trình phát triển mãi mãi. Phát triển là quá trình nội tại, là bước chuyển hóa từ thấp đến cao, trong cái thấp đã chứa đựng dưới dạng tiềm năng những khuynh hướng dẫn đến cái cao, còn cái cao là cái thấp đã phát triển. Phát triển là quá trình tạo ra sự hoàn thiện của cả tự nhiên và xã hội

Thuật ngữ “phát triển” xuất phát từ các cấp độ xem xét khác nhau có nhiều cách định nghĩa khác nhau. Ở cấp độ chung nhất, “phát triển” được hiểu là sự thay đổi hay biến đổi tiến bộ, là một phương thức của vận động hay là quá trình diễn ra có nguyên nhân, dưới những hình thức khác nhau như tăng trưởng, tiến hoá, phân hoá, chuyển đổi, mở rộng, cuối cùng tạo ra biến đổi về chất” [39, tr.43].

Theo tác giả Phạm Minh Hạc “Phát triển được hiểu là sự thay đổi hay biến đổi tiến bộ, là một phương thức của vận động, hay là quá trình diễn ra có nguyên nhân, dưới những hình thức khác nhau như tăng trưởng, tiến hóa, chuyển đổi, mở rộng, cuối cùng tạo ra biến đổi về chất” [27, tr.111]

Theo tác giả Đặng Bá Lãm, ” Phát triển là một quá trình vận động từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, theo đó cái cũ chuyển biến mất và cái mới ra đời…v.v. Phát triển là một quá trình nội tại: bước chuyển từ thấp lên cao xảy ra bởi vì trong cái thấp đã chứa đựng dưới dạng tiềm tàng những khuynh hướng dẫn đến cái cao. Còn cái cao là cái thấp đã phát triển”. [30, tr. 20]

Ví dụ: Phát triển kinh tế – xã hội, phát triển văn hoá, phát triển con người, phát triển Giáo dục, phát triển Giáo dục Tiểu học, phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày,….

Có thể thấy nói đến “phát triển” vừa bao hàm cả phát triển về số lượng và chất lượng, vừa bao hàm cả phát triển theo chiều rộng và phát triển theo chiều sâu; đồng thời, thể hiện tốc độ tăng về số lượng và bền vững về chất lượng đảm bảo hài hoà mối quan hệ giữa tốc độ và chất lượng của sự phát triển. Đặc biệt coi trọng chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của sự phát triển Trong khuôn khổ nghiên cứu của luận văn tác giả đề cập đến phát triển theo hướng phát triển cả về số lượng và chất lượng.

1.2.2. Trường tiểu học Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Luật Giáo dục quy đinh: Trường TH là một cơ sở Giáo dục của cấp tiểu học, là cấp học nền tảng của hệ thống Giáo dục quốc dân. Trường TH có các lớp từ lớp 1 đến lớp 5 và có tư cách pháp nhân và con dấu riêng [3, tr.7]

Theo điều lệ trường TH xác định: Trường TH là cơ sở Giáo dục phổ thông của hệ thống Giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng.

Như vậy có thể hiểu trường TH là cơ sở Giáo dục phổ thông của hệ thống Giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng. Trực tiếp đảm nhiệm việc Giáo dục từ lớp 1 đến lớp 5 cho trẻ em từ 6 đến 14 tuổi nhằm hình thành ở HS cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người theo mục tiêu Giáo dục Tiểu học.

Trong thực tế còn có trường phổ thông có nhiều cấp học: Trường phổ thông cơ sở là trường ghép giữa tiểu học và trung học cơ sở, có từ lớp 1 đến lớp 9; Trường trung học cấp I, II, III là trường ghép giữa tiểu học và trung học, có từ lớp 1 đến lớp 12. Việc thống kê các trường có nhiều cấp học có quy định riêng.

1.2.3. Dạy học 2 buổi/ngày

Dạy học cả ngày là phương án bổ sung thêm thời gian cho việc dạy học và Giáo dục trong trường TH để tổ chức các hoạt động giáo dục theo một chương trình, kế hoạch được điều chỉnh, mở rộng nhằm giúp tất cả HS đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng các môn học, hình thành và rèn luyện các phẩm chất, năng lực phù hợp với lứa tuổi. HS tham gia học cả ngày sẽ được học tập/ hoạt động cả buổi sáng, buổi trưa và buổi chiều tại trường vào một số ngày trong tuần hoặc tất cả các ngày học trong tuần (39, tr.11).

Tác giả Nguyễn Kim Dung và Lê Thị Ngọc Thương có nêu: “Dạy học 2 buổi/ngày là phương thức bổ sung thêm thời gian cho việc học tập/hoạt động của HS ở trường” [20, tr.55].

Ngoài ra tại một số văn bản hướng dẫn của các địa phương với những đặc thù khác nhau cũng nêu những khái niệm về dạy học 2 buổi/ngày khác nhau ví dụ như: Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Dạy học 2 buổi/ngày là phương thức bổ sung thêm thời gian cho việc dạy học và Giáo dục trong trường TH để sử dụng có hiệu quả thời gian tăng thêm ở trường, tổ chức các hoạt động giáo dục theo một chương trình, kế hoạch được điều chỉnh, mở rộng nhằm giúp tất cả HS đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng các môn học, hình thành và rèn luyện các phẩm chất, năng lực phù hợp với lứa tuổi. HS tham gia học 2 buổi/ngày sẽ được học tập/hoạt động cả buổi sáng, buổi trưa và buổi chiều tại trường vào một số ngày trong tuần hoặc tất cả các ngày trong tuần.

Dạy học 2 buổi/ngày: Là dạy học 10 buổi/tuần (mỗi ngày dạy hai buổi: sáng-chiều từ thứ hai đến thứ sáu hằng tuần), cũng có thể dạy học 9 buổi/tuần (một buổi dành cho sinh hoạt chuyên môn và các hoạt động khác), …

Dạy học tăng buổi: Là dạy học từ 6 đến 8 buổi/tuần, nội dung và kế hoạch dạy học dựa trên dạy học 2 buổi/ngày do Hiệu trưởng sắp xếp phù hợp với tình hình thực tế nhà trường và địa phương.

Như vậy trong luận văn này tác giả nghiên cứu dạy học 2 buổi/ ngày là HS được học tập và Giáo dục ở nhà trường cả buổi sáng và buổi chiều. Trong trường có thể có một bộ phận hoặc toàn bộ HS bán trú.

1.2.4. Trường tiểu học dạy học 2 buổi/ngày

Theo tài liệu hướng dẫn mô hình trường TH dạy học cả ngày và lộ trình chuyển đổi có nêu: “Trường TH dạy học 2 buổi/ngày là trường TH mà HS được học tập, hoạt động ở trường cả ngày, từ đầu buổi sáng tới cuối chiều: (ở nhiều nước thường khoảng từ 9 giờ sáng tới hơn 3 giờ chiều). HS có thể bán trú, ăn và ở lại trường vào buổi trưa, hoặc về nhà vào buổi trưa” [7, tr.3]

Ở Việt Nam, thuật ngữ trường TH hai buổi/ ngày đã được đề cập tới trong nhiều văn bản pháp quy, nhiều văn bản hướng dẫn của Bộ Giáo dục&ĐT. Ví dụ :Trong Chương trình tiểu học có nêu: Ở tiểu học, thời lượng mỗi năm học ít nhất là 35 tuần. Đối với các trường, lớp dạy học 5 buổi/ tuần, mỗi buổi học không quá 4 giờ (240 phút); các trường, lớp dạy học hai buổi/ ngày hoặc nhiều hơn 5 buổi/ tuần, mỗi ngày học không quá 7 giờ (420 phút).

Theo Công văn hướng dẫn của Vụ Giáo dục Tiểu học 10176/TH ngày 7/11/2000 thì: Kế hoạch dạy học của các trường có một số lớp hoặc một số HS học hai buổi/ ngày hoặc học từ 6 đến 9 buổi/ tuần.

1.2.5. Vùng khó khăn Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Theo qui định của Chính Phủ tại Quyết định số 30/2022/QĐ-TTg ngày 18/7/2022 về tiêu chí xác định thôn đặc biệt khó khăn, xã thuộc vùng dân tộc và miền núi giai đoạn 2022 – 2025 thì: Vùng khó khăn ở đây được hiểu là những nơi có điều kiện kinh tế – xã hội không thuận lợi, dân trí, kinh tế chưa được phát triển và do đó sự hưởng thụ các dịch vụ Giáo dục, y tế, văn hoá,… của nhân dân còn ở mức thấp; vùng được Nhà nước đưa vào danh sách để thực hiện các chương trình đặc biệt như: Chương trình 135 cho các xã đặc biệt khó khăn, chương trình phát triển kinh tế- xã hội các xã biên giới và các xã nghèo theo tiêu chí của Bộ Lao động – Thương binh và xã hội. Vùng khó khăn còn được hiểu là những vùng thuộc đối tượng được áp dụng các chính sách hỗ trợ của nhà nước về các mặt như: kinh tế, văn hóa, xã hội,…

Tiêu chí để xác định một vùng, một khu vực thuộc diện khó khăn là:

• Vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo.
• Mức thu nhập bình quân đầu người thấp.
• Có tập quán sản xuất còn mang nặng tính tự nhiên, chủ yếu phát rẫy làm nương, chăn nuôi theo tập quán cũ, lạc hậu, công cụ sản xuất thô sơ, thiếu thốn, thiếu đất hoặc chưa có đất sản xuất (tính theo mức bình quân diện tích đất canh tác cho mỗi hộ của địa phương).

Ở nước ta, việc phân định các địa phương miền núi và địa phương có dân tộc thiểu số sinh sống có điều kiện kinh tế – xã hội khú khăn làm 3 khu vực lần lượt là I, II, III. Trong đó khu vực III là khu vực đặc biệt khó khăn thuộc phạm vi của Chương trình 135. Trong khu vực I, II cũng có thể có những thôn, bản,… được công nhận là khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn. Tùy thuộc vào các khu vực mà Chính phủ có các chính sách ưu đãi, ưu tiên cho các cá nhân và hộ gia đình đang sinh sống.

1.2.6. Phát triển trường tiểu học dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn

Thực hiện học 2 buổi/ngày là cơ sở ban đầu, vững chắc để vươn tới đích là HS được học cả ngày ở trường, nhằm mục tiêu để HS có nhiều thời gian học tập, rèn luyện, trải nghiệm tạo môi trường để các em phát triển toàn diện theo nhu cầu và khả năng của mình. Việc tổ chức cho HS tiểu học học 2 buổi/ngày tại các vùng có điều kiện thuận lợi đã được thực hiện từ nhiều năm nay, nhưng đối với những vùng khó khăn thì công việc này đang gặp nhiều trở ngại và thách thức. Bộ Giáo dục&ĐT đã xác định tổ chức dạy học 2 buổi/ngày cho cấp tiểu học là chiến lược lâu dài.

Trong luận văn này, khái niệm phát triển được gắn với đối tượng là trường TH dạy học 2 buổi/ngày. Vì thế, trên cơ sở quan niệm của triết học về phát triển; phối hợp lý luận quản lý trường TH dạy học 2 buổi/ngày và khái niệm vùng khó khăn; có thể hiểu: Phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn là một quá trình quản lý nhằm làm cho HS tại các trường vùng khó khăn được học tập và Giáo dục ở trường cả buổi sáng và buổi chiều. Số lượng trường TH tổ chức được dạy học 2 buổi/ngày sẽ biến đổi theo hướng tiến bộ về số lượng và đặc biệt là chất lượng để đáp ứng được các nhiệm vụ trường TH theo yêu cầu đổi mới Giáo dục.

Như vậy, nói đến phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày nói chung và phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn nói riêng, phải phát triển đồng thời cả 2 yếu tố: Qui mô – số lượng và chất lượng Giáo dục.

1.3 Yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

1.3.1 Yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học

1.3.1.1 Đổi mới mục tiêu giáo dục tiểu học: Giáo dục Tiểu học phải hướng tới

Giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để HS tiếp tục học trung học cơ sở.

Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho HS.

Trang bị cho HS bước đầu có tư duy phê phán, óc sáng tạo, có kỹ năng sống, tích cực tham gia các hoạt động xã hội và có năng lực tự học.

Nâng cao chất lượng Giáo dục toàn diện, chú trọng Giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

1.3.1.2 Đổi mới chương trình và nội dung giáo dục tiểu học

Chương trình phải đổi mới theo định hướng phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất HS, trong đó:

Đảm bảo cho HS có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản nghe, nói, đọc, viết và tính toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu về hát, múa, âm nhạc, mĩ thuật.

Đảm bảo tính toàn diện về Giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Các nội dung Giáo dục phải theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi và trình độ nhận thức của HS; tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên; giảm số môn học bắt buộc; tăng môn học, chủ đề và hoạt động giáo dục tự chọn; tăng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Nội dung Giáo dục được lựa chọn là những tri thức cơ bản, đảm bảo vừa hội nhập quốc tế, vừa gắn với thực tiễn Việt Nam trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

1.3.1.3 Đổi mới phương pháp giáo dục

Để thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất HS tiểu học, phương pháp dạy học tiểu học phải được đổi mới theo hướng tích cực, phù hợp lứa tuổi HS, lấy người học làm trung tâm. Cụ thể là:

• PPDH phải phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc trưng môn học, hoạt động giáo dục, đặc điểm đối tượng HS và điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho HS phương pháp tự học, khả năng hợp tác…
• Lựa chọn các hương pháp dạy học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc.
• Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực làm việc độc lập, chủ động và khả năng tự học của HS.

1.3.1.4 Đổi mới hình thức tổ chức giáo dục

Đang dạng hóa các hình thức tổ chức Giáo dục bao gồm các hình thức tổ chức dạy học và hoạt động giáo dục trên lớp học, ngoài lớp học, trong và ngoài nhà trường. Các hình thức tổ chức Giáo dục phải đảm bảo cân đối, hài hoà giữa dạy học các môn học và các hoạt động giáo dục khác; giữa dạy học theo lớp, nhóm và cá nhân; bảo đảm chất lượng Giáo dục chung cho mọi đối tượng và tạo điều kiện phát triển năng lực cá nhân của HS,…Đối với HS biểu hiện có năng khiếu, có thể vận dụng hình thức dạy học và hoạt động giáo dục phù hợp nhằm phát triển các năng khiếu đó.

Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Phối hợp hài hoà các hình thức tổ chức dạy học trên cơ sở tận dụng được các lợi thế của môi trường tự nhiên và xã hội tại địa phương vào dạy học.

1.3.1.5 Đổi mới đánh giá kết quả giáo dục

Xây dựng được hệ thống đánh giá kết quả Giáo dục khoa học, hiệu quả, góp phần tạo ra một nền Giáo dục thực chất, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.

Thay đổi môt cách căn bản hê thống đánh giá từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực.

Căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng và yêu cầu về thái độ của từng môn học và hoạt động giáo dục ở từng lớp, ở toàn cập học để xây dựng công cụ đánh giá thích hợp;

Phối hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì; giữa đánh giá của GV và tự đánh giá của HS; giữa đánh giá của nhà trường và đánh giá của gia đình, cộng đồng.

1.3.2 Yêu cầu đối với việc tổ chức dạy học hai buổi/ ngày ở tiểu học

Dạy học hai buổi/ ngày là giải pháp nâng cao chất lượng dạy học, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí HS tiểu học. Ngoài các yêu cầu đổi mới như đã nêu ở trên dạy học 2 buổi/ngày cần phải đảm bảo các yêu cầu đó là:

Việc tổ chức dạy học hai buổi/ ngày ở trường TH nhằm thực hiện mục tiêu Giáo dục toàn diện, đảm bảo chất lượng Giáo dục Tiểu học, đáp ứng yêu cầu chăm sóc Giáo dục trẻ em của gia đình và xã hội, góp phần giải quyết vấn đề quá tải và dạy thêm, học thêm ở Giáo dục Tiểu học.

Việc dạy học hai buổi/ ngày chỉ tổ chức ở những nơi có nhu cầu và có sự tự nguyện của phụ huynh HS, được sự đồng ý của các cấp có thẩm quyền.

Đội ngũ GV đủ về số lượng (tỉ lệ 1,5 GV/ lớp) và đồng bộ về cơ cấu, loại hình GV. Trình độ đào tạo của GV tiểu học phải đạt từ chuẩn trở lên. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Đảm bảo đủ phòng học, phòng phục vụ học tập, có sân chơi, đảm bảo môi trường xanh, sạch, đẹp, hấp dẫn trẻ em học tập ở trường cả ngày. Nơi nào tổ chức bán trú cần đảm bảo những điều kiện cần thiết về vệ sinh và cơ sở vật chất.

Việc quản lí thu, chi cần được thực hiện theo quy định tài chính hiện hành.-Căn cứ vào điều kiện cụ thể của nhà trường, cần lựa chọn các hình thức tổ chức dạy học 2 buổi/ngày phù hợp.

1.4 Phân cấp quản lý trong thực hiện phát triển trường tiểu học dạy học 2 buổi/ ngày ở các tỉnh/ thành phố.

1.4.1 Một khâu quan trọng trong việc phát triển Giáo dục là thực hiện phân cấp trong quản lý, trong đó vai trò của cơ quan chuyên môn thực hiện chức năng quản lý nhà nước về giáo dục là rất quan trọng.

Đối với việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày phải đảm bảo thực hiện đúng sự phân cấp trong quản lý, mỗi cấp thực hiện đúng chức năng của mình để đảm bảo hiệu quả quản lý. Để việc phát triển trường TH 2 buổi/ngày trên địa bàn tỉnh, huyện, vùng có hiệu quả phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước, trình độ, tư duy và nhận thức của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý Giáo dục; trong đó phải nói đến công tác quản lí chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện của cơ quan quản lí đó là Sở Giáo dục&ĐT, phòng Giáo dục&ĐT đối với việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày.

Sở Giáo dục&ĐT với đặc điểm kết hợp quản lý hành chính và quản lí chuyên môn trong các hoạt động quản lý Giáo dục phân công các phòng chức năng, chuyên môn nghiệp vụ phụ trách từng ngành học, bậc học. Mỗi phòng chức năng, chuyên môn được qui định chức năng nhiệm vụ quyền hạn riêng.

Phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày là tạo ra một mô hình nhà trường mà ở đó HS được học trong điều kiện tốt nhất so với điều kiện thực tế của địa phương, trên cơ sở đó, các trường này thực hiện tốt các yêu cầu Giáo dục Tiểu học. Một trong những nhiệm vụ quản lý của Sở Giáo dục&ĐT có nhiệm vụ phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ ngày. Để thực hiện tốt nhiệm vụ nói trên Sở Giáo dục&ĐT phân công, qui định rõ chức năng, nhiệm vụ quyền hạn, giao phòng Giáo dục Tiểu học chủ động tham mưu định hướng phát triển hệ thống trường lớp cấp tiểu học trong đó có việc phát triển các trường TH dạy học 2 buổi/ngày. Theo đó phòng Giáo dục Tiểu học phân công 1 chuyên viên phụ trách, theo dõi chịu trách nhiệm trong việc đề xuất, báo cáo tham mưu các nội dung liên quan đến dạy học 2 buổi/ngày đối với cấp học.

Đối với phòng Giáo dục Tiểu học tham mưu Giám đốc Sở thực hiện chức năng quản lý nhà nước về Giáo dục Tiểu học trên địa bàn tỉnh trong đó có việc tổ chức thực hiện dạy học 2 buổi/ngày đối với cấp học:

Tham mưu Giám đốc Sở ban hành các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày trên địa bàn tỉnh và các biện pháp đảm bảo chất lượng Giáo dục Tiểu học trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Giáo dục&ĐT.

Tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra các phòng Giáo dục&ĐT, các trường TH thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản hướng dẫn của Bộ Giáo dục&ĐT về dạy học 2 buổi/ngày; Tổ chức quản lý các loại hình trường TH về thực hiện chương trình, kế hoạch, nội dung, phương pháp dạy học, về đánh giá xếp loại HS, kiểm tra đánh giá trường, lớp tiểu học dạy học 2 buổi/ngày. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Chỉ đạo xây dựng và nhân điển hình tiên tiến, đúc kết và phổ biến nhân rộng mô hình, kinh nghiệm về dạy học 2 buổi/ngày. Hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ quản lý, GV tiểu học; đáp ứng yêu cầu dạy học 2 buổi/ngày.

Phối hợp với phòng KH-TC và phòng TCCB xây dựng và chỉ đạo thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển trường TH 2 buổi/ngày, các chế độ chính sách, quy hoạch đội ngũ cán bộ quản lý và GV nhằm phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày;

Phối hợp với các đơn vị, cơ quan hữu quan tham gia theo dõi các hoạt động của các đề án, dự án, các chương trình có liên quan đến dạy học 2 buổi/ngày; Phối hợp với Thanh tra Sở thực hiện thanh tra chuyên ngành đối với các phòng Giáo dục&ĐT, các trường TH; Phối hợp với các cơ quan, đơn vị và các lực lượng xã hội có liên quan để thực hiện mục tiêu, kế hoạch phát triển qui mô trường, lớp dạy học 2 buổi/ngày.

Tổ chức sơ kết, tổng kết, báo cáo định kỳ đột xuất, báo cáo toàn diện hoặc chuyên đề về dạy học 2 buổi/ngày, đảm bảo thông tin hai chiều thường xuyên và kịp thời.

1.4.2. Đối với UBND cấp huyện

Xây dựng các chương trình, đề án phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày trên địa bàn và tổ chức thực hiện sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt; Tổ chức và kiểm tra việc thực hiện các quy định của Bộ Giáo dục&ĐT, Sở Giáo dục&ĐT về dạy học 2 buổi/ngày, quản lý các trường TH dạy học 2 buổi/ngày; Thực hiện chủ trương xã hội hoá Giáo dục trên địa bàn;

1.5. Nội dung quản lý phát triển trường tiểu học dạy học 2 buổi/ngày Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Nội dung phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày gồm phát triển số lượng và phát triển về chất lượng. Các nội dung này có mối quan hệ hữu cơ, tác động lẫn nhau. Trong khuôn khổ luận văn này triển khai nghiên cứu về phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày theo các nội dung trên. Với vai trò nhiệm vụ của phòng chuyên môn Tiểu học Sở Giáo dục&ĐT tham mưu lãnh đạo Sở chỉ đạo phòng Giáo dục&ĐT thực hiện một số nội dung, công việc cụ thể để phát triển các trường TH dạy học 2 buổi/ngày đảm bảo phát triển mạnh mẽ về số lượng, duy trì chất lượng bền vững.

1.5.1. Phát triển số lượng

Căn cứ yêu cầu thực tiễn về đổi mới Giáo dục phổ thông, đổi mới chương trình sách giáo khoa theo Nghị quyết số 88/2024/QH 13; Quyết định số 404/QĐ-TTg ngày 27/3/2025 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt Đề án đổi mới chương trình sách giáo khoa Giáo dục phổ thông; Theo dự thảo chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể, chương trình Giáo dục Tiểu học tiến tới sẽ thực hiện với thời lượng 32 tiết/tuần. Do vậy nếu chỉ thực hiện dạy học nửa ngày (5 buổi/tuần) thì các trường TH sẽ không đáp ứng yêu cầu về thời lượng học tập cho HS. Chính vì vậy việc tăng số lượng trường lớp dạy học 2 buổi/ngày là một xu thế tất yếu đáp ứng các yêu cầu đổi mới Giáo dục.

Để thực hiện nôi dung này, Sở Giáo dục&ĐT cần chỉ đạo các phòng Giáo dục&ĐT và các trường TH làm tốt các việc cụ thể sau:

1.5.1.1 Xây dựng, qui hoạch phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày.

Trước hết cần phân biệt theo nghĩa tương đối về các cụm thuật ngữ “quy hoạch trường TH dạy học 2 buổi/ngày” và “quy hoạch phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày”.

Quy hoạch trường TH dạy học 2 buổi/ngày là việc làm nhằm giới thiệu được danh sách các trường TH có đủ các điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày để các cấp có thẩm quyền quyết định cho các trường thực hiện chuyển đổi từ dạy học nửa ngày sang dạy học 2 buổi/ngày theo từng năm hoặc từng giai đoạn.

Quy hoạch phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày là việc tiến hành xác định được nhu cầu và yêu cầu đối với trường TH dạy học 2 buổi/ngày về cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý, GV; đề ra mục tiêu, xác định các biện pháp và các điều kiện để đầu tự, hỗ trợ các trường đáp ứng được các yêu cầu phát triển giáo, đổi mới Giáo dục Tiểu học.

Quy hoạch trường TH dạy học 2 buổi/ngày và quy hoạch phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày cùng có ý nghĩa giúp cho các cấp quản lý Giáo dục không bị động, lúng túng trong việc quyết định sự tham gia của các trường vào việc thực hiện dạy học 2 buổi/ngày. Có được các biện pháp quản lý để có được số lượng tổ chức dạy học 2 buổi/ngày chất lượng và hiệu quả đáp ứng yêu cầu cả trước mắt và lâu dài. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Thiết lập quy hoạch quy hoạch phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày được triển khai qua việc thực hiện các chức năng cơ bản của quản lý (kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra) với các hoạt động quản lý cụ thể:

• Rà soát hệ thống trường TH trên địa bàn, thu thập số liệu, phân tích bối cảnh của địa phương và các nhà trường.
• Chỉ ra cơ hội và thách thức từ bên ngoài đối với hoạt động phát triển quy hoạch trường TH dạy học 2 buổi/ngày giai đoạn hiện nay.
• Nhận biết được thuận lợi, khó khăn về cơ sở vật chất; tỷ lệ, cơ cấu, chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, GV; điều kiện kinh tế xã hội địa phương, gia đình HS, các chế độ chính sách đối với các trường vùng khó khăn .
• Thực hiện dự báo đúng về quy mô phát triển trường dạy học 2 buổi/ngày để nhận biết được nhu cầu số lượng theo từng năm hoặc từng giai đoạn.
• Đề ra được mục tiêu phát triển trường dạy học 2 buổi/ngày về số lượng.
• Xác định lộ trình thực hiện từng hoạt động phát triển trường dạy học 2 buổi/ngày để đạt được các mục tiêu của quy hoạch.
• Dự kiến được các nguồn lực (nhân lực, tài lực và vật lực) cho hoạt động phát triển trường dạy học 2 buổi/ngày.
• Xác định các giải pháp hoặc biện pháp thực hiện các hoạt động phát triển trường dạy học 2 buổi/ngày.
• Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quy hoạch phát triển trường dạy học 2 buổi/ngày theo lộ trình quy hoạch.
• Có các quyết định quản lý kịp thời để điều chỉnh quy hoạch phát triển trường dạy học 2 buổi/ngày cho phù hợp với các kết quả dự báo.

1.5.1.2 Chỉ đạo Phòng Giáo dục&ĐT hướng dẫn các trường lập đề án phát triển trường thực hiện dạy học 2 buổi/ngày.

Theo phân cấp quản lí các trường TH trực thuộc phòng Giáo dục&ĐT, UBND các huyện, thành phố. Do vậy để xây dựng được kế hoạch phát triển trường TH dạy học buổi/ngày, trên cơ sở các văn bản hướng dẫn chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở Giáo dục&ĐT, phòng Giáo dục&ĐT yêu cầu các trường có đủ điều kiện phải thực hiện dạy 2 buổi/ngày tự đánh giá năng lực, rà soát các tiêu chí đáp ứng việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, lập đề án phát triển nhà trường. Chủ động đăng kí triển khai dạy học 2 buổi/ngày.

1.5.1.3 Chỉ đạo Phòng Giáo dục&ĐT tổ chức thẩm định và phê duyệt đề án, tổng hợp báo cáo và đăng kí với Sở Giáo dục&ĐT.

Phòng Giáo dục&ĐT tổ chức phê duyệt đề án, đồng thời duyệt kế hoạch Giáo dục, phân phối chương trình, nội dung dạy học, các hoạt động giáo dục dạy học 2 buổi/ngày của các trường và chỉ đạo thực hiện;

Tổng hợp báo cáo định kỳ về cơ quan quản lý cấp trên theo quy định. Tham mưu UBND cấp huyên bố trí đủ định mức GV theo Thông tư liên tịch số 35/2016/TTLT-BGDĐT-BNV ngày 23/8/2016 về hướng dẫn định mức biên chế viên chức ở các cơ sở Giáo dục phổ thông công lập. Tăng cường công tác quản lý về dạy thêm học thêm, về 2 buổi/ngày và bán trú tại các cơ sở Giáo dục. Tổng hợp, đăng kí với Sở Giáo dục&ĐT về việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày theo từng năm học.

1.5.1.4 Sở Giáo dục&ĐT tổng hợp qui mô trường lớp dạy học 2 buổi/ngày báo cáo UBND tỉnh, chỉ đạo thực hiện.

Phối hợp với các Sở ban ngành liên quan (Nội vụ – Tài chính) chỉ đạo UBND các huyện, thành phố tổ chức thực hiện theo đề án đã được phê duyệt. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Sở Giáo dục&ĐT cần đưa số lượng các trường triển khai dạy học 2 buổi/ngày vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học hàng năm.

Sử dụng số liệu trong quy hoạch chiến lược phát triển Giáo dục Tiểu học hoặc Giáo dục&ĐT của tỉnh đồng thời là các con số để xác định chỉ tiêu phát triển qui mô trường lớp hàng năm của toàn ngành.

Tham mưu UBND tỉnh có chính sách khuyến khích các trường dạy học hai buổi/ ngày, xây dựng cơ chế hoạt động, quản lí đối với trường TH dạy học 2 buổi/ngày, từng bước đảm bảo các điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các trường đăng kí dạy học cả ngày, đảm bảo chế độ cho người dạy, người học.

1.5.2. Phát triển chất lượng

Chất lượng Giáo dục là cái tạo lên phẩm chất giá trị của một con người, một sự vật. Chất lượng ở đây chính là chất lượng Giáo dục HS theo chuẩn kiến thức kĩ năng, sự phát triển về phẩm chất và năng lực. Tuy nhiên, để có chất lượng HS thì kéo theo nó là một chuỗi các hoạt động quản lí Giáo dục có hiệu quả. Chất lượng sẽ được đảm bảo nhờ quá trình cải tiến liên tục và làm chất lượng sẽ không có kết quả nếu không có sự tham gia toàn diện của tất cả mọi người, ở tất cả mọi công đoạn xuyên suốt quá trình.

Như vậy phát triển chất lượng ở đây không chỉ đề cập đến chất lượng Giáo dục HS mà còn đề cập đến hiệu quả của các hoạt động quản lí trong trường TH dạy học 2 buổi/ngày nhằm duy trì và phát triển chất lượng một cách bền vững.

Sở Giáo dục &ĐT cần căn cứ chỉ thị nhiệm vụ năm học, công văn hướng dẫn… để chỉ đạo, hướng dẫn phòng Giáo dục&ĐT và các trường TH thực hiện thông qua các việc: Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

1.5.2.1 Chỉ đạo, hướng dẫn việc xây dựng kế hoạch dạy học 2 buổi/ ngày

Để chuyển trường TH từ dạy học 1 buổi/ngày sang dạy học 2 buổi/ngày, yêu cầu các trường cần căn cứ vào các văn bản chỉ đạo của Bộ, Ngành Giáo dục như: Chiến lược phát triển Giáo dục, Luật Giáo dục, các quyết định, quy định, thông tư, chỉ thị liên quan đến Giáo dục nói chung, Giáo dục Tiểu học và dạy hoc 2 buổi/ngày ở tiểu học, đồng thời phải căn cứ vào tình hình kinh tế- xã hội của địa phương nơi trường đóng, thực trạng nhà trường để lập kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày.

Hướng dẫn các trường TH khi lập kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày cần thực hiện theo quy trình gồm các bước sau:

• Tổ chức cuộc họp trong cộng đồng để giới thiệu về dạy học 2 buổi/ngày
• Thành lập nhóm lập kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày
• Thu thập và xử lý thông tin, số liệu cần thiết về nhà trường
• Xác định mục tiêu, chọn phương án và đề xuất sư phạm cho việc chuyển sang dạy học 2 buổi/ngày
• Xác định các nhu cầu về nguồn lực và tập huấn
• Xác định các hoạt động ưu tiên và kế hoạch thời gian thực hiện và giám sát
• Lập dự toán chi phí cho các hoạt động
• Lãnh đạo nhà trường hoàn thành đề xuất kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày;
• Thống nhất kế hoạch và tổ chức thực hiện;
• Kết hợp kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày vào kế hoạch phát triển nhà trường

1.5.2.2 Chỉ đạo, hướng dẫn sử dụng, đào tào bồi dưỡng, tập huấn đội ngũ cán bộ quản lý,

Bên cạnh yêu cầu về cơ sở vật chất, đội ngũ GV cung là một trong những yêu cầu quan trọng đối với việc tổ chức dạy học hai buổi/ ngày. Muốn tổ chức dạy học hai buổi/ ngày cần đảm bảo ba yếu tố: số lượng, chất lượng và loại hình đào tạo GV.

Công tác bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho đội ngũ GV, cán bộ quản lý có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học nhất là khi nhà trường chuyển sang dạy học 2 buổi/ ngày. Theo đó, sở Giáo dục&ĐT cần yêu cầu các phòng Giáo dục&ĐT hướng dẫn các trường: Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

• Tập hợp nhu cầu bồi dưỡng từ phía cán bộ quản lý, GV, phân loại các nhu cầu bồi dưỡng cụ thể, đề xuất nội dung bồi dưỡng, chỉ rõ nội dung nào tự bồi dưỡng ,nội dung nào phòng bồi dưỡng, nội dung nào Sở bồi dưỡng.
• Đổi mới hình thức bồi dưỡng, tăng thời lượng thực hành và trải nghiệm, giảm thời gian cung cấp lí thuyết
• Đánh giá kết quả bồi dưỡng gắn với nhiệm vụ chuyên môn của từng cá nhân. Đào tạo, bồi dưỡng GV tiểu học là nhiệm vụ của các nhà quản lý Giáo dục các cấp. Công tác đào tạo, bồi dưỡng GV phải được thực hiện hàng năm hoặc theo chu kỳ theo chương trình quy định và theo tình hình nhu cầu thực tế về trình độ và năng lực của đội ngũ. Việc làm này được tiến hành theo sự chỉ đạo thống nhất của các cơ quan quản lý Giáo dục từ cấp Bộ đến các nhà trường.

Để thực hiện tốt sử dụng đội ngũ cần có sự phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cá nhân, các bộ phận. Phân công nhằm phát huy năng lực sở trường cho mỗi cá nhân, tạo động lực để mỗi cá nhân phát triển. Muốn vậy cần phải đảm bảo công bằng về định mức lao động được quy định tại Thông tư số 28/2019/TT-BGDĐT ngày 21/10/2019 của Bộ Giáo dục&ĐT về việc Ban hành Quy định về chế độ làm việc đối với GV phổ thông.

1.5.2.3 Chỉ đạo, hướng dẫn xây dựng và khai thác, sử dụng cơ sở vật chất thiết bị.

Có thể nói cơ sở vật chất, thiết bị dạy học là một trong những vấn đề quan trọng nhất để tổ chức dạy học hai buổi/ ngày. Chuyển từ lớp học hai ca của dạy học nửa/ ngày sang học cả ngày, số phòng học phải tăng lên gấp đôi, đó là thách thức không nhỏ. Do đó, Sở Giáo dục&ĐT chỉ đạo phòng Giáo dục&ĐT xây dựng kế hoạch bổ sung cơ sở vật chất cho các trường TH triển khai dạy học 2 buổi. ngày đảm bảo yêu cầu tối thiểu nhưng tránh lãng phí:

• Hướng dẫn các trường bố trí sắp xếp phòng học, phòng chức năng, bếp ăn, chỗ nghỉ cho HS khoa học, hợp lí. Đặc biệt chú trọng việc xây dựng sử dụng các công trình vệ sinh (vì HS học ở trường cả sáng và chiều, có thể có một số HS hoặc cả trường bán trú).
• Hướng dẫn cán bộ quản lý, GV khai thác, sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học, các phòng chức năng (thư viện, phòng tin học,ngoại ngữ, Giáo dục nghệ thuật,…) trong việc tổ chức các hoạt động dạy học và Giáo dục.

Chủ động tham mưu với UBND các cấp tu sửa, bổ sung cơ sở vật chất thiếu, hỏng đảm bảo các điều kiện tối thiểu cho nhà trường trước khi chuyển sang dạy học 2 buổi/ngày.. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

1.5.2.4 Chỉ đạo hướng dẫn Hiệu trưởng tổ chức và quản lý hoạt đông dạy và học 2 buổi/ngày.

Hướng dẫn Hiệu trưởng tổ chức và quản lý việc thực hiện dạy học theo chuẩn kiến thức và kỹ năng.

Hướng dẫn Hiệu trưởng tổ chức và quản lý thực hiện chương trình phù hợp với thực tiễn của nhà trường, địa phương: Lãnh đạo nhà trường có trách nhiệm thực hiện phân cấp trong xây dựng và triển khai thực hiện chương trình, trong đó có việc làm thích nghi chương trình chung với điều kiện thực tiễn của địa phương; lựa chọn, xây dựng nội dung cho thời gian tăng thêm- phần dành cho địa phương xác định và xác định cách thức thực hiện phù hợp với thực tiễn.

Hướng dẫn Hiệu trưởng tổ chức và quản lý hoạt động dạy của GV, hoạt động học của HS.

Tổ chức và quản lí các hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐGDNGLL): Trải nghiệm sáng tạo là hoạt động được coi trọng trong từng môn học; đồng thời trong kế hoạch Giáo dục cũng bố trí các hoạt động trải nghiệm sáng tạo riêng, mỗi hoạt động này mang tính tổng hợp của nhiều lĩnh vực Giáo dục, kiến thức, kỹ năng khác nhau” [10, 5].

1.5.2.5 Chỉ đạo, hướng dẫn các trường TH tổ chức, quản lí bán trú (nếu có)

Tổ chức bán trú là điều kiện để tổ chức học cả ngày có chất lượng, hiệu quả. Tuy nhiên đây là nhiệm vụ khó khăn vì nhà nước chưa đủ nguồn lực để lo bữa ăn trưa cho HS, trong khi đa số phụ huynh HS khả năng kinh tế có hạn, nhà nước chưa có cơ chế chính sách thu chi rõ ràng. Hiện tại Bộ Giáo dục&ĐT khuyến khích tổ chức bán trú cho HS. Vấn đề tổ chức bán trú sao cho phù hợp với điều kiện của nhà trường hiện nay, vấn đề vệ sinh môi trường và việc xây dựng trường học xanh, sạch đẹp cũng là một trong những điều kiện cần thiết để chuyển sang học hai buổi/ ngày. Theo đó, Sở Giáo dục&ĐT chỉ đạo hướng dẫn các trường thực hiện công tác bán trú, giao phòng Giáo dục&ĐT các huyện triển khai thực hiện và kiểm tra, giám sát hỗ trợ các đơn vị:

• Hướng dẫn các trường cần xây dựng kế hoạch hoạt động bán trú theo năm học và theo từng tháng đảm bảo sát với điều kiện tình hình thực tế của nhà trường.
• Chỉ đạo công tác bán trú:Yêu cầu nhà trường cùng với chính quyền địa phương, hội cha mẹ học sinh tiếp tục bổ sung cơ sở vật chất tốt hơn để phục vụ bán trú; Quan tâm chỉ đạo nâng cao chất lượng HS bán trú bằng cách đổi mới các hoạt động quản lí bán trú.
• Chỉ đạo, kiểm tra, giám sát công tác bán trú: Yêu cầu BGH trường thường xuyên theo dõi, kiểm tra, giám sát việc chế biến thức ăn, đặc biệt là kiểm soát khâu an toàn vệ sinh thực phẩm. Ngoài việc, kiểm tra, giám sát tổ chức ăn trưa cho HS, BGH còn phải giám sát hoạt động ngủ, nghỉ và các hoạt động giáo dục, vui chơi trong thời gian trưa để đảm bảo mục tiêu Giáo dục và an toàn cho HS. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

1.5.2.6 Hướng dẫn công tác xã hội hóa giáo dục và huy động cộng đồng tham gia các hoạt động của trường.

Để việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày thành công và đạt hiệu quả cao, thì cần phải có sự tham gia tích cực, hiệu quả của cộng đồng, các cấp chính quyền địa phương và nhân dân trên địa bàn. Song để huy động XHH Giáo dục trong các trường đạt hiệu quả cần phải tập trung thực hiện nhiều biện pháp đồng bộ phối hợp và linh hoạt. Sở Giáo dục&ĐT chỉ đạo, hướng dẫn các trường thực hiện một số việc:

Trang bị kiến thức và hiểu biết về việc huy động cộng đồng cho cán bộ quản lý.

• Nhân thức rõ mục đích, ý nghĩa của huy động cộng đồng
• Xác định rõ nội dung huy động cộng đồng
• Xác định rõ đối tượng huy động

Hình thức và biện pháp huy động cộng đồng.

• Đầu tư cơ bản bằng vật chất:
• Đóng góp bằng sức lao động dịch vụ và chuyên môn:

Tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cộng đồng. Tâp trung thực hiện tuyên truyền hướng tới 2 đối tượng: Trong nội bộ ngành Giáo dục để quyết tâm thực hiện dạy học 2 buổi/ngày và tuyên truyền trong cha mẹ HS; cộng đồng để hưởng ứng, hỗ trợ.

• Huy động cộng đồng tham gia công tác xây dựng kế hoạch chuyển đổi mô hình dạy học cả ngày của nhà trường.
• Khích lệ cộng đồng hăng hái đóng góp, giám sát các hoạt động giáo dục: Xây dựng bầu không khí dân chủ, năng động và hiệu quả trong việc phối hợp, tổ chức các hoạt động của Giáo dục; Mời địa phương, cha mẹ HS…tham gia hầu hết các hoạt động của nhà trường.
• Thực hiện huy động đúng chính sách, chế độ, kịp thời và sử dụng các nguồn huy động đúng mục đích đạt hiệu quả cao.

1.5.2.7 Tham mưu với UBND các cấp xây dựng chính sách hỗ trợ các trường về các điều kiện để thực hiện day học 2 buổi/ ngày.

Căn cứ trên các hoạt động đã hướng dẫn chỉ đạo các phòng Giáo dục&ĐT thực hiện, kết quả kiểm tra đánh giá phòng Giáo dục&ĐT, Sở Giáo dục&ĐT chủ động tham mưu với UBND tỉnh, các sở ban ngành liên quan (Tài chính, Nội vụ, Y tế, Kế hoach đầu tư…) hướng dẫn chế độ, chính sách cho cán bộ quản lý, GV, HS các trường dạy học 2 buổi/ngày (chế độ thu chi học phí dạy tăng buổi, chế độ chính sách hỗ trợ HS chi phí học tập, hỗ trợ gạo HS vùng khó khăn nhà xa trường, vệ sinh an toàn thực phẩm…); xây dựng qui định, cơ chế phối hợp giữa nhà trường, chính quyền địa phương, cộng đồng huy động nguồn lực hỗ trợ tổ chức dạy học 2 buổi/ngày; Bổ sung, tu sửa cơ sở vật; Tuyên dương, khen thưởng các cá nhân, tập thể có nhiều đóng góp, cách làm sáng tạo trong quá trình chuyển đổi dạy học 2 buổi/ngày.

1.5.2.8 Tổ chức kiểm tra, giám sát, tư vẫn hỗ trợ việc thực hiện kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày của Phòng Giáo dục&ĐT và các trường Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Trên cơ sở các hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày, tổ chức thực hiện, cũng như chỉ đạo nâng cao chất lượng giảng dạy của GV học tập của HS, Sở Giáo dục&ĐT yêu cầu:

Các trường tự kiểm tra: Hướng dẫn Ban giám hiệu trường TH phối hợp với các lực lượng Giáo dục, đoàn thể, tổ chức trong nhà trường thực hiện việc giám sát, kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học 2 buổi/ngày một cách thường xuyên, liên tục nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục ở các trường TH.

Phòng Giáo dục&ĐT kiểm tra, giám sát đánh giá hoạt động dạy học 2 buổi/ngày tập trung vào các vấn đề chủ yếu sau:

• Giám sát việc thực hiện phân phối chương trình nhà trường đã xác định theo các qui định cho từng buổi. Trong đó đặc biệt cần theo dõi, đôn đốc các GV thực hiện kế hoạch dạy học các tiết tăng thêm đúng với kế hoạch dạy học đã xác định.
• Giám sát và kiểm tra chặt chẽ việc tổ chức cho HS ăn, nghỉ và sinh hoạt theo hình thức bán trú để tuyệt đối đảm bảo an toàn mọi mặt cũng như chăm sóc sức khỏe cho buổi học thứ hai.
• Quan sát, theo dõi các hoạt động của GV và HS tham gia học 2 buổi/ngày trong trường qua các giờ học, buổi học và thông qua các hoạt động tập thể.
• Kiểm tra, đánh giá kết quả giảng dạy của GV định kì qua việc dự giờ, khảo sát chất lượng HS các môn học.

Sở Giáo dục&ĐT kiểm tra, đánh giá công tác chỉ đạo tổ chức thực hiện Kế hoạch, đề án tổ chức dạy học 2 buổi/ngày của các phòng Giáo dục&ĐT thông qua các đợt thanh tra hoặc kiểm tra chuyên môn của cấp học.

1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển trường tiểu học dạy học 2 buổi/ngày Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

1.6.1. Các yếu tố thuộc về nhà trường

• Điều kiện cơ sở vật chất

Đối với bất kì một cơ sở Giáo dục nào, muốn tổ chức dạy học 2 buổi/ngày thành công, các nhà trường cần căn cứ vào các điều kiện cơ sở vật chất để xây dựng kế hoạch và lựa chọn hình thức dạy học 2 buổi/ngày phù hợp. Với các trường miền núi, có đông đồng bào dân tộc lại phải càng chú ý đến các điều kiện này để tổ chức có hiệu quả. Do đó, cơ sở vật chất phải đảm bảo khuôn viên đủ rộng, có tường rào, khu vệ sinh. Đủ phòng học 1 phòng học/lớp, phòng chức năng, sân chơi, sân tập, khu phục vụ học tập, vui chơi, chỗ ăn, nghỉ và các hoạt động văn hoá, thể thao mới có điều kiển tổ chức tốt dạy học 2 buổi/ ngày.

• Tỷ lệ, cơ cấu, chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý,

Bên cạch các yếu tố về cơ sở vật chất thì đội ngũ là một yếu tố quan trọng, quyết định chất lượng, hiệu quả của trường dạy học 2 buổi/ngày. Do đó, nếu đội ngũ đảm bảo tỉ lệ 1,5 GV/lớp, có đủ loại hình GV các môn chuyên biệt, đảm bảo việc phân công chuyên môn, định mức lao động, vị trí việc làm, đáp ứng cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục toàn diện, bồi dưỡng phát triển HS có năng khiếu theo từng lĩnh vực.

Ngược lại nếu tỉ lệ GV không đủ với những trường vùng thuận lợi có thu được tiền học thêm để chi trả cho GV hợp đồng thì mới dạy đủ 2 buổi/ngày, đối với vùng khó khăn không thể thực hiện thu học phí dạy 2 buổi/ngày các trường phải tự cân đối thu chi, dẫn đến khó khăn trong kinh phí hoạt động.

Chất lượng đội ngũ cũng là một yếu tổ ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng nhà trường. Ngoài trách nhiệm quản lí dạy và học như đối với trường dạy 5 buổi/tuần (dạy học nửa ngày), cán bộ quản lý còn có thêm những trọng trách khác: tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp; tổ chức hoạt động bán trú cho HS; sắp xếp hợp lí thời gian biểu, thời khóa biểu khác nhau cho từng lớp phù hợp với điều kiện của trường. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Do vậy, cán bộ quản lý, có đủ trình độ và năng lực tổ chức, quản lí, tinh thần trách nhiệm thì sẽ đổi mới về quản lí, về phương pháp dạy học và tổ chức các hoạt động giáo dục phong phú, đa dạng của trường TH dạy học 2 buổi/ngày, nâng cao được hiệu quả, hiệu lực quả quản lí trong bối cảnh mới hiện nay..

Đối với GV nếu đội ngũ đảm bảo trình chuyên môn nghiệp vụ phát triển năng lực tổng hợp, các kĩ năng dạy học các môn cụ thể, có khả năng lồng ghép, tích hợp các nội dung Giáo dục. Đủ khả năng tổ chức, thu hút HS tham gia các hoạt động giáo dục, đổi mới về phương pháp dạy học, quản lí HS và tổ chức hoạt động giáo dục thì việc chuyển từ việc dạy học các môn học sang dạy và tổ chức các hoạt động giáo dục sẽ tăng hiệu quả các giờ học và hoạt động giáo dục tại trường, đặc biệt là thời gian tăng thêm đối với trường TH dạy học 2 buổi/ngày.

Ngược lại, nếu đội ngũ cán bộ quản lý, GV không đảm bảo tỷ lệ, cơ cấu và chất lượng sẽ là một trở ngại lớn khi nhà trường chuyển đổi sang dạy học 2 buổi/ngày. Do vậy, cần có chương trình, kế hoạch bồi dưỡng GV, cán bộ quản lý về tổ chức dạy học hai buổi/ ngày, đặc biệt là bồi dưỡng năng lực chủ động trong việc phân phối, sử dụng thời gian dạy học phù hợp với điều kiện cụ thể của trường, của lớp.

1.6.2. Các yếu tố ngoài nhà trường

1.6.2.1 Điều kiện kinh tế- xã hội của địa phương

Một là, nếu có điều kiện tự nhiện thuận lợi, thì tạo điều kiện tốt cho phát triển KT-XH, từ đó thúc đẩy phát triển Giáo dục và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển hệ thống trường lớp dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn và ngược lại. Trong giai đoạn hiện nay, xu hướng hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa đã và đang diễn ra hết sức sôi động tạo ra những cơ hội và thách thức lớn lao đối với nhu cầu nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp phát triển KT-XH. Từ đó dẫn đến yêu cầu đổi mới Giáo dục nói chung và đổi mới Giáo dục Tiểu học nói riêng. Các yêu cầu đổi mới Giáo dục Tiểu học dẫn đến các yêu cầu về chất lượng HS. Trong đó có các yêu cầu đổi mới hoạt động phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày. Chính vì vậy, điều kiện tự nhiên và KT-XH của mỗi vùng miền có tác động đến chất lượng và hiệu quả phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày.

Hai là, hệ thống chính trị, pháp luật và các chính sách xã hội cũng là một trong những yếu tố liên quan đến phát triển trường trường TH dạy học 2 buổi/ngày, Với những vùng miền khác nhau điều kiện kinh tế xã hội khác nhau dẫn đến những khoảng cách đáng kể về điều kiện học tập và trình độ nhận thức của HS những vùng, miền khác nhau. Điều đó đặt ra vấn đề nhu cầu về sự phát triển Giáo dục, sự phù hợp của chương trình, tài liệu, của phương thức quản lí, chỉ đạo dạy học đối với đặc điểm vùng miền. Sự phát triển kinh tế xã hội địa phương sẽ tạo ra nhiều cơ hội, đồng thời cũng đặt ra thách thức không nhỏ đối với sự nghiệp phát triển Giáo dục&ĐT. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Ba là, những quan niệm, đạo đức, thẩm mỹ, lối sống, nghề nghiệp, phong tục tập quán, truyền thống, những quan tâm và ưu tiên của xã hội, trình độ học vấn có ảnh hưởng lớn tới việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày nói chung, trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn nói riêng.

1.6.2.2 Điều kiện gia đình HS (mức sống, trình độ hiểu biết của cha mẹ hoặc người đỡ đầu).

Bên cạnh các yếu tố về sự phát triển kinh tế xã hội địa phương thì điều kiện về gia đình cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển Giáo dục nói chung. Đó là: cha mẹ HS có hiểu biết nhận thức được nhiệm vụ của nhà trường; cha mẹ HS nhận thức đúng đắn về việc tổ chức dạy học hai buổi/ ngày từ đó phối hợp với nhà trường tạo điều kiện thuận lợi cho con em học tập.

Ngoài ra với việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày như hiện nay thì muốn tổ chức dạy học 2 buổi/ngày cần phải trên tinh thần tự nguyện của cha mẹ HS. Do đó điều kiện sống và sự hiểu biết của cha mẹ HS là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày.

1.6.2.3 Phân bố dân cư, dân trong độ tuổi học tiểu học

Dân số và dân số trong độ tuổi đến trường là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến các yếu tố khác trong việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày. Những thông tin về dân số cung cấp những dữ liệu quan trọng cho việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày theo từng vùng và lãnh thổ có tác động không nhỏ đến việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày như: tình hình phát triển quy mô trường lớp qua từng năm; Tình hình trẻ em trong độ tuổi đến trường lớp và được huy động đến trường lớp qua từng năm học; Tình hình phát triển quy mô trường lớp ở những vùng đặc biệt về vị trí địa lý, kinh tế xã hội; Xu hướng và nguyên nhân chính về sự biến động của quy mô phát triển trường lớp, trẻ em tiểu học.

Dân số trong độ tuổi tiểu học trong những năm gần đây đang có xu hướng giảm dần do việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình và phổ cập Giáo dục Tiểu học. Vì vậy, số lượng HS giảm, tỷ lệ HS/lớp mỏng, đặc biệt ở các vùng khó khăn có nhiều điểm trường lẻ. Như vậy, nếu không nắm vững các yếu tố về sự phân bố dân cư, xu thế tăng giảm hoặc biến động về dân số trong độ tuổi đến trường thì các nhà trường rất khó trong việc dự báo qui mô số lớp, số HS trên địa bàn dẫn đến tình trạng bị động trong khâu lập đề án, kế hoạch chuyển đổi trường sang dạy học 2 buổi/ngày. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

1.6.2.4 Đặc điểm vùng miền và chế độ chính sách đối với vùng khó khăn

Các đặc điểm vùng miền cũng là một yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày. Nếu điều kiện địa lí bị chia cắt, nhiều điểm trường cách nhau quá xa, điều kiện đi lại khó khăn, nhà xa trường điều kiện đi về trong ngày không đảm bảo nếu nhà trường không thực hiện được bán trú thì khó huy động HS đến trường cả ngày ảnh hưởng việc chuyên cần của HS, việc duy trì sĩ số và chất lượng dạy học 2 buổi/ngày vì thế cũng bị ảnh hưởng rất nhiều. Việc thực hiện các chế độ chính sách đối với vùng khó khăn có thể vừa tạo động lực cũng vừa là rào cản ảnh hưởng đến việc phát triển trường dạy học 2 buổi/ngày.

Các chế độ chính sách thực hiện kịp thời giúp cho đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào được nâng lên từng bước, tỷ lệ hộ nghèo giảm, hệ thống trường lớp học được đầu tư xây dựng kiên cố, đồng bộ thuận lợi cho việc huy động HS ra lớp. Với những hỗ trợ chính sách kịp thời thiết thực đối với đội ngũ cán bộ quản lý, GV góp phần giảm bớt khó khăn, điều kiện công tác giúp cho cán bộ, GV tăng cường lên vùng khó khăn ổn định tư tưởng, yên tâm công tác.

Ngược lại, điều này làm cho đội ngũ GV không ổn định, xáo trộn hàng năm nên việc phân công chuyên môn, phát triển chuyên môn cho GV khó khăn. Phần lớn người dân vùng này được hỗ trợ nên vẫn còn tư tưởng ỷ lại, trông chờ chế độ chính sách hỗ trợ vì thế việc huy động các nguồn lực từ địa phương để tổ chức các hoạt động giáo dục trong nhà trường thực sự khó khăn.

Như vậy, có thể thấy chế độ chính sách và đặc điểm vùng khó khăn có ảnh hưởng và tác động đến Giáo dục tạo, sự khác biệt vùng miền ảnh hưởng lớn tới chất lượng Giáo dục. Do đó việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày cần dựa trên các điều kiện vùng miền để tổ chức dạy học cho có hiệu quả. Từ những phân tích trên đây có thể thấy rằng các yếu tố cơ bản nêu trên ảnh hưởng rất lớn tới việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày.

Những yếu tố nói trên không chỉ là những thời cơ mà còn là những thách thức không nhỏ cho Giáo dục của nước ta nói chung và cho Giáo dục tỉnh Hòa Bình nói riêng. Đặc biệt là đối với vùng khó khăn ở tỉnh, nơi đa số là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống với những tập tục riêng còn lưu truyền thì những thách thức đó là những vấn đề lớn cần sự quan tâm đặc biệt để phát triển Giáo dục&ĐT, trong đó có Giáo dục Tiểu học. Do đó, để phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày thì phải tiến hành xây dựng quy hoạch phát triển, mà yếu tố trong và ngoài nhà trường tác động lớn đến quy mô Giáo dục Tiểu học, trường TH dạy học 2 buổi/ngày theo từng vùng miền.

Kết luận chương 1 Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

Nâng cao chất lượng Giáo dục là mục tiêu và cũng là yêu cầu đối với tất cả các cấp học, bậc học. Để nâng cao chất lượng Giáo dục cấp tiểu học, đáp ứng yêu cầu đổi mới Giáo dục trong bối cảnh hiện nay, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày là một cách làm phù hợp và hiệu quả.

Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về Giáo dục Tiểu học và quản lý phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày, trong chương 1 của luận văn, tác giả đã làm rõ các vấn đề yêu cầu đổi mới Giáo dục hiện nay đòi hỏi cần phải tăng số lượng trường lớp dạy học 2 buổi/ngày nhằm bảo đảm cho HS tiểu học được thụ hưởng một nền Giáo dục toàn diện với chất lượng vững chắc đồng thời mang lại cơ hội được học tập trong môi trường thuận lợi cho mọi trẻ em, góp phần đổi mới căn bản Giáo dục&ĐT. Chính vì vậy, phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày trong bối cảnh đổi mới Giáo dục là vấn đề rất quan trọng và cần thiết, đặc biệt đối với vùng khó khăn.

Tác giả nhận thấy rõ việc phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn là một quá trình quản lý nhằm làm cho HS tại các trường vùng khó khăn được học tập và Giáo dục ở trường cả buổi sáng và buổi chiều. Số lượng trường TH tổ chức được dạy học 2 buổi/ngày sẽ biến đổi theo hướng tiến bộ về số lượng và đặc biệt là chất lượng để đáp ứng được yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ trường TH trong bối cảnh đổi mới Giáo dục.

Để phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn sự tăng trưởng cả về số lượng và chất lượng, Sở Giáo dục&ĐT cần có biện pháp quản lý để triển khai phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày thống nhất từ tỉnh đến các huyện, phù hợp với điều kiện thực tiễn của vùng khó khăn của tỉnh, đảm bảo qui hoạch hợp lý, nâng cao cả về lượng và chất các trường TH dạy học 2 buổi/ ngày, góp phần nâng cao chất lượng Giáo dục Tiểu học.

Bên cạnh đó, phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn cần căn cứ đặc thù Giáo dục Tiểu học tại các vùng miền, nhất là các đặc trưng vùng dân tộc thiểu số với 2 nội dung cơ bản là phát triển số lượng và phát triển chất lượng và phải tính đến các yếu tố ảnh hưởng như: những yêu cầu đổi mới Giáo dục; Tỷ lệ, cơ cấu, chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, GV; cơ sở vật chất; Điều kiện kinh tế xã hội địa phương, gia đình HS; đặc điểm vùng miền, chế độ chính sách đối với vùng khó khăn.

Đây là các luận cứ quan trọng để tác giả tiến hành điều tra, khảo sát, phân tích thực trạng phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày ở các vùng khó khăn trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Cơ sở thực tiễn về phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày vùng khó khăn trên địa bàn tỉnh Hòa Bình (bao gồm thực trạng trường TH dạy học 2 buổi/ngày và thực trạng phát triển trường TH dạy học 2 buổi/ngày) sẽ được trình bày tại chương 2 dưới đây. Luận văn: Phát triển trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng trường TH vùng khó khăn tỉnh Hòa Bình

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://dichvuvietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: lamluanvan24h@gmail.com