Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

4.1 Đánh giá toàn cảnh kết quả hoạt động ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu giai đoạn 2022 – 2024

4.1.1. Bảng cân đối kế toán

4.1.1.1 Tổng tài sản

Giai đoạn 2022 – 2024, tổng tài sản hợp nhất của ngân hàng duy trì đà tăng trưởng ổn định, phản ánh năng lực mở rộng quy mô hoạt động và hiệu quả triển khai chiến lược kinh doanh. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2022 – 2023 đạt khoảng 18%/năm; đến cuối năm 2023, tổng tài sản đạt 719 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 18% so với cuối năm 2022 và vượt 7% so với kế hoạch đề ra. Năm 2024, tổng tài sản tiếp tục tăng trưởng mạnh, đạt 864 nghìn tỷ đồng, tương ứng mức tăng hơn 20% so với năm 2023, đồng thời tiếp tục vượt 7% kế hoạch, cho thấy khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt của ngành ngân hàng.

Về cơ cấu, tỷ trọng tài sản sinh lời trong tổng tài sản duy trì ở mức cao và ổn định, đạt khoảng 97% trong cả hai năm 2023 và 2024. Riêng nợ nhóm 1 – nhóm có chất lượng tín dụng tốt nhất – chiếm 66% tổng tài sản năm 2023 và 65% năm 2024, phản ánh sự thận trọng trong quản trị rủi ro và đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn. Cơ cấu này không chỉ cho thấy định hướng ưu tiên tối đa hóa nguồn lực sinh lợi mà còn khẳng định năng lực kiểm soát chất lượng tín dụng, góp phần duy trì tăng trưởng bền vững.

4.1.1.2. Vốn

Giai đoạn 2022 – 2024, Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu (ACB) duy trì mức độ an toàn vốn ở ngưỡng cao, vượt đáng kể so với quy định tối thiểu 8% theo Thông tư số 13/2018/TT-NHNN, qua đó đảm bảo nền tảng tài chính vững chắc và nâng cao niềm tin của nhà đầu tư, khách hàng. Năm 2023, tỷ lệ an toàn vốn hợp nhất đạt 12.48%, giảm nhẹ 0.32 điểm phần trăm so với năm 2022 nhưng vẫn cao hơn 4.48 điểm phần trăm so với yêu cầu tối thiểu; tổng vốn tự có đạt 68.029 tỷ đồng, tăng 16% so với năm trước. Đến cuối năm 2024, tỷ lệ an toàn vốn hợp nhất đạt 11,82%, tiếp tục giảm 0,34 điểm phần trăm so với năm 2023 nhưng vẫn đảm bảo mức an toàn cao; tổng vốn tự có đạt 79,862 tỷ đồng, tăng hơn 17% so với năm 2023.

• Bảng 4.1: Vốn

ACB luôn đảm bảo mức độ đủ vốn theo một số chuẩn mực quốc tế và theo quy định tại Thông tư số 13/2018/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ, giúp nhà đầu tư và khách hàng yên tâm khi đầu tư và giao dịch với Ngân hàng. Xét theo cấu phần, tỷ lệ an toàn vốn cấp 1 có xu hướng biến động nhẹ, từ 12,69% năm 2022 lên 12,94% năm 2023, sau đó giảm xuống 12,29% năm 2024, phản ánh sự điều chỉnh trong cơ cấu nguồn vốn và tài sản có rủi ro. Quy mô tài sản có rủi ro tăng liên tục từ 457,049 tỷ đồng năm 2022 lên 675,593 tỷ đồng năm 2024, cho thấy ngân hàng mở rộng hoạt động tín dụng và đầu tư nhưng vẫn duy trì khả năng đáp ứng các chuẩn mực an toàn vốn theo thông lệ quốc tế. Trong các báo cáo đánh giá xếp hạng tín nhiệm của các tổ chức trong nước và quốc tế, mức độ đủ vốn của ACB luôn nằm trong nhóm đạt điểm cao, khẳng định hiệu quả quản trị vốn và khả năng chống chịu trước biến động thị trường. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

4.1.1.3 Các tỷ lệ an toàn vốn trong hoạt động ngân hàng

Giai đoạn 2022 – 2024, Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu (ACB) duy trì tốt các tỷ lệ an toàn vốn và thanh khoản, luôn tuân thủ và vượt mức yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), qua đó bảo đảm khả năng thanh toán và an toàn hoạt động. Cụ thể, tỷ lệ dự trữ thanh khoản của ngân hàng liên tục cao hơn mức tối thiểu 10%, đạt 16.14% năm 2022, 16.67% năm 2023 và 14.94% năm 2024. Tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn duy trì ở mức thấp hơn đáng kể so với giới hạn 30%, lần lượt đạt 19.63%, 17.30% và 18.78% trong ba năm nghiên cứu, phản ánh chiến lược quản lý kỳ hạn nguồn vốn thận trọng và hiệu quả.

• Bảng 4.2: Tỷ lệ an toàn vốn

Về khả năng chi trả trong vòng 30 ngày, đối với tiền đồng Việt Nam, tỷ lệ này đạt 71.89% năm 2022, 66.07% năm 2023 và 61.94% năm 2024, đều vượt xa mức tối thiểu 50% theo quy định. Đối với ngoại tệ khác, tỷ lệ khả năng chi trả duy trì ở mức rất cao, lần lượt là 156.90%, 206.47% và 197.95% trong cùng giai đoạn, khẳng định năng lực dự trữ ngoại tệ vững mạnh. Ngoài ra, tỷ lệ tổng dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi luôn duy trì dưới mức trần 85%, dao động từ 78.63% năm 2022 xuống 78.01% năm 2024, cho thấy ngân hàng có dư địa vốn huy động đủ lớn để đảm bảo khả năng thanh toán và đáp ứng nhu cầu tín dụng. Những chỉ số này phản ánh hiệu quả quản trị thanh khoản và an toàn vốn của ACB, góp phần củng cố uy tín và năng lực cạnh tranh trên thị trường.

4.1.2. Kết quả kinh doanh Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

4.1.2.1 Thu nhập

• Bảng 4.3: Tổng doanh thu (ĐVT: Tỷ đồng)

Giai đoạn 2022 – 2024, tổng thu nhập của Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu (ACB) duy trì xu hướng tăng trưởng, song có sự biến động đáng kể về cơ cấu giữa thu nhập lãi thuần và thu nhập ngoài lãi. Năm 2023, lợi nhuận trước thuế đạt 20.068 tỷ đồng, tăng 17% so với năm 2022 và hoàn thành 100% kế hoạch đề ra. Tổng thu nhập đạt 32,747 tỷ đồng, tăng 14% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ thu nhập ngoài lãi tăng mạnh 48%, đóng góp tỷ trọng 24% so với mức 18% năm trước. Mặc dù biên lãi ròng (NIM) giảm xuống 3.76% do lãi suất cho vay giảm nhanh hơn lãi suất huy động và chính sách hạ lãi suất hỗ trợ khách hàng trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhưng ACB đã bù đắp nhờ tăng trưởng tích cực ở mảng đầu tư chứng khoán, mua bán ngoại tệ, và một số hoạt động dịch vụ chủ lực.

Trong mảng dịch vụ, hoạt động kinh doanh thẻ ghi nhận mức tăng 10% so với năm 2022, đạt gần 732 tỷ đồng, với sự đóng góp chủ yếu từ các dòng thẻ tín dụng quốc tế cao cấp như Visa Platinum, Visa Signature, thẻ ghi nợ quốc tế và thẻ Visa Digi dành cho khách hàng quảng cáo trên nền tảng số. Doanh số chi tiêu thẻ tăng 42% và số lượng thẻ phát hành mới tăng 17%. Hoạt động thanh toán quốc tế – mảng đóng góp tỷ trọng lớn thứ ba – giảm 10% so với cùng kỳ do tình hình xuất nhập khẩu suy giảm. Doanh thu từ đại lý bảo hiểm nhân thọ, mặc dù giữ vững vị trí dẫn đầu về doanh số bán, nhưng giảm 20%, đạt gần 1,600 tỷ đồng, chiếm 58% tổng thu nhập phí dịch vụ.

Bước sang năm 2024, lợi nhuận trước thuế đạt 21,006 tỷ đồng, tăng 5% so với năm 2023 nhưng chỉ hoàn thành 95% kế hoạch, phản ánh áp lực lợi nhuận trước bối cảnh lãi suất huy động tăng trở lại trong khi lãi suất cho vay vẫn được duy trì ở mức thấp để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng. Tổng thu nhập đạt 33,515 tỷ đồng, chỉ tăng 2.3% so với cùng kỳ; trong đó thu nhập lãi thuần tăng 11.4% nhưng thu nhập ngoài lãi giảm 27%, xuống mức 5,720 tỷ đồng, chủ yếu do thị trường đầu tư chứng khoán kém thuận lợi.

Mặc dù vậy, mảng phí dịch vụ vẫn duy trì tăng trưởng 11% nhờ chiến lược tập trung vào sản phẩm cốt lõi. Hoạt động kinh doanh thẻ tăng mạnh 39% so với năm 2023, doanh số thanh toán tăng 25% nhờ nâng cao trải nghiệm khách hàng, đổi mới sản phẩm, và triển khai các ưu đãi cạnh tranh như miễn giảm phí giao dịch quốc tế, lãi suất trả góp ưu đãi. Thanh toán quốc tế tăng trưởng 24% nhờ sự phục hồi của xuất nhập khẩu. Thu phí từ tài khoản cải thiện nhờ các biện pháp tiết giảm chi phí SMS, đồng thời khuyến khích khách hàng chuyển sang nhận thông báo qua ứng dụng ngân hàng.

Tổng thể, giai đoạn 2022 – 2024 cho thấy ACB duy trì khả năng tạo thu nhập ổn định từ hoạt động cốt lõi là tín dụng, đồng thời linh hoạt tận dụng cơ hội từ các dịch vụ tài chính để bù đắp biến động từ thị trường vốn, qua đó góp phần duy trì vị thế cạnh tranh trong ngành ngân hàng. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

4.1.2.2. Chi phí hoạt động

Trong giai đoạn 2022 – 2024, ACB duy trì chính sách kiểm soát chi phí chặt chẽ, qua đó cải thiện hiệu quả hoạt động và tối ưu hóa nguồn lực tài chính. Năm 2023, tổng chi phí hoạt động của ACB đạt 10,874 tỷ đồng, giảm 6% so với mức 11,605 tỷ đồng của năm 2022. Sự sụt giảm này chủ yếu nhờ vào việc triển khai đồng bộ các biện pháp tiết giảm chi phí quản lý công vụ (giảm từ 3,287 tỷ đồng xuống 2,346 tỷ đồng) và tối ưu hóa chi phí vận hành, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản. Tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập (Cost-to-Income Ratio – CIR) giảm mạnh từ 40% năm 2022 xuống còn 33% năm 2023, phản ánh khả năng nâng cao hiệu suất khai thác nguồn lực.

• Bảng 4.4: Chi phí hoạt động

Đến cuối năm 2024, tổng chi phí hoạt động của ACB duy trì ở mức tương đương 2023, đạt 10,903 tỷ đồng, cho thấy ngân hàng tiếp tục giữ vững chiến lược kiểm soát chi phí ổn định trong bối cảnh tăng trưởng doanh thu chậm lại. Cấu trúc chi phí vẫn tập trung chủ yếu vào chi phí nhân viên, chiếm khoảng 59% tổng chi phí, với mức tăng nhẹ từ 6,215 tỷ đồng năm 2023 lên 6,468 tỷ đồng năm 2024, phản ánh chiến lược giữ chân và thu hút nhân sự chất lượng cao thông qua chính sách lương thưởng cạnh tranh. Ngược lại, chi phí quản lý công vụ tiếp tục được tiết giảm, chỉ còn 2,212 tỷ đồng, cho thấy hiệu quả của các biện pháp tái cấu trúc và số hóa quy trình vận hành.

Ngoài ra, chi phí về tài sản giảm nhẹ từ 1,780 tỷ đồng năm 2023 xuống 1,646 tỷ đồng năm 2024, thể hiện nỗ lực tối ưu hóa danh mục tài sản cố định và cơ sở hạ tầng. Chi phí dự phòng giảm giá các khoản đầu tư dài hạn và dự phòng nợ khó đòi chuyển từ mức 9 tỷ đồng năm 2023 sang -17 tỷ đồng năm 2024, cho thấy ngân hàng đã hoàn nhập một phần dự phòng nhờ chất lượng tài sản được cải thiện. Tỷ lệ CIR năm 2024 đạt 32,5%, tiếp tục giảm nhẹ so với năm 2023, phản ánh sự kiên định của ACB trong chiến lược kiểm soát chi phí gắn liền với tăng trưởng bền vững.

4.2 Thực trạng rủi do tín dụng tại ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

4.2.1. Cho vay khách hàng

• Bảng 4.5: Tình hình cho vay khách hàng

Hoạt động cho vay khách hàng là mảng kinh doanh cốt lõi, đóng góp phần lớn vào nguồn thu nhập lãi của Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu (ACB). Trong giai đoạn 2022 – 2024, dư nợ cho vay của ACB ghi nhận xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ, phản ánh chiến lược mở rộng tín dụng song song với kiểm soát rủi ro nhằm duy trì chất lượng tài sản.

Cụ thể, dư nợ cho vay đối với các tổ chức kinh tế và cá nhân trong nước – nhóm khách hàng chủ lực của ngân hàng – đã tăng từ 410,003,122 triệu đồng năm 2022 lên 480,623,656 triệu đồng năm 2023 và đạt 568,990,695 triệu đồng năm 2024, tương ứng tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 18%/năm. Sự gia tăng này cho thấy ACB đã tận dụng tốt cơ hội thị trường và mở rộng danh mục khách hàng, đặc biệt ở các lĩnh vực sản xuất – thương mại và tín dụng tiêu dùng chất lượng cao.

Bên cạnh đó, dư nợ cho vay chiết khấu công cụ chuyển nhượng và các giấy tờ có giá cũng ghi nhận xu hướng tăng, từ 149,258 triệu đồng năm 2022 lên 180,101 triệu đồng năm 2023 và đạt 269,420 triệu đồng năm 2024. Đây là tín hiệu cho thấy ngân hàng đã tăng cường cung cấp các sản phẩm tín dụng linh hoạt, đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn của khách hàng doanh nghiệp và cá nhân.

Đáng chú ý, các khoản trả thay khách hàng – thường phát sinh khi ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thanh toán – tăng mạnh từ mức 397 triệu đồng năm 2022 lên 472,381 triệu đồng năm 2023 và tiếp tục tăng nhẹ lên 474,509 triệu đồng năm 2024. Mức tăng này phản ánh sự gia tăng nhu cầu bảo lãnh trong hoạt động thương mại và đầu tư, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng lớn của ACB trong hỗ trợ thanh khoản cho khách hàng. Riêng khoản cho vay bằng vốn tài trợ, ủy thác đầu tư chỉ phát sinh trong năm 2022 với giá trị 542 triệu đồng và không xuất hiện trong giai đoạn 2023 – 2024, nguyên nhân chủ yếu do biến động bất ổn của kinh tế thế giới và sự thận trọng trong chiến lược phân bổ nguồn vốn của ngân hàng. Tổng dư nợ cho vay khách hàng của ACB đã tăng từ 410,153,319 triệu đồng năm 2022 lên 569,734,624 triệu đồng năm 2024, khẳng định xu hướng tăng trưởng ổn định và khả năng mở rộng tín dụng hiệu quả của ngân hàng trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt của ngành ngân hàng Việt Nam.

4.2.2. Tình hình chung về chất lượng nợ vay Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Trong bất kì lĩnh vực kinh doanh nào đều không tránh khỏi những nguy cơ về rủi ro. Hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại cũng là một linh vực kinh doanh tiền tệ đặc biệt, vì vậy cũng không tránh khỏi những rủi ro liên quan. Một trong những rủi ro cơ bản đó là rủi ro tín dụng và biểu hiện rõ rệt nhất của loại rủi ro này là các khoản nợ xấu.

• Bảng 4.6: Chất lượng dư nợ cho vay

Trong hoạt động của ngân hàng thương mại, rủi ro tín dụng là loại rủi ro phổ biến và tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh cũng như an toàn hệ thống. Biểu hiện rõ rệt nhất của rủi ro tín dụng là sự gia tăng các khoản nợ xấu. Do đó, việc theo dõi, đánh giá chất lượng dư nợ và kiểm soát nợ xấu là một nội dung trọng yếu trong quản trị rủi ro của Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu (ACB).

Giai đoạn 2022–2024, chất lượng dư nợ của ACB nhìn chung duy trì ở mức tốt, với dư nợ nhóm 1 (nợ đủ tiêu chuẩn) luôn chiếm trên 98% tổng dư nợ. Cụ thể, năm 2022 dư nợ nhóm 1 đạt 404,800,986 triệu đồng (98,7%), tăng lên 472,257,884 triệu đồng năm 2023 (98,1%) và đạt 558,377,679 triệu đồng năm 2024 (98%). Điều này phản ánh khả năng thẩm định và quản trị danh mục cho vay hiệu quả, hạn chế phát sinh rủi ro tín dụng ở mức thấp.

Nợ cần chú ý (nhóm 2) biến động nhẹ, chiếm tỷ trọng dưới 1% trong cả giai đoạn, từ 0.6% năm 2022 lên 0.7% năm 2023 và giảm còn 0.5% năm 2024. Sự giảm tỷ trọng năm 2024 cho thấy các biện pháp giám sát khoản vay tiềm ẩn rủi ro đã phát huy hiệu quả, giúp ngăn chặn sự chuyển dịch sang nhóm nợ xấu. Các khoản nợ dưới tiêu chuẩn (nhóm 3) và nợ nghi ngờ (nhóm 4) cũng duy trì ở mức thấp, lần lượt không vượt quá 0.2% và 0.3% tổng dư nợ trong cả giai đoạn. Mặc dù có sự gia tăng trong năm 2023 so với năm 2022, nhưng đến năm 2024 hai nhóm nợ này đã giảm nhẹ, phản ánh xu hướng tích cực trong công tác thu hồi nợ và tái cơ cấu khoản vay.

Nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5) là nhóm có mức tăng mạnh nhất, từ 2,156,134 triệu đồng năm 2022 (0.5%) lên 3,870,725 triệu đồng năm 2023 (0.8%) và đạt 6,735,014 triệu đồng năm 2024 (1.1%). Mặc dù tăng về giá trị tuyệt đối và tỷ trọng, nhưng mức 1.1% vẫn thấp hơn đáng kể so với ngưỡng trung bình ngành, cho thấy ACB vẫn duy trì được chất lượng tín dụng ở mức an toàn.

Tổng nợ xấu (gồm nhóm 3, 4, 5) tăng từ 3,033,284 triệu đồng năm 2022 (0.7%) lên 5,849,893 triệu đồng năm 2023 (1.2%) và 8,615,299 triệu đồng năm 2024 (1.5%). Mặc dù tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng, nhưng vẫn nằm dưới mức trung bình ngành ngân hàng Việt Nam (khoảng 1.67%), qua đó khẳng định năng lực quản trị rủi ro tín dụng của ACB ở mức tốt, đảm bảo phân loại và hạch toán các nhóm nợ theo đúng quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Nhìn chung, trong giai đoạn 2022 – 2024, ACB đã duy trì được tỷ lệ nợ xấu thấp và chất lượng tín dụng ổn định. Tuy nhiên, xu hướng tăng nhẹ của nhóm nợ có khả năng mất vốn và tổng nợ xấu đòi hỏi ngân hàng cần tiếp tục tăng cường các biện pháp phòng ngừa, giám sát sớm và thu hồi nợ để bảo đảm an toàn hoạt động trong bối cảnh kinh tế tiềm ẩn nhiều biến động.

• Nguyên nhân hình thành nợ xấu tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu (ACB) giai đoạn 2022–2024:

Tỷ lệ nợ xấu tại ACB trong giai đoạn 2022 – 2024 tuy vẫn được kiểm soát ở mức thấp so với mặt bằng chung của ngành, nhưng có xu hướng tăng nhẹ do tác động đồng thời của nhiều yếu tố vĩ mô và nội tại. Có thể phân tích nguyên nhân theo hai nhóm: yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

• (1) Yếu tố khách quan

Thứ nhất, bối cảnh kinh tế vĩ mô bất lợi đã ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tín dụng. Tốc độ tăng trưởng GDP giảm so với giai đoạn trước, lạm phát ở mức cao trong năm 2022 – 2023, và chính sách tiền tệ thắt chặt trong một số thời điểm nhằm kiểm soát lạm phát khiến lãi suất cho vay tăng, làm giảm khả năng thanh toán của khách hàng. Ngoài ra, tác động kéo dài của đại dịch COVID-19, kết hợp với bất ổn địa chính trị toàn cầu (xung đột Nga–Ukraine, gián đoạn chuỗi cung ứng, giá năng lượng tăng cao) đã làm nhiều ngành kinh tế phục hồi chậm, đặc biệt là các lĩnh vực chịu ảnh hưởng mạnh như vận tải, du lịch và dịch vụ tiêu dùng.

Thứ hai, rủi ro tập trung ngành là một nguyên nhân quan trọng. Một số lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục cho vay của ACB như bất động sản, xây dựng và xuất khẩu đã gặp khó khăn nghiêm trọng. Thị trường bất động sản đóng băng cục bộ, nguồn vốn trái phiếu doanh nghiệp bị siết chặt, trong khi xuất khẩu giảm do nhu cầu tiêu thụ quốc tế suy yếu. Điều này dẫn đến dòng tiền của khách hàng bị thu hẹp, gia tăng khả năng quá hạn trả nợ.

Thứ ba, biến động trên thị trường tài chính làm gia tăng áp lực thanh khoản đối với khách hàng vay vốn. Khủng hoảng niềm tin trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2023 khiến nhiều doanh nghiệp mất nguồn huy động vốn bổ sung, từ đó không đảm bảo được lịch trả nợ ngân hàng.

• (2) Yếu tố chủ quan

Thứ nhất, mặc dù ACB duy trì quy trình thẩm định và giám sát chặt chẽ, việc đánh giá rủi ro dài hạn của một số dự án vẫn chưa bao quát hết yếu tố bất định. Đặc biệt, các khoản vay trung và dài hạn trong ngành bất động sản, vốn có chu kỳ thị trường biến động mạnh, dễ gặp rủi ro khi điều kiện kinh tế thay đổi đột ngột.

Thứ hai, tập trung tín dụng vào nhóm khách hàng chiến lược tuy mang lại hiệu quả ngắn hạn, nhưng lại tiềm ẩn rủi ro tập trung. Khi nhóm khách hàng này gặp khó khăn, toàn bộ danh mục cho vay liên quan sẽ bị ảnh hưởng, làm tăng nhanh tỷ lệ nợ xấu. Thứ ba, công tác xử lý và cơ cấu nợ chưa kịp thời đối với một số khoản nợ nhóm 2 và nhóm 3 đã khiến chúng chuyển biến xấu sang nhóm 4 và nhóm 5. Ngoài ra, một số khoản nợ tiềm ẩn chưa được trích lập dự phòng đầy đủ ngay từ đầu, làm gia tăng áp lực khi rủi ro phát sinh.

Tóm lại, sự gia tăng nhẹ của nợ xấu tại ACB giai đoạn 2022 – 2024 là kết quả của tác động cộng hưởng giữa yếu tố vĩ mô bất lợi và một số hạn chế trong quản trị rủi ro nội bộ. Trong bối cảnh thị trường tài chính và nền kinh tế còn nhiều biến động, việc kiểm soát chặt chẽ chất lượng tín dụng, đa dạng hóa danh mục cho vay và nâng cao năng lực dự báo rủi ro sẽ là giải pháp quan trọng giúp ACB duy trì vị thế ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu thấp hàng đầu trong ngành.

4.2.3 Cơ cấu dư nợ tín dụng xét theo thời hạn cho vay Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

• Bảng 4.7 Dư nợ tín dụng xét theo thời hạn cho vay gốc

Dư nợ tín dụng của ACB xét theo thời hạn cho vay giai đoạn 2022 – 2024 cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt trong cơ cấu, phản ánh chiến lược ưu tiên mở rộng tín dụng ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu vốn lưu động và tận dụng lợi thế về vòng quay vốn nhanh. Cụ thể, dư nợ ngắn hạn liên tục tăng cả về giá trị tuyệt đối và tỷ trọng, từ 261,212,027 triệu đồng (chiếm 63.69%) năm 2022 lên 383,033,650 triệu đồng (chiếm 67.23%) năm 2024, cho thấy ACB tập trung vào các khoản vay có thời gian thu hồi vốn nhanh, giảm rủi ro kỳ hạn và linh hoạt điều chỉnh theo biến động thị trường. Ngược lại, dư nợ dài hạn duy trì tỷ trọng ổn định ở mức 30.11% – 32.56%, với mức tăng trưởng đều qua các năm, phản ánh vai trò của các khoản vay phục vụ đầu tư trung và dài hạn nhưng vẫn được kiểm soát để tránh áp lực thanh khoản dài hạn. Dư nợ trung hạn chiếm tỷ trọng rất nhỏ (2.66% – 3.75%) và biến động không lớn, cho thấy ACB ít tập trung vào phân khúc này, có thể do đặc thù rủi ro cao hơn so với ngắn hạn nhưng lại không mang lại hiệu quả sinh lời như dài hạn. Sự thay đổi này nhìn chung phù hợp với bối cảnh thị trường tài chính giai đoạn 2022 – 2024, khi lãi suất, thanh khoản và rủi ro kinh tế vĩ mô buộc các ngân hàng phải cơ cấu lại danh mục tín dụng để tối ưu hóa hiệu quả và quản trị rủi ro.

Cơ cấu dư nợ tín dụng của ACB xét theo thời hạn cho vay còn phản ánh định hướng quản trị rủi ro tín dụng dựa trên kinh nghiệm từ các giai đoạn kinh tế trước. Thực tế cho thấy, các khoản vay dài hạn và trung hạn thường tiềm ẩn rủi ro nợ xấu cao hơn do chu kỳ thu hồi vốn kéo dài, chịu tác động mạnh từ biến động lãi suất, giá nguyên vật liệu và môi trường kinh doanh. Giai đoạn 2022 – 2024, mặc dù thị trường tài chính Việt Nam phục hồi sau dịch COVID-19, nhưng vẫn xuất hiện nhiều bất ổn như áp lực lạm phát, biến động tỷ giá USD/VND, và sự sụt giảm của một số ngành xuất khẩu chủ lực. Trong bối cảnh đó, việc ACB duy trì tỷ trọng nợ ngắn hạn cao (trên 63%) giúp ngân hàng linh hoạt điều chỉnh danh mục tín dụng, rút ngắn thời gian thu hồi vốn, và giảm thiểu tác động của rủi ro vĩ mô lên chất lượng tín dụng. Hơn nữa, cơ cấu này còn hỗ trợ ngân hàng kiểm soát chặt chẽ nợ xấu phát sinh từ các khoản vay dài hạn, vốn thường liên quan đến các dự án bất động sản hoặc đầu tư cơ sở hạ tầng có thời gian triển khai dài và phụ thuộc nhiều vào điều kiện thị trường. Việc hạn chế mở rộng tín dụng trung hạn và dài hạn cũng phù hợp với chính sách an toàn vốn theo chuẩn Basel II, đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn (CAR) ở mức cao, đồng thời giữ ổn định hệ số nợ xấu ở mức thấp so với toàn ngành. Như vậy, sự thay đổi trong cơ cấu dư nợ theo thời hạn cho vay không chỉ là kết quả của nhu cầu thị trường, mà còn là sản phẩm của chiến lược quản trị rủi ro chủ động, hướng tới tăng trưởng bền vững của ACB.

4.2.4. Dư nợ theo ngành nghề kinh doanh

Giai đoạn 2022 – 2024, tổng dư nợ tín dụng của ACB duy trì xu hướng tăng trưởng ổn định và bền vững, từ 410,153,319 triệu tỷ đồng năm 2022 lên 569,734,624 triệu tỷ đồng năm 2024, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 17.9%/năm. Điều này phản ánh khả năng mở rộng hoạt động tín dụng của ngân hàng song song với việc kiểm soát rủi ro và tận dụng cơ hội thị trường. Cơ cấu dư nợ theo ngành nghề cho thấy ACB áp dụng chiến lược đa dạng hóa danh mục cho vay, phân bổ vốn vào nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm hạn chế rủi ro tập trung, phù hợp với nguyên tắc quản trị danh mục tín dụng hiện đại.

• Bảng 4.8: Dư nợ theo ngành nghề kinh doanh Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Cụ thể, nhóm ngành thương mại luôn chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu dư nợ, duy trì quanh mức 17.5% – 17.8% tổng dư nợ, với giá trị tuyệt đối tăng từ 72,917,566 triệu tỷ đồng năm 2022 lên 99,711,820 triệu tỷ đồng năm 2024 (tăng 36,7%). Đây là lĩnh vực có vòng quay vốn nhanh, nhu cầu vốn lưu động lớn và đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa – dịch vụ, đồng thời mang lại nguồn thu lãi ổn định cho ngân hàng. Ngành sản xuất và gia công chế biến – trụ cột trong nền kinh tế thực – ghi nhận mức tăng 39.4%, đạt 35,754,650 triệu tỷ đồng năm 2024, phản ánh định hướng hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất, chế biến có giá trị gia tăng cao. Lĩnh vực xây dựng cũng tăng trưởng 23.5%, đạt 20,225,083 triệu tỷ đồng, cho thấy ACB tiếp tục tham gia tài trợ cho các dự án hạ tầng và bất động sản có tiềm năng, nhưng vẫn duy trì tỷ trọng ở mức hợp lý (khoảng 4%) nhằm hạn chế rủi ro chu kỳ.

Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống, ACB ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể ở các ngành dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ cá nhân và cộng đồng (+87.2%) và dịch vụ tài chính (+9.560%), phản ánh xu hướng mở rộng tín dụng sang các mảng dịch vụ tiêu dùng, tài chính và fintech, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, một số ngành có tăng trưởng chậm hoặc đi ngang như nhà hàng – khách sạn (+1%) và giáo dục – đào tạo (-15.8%), cho thấy sự điều chỉnh chiến lược của ngân hàng trước biến động nhu cầu và mức độ rủi ro của từng phân khúc. Đáng chú ý, nhóm “các ngành nghề khác” chiếm tỷ trọng áp đảo (trên 65% tổng dư nợ) với giá trị tăng từ 272,822,475 triệu tỷ đồng lên 369,858,153 triệu tỷ đồng (+35.6%). Dù giúp phân tán rủi ro, tỷ trọng lớn ở nhóm này cũng đặt ra yêu cầu tăng cường minh bạch trong phân loại và giám sát nhằm nhận diện rủi ro tiềm ẩn kịp thời.

Tổng thể, cơ cấu tín dụng của ACB trong giai đoạn 2022 – 2024 phản ánh chiến lược kết hợp giữa ổn định và mở rộng, vừa tập trung vào các ngành có tính ổn định cao như thương mại, sản xuất và xây dựng, vừa chủ động mở rộng sang các lĩnh vực dịch vụ, tài chính – tiêu dùng để tận dụng cơ hội tăng trưởng mới. Việc duy trì danh mục tín dụng đa dạng, cùng với kiểm soát tỷ trọng ở các lĩnh vực rủi ro cao, cho thấy ACB đang hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu trước biến động kinh tế vĩ mô và thị trường.

4.2.5 Tình hình trích lập dự phòng rủi ro – Hoạt động mua nợ Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

• Bảng 4.9 Trích lập dự phòng rủ ro

Giai đoạn 2022 – 2024, tình hình trích lập dự phòng rủi ro tín dụng của ACB duy trì ở mức hợp lý, phản ánh năng lực kiểm soát chất lượng tín dụng ổn định. Về giá trị tuyệt đối, khoản Dự phòng rủi ro tăng dần qua các năm, từ 4,711,430 triệu đồng năm 2022 lên 5,213,620 triệu đồng năm 2023 (tăng 10.65%) và đạt 6,587,094 triệu đồng vào năm 2024 (tăng 26.38% so với năm 2023). Sự gia tăng này tương ứng với xu hướng mở rộng quy mô dư nợ, cho thấy ngân hàng chủ động tăng quy mô dự phòng để đáp ứng yêu cầu an toàn vốn và giảm thiểu tác động tiêu cực nếu rủi ro tín dụng phát sinh.

Xét theo tỷ lệ Dự phòng rủi ro/Tổng dư nợ, mức biến động qua ba năm tương đối nhỏ, dao động từ 1.08% đến 1.16%. Năm 2023 ghi nhận tỷ lệ thấp nhất 1.08%, chủ yếu do dư nợ tăng nhanh hơn tốc độ trích lập. Đến năm 2024, tỷ lệ này quay lại mức 1.16%, tiệm cận với năm 2022 (1.15%), phản ánh việc ACB tăng cường trích lập dự phòng để bù đắp rủi ro tiềm ẩn trong bối cảnh nền kinh tế còn tồn tại nhiều yếu tố bất định. Việc duy trì tỷ lệ dự phòng dưới 1.2% cho thấy chất lượng tín dụng ở mức tốt, tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát và không tạo áp lực lớn lên lợi nhuận. Đồng thời, chiến lược này giúp ACB giữ vững khả năng tài chính để xử lý nhanh các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro, đảm bảo an toàn hệ thống và củng cố niềm tin của nhà đầu tư, khách hàng.

Nguyên nhân giúp ACB duy trì tỷ lệ Dự phòng rủi ro ở mức thấp nhưng vẫn đảm bảo an toàn xuất phát từ nhiều yếu tố quản trị và vận hành. Thứ nhất, ngân hàng áp dụng hệ thống quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn Basel II, kết hợp các công cụ đánh giá xếp hạng tín dụng nội bộ, giúp sàng lọc và phân loại khách hàng ngay từ khâu thẩm định, hạn chế phát sinh nợ xấu mới. Thứ hai, cơ cấu tín dụng của ACB tập trung chủ yếu vào các doanh nghiệp vừa và nhỏ, khách hàng cá nhân có lịch sử tín dụng tốt và khả năng trả nợ ổn định, qua đó giảm thiểu rủi ro tín dụng từ các khoản vay lớn, tập trung. Thứ ba, công tác giám sát và cảnh báo sớm rủi ro được thực hiện thường xuyên thông qua hệ thống phân tích dữ liệu và các chỉ báo tài chính, giúp ngân hàng kịp thời tái cơ cấu khoản vay hoặc thực hiện các biện pháp thu hồi nợ trước khi rủi ro trở nên nghiêm trọng. Ngoài ra, ACB còn tăng cường hoạt động thu hồi nợ quá hạn và xử lý tài sản bảo đảm hiệu quả, nhờ đó duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp và giảm áp lực trích lập dự phòng. Sự kết hợp đồng bộ giữa chiến lược tín dụng thận trọng và quy trình quản trị rủi ro chặt chẽ đã giúp ngân hàng vừa bảo toàn nguồn vốn, vừa nâng cao hiệu quả kinh doanh trong giai đoạn 2022 – 2024.

4.3 Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

4.3.1. Quản trị điều hành

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc hạn chế rủi ro tín dụng (RRTD) trong hoạt động ngân hàng, ACB đã xây dựng chiến lược quản trị Rủi ro tín dụng thống nhất trên toàn hệ thống, dựa trên các nguyên tắc cốt lõi: (i) đảm bảo an toàn tuyệt đối trong hoạt động cho vay; (ii) đa dạng hóa danh mục tín dụng nhằm phân tán rủi ro; (iii) đơn giản hóa và tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ để nâng cao tính thuận tiện cho khách hàng nhưng vẫn duy trì chuẩn mực kiểm soát; (iv) cam kết đầu tư liên tục vào phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng công nghệ phục vụ quản trị rủi ro; và (v) thiết lập các chính sách tín dụng thận trọng với tầm nhìn dài hạn, phù hợp định hướng phát triển bền vững.

Về cơ cấu tổ chức, ACB triển khai mô hình quản trị rủi ro tập trung, đảm bảo sự tách biệt rõ ràng và độc lập giữa ba chức năng chính: (1) Khối kinh doanh – chịu trách nhiệm tìm kiếm, thẩm định sơ bộ và đề xuất khoản vay; (2) Khối quản lý rủi ro – đảm nhận vai trò đánh giá độc lập, phê duyệt tín dụng và giám sát rủi ro xuyên suốt vòng đời khoản vay; và (3)Khối tác nghiệp – thực hiện giải ngân, theo dõi và quản lý hồ sơ tín dụng. Cơ chế phân tách chức năng này không chỉ nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình mà còn hạn chế tối đa xung đột lợi ích giữa mục tiêu kinh doanh và yêu cầu kiểm soát rủi ro.

4.3.2. Xây dựng và vận hành các công cụ đo lường Rủi ro tín dụng

ACB hiện đã xây dựng hệ thống phần mềm và quy trình hỗ trợ phê duyệt tín dụng tập trung tại Hội sở chính, đồng thời triển khai cơ chế xếp hạng tín dụng tập trung nhằm đảm bảo tính thống nhất và chuẩn hóa trong đánh giá khách hàng. Ngân hàng liên tục phát triển các mô hình đo lường Rủi ro tín dụng theo chuẩn mực quốc tế, đặc biệt là Basel II.

Ngay từ tháng 9/2012, dự báo xu hướng áp dụng Basel II tại Việt Nam, ACB đã chủ động thành lập nhóm dự án Basel II do chuyên gia nước ngoài giàu kinh nghiệm tại thị trường Châu Á dẫn dắt. Đến năm 2019, ngân hàng triển khai hàng loạt dự án trọng yếu như Quy trình đánh giá nội bộ về mức đủ vốn (ICAAP), Kiểm tra sức chịu đựng và Lập kế hoạch vốn, nhằm từng bước tiệm cận đầy đủ yêu cầu Basel II.

Bước sang giai đoạn 2022 – 2024, ACB tập trung vào số hóa hoạt động tín dụng và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro. Cụ thể, năm 2022, ngân hàng thiết kế và triển khai mô hình hoạt động tín dụng mới dựa trên nền tảng BCDE – hệ thống hỗ trợ ra quyết định tín dụng doanh nghiệp đã được vận hành thành công trước đó. Các sáng kiến chính bao gồm:

• Tinh chỉnh mô hình tín dụng để nâng cao độ chính xác và khả năng dự báo.
• Ứng dụng các tính năng tự động hóa nhằm tinh gọn quy trình, đặc biệt là xử lý tài liệu.
• Thiết lập cơ chế lập hồ sơ dựa trên rủi ro, giúp tối ưu danh sách tài liệu cần thu thập.
• Phân bổ nguồn lực thẩm định hợp lý theo mức độ rủi ro khoản
• Hỗ trợ ra quyết định tức thời cho các bộ phận tham gia chuỗi giá trị tín dụng doanh nghiệp.
• Số hóa toàn bộ quy trình thẩm định và thiết lập cơ chế cảnh báo sớm. Áp dụng quy trình kiểm soát sau vay mới trên nền tảng BCDE. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Việc triển khai tại các điểm kinh doanh trọng yếu đã mang lại kết quả rõ rệt: tính chính xác và tuân thủ trong quyết định tín dụng được cải thiện đáng kể; thời gian xử lý hồ sơ giảm khoảng 50% đối với 75% hạng mục xét duyệt và khối lượng tín dụng; trải nghiệm khách hàng tăng từ 2–3 lần so với trước. Trên cơ sở kết quả này, ACB đặt mục tiêu mở rộng triển khai trên toàn hệ thống trong năm 2023.

Song song, ngân hàng cũng hoàn thành mục tiêu chiến lược về đa dạng hóa danh mục tín dụng thông qua việc ra mắt nền tảng khởi tạo khoản vay lẻ “Tín dụng thông minh” (Smart Credit) áp dụng toàn quốc cho các sản phẩm vay tín chấp và thế chấp. Sự kết hợp giữa hành trình khách hàng được thiết kế mới, mô hình tín dụng tối ưu và khai thác dữ liệu đa nguồn đã giúp ACB nâng cao đáng kể hiệu quả quản trị rủi ro, đồng thời cải thiện trải nghiệm và mức độ hài lòng của khách hàng.

4.3.3. Kiểm soát Rủi ro tín dụng

ACB đã chủ động đầu tư và liên tục nâng cấp hệ thống ngân hàng lõi (core banking) nhằm đảm bảo khả năng xử lý dữ liệu nhanh chóng, chính xác và an toàn. Song song đó, hệ thống quản lý dữ liệu khách hàng (Customer Data Platform) và cơ sở dữ liệu kế toán được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế, cho phép ngân hàng quản trị tập trung và minh bạch thông tin tín dụng. Năm 2014, ACB nâng cấp hệ nghiệp vụ ngân hàng lõi (core banking) từ TCBS lên DNA. Kết quả, ngân hàng đã áp dụng khung quản trị rủi ro theo mô hình “ba tuyến phòng thủ” (Three Lines of Defense) kết hợp với quản trị rủi ro toàn doanh nghiệp (Enterprise Risk Management – ERM).

Mô hình này không chỉ đảm bảo phân tách rõ ràng giữa ba chức năng chính – tuyến phòng thủ thứ nhất (khối kinh doanh chịu trách nhiệm nhận diện và quản lý rủi ro trong quá trình vận hành), tuyến phòng thủ thứ hai (khối quản trị rủi ro và tuân thủ đóng vai trò giám sát độc lập), và tuyến phòng thủ thứ ba (kiểm toán nội bộ thực hiện đánh giá độc lập) – mà còn góp phần hình thành văn hóa quản trị rủi ro trong toàn bộ tổ chức.

ACB quy định rõ rằng mỗi cá nhân, từ chuyên viên khách hàng đến nhân viên các bộ phận hỗ trợ, đều phải nhận thức được trách nhiệm trong việc phát hiện sớm, đánh giá và chủ động ngăn ngừa rủi ro. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình, chính sách và chuẩn mực an toàn giúp ACB từng bước tiệm cận các tiêu chuẩn quản trị rủi ro quốc tế. Bên cạnh đó, việc kết hợp kiểm soát rủi ro ở cấp cá nhân với hệ thống giám sát tập trung giúp ngân hàng duy trì sự an toàn trong hoạt động tín dụng, hạn chế tối đa nguy cơ phát sinh nợ xấu và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường tài chính – ngân hàng.

4.3.4. Xử lý Rủi ro tín dụng Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất giai đoạn 2022 – 2024, ACB áp dụng phương pháp định lượng được quy định tại Điều 10 Thông tư 11/2021/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về phân loại nợ và trích lập dự phòng. Phạm vi áp dụng bao gồm các tài sản có như: (i) tiền gửi và cấp tín dụng cho các tổ chức tín dụng (TCTD) hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài; (ii) mua và ủy thác mua trái phiếu doanh nghiệp, kể cả trái phiếu do TCTD khác phát hành nhưng chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch trên UpCOM; (iii) cho vay khách hàng; (iv) ủy thác cấp tín dụng; (v) mua bán nợ; (vi) mua bán lại trái phiếu Chính phủ; và (vii) mua kỳ phiếu, tín phiếu, chứng chỉ tiền gửi do TCTD hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài phát hành.

Theo Thông tư 11, ACB thực hiện trích lập dự phòng chung vào ngày 31/12 hàng năm với mức 0,75% tổng số dư của các khoản nợ thuộc phạm vi áp dụng, ngoại trừ các khoản được xếp vào nhóm nợ có khả năng mất vốn hoặc một số khoản đặc biệt như tiền gửi tại TCTD trong và ngoài nước, các khoản cho vay và mua có kỳ hạn giấy tờ có giá giữa các TCTD, cũng như các khoản mua bán lại trái phiếu Chính phủ. Dự phòng cụ thể được tính toán trên cơ sở dư nợ sau khi trừ giá trị tài sản bảo đảm đã được khấu trừ, nhân với tỷ lệ dự phòng tương ứng với từng nhóm nợ. Giá trị tài sản bảo đảm và mức khấu trừ được xác định theo quy định chi tiết tại Thông tư 11.

Việc áp dụng cơ chế phân loại nợ và trích lập dự phòng này giúp ACB chủ động nhận diện và lượng hóa tổn thất tín dụng tiềm tàng, đảm bảo duy trì vùng đệm tài chính an toàn trước biến động của môi trường kinh doanh. Đồng thời, phương pháp này hỗ trợ ngân hàng nâng cao tính minh bạch, tuân thủ chuẩn mực quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế và hạn chế nguy cơ gia tăng nợ xấu, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế chịu tác động của biến động thị trường vốn và áp lực lãi suất.

4.3.5. Nguồn nhân lực Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

ACB luôn coi nguồn nhân lực là tài sản chiến lược, đóng vai trò trung tâm trong việc duy trì lợi thế cạnh tranh và đảm bảo tăng trưởng bền vững. Ban lãnh đạo ngân hàng khẳng định rằng, con người chính là yếu tố then chốt làm nên thành công, và đầu tư cho nhân sự là khoản đầu tư dài hạn có giá trị sinh lợi lâu bền. Trong hoạt động của ngân hàng thương mại, Rủi ro tín dụng có thể phát sinh ở bất kỳ giai đoạn nào, từ khâu tiếp cận khách hàng, thẩm định hồ sơ, phê duyệt tín dụng, giải ngân cho đến giám sát và thu hồi nợ. Do đó, năng lực và tính chuyên nghiệp của đội ngũ nhân sự có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nhận diện, phòng ngừa và xử lý Rủi ro tín dụng.

Nhằm tăng cường hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, ACB tập trung nâng cao chất lượng nhân sự qua ba nhóm hoạt động trọng tâm:

• Tuyển dụng – ACB áp dụng quy trình tuyển chọn chặt chẽ, kết hợp đánh giá năng lực chuyên môn, kỹ năng mềm và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, đảm bảo lựa chọn được những ứng viên phù hợp với yêu cầu công việc và văn hóa tổ chức.
• Đào tạo nguồn nhân lực – Ngân hàng triển khai các chương trình đào tạo định kỳ và chuyên sâu, bao gồm kỹ năng thẩm định tín dụng, phân tích tài chính doanh nghiệp, nhận diện dấu hiệu cảnh báo sớm rủi ro, cũng như cập nhật quy định pháp luật và chuẩn mực quản trị rủi ro theo Basel II/III.
• Đánh giá chất lượng nhân lực – ACB áp dụng hệ thống đánh giá hiệu quả làm việc (KPI) gắn với tiêu chí quản trị rủi ro, đồng thời thực hiện luân chuyển nhân sự giữa các bộ phận để nâng cao tính đa nhiệm và khả năng xử lý tình huống.

Việc triển khai đồng bộ các hoạt động này giúp ACB xây dựng được đội ngũ nhân sự vừa có chuyên môn sâu, vừa có tư duy quản trị rủi ro chủ động, qua đó giảm thiểu sai sót nghiệp vụ, nâng cao chất lượng quyết định tín dụng và tăng khả năng ứng phó khi phát sinh rủi ro. Điều này không chỉ củng cố nền tảng quản trị nội bộ mà còn góp phần nâng cao uy tín và sức cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường.

4.3.6 Xây dựng, ứng dụng hệ thống thông tin quản lý, cơ sở hạ tầng tin học

Nhận thức rõ vai trò then chốt của công nghệ trong quản trị rủi ro, ACB đã đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống thông tin quản lý và hạ tầng tin học, coi đây là nền tảng quan trọng giúp nâng cao năng lực nhận diện, phân tích và xử lý Rủi ro tín dụng. Ngân hàng đã lựa chọn hệ thống ngân hàng lõi (Core Banking) DNA và chính thức triển khai trên toàn hệ thống từ tháng 12/2014, tạo bước đột phá trong việc số hóa quy trình nghiệp vụ và đảm bảo tính đồng bộ dữ liệu. Trong giai đoạn 2018–2019, ACB tiếp tục thực hiện dự án Business Credit Decision Engine, một công cụ hỗ trợ ra quyết định tín dụng dựa trên phân tích dữ liệu đa chiều, cho phép đánh giá hồ sơ khách hàng nhanh chóng và chính xác hơn, đồng thời giảm thiểu sự phụ thuộc vào yếu tố chủ quan của cán bộ tín dụng. Song song, ngân hàng triển khai dự án Risk Data Mart với mục tiêu chuẩn hóa dữ liệu rủi ro, xây dựng kho dữ liệu tập trung, thống nhất và tin cậy. Kho dữ liệu này không chỉ phục vụ công tác lập báo cáo hạn chế Rủi ro tín dụng mà còn hỗ trợ Báo cáo đánh giá đầy đủ về vốn (ICAAP) và quản lý danh mục tài sản, đáp ứng yêu cầu của Basel II/III.

Nhờ các dự án công nghệ này, ACB đã nâng cao đáng kể khả năng tự động hóa phân tích rủi ro, giảm thời gian xử lý thông tin, và tăng độ chính xác trong dự báo cũng như cảnh báo sớm các khoản vay có nguy cơ trở thành nợ xấu. Hệ thống thông tin quản lý hiện đại còn giúp ban lãnh đạo chủ động hơn trong việc điều chỉnh chiến lược tín dụng và phân bổ nguồn lực nhằm tối ưu hóa hiệu quả quản trị rủi ro. Điều này không chỉ củng cố nền tảng hoạt động an toàn, minh bạch của ACB mà còn góp phần nâng cao sức cạnh tranh và khả năng thích ứng trước biến động của môi trường kinh doanh ngân hàng.

4.3.7. Kết quả nghiên cứu định tính Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Nhìn chung hầu hết ý kiến các đáp viên đều đồng tình với các nội dung cơ bản của các yếu tố. Trong đó, một số đáp viên đưa ra ý kiến chỉnh sửa các phát biểu cho ngắn gọn, dễ hiểu hơn với đại đa số. Kết quả phỏng vấn chuyên gia và dàn bài phỏng vấn xin xem ở phụ lục 2,3. Qua phần phỏng vấn chuyên gia, thành phần của các khái niệm và các biến quan sát của thang đo các yếu tố ảnh hưởng quản trị rủi ro được điều chỉnh lại về mặt nội dung và từ ngữ cho phù hợp bối cảnh tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu. Thang đo thành phần Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng, Quản lý vấn đề tín dụng, Đo lường giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng, Rủi ro môi trường có một số thay đổi. Số lượng biến quan sát được giữ nguyên và chỉ chỉnh sửa về mặt nội dung và từ ngữ. Thang đo quản trị rủi ro tín dụng được điều chỉnh lại về mặt nội dung và từ ngữ cho phù hợp bối cảnh tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu. Kết quả các thang đo được tổng kết và mã hoá lại. Kết quả phỏng vấn chuyên gia cho thấy, một số biến quan sát cần điều chỉnh cho rõ hoặc loại bỏ để giảm thiểu sự trùng lặp. Theo đó, thang đo các yếu tố ảnh hưởng quản trị Rủi ro tín dụng gồm 4 thành phần, trong đó, nhân tố Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng (CPA) có 5 biến quan sát; nhân tố Quản lý vấn đề tín dụng (MPC) có 6 biến quan sát; nhân tố Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng (MCC) có 5 biến quan sát và nhân tố Rủi ro môi trường (ER) có 4 biến quan sát.

• Bảng 4.10 Tổng kết thang đo Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng
• Bảng 4.11 Tổng kết thang đo Quản lý vấn đề tín dụng
• Bảng 4.12 Tổng kết thang đo Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng
• Bảng 4.13 Tổng kết thang đo Rủi ro môi trường
• Bảng 4.14 Tổng kết thang đo Quản trị rủi ro tín dụng

4.4. Kết quả nghiên cứu định lượng

4.4.1. Kết quả thống kê mô tả dữ liệu

Khảo sát được thực hiện trong vòng từ cuối tháng 6/2025 đến cuối tháng 7/2025 ở Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu tại thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả thu về được 235 mẫu khảo sát, sau khi loại bỏ các phiếu trả lời không đạt yêu cầu (trả lời không đầy đủ, câu trả lời có từ hai lựa chọn trở lên) thì số lượng còn lại là 214 mẫu, đạt tỷ lệ 91,06%. Phân loại 214 đáp viên được khảo sát theo giới tính, nhóm tuổi, thời gian làm việc, học vấn, bộ phận. Đặc điểm mẫu nghiên cứu được tóm tắt như sau:

• Bảng 4.15 Thống kê mô tả thông tin định danh

Theo kết quả thống kê từ bảng 4.15 cho thấy:

• Về giới tính, có 80 đáp viên là nữ chiếm tỷ lệ 37.4%, có 134 đáp viên là nam chiếm tỷ lệ 62.6% trả lời khảo sát.
• Về nhóm tuổi, có 164 đáp viên dưới 25 tuổi chiếm tỷ lệ 6%, nhóm đáp viên từ 25 – 40 tuổi chiếm 13.6% (29 người), còn lại là nhóm đáp viên trên 40 tuổi chiếm tỷ lệ 9.8% (21 người).
• Về thời gian lam việc, các đáp viên có thời gian làm việc tại ACB dưới 1 năm chiếm tỷ lệ 3% (84 người), có 90 đáp viên có thời gian làm việc từ 1 – 5 năm chiếm tỷ lệ 42.1%, có 37 đáp viên có thời gian làm việc từ 6 – 10 năm chiếm 17.3% và còn lại là 3 đáp viên làm việc trên 10 năm tại ACB.
• Về học vấn, trong 214 đáp viên có 83 đáp viên trình độ cao đẳng, trung cấp chiếm tỷ lệ 8%, có 123 đáp viên trình độ đại học chiếm tỷ lệ 57.5% và 8% còn lại là thạc sĩ chiếm tỷ lệ3.7%.
• Về bộ phận, có 53 đáp viên làm việc tại bộ phận khách hàng cá nhân tỷ lệ 24.8%, 12.1% (26) đáp viên thuộc bộ phận dịch vụ khách hàng, 97 đáp viên thuộc bộ phận khách hàng doanh nghiệp chiếm 45.3% và 38 đáp viên chiếm tỷ lệ 17.8% thuộc các bộ phận khác khác tham gia khảo sát.

4.4.2. Kết quả đánh giá độ tin cậy của thang đo Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Thang đo trước hết sẽ được phân tích hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha, các biến có hệ số tương quan tổng (item-total correlation) nhỏ hơn 0,3 sẽ bị loại và thang đo được chấp nhận để phân tích trong các bước tiếp theo khi có độ tin cậy Cronbach Alpha từ 0,6 trở lên (Nunnally và Burnstein, 1994) (Phụ lục 5 – Phần 1).

4.4.2.1. Kiểm định độ tin cậy đối với thang đo các yếu tố ảnh hưởng quản trị rủi ro tín dụng

Kết quả Cronbach’s Alpha cho các thang đo Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng, Quản lý vấn đề tín dụng, Đo lường giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng, Rủi ro môi trường sau khi loại biến (MPC6) lần lượt là 0.835; 0.842; 0.767 và 0.826 > 0.6; các hệ số tương quan biến tổng của các biến quan sát trong thang đo đều lớn hơn 0.3 và không có trường hợp loại bỏ biến quan sát nào có thể làm cho Cronbach’s Alpha của thang đo này tăng lên. Vì vậy, tất cả các biến quan sát đều được chấp nhận và sẽ được sử dụng trong phân tích nhân tố tiếp theo. (Phụ lục 5)

• Bảng 4.16 Kết quả đánh giá độ tin cậy các thang đo thành phần của thang đo Các yếu tố ảnh hưởng quản trị rủi ro tín dụng

4.4.2.2. Kiểm định độ tin cậy đối với thang đo Quản trị rủi ro tín dụng

Kết quả Cronbach’s Alpha cho thang đo Quản trị rủi ro tín dụng sau khi loại biến (CRM) là 0.744 > 0.6; các hệ số tương quan biến tổng của các biến quan sát trong thang đo đều lớn hơn 0.3 và không có trường hợp loại bỏ biến quan sát nào có thể làm cho Cronbach’s Alpha của thang đo này tăng lên. Vì vậy, tất cả các biến quan sát đều được chấp nhận và sẽ được sử dụng trong phân tích nhân tố tiếp theo. (Phụ lục 5)

• Bảng 4.17 Kết quả đánh giá độ tin cậy các thang đo thành phần của thang đo Quản trị rủi ro tín dụng

Nhìn chung, các thang đo trên đều có hệ số Cronbach’s Alpha khá cao (> 0.6). Tất cả các biến quan sát của thang đo này đều có hệ số tương quan biến tổng lớn hơn 0,3 do đó chúng đều được sử dụng cho phân tích EFA tiếp theo.

4.4.3. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA

Sau khi phân tích hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha, các thang đo được đánh giá tiếp theo bằng phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA.

• Phân tích EFA biến độc lập

Phương pháp trích nhân tố Principal Axis Factoring với phép xoay Promax được áp dụng. Tác giả tiến hành đưa các biến quan sát của thang đo vào phân tích nhân tố EFA được kết quả sau (Phụ lục 5):

• Hệ số KMO đạt 867
• Kiểm định Bartlerr: Đạt yêu cầu (Sig=0.000< 005).

Tại giá trị Eigenvalues = 689 > 1, như vậy 4 nhân tố này tóm tắt thông tin của 19 biến quan sát đưa vào EFA một cách tốt nhất. Tổng phương sai các nhân tố này trích được là 60.720% > 50%, như vậy, 4 nhân tố được trích giải thích được 60.720% biến thiên dữ liệu của 19 biến quan sát tham gia vào EFA, đây là kết quả đạt yêu cầu.

• Phân tích EFA biến phụ thuộc Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Phương pháp trích nhân tố Principal Axis Factoring với phép xoay Promax được áp dụng. Tác giả tiến hành đưa các biến quan sát của thang đo vào phân tích nhân tố EFA được kết quả sau (Phụ lục 5):

• Hệ số KMO đạt 686
• Kiểm định Bartlerr: Đạt yêu cầu (Sig=0.000< 005).

Tại giá trị Eigenvalues = 989 > 1, như vậy 1 nhân tố này tóm tắt thông tin của 3 biến quan sát đưa vào EFA một cách tốt nhất. Tổng phương sai các nhân tố này trích được là 66.305% > 50%, như vậy, 1 nhân tố được trích giải thích được 66.305% biến thiên dữ liệu của 3 biến quan sát tham gia vào EFA, đây là kết quả đạt yêu cầu.

Hệ số tải Factor Loading của các biến quan sát trong ma trận xoay đều lớn hơn 0.5, như vậy các biến quan sát này đảm bảo giá trị phân biệt và hội tụ, đều có ý nghĩa đóng góp vào mô hình nên về cơ bản các thang đo đạt giá trị hội tụ (Hair và cộng sự, 2010). Như vậy, sau khi tiến hành các bước phân tích độ tin cậy và phân tích nhân tố khám phá, số lượng các biến quan sát đo lường các nhân tố nghiên cứu có sự thay đổi như sau:

• Bảng 4.18 Bảng tổng hợp số lượng biến quan sát điều chỉnh sau khi xử lý dữ liệu

Các thành phần này sẽ được tiếp tục đưa vào phân tích tương quan và phân tích hồi quy đa biến.

4.4.4. Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu

4.4.4.1 Kết quả phân tích tương quan

Sau khi chạy dữ liệu bằng phần mềm SPSS 20.0, tác giả có kết quả như sau:

• Bảng 4.19 Ma trận tương quan Correlations

Bảng 4.19 trình bày ma trận hệ số tương quan Pearson giữa biến phụ thuộc CRM (Quản trị rủi ro tín dụng) và các biến độc lập gồm: CPA (Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng), MPC (Quản lý vấn đề tín dụng), MCC (Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng) và ER (Rủi ro môi trường). Kết quả cho thấy tất cả các hệ số tương quan giữa CRM và các biến độc lập đều dương và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% (p < 0.01), phản ánh mối quan hệ tuyến tính cùng chiều giữa các biến.

• CPA có hệ số tương quan cao nhất với CRM (r = 0.613), cho thấy khi năng lực xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng được nâng cao, hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng cũng tăng đáng kể.
• ER đứng thứ hai (r = 0.596), cho thấy việc nhận diện và ứng phó với rủi ro môi trường có ảnh hưởng quan trọng tới khả năng quản trị rủi ro tín dụng. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.
• MPC có hệ số r = 550, phản ánh tác động tích cực của việc quản lý các vấn đề tín dụng phát sinh đến CRM.
• MCC có hệ số thấp nhất (r = 515), nhưng vẫn ở mức trung bình khá, cho thấy hoạt động đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng cũng góp phần đáng kể vào hiệu quả CRM.

Ngoài ra, mối tương quan giữa các biến độc lập dao động từ 0.338 đến 0.405, tất cả đều nhỏ hơn 0.80 (Hair et al., 2010), cho thấy không có nguy cơ đa cộng tuyến nghiêm trọng. Tuy nhiên, để khẳng định chắc chắn, cần kiểm tra thêm hệ số phóng đại phương sai (VIF) trong phân tích hồi quy bội.

4.4.4.2. Kết quả phân tích hồi quy đa biến

• Bảng 4.20 Mức độ giải thích của mô hình

Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính bội cho thấy hệ số tương quan đa biến (R) đạt giá trị 0.788, phản ánh mối quan hệ chặt chẽ giữa biến phụ thuộc CRM (Quản trị rủi ro tín dụng) và bốn biến độc lập gồm: CPA (Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng), MPC (Quản lý vấn đề tín dụng), MCC (Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng) và ER (Rủi ro môi trường). Giá trị R² = 0.621 cho biết 62,1% sự biến thiên của CRM có thể được giải thích bởi bốn biến độc lập trong mô hình. Hệ số R² hiệu chỉnh = 0.614 cho thấy sau khi điều chỉnh sai số, mô hình vẫn giữ được khả năng giải thích cao và ổn định, chứng tỏ mô hình phù hợp với dữ liệu thu thập được.

Giá trị Durbin–Watson đạt 2.124, nằm trong khoảng 1.5–2.5, cho thấy không có hiện tượng tự tương quan đáng kể giữa các sai số, đảm bảo tính tin cậy của ước lượng hồi quy. Sai số chuẩn ước tính là 0.34109, ở mức tương đối nhỏ, phản ánh mô hình có độ phù hợp tốt.

Với khả năng giải thích hơn 62% biến thiên của quản trị rủi ro tín dụng, mô hình cung cấp căn cứ thực nghiệm để các ngân hàng/doanh nghiệp tập trung vào bốn yếu tố then chốt: CPA – Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng: Nâng cao chất lượng thẩm định sẽ trực tiếp cải thiện khả năng nhận diện và kiểm soát rủi ro tín dụng.

• MPC – Quản lý vấn đề tín dụng: Tăng cường năng lực xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình cho vay để hạn chế tổn thất.
• MCC – Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng: Hoàn thiện hệ thống chỉ số và cơ chế giám sát giúp kiểm soát rủi ro một cách chủ động.
• ER – Rủi ro môi trường: Chủ động đánh giá và ứng phó với tác động của các yếu tố môi trường để điều chỉnh chính sách tín dụng phù hợp.
• Điều này hàm ý rằng việc cải thiện đồng thời cả bốn yếu tố sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng một cách bền vững. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Bảng 4.21 Kết quả phân tích phương sai (ANOVA)

Đại lượng thống kê F trong bảng phân tích phương sai (ANOVA) được dùng để kiểm định sự phù hợp của mô hình hồi quy với tổng thể. Ta thấy trong kết quả kiểm định này trong bảng 4.21 có trị thống kê F = 85.602 và mức ý nghĩa Sig. = 0.000 < 0.05 (α = 0.05) chứng tỏ mô hình hồi quy có ý nghĩa thống kê, phù hợp vớ nghiên cứu và có thể được sử dụng để suy luận.

• Bảng 4.22 Kết quả của mô hình hồi quy

Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính bội cho thấy mô hình nghiên cứu có sự phù hợp và các biến độc lập đều có ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến biến phụ thuộc CRM (Quản trị rủi ro tín dụng). Cụ thể, cả bốn biến độc lập gồm CPA (Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng), MPC (Quản lý vấn đề tín dụng), MCC (Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng) và ER (Rủi ro môi trường) đều có giá trị Sig. < 0,05, khẳng định tác động của chúng đến CRM là có ý nghĩa thống kê ở mức tin cậy 95%.

Xét hệ số hồi quy chuẩn hóa (Beta), CPA là yếu tố có tác động mạnh nhất đến CRM (Beta = 0,331), tiếp theo là ER (Beta = 0,304), MPC (Beta = 0,270) và MCC (Beta = 0,172). Điều này cho thấy việc nâng cao năng lực xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng sẽ góp phần quan trọng nhất trong việc tăng cường hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, tiếp đến là việc quản lý rủi ro môi trường, giải quyết các vấn đề tín dụng, và cuối cùng là công tác đo lường, giám sát, kiểm soát rủi ro tín dụng. Kết quả này phù hợp với phân tích tương quan trước đó, khi tất cả các biến độc lập đều có mối quan hệ tuyến tính dương và có ý nghĩa thống kê với CRM. Trong đó, CPA có hệ số tương quan cao nhất với CRM (r = 0,613; Sig. = 0,000), phản ánh vai trò then chốt của việc xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng đối với công tác quản trị rủi ro tín dụng. Các yếu tố ER, MPC và MCC có hệ số tương quan ở mức trung bình nhưng vẫn đạt ý nghĩa thống kê, cho thấy chúng cũng là các thành phần quan trọng cần được chú trọng.

Kiểm định đa cộng tuyến cho thấy hệ số phóng đại phương sai (VIF) dao động từ 1,264 đến 1,340, nhỏ hơn ngưỡng 2, chứng tỏ mô hình không vi phạm giả định về đa cộng tuyến và có ý nghĩa thống kê tổng thể. Mô hình hồi quy về quản trị rủi ro tín dụng tại ACB được xác định phương trình chuẩn hóa như sau: CRM = 0.331*CPA + 0.304*ER + 0.270*MPC + 0.172*MCC

Kết quả này hàm ý rằng, trong quá trình hoạch định chính sách nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ACB, cần ưu tiên củng cố năng lực xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng, đồng thời tăng cường quản lý rủi ro môi trường và năng lực xử lý các vấn đề tín dụng, song song với việc duy trì và hoàn thiện hoạt động đo lường, giám sát, kiểm soát rủi ro tín dụng.

4.4.4.3. Kết quả kiểm định giả thuyết

Thông qua các kết quả hồi quy, dựa vào hệ số Beta chuẩn hóa và chỉ số thống kê Sig. cho ta kết quả kiểm định giả thuyết như sau: Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

• Bảng 4.23 Kết quả kiểm định giả thuyết

Mô hình hiệu chỉnh có 4 nhân tố tác động đến Quản trị rủi ro tín dụng. Sau khi thực hiện nghiên cứu thông qua kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và kiểm định hồi quy đa biến, kết quả kiểm định mô hình đề xuất được minh họa như sau:

Sau khi thực hiện kiểm định độ tin cậy thang đo bằng Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và kiểm định hồi quy tuyến tính bội, mô hình nghiên cứu được hiệu chỉnh với 4 yếu tố chính ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng, bao gồm: CPA (Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng), MPC (Quản lý vấn đề tín dụng), MCC (Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng) và ER (Rủi ro môi trường). Kết quả hồi quy cho thấy cả bốn yếu tố đều có ảnh hưởng cùng chiều đến biến phụ thuộc Quản trị rủi ro tín dụng (CRM) và đều có ý nghĩa thống kê (Sig. < 0.05). Trong đó: CPA (Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng) có ảnh hưởng mạnh nhất với hệ số Beta = 0.331. Kế đến là ER (Rủi ro môi trường) (Beta = 0.304), MPC (Quản lý vấn đề tín dụng) (Beta = 0.270) và MCC (Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng) với beta = 0.172. Mô hình hiệu chỉnh minh họa mối quan hệ giữa các yếu tố độc lập và biến phụ thuộc được trình bày như sau:

• Hình 4.1 Kết quả mô hình kết quả nghiên cứu

4.4.4.4 Kiểm định sự vi phạm các giả định của mô hình hồi quy

• Hình 4.2 Biểu đồ khảo sát phân phối chuẩn của phần dư

Giả định phần dư có phân phối chuẩn hóa: Theo kết quả Hình 4.2 cho thấy, giá trị trung bình của các biến quan sát Mean= 1.74e – 15 (xấp xỉ 0) và độ lệch chuẩn Std. Dev = 0,991 (xấp xỉ 1). Chứng tỏ giả thuyết phần dư có phân phối chuẩn không bị vi phạm. Từ đó chứng minh không vi phạm các giả thuyết khi chạy hồi quy các biến độc lập.

• Hình 4.3 Biểu đồ tần số P – P

Biểu đổ tần số P-P (hình 4.3) cũng cho thấy các điểm của phần dư phân tán không cách xa mà phân tán ngẫu nhiên xung quanh đường chéo (đường thẳng kỳ vọng), do đó giả định về phân phối chuẩn của phần dư được thỏa mãn.

4.4.4.5. Kiểm định độc lập giữa các phần dư

• Hình 4.4 Đồ thị phân tán

Quan sát đồ thị phân tán (hình 4.4) ta thấy có sự phân tán đều. Như vậy, giả định phương sai không đổi của mô hình hồi quy không bị vi phạm. Ngoài ra, kiểm dịnh Durbin – Watson (d) cho thấy kết quả d = 2.214 (1 < d<3) nên ta có thể kết luận các phần dư là độc lập với nhau hay không có tương quan giữa các phần dư. Qua các kết quả kiểm định trên cho thấy các giả định của hàm hồi quy tuyến tính không bị vi phạm và mô hình hồi quy đã xây dựng là phù hợp với tổng thể.

Tóm tắt chương 4 Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Trong chương 4, tác giả đã trình bày về thực trạng quản trị rủi ro tín dụng, kết quả nghiên cứu định tính và kết quả nghiên cứu định lượng tại ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu.

CHƯƠNG 5: HÀM Ý QUẢN TRỊ

5.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu

Mục tiêu chung của đề tài là đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu (ACB) trong giai đoạn 2022–2024, đồng thời xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ACB trong bối cảnh môi trường kinh doanh nhiều biến động. Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết về quản trị rủi ro tín dụng và các nghiên cứu trước liên quan đến các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại. Kế thừa các nghiên cứu trước, tác giả đã xây dựng mô hình nghiên cứu gồm bốn yếu tố tác động đến quản trị rủi ro tín dụng (CRM), bao gồm: (i) Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng (CPA); (ii) Quản lý vấn đề tín dụng (MPC); (iii) Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng (MCC); và (iv) Rủi ro môi trường (ER).

Kết quả phân tích định lượng cho thấy cả bốn yếu tố CPA, ER, MPC và MCC đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến quản trị rủi ro tín dụng tại ACB. Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố được sắp xếp theo thứ tự giảm dần là CPA (β = 0,331), ER (β = 0,304), MPC (β = 0,270) và MCC (β = 0,172). Kết quả này cho thấy quản trị rủi ro tín dụng tại ACB chịu ảnh hưởng đồng thời từ các yếu tố nội tại trong quy trình tín dụng và các yếu tố bên ngoài từ môi trường kinh doanh.

Thứ nhất, yếu tố xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng (CPA) có mức độ tác động mạnh nhất đến quản trị rủi ro tín dụng tại ACB. Kết quả này phù hợp với lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II, trong đó nhấn mạnh vai trò nền tảng của công tác thẩm định tín dụng trong việc phòng ngừa rủi ro ngay từ giai đoạn trước khi quyết định cho vay (BCBS, 2004). Đồng thời, kết quả nghiên cứu cũng tương đồng với các nghiên cứu trong nước của Nguyễn Hải Đăng (2011) và Saunders & Allen (2010), khi các tác giả đều khẳng định rằng chất lượng thẩm định hồ sơ tín dụng và năng lực của cán bộ tín dụng là yếu tố then chốt quyết định mức độ rủi ro tín dụng của ngân hàng. Trong bối cảnh kinh tế biến động và cạnh tranh gay gắt, việc kiểm soát rủi ro ngay từ khâu thẩm định giúp ACB chủ động hạn chế các khoản vay kém chất lượng và nâng cao chất lượng danh mục tín dụng.

Thứ hai, rủi ro môi trường (ER) là yếu tố có mức độ ảnh hưởng lớn thứ hai đến quản trị rủi ro tín dụng. Kết quả này phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét của ngành ngân hàng hiện đại, khi các rủi ro phát sinh từ môi trường kinh tế vĩ mô, pháp lý, xã hội và môi trường tự nhiên ngày càng tác động mạnh đến hoạt động tín dụng. Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế của Lee et al. (2019) và Ghosh (2015), cho rằng biến động kinh tế vĩ mô và các cú sốc từ môi trường bên ngoài làm gia tăng xác suất vỡ nợ của khách hàng vay. Điều này cho thấy ACB cần tích hợp các yếu tố rủi ro môi trường vào quy trình đánh giá tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng nhằm nâng cao khả năng thích ứng và phòng ngừa rủi ro.

Thứ ba, quản lý vấn đề tín dụng (MPC) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến quản trị rủi ro tín dụng tại ACB. Kết quả này cho thấy khả năng phát hiện, xử lý và ra quyết định kịp thời đối với các vấn đề phát sinh trong quá trình quản lý tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chất lượng danh mục cho vay. Kết quả nghiên cứu phù hợp với quan điểm của Saunders và Allen (2010), khi cho rằng quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả không chỉ dừng lại ở khâu thẩm định ban đầu mà còn bao gồm việc quản lý chủ động các khoản vay trong suốt vòng đời tín dụng.

Cuối cùng, đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng (MCC) là yếu tố có mức độ ảnh hưởng thấp nhất trong mô hình nghiên cứu, tuy nhiên vẫn có ý nghĩa thống kê đối với quản trị rủi ro tín dụng. Kết quả này có thể được lý giải bởi tại ACB, các quy trình đo lường và giám sát rủi ro tín dụng đã được chuẩn hóa và tự động hóa ở mức độ tương đối cao, do đó tác động cảm nhận của yếu tố này đến quản trị rủi ro tín dụng không mạnh bằng các yếu tố mang tính nghiệp vụ trực tiếp như thẩm định hồ sơ hay quản lý vấn đề tín dụng. Kết quả này tương đồng với một số nghiên cứu trước cho rằng khi hệ thống kiểm soát rủi ro đã ổn định, vai trò của các yếu tố khác trong quản trị rủi ro tín dụng sẽ trở nên nổi bật hơn (BCBS, 2010).

Nhìn chung, kết quả nghiên cứu phù hợp với các mô hình lý thuyết và các nghiên cứu trước trong và ngoài nước, đồng thời phản ánh được đặc thù hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu. Điểm nổi bật của nghiên cứu là vai trò vượt trội của yếu tố xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng, cho thấy tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng thẩm định trong bối cảnh rủi ro kinh tế và rủi ro môi trường ngày càng gia tăng. Đây là cơ sở quan trọng để đề xuất các hàm ý quản trị nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ACB trong thời gian tới.

5.2. Hàm ý quản trị Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng (CRM) tại ACB. Trước hết, cần ưu tiên nâng cao năng lực xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng (CPA) thông qua đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tín dụng về phân tích tài chính, đánh giá dòng tiền và năng lực trả nợ, đồng thời ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ quá trình thẩm định, giảm thiểu yếu tố chủ quan và tăng tính chính xác. Bên cạnh đó, việc quản lý rủi ro môi trường (ER) cần được chú trọng bằng cách thiết lập hệ thống giám sát, dự báo tác động của các yếu tố kinh tế – pháp lý – môi trường, xây dựng bộ chỉ số cảnh báo sớm và đưa tiêu chí môi trường – xã hội vào quá trình xét duyệt tín dụng. Đối với quản lý các vấn đề tín dụng (MPC), ngân hàng cần hoàn thiện cơ chế xử lý nợ xấu, tăng cường phối hợp liên phòng ban, và áp dụng phương pháp quản lý danh mục tín dụng để cân bằng giữa rủi ro và lợi nhuận. Song song đó, hệ thống đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng (MCC) cần được duy trì và tối ưu hóa bằng việc cập nhật định kỳ các công cụ đo lường, tự động hóa một số khâu giám sát, và tăng cường kiểm toán nội bộ nhằm phát hiện sớm các rủi ro tiềm ẩn. Cuối cùng, ACB cần tiếp cận quản trị rủi ro tín dụng theo hướng tổng thể, đảm bảo sự phối hợp đồng bộ giữa bốn yếu tố trên trong một chiến lược toàn diện, với cơ chế chia sẻ thông tin xuyên suốt từ lãnh đạo đến các bộ phận nghiệp vụ, và thường xuyên đánh giá, điều chỉnh chính sách linh hoạt theo biến động thị trường. Từ các hàm ý quản trị và đánh giá tình hình thực tế của ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu, tác giả xin đưa ra một số giải pháp cụ thể chi tiết nhằm nâng cao quản trị rủi ro tín dụng tại ACB như sau:

5.2.1 Tổ chức hoạt động theo quy trình cấp tín dụng hợp lý

• Bảng 5.1 Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng

Kết quả phân tích hồi quy (bảng 4.22) cho thấy “Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng” (CPA) là yếu tố có tác động mạnh nhất đến quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu, với hệ số β = 0.331. Khi xem xét giá trị trung bình của các biến quan sát thuộc thành phần này (bảng 5.1), có thể thấy tất cả đều đạt mức trên 3,9, dao động từ 3,96 đến 4,11. Điều này phản ánh rằng phần lớn cán bộ nhân viên (CBNV) được khảo sát đều đánh giá cao vai trò của hoạt động xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng trong công tác quản trị rủi ro. Đặc biệt, biến CPA3 (“Quy trình phê duyệt cấp tín dụng xác lập trách nhiệm giải trình đối với quyết định được đưa ra”) có giá trị trung bình cao nhất (4,11), cho thấy sự đồng thuận mạnh mẽ của CBNV về tầm quan trọng của việc thiết lập trách nhiệm giải trình rõ ràng trong quá trình phê duyệt tín dụng. Các biến còn lại, như CPA4 (4,04) và CPA1 (4,02), cũng ghi nhận mức đánh giá tích cực, phản ánh nhận thức của CBNV về tính minh bạch và chặt chẽ của quy trình cấp và giám sát tín dụng. Như vậy, kết quả này không chỉ khẳng định CPA là yếu tố tác động lớn nhất, mà còn cho thấy nhận thức chung của CBNV về vai trò trọng yếu của nó trong việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ACB. Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất một số giải pháp sau đây:

Giải pháp 1: ACB phải hoạt động theo các tiêu chí cấp tín dụng rõ ràng và hợp lý. Các tiêu chí này phải bao gồm chỉ dẫn rõ ràng về thị trường mục tiêu của ngân hàng và sự hiểu biết thấu đáo về người đi vay hoặc đối tác, cũng như mục đích và cơ cấu tín dụng cũng như nguồn trả nợ. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Việc thiết lập các tiêu chí cấp tín dụng rõ ràng và hợp lý là điều cần thiết để phê duyệt tín dụng một cách an toàn và lành mạnh. Các tiêu chí nên đặt ra ai đủ điều kiện nhận tín dụng và với số tiền bao nhiêu, loại tín dụng nào có sẵn và các khoản tín dụng nên được cấp theo những điều khoản và điều kiện nào. ACB phải nhận được đầy đủ thông tin để có thể đánh giá toàn diện hồ sơ rủi ro thực sự của người đi vay hoặc đối tác. Tùy thuộc vào loại rủi ro tín dụng và bản chất của mối quan hệ tín dụng cho đến nay, các yếu tố cần được xem xét và ghi lại khi phê duyệt tín dụng bao gồm:

• Mục đích của khoản tín dụng và nguồn hoàn trả;
• Hồ sơ rủi ro hiện tại (bao gồm tính chất và mức độ rủi ro tổng hợp) của người đi vay hoặc đối tác và tài sản thế chấp cũng như độ nhạy cảm của nó đối với kinh tế và thị trường sự phát triển;
• Lịch sử trả nợ của người vay và khả năng trả nợ hiện tại, dựa trên lịch sử xu hướng tài chính và dự báo dòng tiền trong tương lai, theo nhiều kịch bản khác nhau;
• Đối với tín dụng thương mại, chuyên môn kinh doanh của người vay và tình trạng của lĩnh vực kinh tế của bên vay và vị trí của bên vay trong lĩnh vực đó;
• Các điều khoản và điều kiện đề xuất của khoản tín dụng, bao gồm các giao ước được thiết kế để hạn chế những thay đổi về hồ sơ rủi ro trong tương lai của người đi vay;
• Nếu có thể, tính đầy đủ và khả năng thực thi của tài sản thế chấp hoặc bảo lãnh, bao gồm cả trong các kịch bản khác nhau.

Ngoài ra, khi phê duyệt bên vay hoặc đối tác lần đầu tiên, cần xem xét tính chính trực và uy tín của bên vay hoặc đối tác cũng như năng lực pháp lý của họ để đảm nhận trách nhiệm pháp lý. Khi các tiêu chí cấp tín dụng đã được thiết lập, điều cần thiết là ngân hàng phải đảm bảo rằng thông tin nhận được đủ để đưa ra quyết định cấp tín dụng phù hợp. Thông tin này cũng sẽ là cơ sở để xếp hạng tín nhiệm theo hệ thống xếp hạng nội bộ của ngân hàng. ACB cần hiểu rõ mình đang cấp tín dụng cho ai. Do đó, trước khi tham gia vào bất kỳ mối quan hệ tín dụng mới nào, ngân hàng phải làm quen với người đi vay hoặc đối tác và tin tưởng rằng họ đang giao dịch với một cá nhân hoặc tổ chức có danh tiếng và uy tín tín dụng tốt. Đặc biệt, phải có chính sách nghiêm ngặt để tránh liên kết với các cá nhân có liên quan đến các hoạt động lừa đảo và các tội phạm khác. Điều này có thể đạt được thông qua một số cách, bao gồm yêu cầu tài liệu tham khảo từ các bên đã biết, truy cập cơ quan đăng ký tín dụng và làm quen với các cá nhân chịu trách nhiệm quản lý công ty và kiểm tra tài liệu tham khảo cá nhân cũng như tình trạng tài chính của họ. Tuy nhiên, ACB không nên cấp tín dụng chỉ vì người đi vay hoặc đối tác đã quen thuộc với ngân hàng hoặc được coi là có uy tín cao.

ACB cần có các thủ tục để xác định các tình huống trong đó, khi xem xét các khoản tín dụng, việc phân loại một nhóm người đi vay là các đối tác có liên quan và do đó là một người đi vay duy nhất là phù hợp. Điều này sẽ bao gồm việc tổng hợp rủi ro đối với các nhóm tài khoản thể hiện sự phụ thuộc lẫn nhau về tài chính, bao gồm cả công ty hoặc phi công ty, nơi chúng thuộc quyền sở hữu hoặc kiểm soát chung hoặc có liên kết kết nối chặt chẽ (ví dụ: quản lý chung, quan hệ gia đình). ACB cũng nên có các thủ tục để tổng hợp mức độ tiếp xúc với khách hàng cá nhân trong các hoạt động kinh doanh. Cấp tín dụng bao gồm việc chấp nhận rủi ro cũng như tạo ra lợi nhuận. ACB nên đánh giá mối quan hệ rủi ro/lợi ích trong bất kỳ khoản tín dụng nào cũng như lợi nhuận tổng thể của mối quan hệ tài khoản. Khi đánh giá liệu có cấp tín dụng hay không và theo những điều khoản nào, ACB cần đánh giá rủi ro đối với lợi nhuận kỳ vọng, tính đến các điều khoản về giá và phi giá (ví dụ: tài sản thế chấp, các giao ước hạn chế, v.v.) ở mức độ lớn nhất có thể. Khi đánh giá rủi ro, các ngân hàng cũng nên đánh giá các kịch bản bất lợi có thể xảy ra và tác động có thể có của chúng đối với người đi vay hoặc đối tác. Một vấn đề phổ biến giữa các ngân hàng là xu hướng không định giá tín dụng hoặc mối quan hệ tổng thể một cách đúng đắn và do đó không nhận được khoản bồi thường thỏa đáng cho những rủi ro phát sinh. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Khi xem xét các khoản tín dụng tiềm năng, ACB phải nhận thấy sự cần thiết phải trích lập dự phòng cho các khoản lỗ đã xác định và dự kiến cũng như nắm giữ đủ vốn để bù đắp các khoản lỗ bất ngờ. Ngân hàng nên đưa những cân nhắc này vào các quyết định cấp tín dụng cũng như vào quy trình quản trị rủi ro danh mục đầu tư tổng thể. ACB có thể sử dụng cơ cấu giao dịch, tài sản thế chấp và bảo lãnh để giúp giảm thiểu rủi ro (cả rủi ro đã được xác định và vốn có) trong các khoản tín dụng riêng lẻ nhưng các giao dịch phải được thực hiện chủ yếu dựa trên khả năng trả nợ của người đi vay. Tài sản thế chấp không thể thay thế cho việc đánh giá toàn diện về người đi vay hoặc đối tác, cũng như không thể bù đắp cho việc thiếu thông tin. Cần phải thừa nhận rằng bất kỳ hành động thực thi tín dụng nào (ví dụ như thủ tục tịch thu tài sản thế chấp) đều có thể loại bỏ tỷ suất lợi nhuận trên giao dịch. Ngoài ra, ACB cần lưu ý rằng giá trị của tài sản thế chấp có thể bị suy giảm bởi các yếu tố tương tự dẫn đến khả năng thu hồi tín dụng bị giảm sút. ACB cần có các chính sách bao gồm việc chấp nhận các hình thức tài sản thế chấp khác nhau, các thủ tục định giá liên tục tài sản thế chấp đó và một quy trình để đảm bảo rằng tài sản thế chấp đó đang và tiếp tục có hiệu lực thi hành và có thể thực hiện được. Đối với bảo lãnh, ngân hàng cần đánh giá mức độ bảo lãnh tương ứng với chất lượng tín dụng và năng lực pháp lý của người bảo lãnh. ACB nên cẩn thận khi đưa ra các giả định về sự hỗ trợ ngầm từ các bên thứ ba như chính phủ. Thỏa thuận bù trừ là một biện pháp quan trọng để giảm thiểu rủi ro tín dụng, đặc biệt trong các giao dịch liên ngân hàng. Để thực sự giảm thiểu rủi ro, những thỏa thuận như vậy cần phải hợp lý và có hiệu lực pháp lý. Khi tồn tại xung đột lợi ích thực tế hoặc tiềm ẩn trong ngân hàng, cần thiết lập các thỏa thuận bảo mật nội bộ để đảm bảo rằng không có trở ngại nào đối với việc ngân hàng thu thập tất cả thông tin liên quan từ người đi vay.

Giải pháp 2: ACB nên thiết lập hạn mức tín dụng tổng thể ở cấp độ từng người vay và đối tác cũng như các nhóm đối tác có liên quan để tổng hợp các loại rủi ro khác nhau một cách có thể so sánh và có ý nghĩa, cả trong sổ sách ngân hàng và giao dịch cũng như trong và ngoài bảng cân đối kế toán.

Một yếu tố quan trọng của quản trị rủi ro tín dụng là thiết lập giới hạn rủi ro đối với các đối tác đơn lẻ và các nhóm đối tác có liên quan. Những giới hạn như vậy thường dựa một phần vào xếp hạng rủi ro nội bộ được ấn định cho người đi vay hoặc đối tác, trong đó các đối tác được xếp hạng rủi ro tốt hơn có giới hạn rủi ro tiềm ẩn cao hơn. Các giới hạn cũng cần được thiết lập cho các ngành hoặc thành phần kinh tế cụ thể, các vùng địa lý và các sản phẩm cụ thể. Giới hạn rủi ro là cần thiết trong mọi lĩnh vực hoạt động của ngân hàng có liên quan đến rủi ro tín dụng. Những hạn mức này giúp đảm bảo hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng được đa dạng hóa đầy đủ. Như đã đề cập trước đó, phần lớn rủi ro tín dụng mà ACB gặp phải xuất phát từ các hoạt động và công cụ trong sổ kinh doanh và ngoài bảng cân đối kế toán. Các giới hạn đối với các giao dịch như vậy đặc biệt hiệu quả trong việc quản lý hồ sơ rủi ro tín dụng tổng thể hoặc rủi ro đối tác của ngân hàng. Để có hiệu quả, các giới hạn thường phải mang tính ràng buộc và không bị chi phối bởi nhu cầu của khách hàng.

Các biện pháp hiệu quả về mức độ rủi ro tiềm ẩn trong tương lai là cần thiết để thiết lập các giới hạn có ý nghĩa, đặt giới hạn trên cho quy mô hoạt động tổng thể và mức độ rủi ro đối với một đối tác nhất định, dựa trên thước đo mức độ rủi ro có thể so sánh được trong các hoạt động khác nhau của ACB ( cả trong và ngoài bảng cân đối kế toán). ACB nên xem xét kết quả kiểm tra sức chịu đựng trong quá trình giám sát và thiết lập giới hạn tổng thể. Việc kiểm tra sức chịu đựng như vậy cần tính đến chu kỳ kinh tế, lãi suất và các biến động thị trường khác cũng như điều kiện thanh khoản. Hạn mức tín dụng của ngân hàng phải ghi nhận và phản ánh các rủi ro liên quan đến việc thanh lý vị thế trong thời gian ngắn trong trường hợp đối tác không trả được nợ. Khi ngân hàng có một số giao dịch với một đối tác, rủi ro tiềm ẩn của ngân hàng đối với đối tác đó có thể thay đổi đáng kể và không liên tục trong thời gian đáo hạn được tính toán. Do đó, mức độ phơi nhiễm tiềm ẩn trong tương lai phải được tính toán theo nhiều khoảng thời gian. Các giới hạn cũng phải tính đến bất kỳ rủi ro không đảm bảo nào trong kịch bản thanh lý.

Giải pháp 3: ACB cần có sẵn một quy trình rõ ràng để phê duyệt các khoản tín dụng mới cũng như sửa đổi, gia hạn và tái cấp vốn cho các khoản tín dụng hiện có. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Nhiều cá nhân trong ngân hàng tham gia vào quá trình cấp tín dụng. Chúng bao gồm các cá nhân từ chức năng khởi tạo kinh doanh, chức năng phân tích tín dụng và chức năng phê duyệt tín dụng. Ngoài ra, cùng một đối tác có thể tiếp cận nhiều lĩnh vực khác nhau của ngân hàng để có các hình thức tín dụng khác nhau. ACB có thể lựa chọn phân công trách nhiệm theo nhiều cách khác nhau; tuy nhiên, điều quan trọng là quy trình cấp tín dụng phải phối hợp nỗ lực của tất cả các cá nhân khác nhau để đảm bảo rằng các quyết định tín dụng hợp lý được đưa ra. Để duy trì danh mục tín dụng lành mạnh, ACB phải có quy trình đánh giá và phê duyệt giao dịch chính thức được thiết lập để cấp tín dụng. Việc phê duyệt phải được thực hiện theo hướng dẫn bằng văn bản của ngân hàng và được cấp quản lý phù hợp cấp. Cần có hồ sơ kiểm toán rõ ràng ghi lại rằng quy trình phê duyệt đã được tuân thủ và xác định (các) cá nhân và/hoặc (các) ủy ban cung cấp đầu vào cũng như đưa ra quyết định tín dụng. Các ngân hàng thường được hưởng lợi từ việc thành lập các nhóm tín dụng chuyên biệt để phân tích và phê duyệt các khoản tín dụng liên quan đến các dòng sản phẩm quan trọng, các loại hình cơ sở tín dụng và các ngành công nghiệp và địa lý. ACB nên đầu tư vào các nguồn lực quyết định tín dụng đầy đủ để có thể đưa ra các quyết định tín dụng hợp lý phù hợp với chiến lược tín dụng của mình và đáp ứng các áp lực về thời gian, giá cả và cơ cấu cạnh tranh.

Mỗi đề xuất tín dụng phải được phân tích cẩn thận bởi một nhà phân tích tín dụng có năng lực và chuyên môn tương xứng với quy mô và mức độ phức tạp của giao dịch. Một quy trình đánh giá hiệu quả sẽ thiết lập các yêu cầu tối thiểu về thông tin làm cơ sở cho việc phân tích. Cần có chính sách liên quan đến thông tin và tài liệu cần thiết để phê duyệt các khoản tín dụng mới, gia hạn các khoản tín dụng hiện có và/hoặc thay đổi các điều khoản và điều kiện của các khoản tín dụng đã được phê duyệt trước đó. Thông tin nhận được sẽ là cơ sở cho mọi đánh giá hoặc xếp hạng nội bộ được ấn định cho khoản tín dụng và tính chính xác cũng như đầy đủ của thông tin đó là rất quan trọng để ban quản lý đưa ra các đánh giá phù hợp về khả năng chấp nhận khoản tín dụng. ACB phải phát triển đội ngũ chuyên gia quản trị rủi ro tín dụng có kinh nghiệm, kiến thức và nền tảng để thực hiện các phán đoán thận trọng trong việc đánh giá, phê duyệt và quản trị rủi ro tín dụng. Quy trình phê duyệt cấp tín dụng của ngân hàng cần thiết lập trách nhiệm giải trình đối với các quyết định được đưa ra và chỉ định ai có thẩm quyền tuyệt đối để phê duyệt tín dụng hoặc thay đổi các điều khoản tín dụng. Các ngân hàng thường sử dụng sự kết hợp giữa cơ quan có thẩm quyền ký tên cá nhân, cơ quan có thẩm quyền kép hoặc chung và nhóm hoặc ủy ban phê duyệt tín dụng, tùy thuộc vào quy mô và tính chất của tín dụng. Cơ quan phê duyệt phải tương xứng với chuyên môn của các cá nhân liên quan.

Giải pháp 3: Tất cả các khoản cấp tín dụng của ACB phải được thực hiện trên cơ sở tự do. Đặc biệt, các khoản tín dụng dành cho các công ty và cá nhân có liên quan phải được cấp phép trên cơ sở ngoại lệ, được giám sát cẩn thận và thực hiện các bước thích hợp khác để kiểm soát hoặc giảm thiểu rủi ro của việc cho vay không giới hạn.

Các giám đốc, ban quản lý cấp cao và các bên có ảnh hưởng khác (ví dụ: các cổ đông) của ACB không nên tìm cách hủy bỏ các quy trình cấp tín dụng và giám sát đã được thiết lập của ngân hàng. Lĩnh vực lạm dụng tiềm ẩn phát sinh từ việc cấp tín dụng cho các bên không hợp pháp và các bên liên quan, cho dù là công ty hay cá nhân. Do đó, điều quan trọng là ACB khi cấp tín dụng cho các bên đó trên cơ sở ngang bằng và số tiền tín dụng được cấp được giám sát phù hợp. Những biện pháp kiểm soát như vậy được thực hiện dễ dàng nhất bằng cách yêu cầu các điều khoản và điều kiện của các khoản tín dụng đó không thuận lợi hơn tín dụng cấp cho những người đi vay không liên quan trong những trường hợp tương tự và bằng cách áp đặt các giới hạn tuyệt đối nghiêm ngặt đối với các khoản tín dụng đó. Một phương pháp kiểm soát khả thi khác là công bố công khai các điều khoản tín dụng được cấp cho các bên liên quan. Tiêu chí cấp tín dụng của ngân hàng không được thay đổi để phù hợp với các công ty và cá nhân có liên quan. Các giao dịch quan trọng với các bên liên quan phải được sự chấp thuận của hội đồng quản trị (không bao gồm các thành viên hội đồng quản trị có xung đột lợi ích) của ACB và trong một số trường hợp nhất định (ví dụ: một khoản vay lớn cho cổ đông lớn) phải được báo cáo cho cơ quan giám sát ACB.

5.2.2. Hoàn thiện môi trường rủi ro tín dụng phù hợp

• Bảng 5.2 Rủi ro môi trường Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Kết quả nghiên cứu (Bảng 4.22) chỉ ra rằng “Rủi ro môi trường” (ER) là yếu tố có mức độ ảnh hưởng đứng thứ hai đến quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu, với hệ số β = 0,304. Phân tích giá trị trung bình của các biến quan sát thuộc thành phần này (Bảng 5.2) cho thấy tất cả đều đạt trên 3,9 điểm, phản ánh nhận thức rõ rệt của cán bộ nhân viên (CBNV) về tầm quan trọng của yếu tố môi trường đối với hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ACB. Trong đó, ER1 (“Môi trường doanh nghiệp giúp nâng cao kỹ năng khởi nghiệp của khách hàng đi vay”) có giá trị trung bình cao nhất (4,07), thể hiện đánh giá tích cực của CBNV về vai trò môi trường doanh nghiệp trong việc hình thành và phát triển kỹ năng khởi nghiệp. Tiếp đến, ER2 (“Môi trường doanh nghiệp tạo cơ hội hình thành các ý tưởng kinh doanh sáng tạo cho khách hàng đi vay”) đạt 4,01 điểm, phản ánh sự ghi nhận của CBNV về khả năng khuyến khích đổi mới từ môi trường kinh doanh. Biến ER3 (“Môi trường doanh nghiệp giúp nâng cao kỹ năng kinh doanh của khách hàng đi vay”) đạt 3,97 điểm, trong khi ER4 (“Môi trường doanh nghiệp đóng vai trò trung gian giữa phát triển kỹ năng, tiếp cận tài chính, mạng lưới kinh doanh và phát triển tinh thần kinh doanh của khách hàng đi vay”) đạt 3,91 điểm. Những kết quả này cho thấy CBNV nhận thức rằng môi trường doanh nghiệp không chỉ tác động trực tiếp đến năng lực kinh doanh của khách hàng mà còn đóng vai trò gián tiếp trong việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, thông qua phát triển kỹ năng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và mở rộng các mối liên kết hỗ trợ hoạt động kinh doanh. Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất một số giải pháp sau đây:

Giải pháp 1: Hội đồng quản trị ACB phải có trách nhiệm phê duyệt và định kỳ (ít nhất hàng năm) xem xét lại chiến lược rủi ro tín dụng và các chính sách quan trọng về rủi ro tín dụng của ngân hàng. Chiến lược này phải phản ánh khả năng chấp nhận rủi ro của ngân hàng và mức lợi nhuận mà ngân hàng mong đợi đạt được khi gánh chịu các loại rủi ro tín dụng khác nhau.

Giống như tất cả các lĩnh vực hoạt động khác của ngân hàng, hội đồng quản trị có vai trò quan trọng trong việc giám sát các chức năng cấp tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng. Chính vì vậy, ACB nên xây dựng chiến lược hoặc kế hoạch rủi ro tín dụng trong đó thiết lập các mục tiêu hướng dẫn hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng và áp dụng các chính sách và thủ tục cần thiết để thực hiện các hoạt động đó. Chiến lược rủi ro tín dụng cũng như các chính sách rủi ro tín dụng quan trọng cần được ban giám đốc phê duyệt và xem xét định kỳ (ít nhất là hàng năm). Hội đồng quản trị cần nhận thức rằng chiến lược và chính sách phải bao trùm nhiều hoạt động của ngân hàng trong đó rủi ro tín dụng là rủi ro đáng kể. Chiến lược nên bao gồm tuyên bố về việc ngân hàng sẵn sàng cấp tín dụng dựa trên loại hình rủi ro (ví dụ: thương mại, người tiêu dùng, bất động sản), khu vực kinh tế, vị trí địa lý, tiền tệ, kỳ hạn và lợi nhuận dự kiến. Điều này cũng có thể bao gồm việc xác định các thị trường mục tiêu và các đặc điểm tổng thể mà ngân hàng muốn đạt được trong danh mục tín dụng của mình (bao gồm mức độ đa dạng hóa và khả năng chấp nhận tập trung). Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Chiến lược quản trị rủi ro tín dụng của ACB cần ghi nhận các mục tiêu về chất lượng tín dụng, thu nhập và tăng trưởng. Mọi ngân hàng, bất kể quy mô, đều kinh doanh để có lãi và do đó, phải xác định sự đánh đổi giữa rủi ro/lợi ích có thể chấp nhận được cho các hoạt động của mình, bao gồm cả chi phí vốn. Hội đồng quản trị của ACB nên phê duyệt chiến lược của ngân hàng trong việc lựa chọn rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận. Hội đồng quản trị nên định kỳ xem xét kết quả tài chính của ngân hàng và dựa trên những kết quả này để xác định xem có cần thực hiện những thay đổi đối với chiến lược hay không. Hội đồng quản trị cũng phải xác định rằng mức vốn của ngân hàng đủ để đối phó với những rủi ro mà toàn bộ tổ chức phải gánh chịu. Chiến lược rủi ro tín dụng của ACB phải đảm bảo tính liên tục trong cách tiếp cận. Do đó, chiến lược sẽ cần tính đến các khía cạnh mang tính chu kỳ của bất kỳ nền kinh tế nào và những thay đổi dẫn đến thành phần và chất lượng của danh mục tín dụng tổng thể. Mặc dù chiến lược cần được đánh giá và sửa đổi định kỳ nhưng nó phải khả thi về lâu dài và qua các chu kỳ kinh tế khác nhau.

Chiến lược và chính sách về rủi ro tín dụng cần được truyền đạt một cách hiệu quả trong toàn bộ tổ chức ACB. Tất cả các nhân sự có liên quan phải hiểu rõ cách tiếp cận của ngân hàng trong việc cấp và quản lý tín dụng và phải chịu trách nhiệm tuân thủ các chính sách và thủ tục đã được thiết lập. Hội đồng quản trị ACB phải đảm bảo rằng ban lãnh đạo cấp cao có đủ năng lực quản lý các hoạt động tín dụng do ngân hàng thực hiện và các hoạt động đó được thực hiện trong khuôn khổ chiến lược, chính sách và mức độ chấp nhận rủi ro đã được hội đồng quản trị phê duyệt. Hội đồng quản trị cũng phải thường xuyên (tức là hàng năm), trong chiến lược rủi ro tín dụng hoặc trong tuyên bố về chính sách tín dụng, phê duyệt các tiêu chí cấp tín dụng tổng thể của ngân hàng (bao gồm các điều khoản và điều kiện chung). Ngoài ra, cần phê duyệt cách thức ngân hàng tổ chức các chức năng cấp tín dụng của mình, bao gồm đánh giá độc lập về chức năng cấp và quản lý tín dụng cũng như danh mục đầu tư tổng thể. Mặc dù các thành viên hội đồng quản trị, đặc biệt là các giám đốc bên ngoài, có thể là những nguồn kinh doanh mới quan trọng cho ngân hàng, nhưng khi một khoản tín dụng tiềm năng được giới thiệu, các quy trình đã thiết lập của ngân hàng sẽ xác định số tiền và điều khoản tín dụng được cấp. Để tránh xung đột lợi ích, điều quan trọng là thành viên hội đồng quản trị không được bỏ qua các quy trình cấp tín dụng và giám sát của ngân hàng.

Hội đồng quản trị ACB cần đảm bảo rằng chính sách thù lao của ngân hàng không mâu thuẫn với chiến lược rủi ro tín dụng của ngân hàng. Chính sách thù lao khen thưởng những hành vi không thể chấp nhận được như tạo ra lợi nhuận ngắn hạn trong khi đi chệch khỏi chính sách tín dụng hoặc vượt quá giới hạn đã thiết lập sẽ làm suy yếu quy trình tín dụng của ngân hàng.

Giải pháp 2: Ban quản lý cấp cao của ACB phải có trách nhiệm thực hiện chiến lược rủi ro tín dụng đã được Hội đồng quản trị ACB phê duyệt và xây dựng các chính sách và thủ tục để xác định, đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng. Những chính sách và thủ tục như vậy cần giải quyết rủi ro tín dụng trong tất cả các hoạt động của ACB và ở cả cấp độ tín dụng và danh mục đầu tư riêng lẻ. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Lãnh đạo cấp cao của ACB phải chịu trách nhiệm thực hiện chiến lược rủi ro tín dụng đã được Hội đồng quản trị ACB phê duyệt. Điều này bao gồm việc đảm bảo rằng các hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng phù hợp với chiến lược đã được thiết lập, các thủ tục bằng văn bản được xây dựng và thực hiện cũng như trách nhiệm phê duyệt và xem xét khoản vay được phân công rõ ràng và hợp lý. Ban quản lý cấp cao ACB cũng phải đảm bảo có đánh giá nội bộ độc lập định kỳ về chức năng quản lý và cấp tín dụng của ngân hàng. Nền tảng của hoạt động ACB muốn an toàn và lành mạnh thì cần đẩy mạnh việc thiết kế và thực hiện các chính sách và thủ tục bằng văn bản liên quan đến việc xác định, đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng. Bởi vì, chính sách tín dụng thiết lập khuôn khổ cho vay và định hướng hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng. Chính sách tín dụng của ACB cần giải quyết các chủ đề như thị trường mục tiêu, kết hợp danh mục đầu tư, các điều khoản về giá và phi giá, cơ cấu hạn mức, cơ quan phê duyệt, xử lý/báo cáo ngoại lệ, v.v. Những chính sách này cần được xác định rõ ràng, phù hợp với thông lệ ngân hàng thận trọng và quy định pháp lý liên quan. yêu cầu, phù hợp với tính chất và mức độ phức tạp của hoạt động ngân hàng. Các chính sách của ACB cần được thiết kế và thực hiện trong bối cảnh các yếu tố bên trong và bên ngoài như vị thế thị trường, khu vực kinh doanh, năng lực nhân viên và công nghệ của ngân hàng. Các chính sách và thủ tục được xây dựng và triển khai phù hợp sẽ giúp ngân hàng: (i) duy trì các tiêu chuẩn cấp tín dụng hợp lý; (ii) giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng; (iii) đánh giá đúng đắn các cơ hội kinh doanh mới; và (iv) xác định và quản lý các khoản tín dụng có vấn đề.

ACB nên xây dựng và thực hiện các chính sách và thủ tục để đảm bảo rằng danh mục tín dụng được đa dạng hóa phù hợp với các thị trường mục tiêu và chiến lược tín dụng tổng thể của ngân hàng. Đặc biệt, các chính sách như vậy cần thiết lập các mục tiêu cho cơ cấu danh mục đầu tư cũng như đặt ra giới hạn rủi ro cho các đối tác đơn lẻ và các nhóm đối tác được kết nối, các ngành hoặc lĩnh vực kinh tế cụ thể, khu vực địa lý và sản phẩm cụ thể. ACB phải đảm bảo rằng giới hạn rủi ro nội bộ của mình tuân thủ mọi giới hạn hoặc hạn chế an toàn do cơ quan giám sát ngân hàng đặt ra. Để có hiệu quả, các chính sách tín dụng phải được truyền đạt trong toàn tổ chức của ACB, được thực hiện thông qua các thủ tục thích hợp, được giám sát và sửa đổi định kỳ để tính đến những thay đổi của hoàn cảnh bên trong và bên ngoài. Chúng nên được áp dụng, khi thích hợp, trên cơ sở ngân hàng hợp nhất và ở cấp độ các chi nhánh riêng lẻ. Ngoài ra, các chính sách cần giải quyết đồng đều các chức năng quan trọng của việc xem xét các khoản tín dụng trên cơ sở riêng lẻ và đảm bảo đa dạng hóa phù hợp ở cấp độ danh mục đầu tư. Khi ACB tham gia cấp tín dụng quốc tế, ngoài rủi ro tín dụng tiêu chuẩn, ngân hàng còn chịu rủi ro liên quan đến các điều kiện ở nước sở tại của người đi vay hoặc đối tác nước ngoài. Rủi ro quốc gia hoặc chủ quyền bao gồm toàn bộ các rủi ro phát sinh từ môi trường kinh tế, chính trị và xã hội của một quốc gia nước ngoài có thể gây ra hậu quả tiềm tàng đối với khoản nợ và đầu tư vốn của người nước ngoài tại quốc gia đó. Rủi ro chuyển nhượng tập trung cụ thể hơn vào khả năng của người đi vay trong việc có được lượng ngoại hối cần thiết để trả nợ xuyên biên giới và các nghĩa vụ hợp đồng khác. Trong mọi trường hợp giao dịch quốc tế, ACB cần hiểu rõ quá trình toàn cầu hóa của thị trường tài chính và tiềm năng tác động lan tỏa từ quốc gia này sang quốc gia khác hoặc tác động lan truyền cho toàn bộ khu vực. Do đó, ACB khi tham gia cấp tín dụng quốc tế phải có chính sách và thủ tục phù hợp để xác định, đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro quốc gia cũng như chuyển giao rủi ro trong hoạt động cho vay và đầu tư quốc tế của mình. Việc giám sát các yếu tố rủi ro quốc gia nên kết hợp với (i) khả năng vỡ nợ tiềm ẩn của các đối tác khu vực tư nhân nước ngoài phát sinh từ các yếu tố kinh tế cụ thể của quốc gia và (ii) khả năng thực thi các thỏa thuận cho vay cũng như thời gian và khả năng xử lý tài sản thế chấp theo khuôn khổ pháp lý quốc gia. Chức năng này thường là trách nhiệm của một nhóm chuyên gia quen thuộc với các vấn đề cụ thể. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Giải pháp 3: ACB cần xác định và quản trị rủi ro tín dụng vốn có trong tất cả các sản phẩm và hoạt động. Ngân hàng phải đảm bảo rằng rủi ro của các sản phẩm và hoạt động mới đối với họ phải tuân theo các thủ tục và biện pháp kiểm soát quản trị rủi ro đầy đủ trước khi được giới thiệu hoặc thực hiện và được phê duyệt trước bởi hội đồng quản trị của ACB.

Cơ sở cho quy trình quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả là việc xác định và phân tích các rủi ro hiện tại và tiềm ẩn vốn có trong bất kỳ sản phẩm hoặc hoạt động nào. Do đó, điều quan trọng là ACB phải xác định tất cả rủi ro tín dụng vốn có trong các sản phẩm mà mình cung cấp và các hoạt động mà mình tham gia. Việc xác định như vậy xuất phát từ việc xem xét cẩn thận các đặc điểm rủi ro tín dụng hiện có và tiềm ẩn của sản phẩm hoặc hoạt động. ACB phải hiểu rõ về rủi ro tín dụng liên quan đến các hoạt động cấp tín dụng phức tạp hơn (ví dụ, cho vay đối với một số ngành công nghiệp nhất định, chứng khoán hóa tài sản, quyền chọn do khách hàng viết, phái sinh tín dụng, trái phiếu liên kết tín dụng). Điều này đặc biệt quan trọng vì rủi ro tín dụng liên quan, tuy không mới đối với ngân hàng, nhưng có thể ít rõ ràng hơn và cần phân tích nhiều hơn so với rủi ro của các hoạt động cấp tín dụng truyền thống hơn. Mặc dù các hoạt động cấp tín dụng phức tạp hơn có thể yêu cầu các thủ tục và biện pháp kiểm soát phù hợp nhưng các nguyên tắc cơ bản về quản trị rủi ro tín dụng vẫn sẽ được áp dụng.

Các dự án đầu tư mạo hiểm mới đòi hỏi phải lập kế hoạch kỹ lưỡng và giám sát cẩn thận để đảm bảo rủi ro được xác định và quản lý một cách thích hợp. ACB cần đảm bảo rằng rủi ro của các sản phẩm và hoạt động mới phải được thực hiện theo các thủ tục và biện pháp kiểm soát thích hợp trước khi đưa ra hoặc thực hiện. Bất kỳ hoạt động mới quan trọng nào cũng phải được ban giám đốc hoặc ủy ban được ủy quyền thích hợp của ACB phê duyệt trước. Điều quan trọng là ban quản lý cấp cao ACB xác định rằng nhân viên tham gia vào bất kỳ hoạt động nào có rủi ro tín dụng của bên vay hoặc đối tác, dù đã thành lập hay mới, cơ bản hay phức tạp hơn, đều có đủ khả năng thực hiện hoạt động đó theo các tiêu chuẩn cao nhất và tuân thủ các quy định của pháp luật. chính sách và thủ tục của ngân hàng.

5.2.3 Đảm bảo quản lý đầy đủ vấn đề rủi ro tín dụng và nhấn mạnh vai trò người giám sát

• Bảng 5.3 Quản lý vấn đề tín dụng

Kết quả nghiên cứu tại Bảng 4.22 cho thấy yếu tố “Quản lý vấn đề tín dụng” (MPC) có mức độ ảnh hưởng đứng thứ ba đến công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu (ACB), với hệ số β = 0,270. Phân tích giá trị trung bình của các biến quan sát thuộc thành phần này (Bảng 5.3) cho thấy tất cả đều đạt mức trên 3,7 điểm, phản ánh sự đồng thuận tương đối cao của đội ngũ cán bộ nhân viên (CBNV) về tầm quan trọng của công tác quản lý vấn đề tín dụng trong phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Cụ thể, biến MPC3 (“Có biện pháp thích hợp để thu hồi nợ xấu”) đạt giá trị trung bình cao nhất (3,89), cho thấy ngân hàng đã chú trọng áp dụng các biện pháp xử lý nợ xấu một cách hiệu quả. Tiếp theo, MPC2 (“Ngân hàng có hệ thống theo dõi chứng từ…”) đạt 3,85 và MPC1 (“Quá trình quản lý tín dụng được thực hiện độc lập…”) đạt 3,79, phản ánh mức độ tuân thủ quy trình và đảm bảo tính độc lập giữa các bộ phận trong quản lý tín dụng. Hai biến còn lại, MPC4 và MPC5, lần lượt đạt 3,74 và 3,70, cho thấy ngân hàng đã xây dựng chính sách và tiêu chí quản lý tín dụng tương đối rõ ràng, nhưng vẫn còn dư địa để cải thiện. Những kết quả này hàm ý rằng đội ngũ CBNV tại ACB nhận thức rõ vai trò then chốt của quản lý vấn đề tín dụng trong việc bảo đảm hiệu quả của công tác quản trị rủi ro tín dụng, đồng thời cho thấy tiềm năng tiếp tục hoàn thiện các chính sách và quy trình liên quan. Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất một số giải pháp sau đây:

Giải pháp 1: ACB phải thiết lập một hệ thống đánh giá độc lập, liên tục các quy trình quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng và kết quả đánh giá đó phải được thông báo trực tiếp tới hội đồng quản trị và quản lý cấp cao.

Bởi vì nhiều cá nhân được bổ nhiệm khác nhau trong ngân hàng có thẩm quyền cấp tín dụng, ACB cần có hệ thống báo cáo và đánh giá nội bộ hiệu quả để quản lý hiệu quả các danh mục đầu tư khác nhau của ngân hàng. Hệ thống này cần cung cấp cho ban giám đốc và ban quản lý cấp cao đầy đủ thông tin để đánh giá hiệu quả hoạt động của nhân viên kế toán và tình trạng của danh mục tín dụng. Đánh giá tín dụng nội bộ được thực hiện bởi các cá nhân độc lập với bộ phận kinh doanh cung cấp đánh giá quan trọng về từng khoản tín dụng và chất lượng tổng thể của danh mục tín dụng. Chức năng đánh giá tín dụng như vậy có thể giúp đánh giá quy trình quản lý tín dụng tổng thể, xác định tính chính xác của xếp hạng rủi ro nội bộ và đánh giá xem nhân viên tài khoản có giám sát đúng từng khoản tín dụng hay không. Chức năng đánh giá tín dụng phải báo cáo trực tiếp lên ban giám đốc, ủy ban có trách nhiệm kiểm toán hoặc quản lý cấp cao không có thẩm quyền cho vay (ví dụ: quản lý cấp cao trong chức năng kiểm soát rủi ro). Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Giải pháp 2: ACB phải đảm bảo rằng chức năng cấp tín dụng được quản lý phù hợp và rủi ro tín dụng ở mức phù hợp với các tiêu chuẩn an toàn và giới hạn nội bộ. Ngân hàng nên thiết lập và thực thi các biện pháp kiểm soát nội bộ và các thông lệ khác để đảm bảo rằng các trường hợp ngoại lệ đối với chính sách, thủ tục và giới hạn được báo cáo kịp thời cho cấp quản lý thích hợp để xử lý.

Mục tiêu của quản trị rủi ro tín dụng là duy trì mức độ rủi ro tín dụng của ngân hàng trong giới hạn do hội đồng quản trị và ban điều hành cấp cao đặt ra. Việc thiết lập và thực thi các biện pháp kiểm soát nội bộ, giới hạn hoạt động và các thông lệ khác sẽ giúp đảm bảo rằng mức độ rủi ro tín dụng không vượt quá mức chấp nhận được của từng ngân hàng. Một hệ thống như vậy sẽ cho phép ban quản lý ngân hàng giám sát việc tuân thủ các mục tiêu rủi ro tín dụng đã được thiết lập. Hệ thống hạn mức phải đảm bảo rằng việc cấp tín dụng vượt quá mức xác định trước sẽ nhận được sự quan tâm quản lý nhanh chóng. Một hệ thống giới hạn thích hợp sẽ hỗ trợ ban quản lý trong việc kiểm soát rủi ro tín dụng, bắt đầu thảo luận về các cơ hội và rủi ro, đồng thời giám sát việc chấp nhận rủi ro thực tế so với mức độ chấp nhận rủi ro tín dụng được xác định trước. Kiểm toán nội bộ các quy trình quản trị rủi ro tín dụng của ACB cần được tiến hành định kỳ để xác định rằng các hoạt động tín dụng có tuân thủ các chính sách và thủ tục tín dụng của ngân hàng hay không, các khoản tín dụng đó có được cấp phép theo hướng dẫn do ban giám đốc ngân hàng thiết lập và rằng sự tồn tại , chất lượng và giá trị của các khoản tín dụng riêng lẻ được báo cáo chính xác cho quản lý cấp cao. Các cuộc kiểm toán như vậy cũng nên được sử dụng để xác định những điểm yếu trong quy trình, chính sách và thủ tục quản trị rủi ro tín dụng cũng như bất kỳ trường hợp ngoại lệ nào đối với các chính sách, thủ tục và giới hạn.

Giải pháp 3: ACB phải có sẵn một hệ thống để có hành động khắc phục sớm đối với các khoản tín dụng xấu đi, quản lý các khoản tín dụng có vấn đề và các tình huống xử lý tương tự.

Một lý do để thiết lập quy trình xem xét tín dụng có hệ thống là để xác định các khoản tín dụng yếu kém hoặc có vấn đề. Việc giảm chất lượng tín dụng cần được nhận biết ngay từ giai đoạn đầu khi có thể có nhiều lựa chọn hơn để cải thiện tín dụng. ACB phải có một quy trình quản lý khắc phục có kỷ luật và mạnh mẽ, được kích hoạt bởi các sự kiện cụ thể, được quản lý thông qua hệ thống quản lý tín dụng và nhận biết vấn đề. Chính sách rủi ro tín dụng của ACB cần quy định rõ ràng ngân hàng sẽ quản lý các khoản tín dụng có vấn đề như thế nào. Các ngân hàng sẽ khác nhau về phương pháp và tổ chức mà họ sử dụng để quản lý các khoản tín dụng có vấn đề. Trách nhiệm đối với các khoản tín dụng đó có thể được giao cho bộ phận kinh doanh ban đầu, một bộ phận hoạt động chuyên biệt hoặc kết hợp cả hai, tùy thuộc vào quy mô và tính chất của khoản tín dụng cũng như lý do gây ra vấn đề. Các chương trình tập luyện hiệu quả là rất quan trọng để quản trị rủi ro trong danh mục đầu tư. Khi ngân hàng gặp vấn đề nghiêm trọng liên quan đến tín dụng, điều quan trọng là phải tách biệt chức năng tập luyện khỏi khu vực phát sinh tín dụng. Các nguồn lực bổ sung, chuyên môn và trọng tâm tập trung hơn của phần tập luyện chuyên biệt thường cải thiện kết quả thu thập. Phần bài tập có thể giúp phát triển một chiến lược hiệu quả để phục hồi khoản tín dụng gặp khó khăn hoặc tăng số tiền hoàn trả cuối cùng thu được. Phần đào tạo có kinh nghiệm cũng có thể cung cấp thông tin đầu vào có giá trị cho bất kỳ hoạt động tái cơ cấu tín dụng nào do bộ phận kinh doanh tổ chức. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Giải pháp 4: ACB cần có sẵn một hệ thống hiệu quả để xác định, đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng như một phần của phương pháp quản trị rủi ro tổng thể. Các cơ quan giám sát của ACB nên tiến hành đánh giá độc lập các chiến lược, chính sách, thủ tục và thông lệ của ngân hàng liên quan đến việc cấp tín dụng và quản lý danh mục đầu tư liên tục. Các cơ quan giám sát nên xem xét việc thiết lập các giới hạn an toàn để hạn chế rủi ro của ngân hàng đối với những người đi vay đơn lẻ hoặc các nhóm đối tác có liên quan.

Mặc dù hội đồng quản trị và ban điều hành cấp cao chịu trách nhiệm cuối cùng về hệ thống quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả, các cơ quan giám sát nên, như một phần của hoạt động giám sát thường xuyên, đánh giá hệ thống tại từng ngân hàng để xác định, đo lường, giám sát và kiểm soát. rủi ro tín dụng. Việc này phải bao gồm việc đánh giá mọi công cụ đo lường (như xếp hạng rủi ro nội bộ và mô hình rủi ro tín dụng) được ngân hàng sử dụng. Ngoài ra, họ nên xác định rằng hội đồng quản trị giám sát hiệu quả quy trình quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng và ban quản lý giám sát các trạng thái rủi ro cũng như việc tuân thủ và tính phù hợp của các chính sách. Để đánh giá chất lượng của hệ thống quản trị rủi ro tín dụng, cơ quan giám sát có thể thực hiện một số phương pháp. Yếu tố then chốt trong việc đánh giá như vậy là việc các cơ quan giám sát xác định rằng ngân hàng đang sử dụng các thủ tục định giá tài sản hợp lý. Thông thường nhất, người giám sát hoặc kiểm toán viên bên ngoài mà họ phụ thuộc một phần vào công việc của họ sẽ tiến hành đánh giá chất lượng của một mẫu tín chỉ riêng lẻ. Trong những trường hợp mà phân tích giám sát phù hợp với phân tích nội bộ do ngân hàng thực hiện, mức độ phụ thuộc cao hơn có thể được đặt vào việc sử dụng các đánh giá nội bộ đó để đánh giá chất lượng tổng thể của danh mục tín dụng và mức độ đầy đủ của dự phòng và dự trữ. Cơ quan giám sát hoặc kiểm toán viên bên ngoài cũng nên đánh giá chất lượng của quy trình xác nhận nội bộ của ngân hàng khi sử dụng xếp hạng rủi ro nội bộ và/hoặc mô hình rủi ro tín dụng. Các cơ quan giám sát cũng nên xem xét kết quả của bất kỳ cuộc đánh giá nội bộ độc lập nào về chức năng cấp tín dụng và quản lý tín dụng. Cơ quan giám sát cũng nên tận dụng mọi đánh giá do kiểm toán viên bên ngoài của ngân hàng thực hiện, nếu có.

Các cơ quan giám sát cần đặc biệt lưu ý xem liệu ban quản lý ngân hàng có nhận ra các khoản tín dụng có vấn đề ở giai đoạn đầu và thực hiện các hành động thích hợp hay không. Các cơ quan giám sát nên theo dõi các xu hướng trong danh mục tín dụng tổng thể của ngân hàng và thảo luận với ban quản lý cấp cao về bất kỳ sự suy giảm rõ rệt nào. Cơ quan giám sát cũng nên đánh giá xem liệu vốn của ngân hàng, ngoài các khoản dự phòng và dự trữ, có phù hợp với mức độ rủi ro tín dụng được xác định và vốn có trong các hoạt động nội bảng và ngoại bảng của ngân hàng hay không. Khi xem xét tính đầy đủ của quy trình quản trị rủi ro tín dụng, cơ quan giám sát phải đánh giá hệ thống quản trị rủi ro tín dụng không chỉ ở cấp độ từng doanh nghiệp hoặc pháp nhân mà còn trên phạm vi rộng các hoạt động và công ty con trong tổ chức ngân hàng hợp nhất.

Sau khi đánh giá quy trình quản trị rủi ro tín dụng, cơ quan giám sát cần cùng ban quản lý giải quyết mọi điểm yếu được phát hiện trong hệ thống, sự tập trung vượt mức, phân loại các khoản tín dụng có vấn đề và ước tính bất kỳ khoản dự phòng bổ sung nào cũng như ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng khi đình chỉ hoạt động cho vay. lãi tích lũy. Trong trường hợp cơ quan giám sát xác định rằng hệ thống quản trị rủi ro tín dụng tổng thể của ngân hàng không phù hợp hoặc không hiệu quả đối với hồ sơ rủi ro tín dụng cụ thể của ngân hàng đó, họ phải đảm bảo ngân hàng thực hiện các hành động thích hợp để kịp thời cải thiện quy trình quản trị rủi ro tín dụng của mình. Các cơ quan giám sát nên xem xét việc thiết lập các giới hạn thận trọng (ví dụ: giới hạn rủi ro lớn) áp dụng cho tất cả các ngân hàng, bất kể chất lượng của quy trình quản trị rủi ro tín dụng của họ như thế nào. Những giới hạn như vậy sẽ bao gồm việc hạn chế rủi ro của ngân hàng đối với những người đi vay đơn lẻ hoặc các nhóm đối tác có liên quan. Người giám sát cũng có thể muốn áp đặt các yêu cầu báo cáo nhất định đối với các khoản tín chỉ thuộc một loại cụ thể hoặc vượt quá mức nhất định đã được thiết lập. Đặc biệt, cần đặc biệt chú ý đến các khoản tín dụng cấp cho các đối tác “có mối liên hệ” với ngân hàng hoặc với nhau. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

5.2.4. Xây dựng quy trình quản lý, đo lường, giám sát và kiểm soát tín dụng phù hợp

• Bảng 5.4 Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng

Kết quả phân tích hồi quy (Bảng 4.22) cho thấy yếu tố “Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng” (MCC) có mức độ ảnh hưởng đứng thứ ba đến công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu, với hệ số β = 0,172. Phân tích giá trị trung bình của các biến quan sát thuộc thành phần MCC (Bảng 5.4) cho thấy tất cả đều đạt trên 4 điểm theo thang đo Likert 5 mức, phản ánh mức độ đồng thuận cao của cán bộ nhân viên (CBNV) về tầm quan trọng của hoạt động này. Trong đó, biến MCC1 – “Giá trị tài sản thế chấp được đánh giá thường xuyên và liên quan đến tình hình tài chính của người vay” – đạt điểm trung bình cao nhất (4,13 điểm), thể hiện ngân hàng chú trọng duy trì việc thẩm định và cập nhật giá trị tài sản bảo đảm một cách liên tục. Tiếp theo, MCC5 (4,10 điểm) phản ánh sự quan tâm trong việc tư vấn khách hàng về phương thức sử dụng khoản vay nhằm hạn chế rủi ro phát sinh. Hai yếu tố MCC2 và MCC4 (cùng 4,08 điểm) thể hiện việc ngân hàng duy trì hoạt động kiểm tra tổng thể danh mục tín dụng và giám sát hoạt động kinh doanh của khách hàng sau khi cấp tín dụng. Cuối cùng, MCC3 (4,05 điểm) cho thấy công tác lập báo cáo chất lượng tín dụng định kỳ được thực hiện ổn định, đóng vai trò như một công cụ cảnh báo sớm các rủi ro tiềm ẩn trong danh mục cho vay. Tổng hợp kết quả cho thấy CBNV ACB nhận thức rõ rằng đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng không chỉ đơn thuần là một quy trình kỹ thuật, mà còn là trụ cột then chốt bảo đảm an toàn danh mục tín dụng, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng. Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất một số giải pháp sau đây:

Giải pháp 1: ACB cần có sẵn một hệ thống để quản lý liên tục các danh mục đầu tư có rủi ro tín dụng khác nhau của mình.

Quản lý tín dụng là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì sự an toàn và lành mạnh của ngân hàng. Sau khi tín dụng của ACB được cấp, trách nhiệm của đơn vị kinh doanh, thường kết hợp với nhóm hỗ trợ quản lý tín dụng, là đảm bảo rằng tín dụng được duy trì hợp lý. Điều này bao gồm việc cập nhật hồ sơ tín dụng, thu thập thông tin tài chính hiện tại, gửi thông báo gia hạn và chuẩn bị các tài liệu khác nhau như hợp đồng cho vay. Với phạm vi trách nhiệm rộng lớn của chức năng quản lý tín dụng, cơ cấu tổ chức của nó thay đổi tùy theo quy mô và mức độ phức tạp của ngân hàng. Ở các ngân hàng lớn hơn, trách nhiệm đối với các bộ phận khác nhau của quản lý tín dụng thường được giao cho các bộ phận khác nhau. Ở các ngân hàng nhỏ hơn, một số cá nhân có thể phụ trách một số bộ phận chức năng. Khi các cá nhân thực hiện các chức năng nhạy cảm như lưu giữ các tài liệu quan trọng, chuyển tiền hoặc nhập giới hạn vào cơ sở dữ liệu máy tính, họ phải báo cáo cho những người quản lý độc lập với quy trình phê duyệt tín dụng và khởi tạo kinh doanh. Khi phát triển lĩnh vực quản lý tín dụng, ACB cần đảm bảo:

• Hiệu lực và hiệu quả của hoạt động quản lý tín dụng, bao gồm tài liệu giám sát, yêu cầu hợp đồng, giao ước pháp lý, tài sản thế chấp, v.v.; Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.
• Tính chính xác và kịp thời của thông tin cung cấp cho thông tin quản lý hệ thống;
• Phân chia nhiệm vụ phù hợp;
• Tính đầy đủ của các biện pháp kiểm soát đối với tất cả các thủ tục “văn phòng hỗ trợ”;
• Tuân thủ các chính sách và thủ tục quản lý được quy định cũng như luật và quy định hiện hành.

Để các bộ phận khác nhau của quản lý tín dụng hoạt động phù hợp, ban lãnh đạo cấp cao của ACB phải hiểu và chứng minh rằng họ nhận thức được tầm quan trọng của yếu tố giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng này. Hồ sơ tín dụng phải bao gồm tất cả thông tin cần thiết để xác định tình trạng tài chính hiện tại của người đi vay hoặc đối tác cũng như thông tin đầy đủ để theo dõi các quyết định được đưa ra và lịch sử tín dụng. Ví dụ: hồ sơ tín dụng phải bao gồm báo cáo tài chính hiện tại, phân tích tài chính và tài liệu xếp hạng nội bộ, biên bản ghi nhớ nội bộ, thư tham chiếu và đánh giá. Chức năng xem xét khoản vay phải xác định rằng hồ sơ tín dụng đã đầy đủ và tất cả các phê duyệt khoản vay cũng như các tài liệu cần thiết khác đã được thu thập.

Giải pháp 2: ACB phải có hệ thống giám sát tình trạng của từng khoản tín dụng, bao gồm cả việc xác định mức độ đầy đủ của dự phòng và dự trữ.

ACB cần đẩy mạnh xây dựng và triển khai các thủ tục và hệ thống thông tin toàn diện để giám sát tình trạng của các khoản tín dụng riêng lẻ và người đi vay duy nhất trong các danh mục đầu tư khác nhau của ngân hàng. Các thủ tục này cần xác định các tiêu chí để xác định và báo cáo các khoản tín dụng có vấn đề tiềm ẩn và các giao dịch khác để đảm bảo rằng chúng phải được giám sát thường xuyên hơn cũng như có hành động khắc phục, phân loại và/hoặc dự phòng. Một hệ thống giám sát tín dụng hiệu quả sẽ bao gồm các biện pháp:

• Đảm bảo rằng ngân hàng hiểu được tình hình tài chính hiện tại của người vay hoặc đối tác;
• Giám sát việc tuân thủ các thỏa thuận hiện có;
• Đánh giá, nếu có, phạm vi bảo hiểm tài sản thế chấp liên quan đến khả năng thanh toán hiện tại của người đi vay;
• Xác định các khoản nợ quá hạn thanh toán theo hợp đồng và phân loại các khoản tín dụng có vấn đề tiềm ẩn trên cơ sở kịp thời;
• Chỉ đạo kịp thời các vấn đề để quản lý khắc phục.

Các cá nhân cụ thể phải chịu trách nhiệm giám sát chất lượng tín dụng, bao gồm cả việc đảm bảo rằng thông tin liên quan được chuyển đến những người chịu trách nhiệm xếp hạng rủi ro nội bộ cho khoản tín dụng. Ngoài ra, các cá nhân phải chịu trách nhiệm giám sát liên tục mọi tài sản thế chấp và bảo lãnh cơ bản. Việc giám sát như vậy sẽ hỗ trợ ACB thực hiện những thay đổi cần thiết đối với các thỏa thuận hợp đồng cũng như duy trì mức dự phòng đầy đủ cho các khoản lỗ tín dụng. Khi giao những trách nhiệm này, ban quản lý ACB nên nhận ra khả năng xảy ra xung đột lợi ích, đặc biệt đối với những nhân sự được đánh giá và khen thưởng dựa trên các chỉ số như khối lượng cho vay, chất lượng danh mục đầu tư hoặc khả năng sinh lời ngắn hạn.

Giải pháp 3: ACB cần khuyến khích phát triển và sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro nội bộ trong quản trị rủi ro tín dụng. Hệ thống xếp hạng phải nhất quán với tính chất, quy mô và mức độ phức tạp của các hoạt động của ngân hàng.

Một công cụ quan trọng trong việc giám sát chất lượng của từng khoản tín dụng cũng như của toàn bộ danh mục đầu tư là việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro nội bộ. Một hệ thống xếp hạng rủi ro nội bộ có cấu trúc tốt là một phương tiện tốt để phân biệt mức độ rủi ro tín dụng trong các loại rủi ro tín dụng khác nhau của ngân hàng. Điều này sẽ cho phép xác định chính xác hơn các đặc điểm tổng thể của danh mục tín dụng, mức độ tập trung, tín dụng có vấn đề và mức độ đầy đủ của dự phòng tổn thất cho vay. Hệ thống xếp hạng rủi ro nội bộ chi tiết và phức tạp hơn, chủ yếu được sử dụng tại các ngân hàng lớn hơn, cũng có thể được sử dụng để xác định phân bổ vốn nội bộ, định giá tín dụng và lợi nhuận của các giao dịch và mối quan hệ. Thông thường, hệ thống xếp hạng rủi ro nội bộ sẽ phân loại tín dụng thành nhiều loại khác nhau được thiết kế để tính đến mức độ rủi ro. Các hệ thống đơn giản hơn có thể dựa trên một số loại từ đạt yêu cầu đến không đạt yêu cầu; tuy nhiên, các hệ thống có ý nghĩa hơn sẽ có nhiều cấp độ tín dụng được coi là thỏa đáng để thực sự phân biệt rủi ro tín dụng tương đối mà chúng gây ra. Khi phát triển hệ thống của mình, ACB phải quyết định xếp hạng mức độ rủi ro của người đi vay hoặc đối tác, rủi ro liên quan đến một giao dịch cụ thể hay cả hai. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Xếp hạng rủi ro nội bộ là công cụ quan trọng trong việc giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng. Để tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác định sớm những thay đổi trong hồ sơ rủi ro, hệ thống xếp hạng rủi ro nội bộ của ngân hàng cần phản ứng nhanh với các chỉ số về tình trạng xấu đi tiềm ẩn hoặc thực tế của rủi ro tín dụng. Các khoản tín dụng có xếp hạng xấu đi phải chịu sự giám sát và giám sát bổ sung, ví dụ, thông qua các chuyến thăm thường xuyên hơn của các nhân viên tín dụng và đưa vào danh sách theo dõi được quản lý cấp cao xem xét thường xuyên. Xếp hạng rủi ro nội bộ có thể được ban quản lý trực tiếp ở các phòng ban khác nhau sử dụng để theo dõi các đặc điểm hiện tại của danh mục tín dụng và giúp xác định những thay đổi cần thiết đối với chiến lược tín dụng của ngân hàng. Do đó, điều quan trọng là hội đồng quản trị và ban quản lý cấp cao của ACB cũng nhận được báo cáo định kỳ về tình trạng của danh mục tín dụng dựa trên xếp hạng đó. Xếp hạng dành cho cá nhân người đi vay hoặc đối tác tại thời điểm cấp tín dụng phải được xem xét định kỳ và các khoản tín dụng riêng lẻ phải được xếp hạng mới khi các điều kiện được cải thiện hoặc xấu đi. Do tầm quan trọng của việc đảm bảo xếp hạng nội bộ nhất quán và phản ánh chính xác chất lượng của từng khoản tín dụng, trách nhiệm thiết lập hoặc xác nhận xếp hạng đó phải thuộc về chức năng đánh giá tín dụng độc lập với chức năng tạo ra khoản tín dụng liên quan. Điều quan trọng nữa là tính nhất quán và chính xác của xếp hạng phải được kiểm tra định kỳ bởi một bộ phận chức năng như nhóm đánh giá tín dụng độc lập.

Giải pháp 4: ACB cần phải có hệ thống thông tin và kỹ thuật phân tích cho phép ban lãnh đạo đo lường rủi ro tín dụng vốn có trong tất cả các hoạt động trong và ngoài bảng cân đối kế toán. Hệ thống thông tin quản lý cần cung cấp thông tin đầy đủ về cơ cấu danh mục tín dụng, bao gồm cả việc xác định mức độ tập trung rủi ro.

ACB nên có các phương pháp cho phép họ định lượng rủi ro liên quan đến rủi ro đối với từng người vay hoặc đối tác riêng lẻ. ACB cũng phải có khả năng phân tích rủi ro tín dụng ở cấp độ sản phẩm và danh mục đầu tư để xác định bất kỳ mức độ nhạy cảm hoặc mức độ tập trung cụ thể nào. Việc đo lường rủi ro tín dụng phải tính đến (i) tính chất cụ thể của khoản tín dụng (khoản vay, công cụ phái sinh, tiện ích, v.v.) và các điều kiện tài chính và hợp đồng của nó (thời gian đáo hạn, lãi suất tham chiếu, v.v.); (ii) hồ sơ rủi ro cho đến ngày đáo hạn liên quan đến diễn biến thị trường tiềm năng; (iii) sự tồn tại của tài sản thế chấp hoặc bảo lãnh; và (iv) khả năng vỡ nợ dựa trên xếp hạng rủi ro nội bộ. Việc phân tích dữ liệu rủi ro tín dụng phải được thực hiện ở tần suất thích hợp và kết quả được xem xét theo các giới hạn liên quan. ACB nên sử dụng các kỹ thuật đo lường phù hợp với mức độ phức tạp và mức độ rủi ro liên quan đến hoạt động của mình, dựa trên dữ liệu chắc chắn và phải được xác nhận định kỳ. Hiệu quả của quá trình đo lường rủi ro tín dụng của ngân hàng phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng của hệ thống thông tin quản lý. Thông tin được tạo ra từ các hệ thống như vậy cho phép hội đồng quản trị và tất cả các cấp quản lý thực hiện vai trò giám sát tương ứng của họ, bao gồm cả việc xác định mức vốn thích hợp mà ngân hàng nên nắm giữ. Vì vậy, chất lượng, chi tiết và tính kịp thời của thông tin là rất quan trọng. Đặc biệt, thông tin về thành phần và chất lượng của các danh mục đầu tư khác nhau, bao gồm cả trên cơ sở ngân hàng hợp nhất, sẽ cho phép ban quản lý đánh giá nhanh chóng và chính xác mức độ rủi ro tín dụng mà ngân hàng gặp phải thông qua các hoạt động khác nhau của mình và xác định liệu hiệu quả hoạt động của ngân hàng có phù hợp hay không. đáp ứng chiến lược rủi ro tín dụng. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

ACB nên giám sát mức độ rủi ro thực tế so với các giới hạn đã được thiết lập. Điều quan trọng là các ngân hàng phải có hệ thống thông tin quản lý để đảm bảo rằng các rủi ro đạt đến giới hạn rủi ro sẽ được ban quản lý cấp cao chú ý. Tất cả các rủi ro phải được đưa vào hệ thống đo lường giới hạn rủi ro. Hệ thống thông tin của ngân hàng phải có khả năng tổng hợp rủi ro tín dụng đối với từng người vay và đối tác và báo cáo các trường hợp ngoại lệ đối với giới hạn rủi ro tín dụng một cách có ý nghĩa và kịp thời. ACB cần có sẵn hệ thống thông tin cho phép ban quản lý xác định mọi mức độ tập trung rủi ro trong danh mục tín dụng. Mức độ đầy đủ của phạm vi thông tin cần được các nhà quản lý ngành kinh doanh và quản lý cấp cao xem xét định kỳ để đảm bảo rằng nó phù hợp với mức độ phức tạp của hoạt động kinh doanh. Càng ngày, các ngân hàng cũng thiết kế các hệ thống thông tin cho phép phân tích bổ sung danh mục tín dụng, bao gồm cả việc kiểm tra sức chịu đựng.

Giải pháp 5: ACB phải đảm bảo có sẵn một hệ thống giám sát thành phần và chất lượng tổng thể của danh mục tín dụng.

Theo truyền thống, các ngân hàng tập trung vào việc giám sát việc thực hiện hợp đồng của các khoản tín dụng riêng lẻ trong việc quản trị rủi ro tín dụng tổng thể của mình. Mặc dù trọng tâm này rất quan trọng nhưng các ngân hàng cũng cần phải có một hệ thống giám sát thành phần và chất lượng tổng thể của các danh mục tín dụng khác nhau. Hệ thống này phải phù hợp với tính chất, quy mô và độ phức tạp của danh mục đầu tư của ngân hàng. Nguồn gốc liên tục của các vấn đề liên quan đến tín dụng ở ngân hàng là sự tập trung trong danh mục tín dụng. Sự tập trung rủi ro có thể có nhiều hình thức và có thể phát sinh bất cứ khi nào một số lượng đáng kể các khoản tín dụng có đặc điểm rủi ro tương tự. Sự tập trung xảy ra khi, trong số những vấn đề khác, danh mục đầu tư của ngân hàng có mức tín dụng trực tiếp hoặc gián tiếp cao cho (i) một đối tác duy nhất, (ii) một nhóm các đối tác được kết nối 11, (iii) một ngành hoặc khu vực kinh tế cụ thể, (iv) khu vực địa lý, (v) một quốc gia nước ngoài hoặc một nhóm quốc gia có nền kinh tế có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, (vi) một loại hình tín dụng, hoặc (vii) một loại tài sản thế chấp. Sự tập trung cũng xảy ra ở các khoản tín dụng có cùng kỳ hạn. Sự tập trung có thể xuất phát từ những mối liên kết phức tạp hơn hoặc tinh vi hơn giữa các khoản tín dụng trong danh mục đầu tư. Sự tập trung rủi ro không chỉ áp dụng cho việc cấp các khoản vay mà còn áp dụng cho toàn bộ các hoạt động ngân hàng mà về bản chất chúng có liên quan đến rủi ro đối tác. Mức độ tập trung cao sẽ khiến ngân hàng gặp phải những thay đổi bất lợi trong lĩnh vực tín dụng tập trung.

Trong nhiều trường hợp, do khu vực thương mại, vị trí địa lý của ngân hàng hoặc thiếu khả năng tiếp cận với những người đi vay hoặc đối tác có nền kinh tế đa dạng, việc tránh hoặc giảm bớt sự tập trung có thể cực kỳ khó khăn. Ngoài ra, các ngân hàng có thể muốn tận dụng chuyên môn của họ trong một ngành hoặc lĩnh vực kinh tế cụ thể. Ngân hàng cũng có thể xác định rằng nó đang được đền bù thỏa đáng khi gánh chịu một mức độ rủi ro nhất định. Do đó, các ngân hàng không nhất thiết phải từ bỏ việc đặt các khoản tín dụng hợp lý chỉ dựa trên cơ sở tập trung. Các ngân hàng có thể cần phải sử dụng các giải pháp thay thế để giảm hoặc giảm thiểu sự tập trung. Các biện pháp này có thể bao gồm định giá cho rủi ro bổ sung, tăng nắm giữ vốn để bù đắp cho những rủi ro bổ sung và tận dụng việc tham gia cho vay để giảm sự phụ thuộc vào một khu vực cụ thể của nền kinh tế hoặc nhóm người đi vay có liên quan. Các ngân hàng phải cẩn thận không tham gia vào các giao dịch với người vay hoặc đối tác mà họ không biết hoặc tham gia vào các hoạt động tín dụng mà họ không hiểu đầy đủ chỉ vì mục đích đa dạng hóa. Các ngân hàng có những khả năng mới để quản lý tập trung tín dụng và các vấn đề danh mục đầu tư khác. Chúng bao gồm các cơ chế như bán khoản vay, phái sinh tín dụng, chương trình chứng khoán hóa và các thị trường cho vay thứ cấp khác. Tuy nhiên, cơ chế giải quyết vấn đề tập trung danh mục đầu tư tiềm ẩn những rủi ro cần được xác định và quản lý. Do đó, khi các ngân hàng quyết định sử dụng các cơ chế này, trước tiên họ cần phải có các chính sách và thủ tục cũng như các biện pháp kiểm soát phù hợp.

Giải pháp 6: ACB nên chú ý xem xét những thay đổi tiềm ẩn trong tương lai về điều kiện kinh tế khi đánh giá từng khoản tín dụng và danh mục tín dụng của mình, đồng thời nên đánh giá mức độ rủi ro tín dụng trong điều kiện căng thẳng.

Một yếu tố quan trọng của quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả bao gồm việc thảo luận xem điều gì có thể xảy ra với các khoản tín dụng riêng lẻ và trong các danh mục tín dụng khác nhau, đồng thời đưa thông tin này vào phân tích mức độ đầy đủ của vốn và dự phòng. Hoạt động “điều gì sẽ xảy ra nếu” này có thể tiết lộ những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro tín dụng chưa được phát hiện trước đây đối với ngân hàng. Cần phải hiểu đầy đủ mối liên hệ giữa các loại rủi ro khác nhau có khả năng xuất hiện trong thời kỳ khủng hoảng. Trong trường hợp bất lợi, có thể có sự tương quan đáng kể giữa các rủi ro khác nhau, đặc biệt là rủi ro tín dụng và thị trường. Phân tích kịch bản và kiểm tra sức chịu đựng là những cách hữu ích để đánh giá các lĩnh vực có vấn đề tiềm ẩn. Kiểm tra sức chịu đựng cần bao gồm việc xác định các sự kiện có thể xảy ra hoặc những thay đổi trong tương lai về điều kiện kinh tế có thể có tác động bất lợi đến rủi ro tín dụng của ngân hàng và đánh giá khả năng của ngân hàng trước những thay đổi đó. Ba lĩnh vực mà ACB có thể kiểm tra một cách hữu ích là: (i) suy thoái kinh tế hoặc ngành; (ii) các sự kiện rủi ro thị trường; và (iii) điều kiện thanh khoản. Kiểm tra sức chịu đựng có thể bao gồm từ những thay đổi tương đối đơn giản trong các giả định về một hoặc nhiều biến số tài chính, cơ cấu hoặc kinh tế cho đến việc sử dụng các mô hình tài chính rất phức tạp. Thông thường, loại thứ hai được sử dụng bởi các ngân hàng lớn, hoạt động quốc tế.

Dù sử dụng phương pháp kiểm tra sức chịu đựng nào, kết quả của các cuộc kiểm tra phải được quản lý cấp cao xem xét định kỳ và thực hiện hành động thích hợp trong trường hợp kết quả vượt quá dung sai đã thỏa thuận. Đầu ra cũng cần được đưa vào quy trình ấn định và cập nhật các chính sách và giới hạn. ACB nên cố gắng xác định các loại tình huống, chẳng hạn như suy thoái kinh tế, cả trong toàn bộ nền kinh tế hoặc trong các lĩnh vực cụ thể, mức độ nợ quá hạn và vỡ nợ cao hơn dự kiến, hoặc sự kết hợp giữa tín dụng và các sự kiện thị trường, có thể tạo ra những kết quả đáng kể. tổn thất hoặc vấn đề thanh khoản. Việc phân tích như vậy nên được thực hiện trên cơ sở ngân hàng hợp nhất. Các phân tích kiểm tra sức chịu đựng cũng nên bao gồm các kế hoạch dự phòng liên quan đến việc quản lý các hành động có thể xảy ra trong một số tình huống nhất định. Chúng có thể bao gồm các kỹ thuật như phòng ngừa rủi ro trước kết quả hoặc giảm quy mô rủi ro.

5.3 Hạn chế của đề tài Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

Thứ nhất, về cỡ mẫu nghiên cứu, do hạn chế trong khả năng tiếp cận cán bộ nhân viên (CBNV) Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu (ACB), số lượng mẫu khảo sát chỉ đạt 235, phân bổ không đồng đều giữa các bộ phận làm việc khác nhau. Các nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng quy mô mẫu và phân bổ đồng đều hơn giữa các bộ phận, chi nhánh, và khu vực hoạt động của ACB. Có thể áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng để đảm bảo tính đại diện cao hơn và giảm sai lệch thống kê. Đồng thời, việc khảo sát nhiều ngân hàng thương mại khác nhau cũng giúp so sánh và khái quát hóa kết quả.

Thứ hai, về phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện kết hợp phát triển mầm (snowball), dẫn đến tính đại diện của mẫu có thể chưa cao. Nên áp dụng phương pháp chọn mẫu xác suất, chẳng hạn chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng hoặc ngẫu nhiên hệ thống, nhằm nâng cao tính đại diện và khả năng suy rộng của kết quả. Ngoài ra, có thể kết hợp thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn để giảm thiểu sai lệch chọn mẫu.

Thứ ba, đối với nghiên cứu định tính, việc thiếu mối quan hệ và khó tiếp cận các cán bộ quản lý trực tiếp tham gia công tác quản trị rủi ro tín dụng khiến nghiên cứu có thể bỏ sót những ý kiến thực tiễn quan trọng từ các chuyên gia. Trong các nghiên cứu tương lai, nên chủ động xây dựng mối quan hệ với cấp quản lý thông qua hợp tác nghiên cứu hoặc liên kết đào tạo với ngân hàng, từ đó tạo điều kiện thuận lợi để phỏng vấn sâu hoặc thảo luận nhóm chuyên gia. Điều này sẽ bổ sung góc nhìn chiến lược và kinh nghiệm thực tiễn, giúp kết quả nghiên cứu toàn diện hơn.

Thứ tư, về dữ liệu thứ cấp, nghiên cứu chủ yếu dựa trên nhận thức và tài liệu của tổ chức, trong đó một số tài liệu tham khảo đã cũ, và phạm vi nội dung chỉ giới hạn trong tình hình hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại ACB. Nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2022 – 2024 được thu thập, tổng hợp chủ yếu từ các báo cáo nội bộ của ACB, chưa đủ rộng, thiên về định tính và có thể chịu ảnh hưởng của yếu tố chủ quan trong quá trình tổng hợp. Các nghiên cứu sau nên mở rộng phạm vi thu thập dữ liệu thứ cấp từ nhiều nguồn như báo cáo ngành ngân hàng, số liệu của Ngân hàng Nhà nước, báo cáo thị trường tài chính, dữ liệu thống kê quốc gia và các nghiên cứu quốc tế liên quan. Luận văn: KQNC rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng ACB