Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến hay nhất năm 2023 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến, Khánh Hòa dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

2.1. Khái quát chung về Đảo Yến, Khánh Hòa

2.1.1. Giới thiệu chung về Đảo Yến, Khánh Hòa

Khánh Hoà là một tỉnh ven biển duyên hải Nam Trung Bộ, phía Bắc giáp tỉnh Phú Yên, phía Tây giáp tỉnh Đắk Lắk và Lâm Đồng, phía Nam giáp tỉnh Ninh Thuận; có diên tích tự nhiên 5.217km2, với dân số gần 1,2 triệu người, bao gồm 02 thành phố Nha Trang, Cam Ranh và 07 huyện, thị. Là địa phương có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế – xã hội như: về giao thông có đường quốc lộ 1A, đường sắt Bắc – Nam, cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, có nhiều cảng biển nước sâu như cảng Nha Trang, Ba Ngòi, Vân Phong.

Khánh Hoà có nhiều lợi thế về điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên và cảnh quan môi trường sinh thái biển; khí hậu Khánh Hoà rất ôn hoà, quanh năm nắng ấm; mùa mưa ngắn và hàng năm rất ít bị ảnh hưởng bởi thời tiết bão, lụt.

Ngoài các điều kiện tự nhiện, vị trí địa lý phát triển kinh tế – xã hội nêu trên, Khánh Hòa còn là một địa phương hội đủ các dạng địa hình cơ bản vùng núi bán sơn địa, có núi rừng, đồng bằng, miền ven biển, hải đảo, có nhiều tài nguyên thiên nhiên để phát triển du lịch. Bờ biển Khánh Hoà dài 385km, với những dãy núi cao nhấp nhô chạy dài ra biển Đông, bờ biển bị đứt gãy đã tạo nên các kỳ quan thiên nhiên và nhiều bãi tắm đẹp như Đại Lãnh, Nha Trang, Bãi Dài Cam Ranh, Đầm Môn, Đầm Nha Phu, Bãi Trũ – Đầm Già, Đầm Bấy, Dốc Lết và còn nhiều bãi tắm đẹp trên các đảo….

Có ba vịnh kín gió được xếp vào hàng đẹp nhất nước và nổi tiếng thế giới là Nha Trang, Cam Ranh và Vân Phong, trong đó vịnh Nha Trang đã được công nhận là một trong những vịnh đẹp nhất thế giới; có khoảng 200 hòn đảo lớn nhỏ ven bờ và các đảo thuộc huyện đảo Trường Sa có vị trí kinh tế, an ninh quốc phòng đặc biệt quan trọng.

Khánh Hòa không chỉ là một trong những tỉnh có nhiều cảnh đẹp nổi tiếng mà là nơi có truyền thống văn hóa lâu đời, có những công trình kiến trúc thuộc loại quý hiếm do con người tạo ra như Tháp Ponagar huyền thoại trên dưới 1.000 năm, thành cổ Diên Khánh, các Đình, Chùa, Văn Miếu; các cơ sở nghiên cứu khoa học như viện Hải Dương Học, viện Pastuer Nha Trang gắn liền với những di tích lưu niệm về cuộc đời và sự nghiệp của nhà Bác học Alexandre Yersin,.. đã tạo nên quần thể tài nguyên du lịch tư nhiên và nhân văn vô cùng phòng phú, đặc sắc riêng của Khánh Hòa có sức hấp dẫn và thu hút khách du lịch.

Đảo Yến không phải là tên riêng của một đảo nào, mà cứ đảo nào có yến làm tổ thì gọi vậy. Nhưng trong 19 hòn đảo ở Vịnh Nha Trang thì Hòn Nội và Hòn Ngoại là nơi có nhiều yến nhất. Hòn Nội là đảo nằm phía trong, còn Hòn Ngoại nằm phía ngoài. Hòn Nội có bãi tắm đôi. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Hình 2.1. Đảo Yến – Hòn Nội

Đảo Yến (thuộc Hòn Nội) là cụm đảo nằm trong Vịnh Đảo Yến của tỉnh Khánh Hòa. Nơi đây cách cảng Cầu Đá chừng 25km (khoảng 13 hải lý).

Nếu muốn tham quan Đảo Yến, du khách phải đi bằng tàu từ Cảng Cầu Đá khoảng 25 km (tầm 13 hải lý) là đến được Đảo Yến. Thường khách đi du lịch Nha Trang thường ghé Hòn Nội để tận mắt chứng kiến chim yến làm tổ và tìm hiểu về nghề yến sào truyền thống của Đảo Yến. Các đảo yến ở Nha Trang với vị trí đia lý thuận lợi, xa bờ tới 40 hải lý, lại có đàn yến đông đúc, sản lượng yến hàng năm luôn dẫn đầu cả nước từ xưa đến nay, vì thế nơi đây có điều kiện thuận lợi để thúc đẩy phát triển kinh tế và du lịch biển đảo. Đặc biệt, Đảo Yến – Hòn Nội là nơi cư trú và sinh sống của hàng ngàn cá thể chim Yến và cũng là nơi khai thác trữ lượng Yến sào lớn nhất tại Việt Nam hiện nay. Với lượng tài nguyên thiên nhiên yến đảo quý báu, giá trị kinh tế cao nên hiện nay nơi này đang được nhà nước giao cho Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Yến Sào Khánh Hòa – Sanest độc quyền bảo vệ, đầu tư phát triển và khai thác. Và cũng chính vì thế mà khách du lịch không thể tự túc thuê tàu cano đến đây mà phải đi theo tour hằng ngày do Công ty này điều hành và những công ty lữ hành ở Đảo Yến phân phối vé.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ

===>>> Bảng Giá Viết Thuê Luận Văn Thạc Sĩ Ngành Du Lịch

2.1.2. Tài nguyên du lịch tự nhiên

Hệ sinh thái biển –  Đảo nơi đây đa dạng với nhiều loài động, thực vật đặc hữu có sức hấp dẫn du lịch. Đảo Yến nằm trong khu bảo tồn biển Hòn Mun trong Vịnh Nha Trang. Diện tích khu bảo tồn khoảng 160km2 gồm 38 km2 mặt đất và khoảng 122 km2 vùng nước xung quanh các đảo. Nơi đây nơi có rạn san hô phong phú, đa dạng nhất Việt Nam và có tầm quốc tế bởi số loài tương tự như ở trung tâm thế giới về đa dạng san hô ở khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương. Ở đây đã tìm thấy 340 trong tổng số hơn 800 loài san hô cứng trên thế giới cùng với nhiều loài cá sống trong rạn san hô và sinh vật vùng biển nhiệt đới. Khu bảo tồn biển Hòn Mun là địa điểm lý tưởng cho nghiên cứu khoa học sinh vật biển cũng như cho hoạt động du lịch lặn biển khám phá thế giới đại dương.

Khí hậu ở Đảo Yến nói riêng và thành phố Đảo Yến nói chung tương đối ôn hoà, thường chỉ có 2 mùa rõ rệt là mùa nắng và mùa mưa, mùa nắng kéo dài từ tháng 1 đến tháng 9, còn mùa mưa ngắn hơn chỉ từ tháng 10 – 12. Tuy nhiên, do đây là một hòn đảo nên khí hậu có phần khắc nghiệt hơn, nắng thì cũng nắng hơn, lúc mưa thì cũng mưa to hơn, gió cũng mạnh hơn nên nơi này thường chỉ khai thác du lịch vào mùa nắng (tức từ tháng 3-9, còn trong tháng 10 thì phụ thuộc vào thời tiết cụ thể và lượng khách của từng năm). Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Để đến Đảo Yến, du khách sẽ di chuyển bằng 2 loại phương tiện, đó là tàu gỗ du lịch sức chứa 45 – 50 chỗ và cano cao tốc nhiều cỡ (20 chỗ – 36 chỗ). Mỗi tàu sẽ có hướng dẫn viên chuyên nghiệp để hướng dẫn và giới thiệu đến du khách lịch trình, Vịnh Đảo Yến, các hòn đảo xung quanh, các resort… Đồng thời điểm danh và mỗi người được phát áo phao, một miếng bánh sandwich kẹp thịt nguội, một lon nước yến sanest và một chai nước suối.

Trên Đảo Yến cũng không có nhiều bãi tắm thuận tiện, nhưng Đảo Yến có “bãi tắm đôi”, là hai bãi tắm nằm song song nhau, nước biển xanh màu ngọc bích và có thể nhìn rõ những rặng san hô tuyệt đẹp ở sâu dưới biển. Một bờ biển với bãi cát trắng mịn trải dài, và nước biển trong xanh nhìn rõ đáy là tiềm năng rất lớn để thu hút khách du lịch cũng như phát triển du lịch biển tại đây.

Hang yến và nghề làm yến: Không chỉ là một trong nhiều hòn đảo đẹp của Nha Trang, Đảo Yến còn gây ấn tượng với du khách bởi những vách đá cheo leo, dựng đứng, và trên đó có những căn nhà nhỏ xinh, nơi nghỉ ngơi của thợ gác hang yến. Điều đặc biệt thú vị khi đến đảo yến Hòn Nội là du khách được tận mắt nhìn thấy những tổ yến cheo leo trên vách núi. Yến thường làm tổ trong hang động, có những hang yến rất rộng, nhưng cũng có hang rất nhỏ hẹp, chỉ có thể lách mình mới vào được phía trong. Chim Yến loài chim duy nhất không làm tổ bằng rơm rác, nhưng làm tổ bằng nước dãi của mình và chính nước dãi này là nguồn thu nhập đáng kể cho con người. Chim yến sống thành từng đôi trong bày đàn lớn, không đậu chỗ nào ngoài tổ của mình mà làm tổ trên những hang đá cheo leo, hiểm trở, thoáng mát trên các đảo đá hoa cương. Chim yến có sức khoẻ diệu kỳ, hàng ngày mỗi con bay lượn một quãng đường dài hàng trăm cây số mà không cần nghỉ ngơi, chúng có thể bay liên tục từ 5h sáng đến 20h, với tốc độ bình quân 40km/giờ, để bắt những loài côn trùng bay như mối bay, kiến bay, ruồi, các loài rầy. Hàng ngày, chim yến trống và mái miệt mài nhả dãi thành từng sợi trắng, trong suốt, gắn dần lên vách đá, đan xen với nhau để chúng khô cứng lại thành chiếc tổ. Khi tổ yến bị lấy đi chim yến lại tiếp tục cần mẫn làm tổ khác. Mùa làm tổ của chim yến thường vào tháng 12 đến tháng 3 hàng năm. Sau khi làm tổ 2-3 tháng, chim yến bắt đầu đẻ, một lứa đẻ thường từ 80-120 ngày. Tổ yến được khai thác hai đợt trong năm, đợt 1 vào tháng 3 trước khi chim đẻ trứng và đợt thứ hai vào tháng 8 sau khi chim non dời tổ, tự bay đi kiếm mồi. Yến sào là nguồn tài nguyên quý hiếm trên thế giới, là loài thực phẩm cao cấp, có nhiều chất bổ dưỡng và đặc biệt là rất tốt cho những người mới ốm dậy, người gầy yếu, suy nhược, người cao tuổi, trẻ em suy dinh dưỡng.

Chính vì thế, đây là một điều kiện thuận lợi để xây dựng các chương trình du lịch độc đáo sáng tạo. Được tận mắt chứng kiến chim yến làm tổ với hàng chục tổ yến điểm xuyết trên vách đá dựng đứng, kỳ bí tạo nên vẻ đẹp hiếm có ở nơi đây là điều rất thú vị và mới lạ đối với khách du lịch ở nhiều nơi. Không chỉ có những hang yến kỳ bí, mà tại các đảo Yến còn lưu giữ nghề làm yến sào từ lâu đời. Dù nghề khai thác yến sào đã có mặt ở Khánh Hòa trên 700 năm và là một nghề “hái ra vàng”, nhưng khi thu hoạch tổ yến, người làm nghề phải treo mình trên những vách đá thẳng đứng, cheo leo hiểm hóc đầy nguy hiểm, rủi ro. Nhiều người không khỏi ngạc nhiên khi biết nghề khai thác yến vô cùng gian nan, vất vả, đòi hỏi phải có lòng gan dạ, dũng cảm, kỹ thuật điêu luyện và. Vì thế tìm hiểu về lịch sử hình thành và phát triển của nghề yến sẽ đem đến cho du khách nhiều điều thích thú, bổ ích. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Đặc biệt là mang tính chất “cha truyền con nối”.

2.1.3. Tài nguyên du lịch văn hóa

Theo tài liệu còn lưu lại tại tỉnh Khánh Hoà, năm 1328 trong một lần đi về phương Nam, đề đốc thuỷ quân nhà Trần lúc đó là Lê Văn Đạt cùng thuỷ quân của mình gặp bão lớn nên thuyền dạt vào đảo Hòn Tre. Tại đây ông tình cờ phát hiện ra các Đảo Yến nên quyết tâm ở lại để cai quản vùng đất này. Ông thành lập các đội thuỷ quân để bảo vệ và khai thác phát triển nguồn tài nguyên quý giá này. Từ đó nghề Yến sào nước ta ra đời và ông được suy tôn là Thuỷ Tổ của nghề Yến sào. Đến năm 1753, xuất hiện một nhân tài nổi bật là bà Lê Thị Huyền Trâm (bà là con gái của hậu duệ đời thứ 21 của Thuỷ Tổ), được giao chỉ huy đội thuỷ quân tại đây kiêm Tổng quản quần đảo Hòn Tre và các sở lưới đăng, đảo yến. Bà đã tổ chức khai thác yến sào và hỗ trợ cho nhà Tây Sơn cho đến ngày Mùng 10 tháng 5 năm 1793 trong một cuộc chiến bảo vệ chủ quyền lãnh hải, Đại đô đốc Lê Thị Huyền Trâm cùng An Phủ Sứ Bình Khanh Lê Văn Quang đã hy sinh anh dũng. Người dân suy tôn bà là Đảo Yến đảo chủ Thánh Mẫu và lập miếu thờ bà trên các đảo yến. Và đó cũng là nguyên nhân mùng 10 tháng 5 âm lịch hằng năm, người dân địa phương Khánh Hoà long tổ chức cúng giỗ cho Thánh Mẫu và các tướng sĩ Tây Sơn đã hy sinh. Ngoài ra trên đảo cũng xây dựng miếu thờ tổ nghiệp nghề Yến Sào để tưởng nhớ công ơn các bậc tiền bối đã xây dựng – phát triển và truyền nghề lại cho lớp trẻ ngày nay.

2.2. Hiện trạng phát triển du lịch ở Đảo Yến, Khánh hòa Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Để đánh giá hiện trạng phát triển du lịch bền vững của Đảo Yến, tác giả đánh giá 3 nội dung trụ cột bao gồm: Phát triển kinh tế bền vững, xã hội và môi trường.

Để phân tích sâu và khách quan hơn, tác giả tiến hành xây dựng phiếu khảo sát để thăm dò ý kiến đánh giá của khách du lịch và cơ sở kinh doanh du lịch về công tác phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến trong thời gian vừa qua.

2.2.1. Kết quả đánh giá thực trạng tăng trưởng kinh tế du lịch bền vững tại Đảo Yến

2.2.1.1. Tốc độ tăng trưởng kinh tế và mức độ ổn định của sự tăng trưởng  

Doanh thu của ngành du lịch: Trong giai đoạn 2014-2018, ngành du lịch của tỉnh Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng tăng trưởng ở mức khá tốt.

Bảng 2.1. Doanh thu từ hoạt động du lịch giai đoạn 2016-2018

Theo báo cáo của Sở Văn Hóa- Thể Thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, trong năm 2014, ngành Du lịch Khánh Hòa đã đón 3,6 triệu lượt khách, đạt 105,84% kế hoạch và tăng 19,95% so với cùng kỳ năm trước (trong đó, khách quốc tế là 855.803 lượt, tăng 20,22%); doanh thu du lịch được 6.049 tỷ đồng, đạt 121% kế hoạch và tăng 25,43%.

Trong năm 2015, tổng lượng khách du lịch đến với Khánh Hòa đạt hơn 4,1 triệu lượt khách, tăng 14% so với năm 2014. Tính riêng giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2015, tốc độ tăng trưởng doanh thu du lịch trung bình của Khánh Hòa đạt 20%/năm. Con số này đạt mức 7.200 tỷ vào năm 2015, tăng 11,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Năm 2017, tổng lượt khách du lịch đến với Khánh Hòa đạt 5,45 triệu lượt, tăng 20,1% so với năm 2016, đạt 99,1% so với kế hoạch được giao; trong đó, khách quốc tế là 2,03 triệu lượt, tăng 69,8% so với năm 2016. Doanh thu du lịch của cả tỉnh đạt 17.300 tỷ đồng, tăng 33,8% so với năm 2016, đạt 104,8% so với kế hoạch được giao (Báo cáo của Sở Du lịch tỉnh Khánh Hòa năm 2017). Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Năm 2018, Khánh Hòa đã đón hơn 6,3 triệu lượt khách lưu trú, tăng 16,7% so với năm 2017; trong đó có 2,8 triệu lượt khách quốc tế, tăng hơn 37,8%. Tổng doanh thu từ các cơ sở lưu trú du lịch ước đạt 20.524 tỷ đồng, tăng 20,7%. . Hạ tầng, cơ sở vật chất, chất lượng dịch vụ du lịch, vui chơi giải trí, chăm sóc sức khỏe… ngày càng được cải thiện, đáp ứng nhu cầu phục vụ nhân dân và du khách (Báo cáo của Sở Du lịch tỉnh Khánh Hòa năm 2018).

Đối với du lịch Đảo Yến, doanh thu từ hoạt động du lịch trong giai đoạn 2014- 2018 cũng không ngừng tăng lên.

Biểu đồ 2.1. Tăng trưởng doanh thu du lịch Đảo Yến giai đoạn 2014-2018

Năm 2014, doanh thu du lịch tại Đảo Yến đạt 2,34 tỷ đồng, tăng 18,4% so với năm 2013. Năm 2016 đạt 3,18 tỷ đồng, tăng 38,36% so với 2015, năm 2017 đạt 6,05 tỷ đồng, tăng 37,5% so với năm 2016. Tuy nhiên, đến năm 2018, doanh thu du lịch tại Đảo Yến chỉ tăng 34,38% so với năm 2017, đạt 8,13 tỷ đồng. Bình quân trong giai đoạn 2014-2018, doanh thu du lịch tại Đảo Yến có mức tăng trưởng 32,91%/năm.

Đánh giá về sự đóng góp của du lịch Đảo Yến đối với sự tăng trưởng kinh tế của tỉnh Khánh Hòa (chi tiết tại phụ lục 03), các cơ sở kinh doanh du lịch có ý kiến như sau:

Biểu đồ 2.2. Ý kiến đánh giá của các cơ sở kinh doanh về sự đóng góp của du lịch đến tăng trưởng kinh tế

44% các cơ sở kinh doanh được khảo sát cho rằng sự đóng góp của du lịch Đảo Yến đối với sự tăng trưởng kinh tế của tỉnh Khánh Hòa là thấp. 30% các cơ sở kinh doanh cho rằng sự đóng góp là trung bình. Chỉ có 6% các cơ sở kinh doanh đánh giá là du lịch Đảo Yến có đóng góp rất cao vào sự tăng trưởng kinh tế của địa phương và 8% các cơ sở đánh giá có sự đóng góp cao.

Có thể thấy rằng, doanh thu từ hoạt động du lịch tại Đảo Yến trong thời gian vừa qua có mức tăng trưởng, tuy nhiên không ổn định. Mức tăng trưởng này tương ứng với sự tăng trưởng của ngành du lịch tỉnh Khánh Hòa nói riêng và tăng trưởng kinh tế nói chung của cả nước. Bên cạnh đó, sự phát triển du lịch tại Đảo Yến vẫn chưa tương xứng với tiềm năng du lịch tại đây là còn hạn chế trong việc đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế chung của tỉnh Khánh Hòa.

Về giá trị tăng thêm của ngành du lịch: Trong giai đoạn 2014-2018, giá trị tăng thêm bình quân của ngành du lịch tỉnh Khánh hòa đạt 24,7%, trong khi đó giá trị tăng thêm của ngành du lịch tại Đảo Yến bình quân đạt 59,38%. Tuy nhiên, giá trị tăng thêm của ngành du lịch Đảo Yến cũng không đồng đều qua các năm.

Bảng 2.2. Giá trị tăng thêm của ngành du lịch Đảo Yến giai đoạn 20142018

Trên cơ sở tính toán giá trị tăng thêm của ngành du lịch Đảo Yến giai đoạn 2014-2018, tác giả phác họa qua biểu đồ 2.2 để thấy rõ được tốc độ tăng trưởng giá trị tăng thêm so với năm trước như sau:

Biểu đồ 2.3. Giá trị tăng thêm của du lịch Đảo Yến giai đoạn 2014-2018

Có thể thấy rằng, giá trị tăng thêm của ngành du lịch Đảo Yến biến động không đều qua các năm. Năm 2015, giá trị tăng thêm của ngành là 0,84 tỷ đồng (tương ứng tăng thêm 131%) so với năm 2014; năm 2016, giá trị tăng thêm của ngành là 1,22 tỷ đồng (tương ứng tăng thêm 45,24%) so với năm 2015; năm 2017, giá trị tăng thêm của ngành là 1,65 tỷ đồng (tương ứng tăng thêm 35,25%) so với năm 2016 và năm 2018, giá trị tăng thêm của ngành du lịch là 2,08 tỷ đồng (tương ứng 26,06%) so với năm 2017. Sở dĩ có hiện tượng này là vì trong giai đoạn này, khách du lịch Trung Quốc ồ ạt vào Đảo Yến, Khánh Hòa “vô tình” đuổi khách Nga. Vì vậy, lượng khách Nga trong đến với Đảo Yến giảm sút nhanh. Trong khi đó, lượng chi tiêu chi du lịch của khách Nga cao hơn nhiều so với khách du lịch. Đây là một vấn đề lớn, làm ảnh hưởng rất lớn đến việc phát triển du lịch bền vững của ngành du lịch Đảo Yến trong thời gian qua và trong tương lai.

2.2.1.2. Chất lượng tăng trưởng ngành du lịch của Đảo Yến Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Qua bảng số liệu 2.1, 2.2 và biểu đồ 2.2, 2.2 ở trên cho thấy rằng, doanh thu du lịch và giá trị tăng thêm du lịch Đảo Yến đều có tốc độ tăng trưởng trung bình cả giai đoạn khá cao. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này chưa hiệu quả và không bền vững. Điều này cho thấy hiệu quả sử dụng các nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế du lịch cũng như việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Đảo Yến chưa cao.

Cụ thể như sau:

Thực trạng hiệu quả sử dụng các nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế du lịch:

Việc khai thác tài nguyên du lịch để xây dựng và phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương:

Hiện nay Đảo Yến đã phát triển nhiều loại hình và sản phẩm du lịch dựa trên tài nguyên du lịch biển là hệ thống sản phẩm truyền thống và thế mạnh của địa phương, bên cạnh đó cần chú trọng phát triển du lịch sinh thái núi và du lịch văn hoá để góp phần làm phong phú thêm loại hình và sản phẩm du lịch. Để thực hiện được mục tiêu trên, hướng phát triển loại hình và sản phẩm du lịch Đảo Yến được định hướng theo địa bàn lãnh thổ và theo nhu cầu của thị trường khách du lịch.

Loại hình và sản phẩm du lịch theo lãnh thổ: Du lịch Đảo Yến tiếp tục tổ chức và xây dựng các loại hình du lịch trên cơ sở sự phân bố tài nguyên du lịch theo lãnh thổ như quy hoạch 1996 đã đề xuất để khai thác có hiệu quả hơn lợi thế tiềm năng du lịch.

Ngoài ra, cần khai thác mối quan hệ du lịch khu vực để phát triển các loại hình du lịch mang tính điển hình, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch. Căn cứ vào tiềm năng, đặc điểm và sự phân bố tài nguyên du lịch cũng như các điều kiện về cơ sở vật chất kỹ thuật trên địa bàn, những loại hình du lịch chủ yếu của Đảo Yến từ nay đến năm 2020 vẫn chủ yếu là du lịch biển đảo, bao gồm:

• Nghỉ dưỡng biển, vui chơi giải trí, tham quan, thể thao mạo hiểm, khám phá đáy biển và các đảo ven bờ… phát triển ở dải không gian ven biển; Ngoài ra phát triển các loại hình du lịch bổ trợ, với vai trò làm phong phú thêm sản phẩm du lịch;
• Du lịch sinh thái núi: Nghỉ mát, thể thao leo núi…phát triển một số khu vực của Đảo Yến Hòn Nội, Đảo Yến – Hòn Nội, Đảo Yến – Đông Tằm và Đảo Yến – Bãi Bàng Lớn.
• Du lịch văn hoá: Tham quan lễ hội, các di tích lịch sử văn hoá… như tham quan Đền thờ Tổ nghề yến Sào, Khánh Hòa; Tham quan làng nghề yến sào hơn 700 năm.
• Du lịch MICE: Hội nghị hội thảo, hội chợ, khen thưởng chủ yếu ở Thành phố Đảo Yến và các đảo trên vịnh Đảo Yến;
• Du lịch công vụ, thăm thân: Phát triển chủ yếu ở khu vực thành phố Đảo Yến và phụ cận;
• Du lịch tàu biển: Phát triển ở khu vực thành phố Đảo Yến và phụ cận (kết hợp với các di tích lịch sử văn hoá, các điểm danh lam thắng cảnh…). Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Bên cạnh những sản phẩm du lịch trên đây, Yến sào là sản vật quý của xứ Trầm Hương. Sự hấp dẫn của yến sào không chỉ bởi những giá trị về mặt y học, sức khỏe mà ẩn chứa trong đó là giá trị văn hóa lịch sử ngành nghề lưu truyền hàng trăm năm. Chính vì vậy, từ năm 2003, Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa đã thành lập Trung tâm Dịch vụ du lịch Sanest Tourist sau này đổi tên thành Công ty Dịch vụ du lịch Sanest Tourist) đưa vào khai thác tour du lịch Đảo Yến – Hòn Nội, giúp khách khám phá vẻ đẹp của biển đảo xứ Trầm Hương, được tận mắt nhìn thấy những tổ yến cheo leo trên vách đá, thứ sản vật được xếp vào hàng Bát trân mà ngày xưa chỉ có vua chúa mới được thưởng thức.

Hiện nay, khách đi tour đảo Yến – Hòn Nội thường được tham quan hang yến, xem san hô và sinh vật biển tại đảo Yến – Hòn Nội bằng tàu đáy kính, xem phim tư liệu về lịch sử hình thành và phát triển ngành nghề yến sào, thăm đền thờ Tổ nghề Yến sào Khánh Hòa… Sau khi về đất liền, khách sẽ được tham quan và mua sắm các sản phẩm yến sào – sản vật của Khánh Hòa tại Showroom 86 Trần Phú, Đảo Yến. Có thể nói, tour du lịch đảo Yến – Hòn Nội đã phần nào đem lại cho du khách những hiểu biết khái quát về ngành nghề yến sào. Tuy nhiên, nhiều du khách vẫn chưa thật sự thỏa mãn bởi việc tham quan đảo yến chỉ như “cưỡi ngựa xem hoa”, khách cũng chỉ được xem hang yến nhỏ ở Hòn Sam… Chính vì vậy, ý kiến của các cơ sở kinh doanh và khách du lịch về việc khai thác tài nguyên du lịch tại Đảo Yến còn hiều hạn chế:

Bảng 2.3. Ý kiến đánh giá về tài nguyên và dịch vụ du lịch trên Đảo Yến

Kết quả cho thấy, các cơ sở kinh doanh và khách du lịch thấy rằng nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên tại Đảo Yến là ở mức trung bình và khá phong phú với 68% ý kiến của các cơ sở kinh doanh và 60% ý kiến của khách du lịch. Còn tài nguyên du lịch nhân văn thì rất ít và hạn chế với 75% ý kiến của các cơ sở kinh doanh và 86% ý kiến của khách du lịch. Chính vì vậy mà các dịch vụ du lịch trên đảo cũng còn rất ít với trên 70% ý kiến đánh giá.

Thực tế cho thấy, Công ty Dịch vụ du lịch Sanest Tourist chưa tận dụng hết những lợi thế của mình trong việc tổ chức tour du lịch gắn với ngành nghề yến sào. Hiện nay, Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa có Nhà máy chế biến nước yến cao cấp, Nhà máy thực phẩm cao cấp (xã Suối Hiệp, huyện Diên Khánh) có thể làm điểm tham quan trong tour du lịch về yến sào nhưng đến nay chưa được khai thác.

Những người làm du lịch cho rằng, yến sào là sản vật nổi tiếng của Khánh Hòa, sức hút của yến sào rất lớn. Vì vậy, Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa hoàn toàn có thể xây dựng một showroom lớn tạo thành điểm đến cho khách du lịch. Không chỉ để phục vụ tour du lịch của Sanest Tourist, các đơn vị lữ hành có thể chọn showroom yến sào (nếu được xây dựng tốt) làm một điểm đến trong quá trình làm tour. “Cần xây dựng một showroom đủ lớn, trưng bày tất cả các hình ảnh tư liệu, sản phẩm gắn với yến sào, để những ai không có điều kiện đi tour du lịch đảo yến cũng có thể nắm bắt được lịch sử ngành nghề, kỳ công của việc khai thác sản vật yến sào, quy trình sản xuất ra các sản phẩm…”, Phan Tiến Thảo – hướng dẫn viên du lịch Khách sạn Sunrise Đảo Yến nói. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Liên quan đến vấn đề mở rộng, phát triển tour du lịch yến sào, ông Lê Hữu Hoàng – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa cho biết: “Đây là một gợi ý rất hay. Chúng tôi sẽ nghiên cứu để làm mới, nâng cấp tour du lịch mà Công ty DVDL Sanest Tourist đang khai thác”.

• Thực trạng của việc sử dụng hiệu quả vốn đầu tư cho ngành du lịch:

Để phát triển du lịch tại Đảo Yến, trong thời gian qua Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa không ngừng đầu tư vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động kinh doanh nói chung và hoạt động du lịch nói riêng tại Đảo Yến. Công ty dịch vụ du lịch Sanest Tourist là một đơn vị du lịch lữ hành trực thuộc Công ty Yến Sào Khánh Hòa, trụ sở tại 89 Thống Nhất – Nha Trang. Công ty dịch vụ du lịch Sanest Tourist đã góp phần không nhỏ vào việc quảng bá thương hiệu Yến sào Khánh hòa cũng như giới thiệu, thiết kế các chương trình tham quan đến với du khách nội địa và du khách quốc tế đến Khánh Hòa nghỉ dưỡng.

Sanest Tourist – đơn vị chuyên hoạt động trong lĩnh vực du lịch biển đảo đã chính thức hoạt động vào những ngày đầu tiên của “Tháng 8 – Nha Trang điểm hẹn” bằng việc xây dựng và thiết lập Chương trình tour tham quan đảo Yến – Hòn Nội, một trong những tour du lịch độc đáo và mới mẻ nhất của Khánh Hòa. Khi mới thành lập, đội ngũ cán bộ công nhân viên (CBCNV) của Sanest Tourist chỉ có 30 người, cơ sở vật chất thiếu thốn; đến nay, tổng số CBCNV của đơn vị hơn 60 người, hầu hết đều được đào tạo kiến thức về dịch vụ DL. Đặc biệt Sanest Tourist đã có đội tàu du lịch đẹp và đạt chuẩn kiểm định chất lượng, xe phục vụ lữ hành nội địa được trang bị hiện đại theo tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch. Với đặc thù của Công ty là quản lý tất cả các đảo yến trong vùng biển Khánh Hoà, nên trong thời gian qua, Công ty dịch vụ du lịch Sanest Tourist được Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa giao cho hạch toán độc lập, tự thu tự chi để đảm bảo hiệu quả kinh doanh. Chính vì vậy, việc đầu tư cơ sở vật chất phục vụ du lịch nói chung và tour du lịch Đảo Yến nói riêng được Công ty Sanest Tourist trực tiếp đầu tư vốn.

Tính đến thời điểm hiện tại, Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa đã rót vốn đầu tư vào 32 Đảo Yến với 169 hang yến thuộc địa bàn trải dài từ huyện Vạn Ninh đến TP Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa. Trong đó, để phát triển du lịch, Công ty Sanest Tourist đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ khách du lịch trên 3 đảo chính là Đảo Yến – Hòn Nội, Đảo Yến – Đông Tằm và Đảo Yến – Bãi Bàng Lớn.

Để tổ chức tour du lịch đạt chất lượng cao, Sanest Tourist đã đầu tư nhiều trang thiết bị, tàu xe hiện đại và tiện nghi. Trung tâm có hệ thống xe vận chuyển đa dạng, hiện đại từ 15 đến 45 chỗ rất thuận tiện để phục vụ vận chuyển du khách từ khách sạn đến đến Cảng; có hệ thống tàu đạt tiêu chuẩn quy định với 6 tàu vỏ gỗ với sức chứa 60 khách và 02 tàu đáy kính xem rạn san hô tại Đảo yến, 2 ca nô tốc độ cao, ngoài ra Sanest Tourist còn xây dựng một bến cảng riêng để thuận tiện cho việc neo đậu thuyền cũng như thuận tiện trong việc đưa đón khách. Bên cạnh đó, Sanest Tourist đã đề xuất với Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa và các ban ngành liên quan của tỉnh đầu tư xây dựng làng nghề Yến sào Khánh Hòa theo phong cách Á Đông kết hợp du lịch sinh thái trên Đảo Yến. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Trong giai đoạn 2014-2018, tổng vốn đầu tư vào Đảo Yến là hơn 200 tỷ đồng. Trong đó, vốn từ ngân sách Nhà nước chiếm 38,4% (tương đương 76,8 tỷ đồng), còn lại là vốn của các thành phần kinh tế khác, trong đó chủ yếu là của Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa.

Nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước chủ yếu sử dụng cho công tác quy hoạch du lịch, đầu tư hạ tầng nền tảng như giao thông, điện, nước, xây dựng một số công trình cơ bản, thiết yếu hoặc công trình công cộng trên địa bàn Đảo Yến. Bên cạnh đó, một phần ngân sách cũng đầu tư để tu bổ di tích lịch sử trên Đảo Yến và khôi phục làng nghề truyền thống. Các cơ sở hạ tầng này thì rất khó có thể thu hút nguồn lực xã hội hóa được trong các khu, điểm du lịch. Các dự án đầu tư từ nguồn ngân sách nhìn chung bám sát nội dung đầu tư trong các quy hoạch du lịch và quy hoạch chuyên ngành khác liên quan, thứ tự ưu tiên đầu tư cơ bản phù hợp với định hướng phát triển du lịch ở từng giai đoạn. Tuy nhiên, do ngân sách hạn hẹp nên lượng vốn đầu tư tập trung từ ngân sách cho du lịch còn hạn chế, phân bổ vốn đầu tư cho một số công trình nhỏ giọt, công tác giải ngân của một số dự án chậm, chưa đáp ứng yêu cầu tiến độ đặt ra.

Trong khi đó, vốn từ các thành phần kinh tế khác tập trung chủ yếu vào cơ sở hạ tầng trực tiếp phục vụ khách như đầu tư tàu du lịch vận chuyển khách, xây dựng cơ sở ăn uống, nhà vệ sinh, nhà tắm, mua sắm thiết bị phục vụ khách tham quan, điểm vui chơi giải trí trên đảo.

Nguồn đầu tư từ các thành phần kinh tế ngoài nhà nước tăng dần hàng năm. Thời gian từ 2010 đến 2014, tổng vốn đầu tư từ các thành phần kinh tế này chỉ chiếm 38,7% trong tổng số vốn đầu tư du lịch, tính trong cả giai đoạn 2014 – 2018, tỷ trọng này là 58,6%. Nguồn từ vốn ngoài ngân sách đầu tư ngày càng tăng một mặt do các tiềm năng du lịch tại Đảo Yến đã mang tính hiện thực hơn, khách du lịch ngày càng đông nên ngày càng được các nhà đầu tư quan tâm, Bên cạnh đó, tỉnh Khánh Hòa đã có những chủ trương, quan điểm và chính sách xã hội hóa, thu hút đầu tư phù hợp, đáp ứng đúng nhu cầu của các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, việc huy động các nguồn vốn đầu tư từ các thành phần kinh tế ngoài nhà nước còn nhiều hạn chế:

Nói là vốn của các thành phần kinh tế khác, tuy nhiên tỉnh Khánh Hòa chỉ giao cho Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa quản lý và khai thác tiềm năng du lịch cũng như khai thác yến trên các Đảo Yến mà không cho các công ty khác đồng khai thác và quản lý. Chính vì vậy, không thể thu hút được các doanh nghiệp khác tham gia đầu tư du lịch vào đây.

Nguồn vốn của Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa tập trung chủ yếu vào khai thác yến mà chưa thực sự tập trung phát triển du lịch. Chính vì vậy, việc huy động vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch tại Đảo Yến còn rất hạn chế. Bởi vì Công ty dường như không muốn phát triển du lịch nhiều tại Đảo Yến sẽ ảnh hưởng đến việc nuôi, khác thác sản phẩm yến trên các đảo. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

• Hiệu quả sử dụng vốn thể hiện qua khai thác cơ sở vật chất ngành du lịch:

Trong thời gian quan cơ sở vật chất phục vụ du lịch tỉnh Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng đã được quan tâm, đầu tư nhằm phục vụ nhu cầu của khách du lịch.

Đến hết năm 2018, toàn tỉnh có 750 cơ sở lưu trú du lịch với 39.400 phòng, trong đó có 111 cơ sở 3 – 5 sao với hơn 20.000 phòng, đạt tỷ lệ 50,8% tổng số phòng lưu trú, 128 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành… Tuy nhiên, các cơ sở vật chất phục vụ trực tiếp trên Đảo yến chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu của khách.

Bảng 2.4. Cơ sở vật chất phục vụ du lịch trên Đảo Yến

Từ bảng thống kê số liệu trên cho thấy, cơ sở vật chất phục vụ cho du lịch Đảo Yến còn rất nghèo nàn. Trên Đảo Yến nói chỉ xây dựng được 2 nhà hàng, 2 quầy bar nhỏ để phục vụ khách ăn uống với công suất 100 chỗ ngồi/nhà hàng. Cùng với đó là 4 khu vệ sinh, nhà tắm nước ngọt cơ bản phục vụ khách du lịch. Với 6 tàu gỗ và 2 ca nô tốc độ cao phục vụ chuyên chở khách với công suất tàu gỗ là từ 50-60 khách/tàu và ca nô là 15-20 khách/chiếc. Với 2 tàu đáy kính phục vụ khách tham quan rặng san hô và cảnh quan dưới đáy biển quan Đảo Yến.  Bên cạnh đó, để phục vụ khách du lịch khi lên tham quan Đảo Yến, Công ty còn trang bị thêm tàu 6 chiếc kayak, ghế nằm du lịch, kinh bơi, bộ leo núi, bộ câu cá… Các cơ sở vật chất phục vụ du lịch trên Đảo Yến được đầu tư với số lượng phù hợp với số lượt khách du lịch trong năm. Với đặc thù mùa vụ du lịch trên Đảo Yến là chỉ hoạt động từ tháng 3 đến tháng 9 hàng năm, nên các trang thiết bị này cũng chỉ phục vụ khách trong thời gian này với công suất gần như 100%, tuy nhiên các tháng còn lại không có khách, các trang thiết bị này bị bỏ không hoặc chuyển về một số địa điểm khác để khai thác nên hiệu quả không cao.

• Hiệu quả sử dụng nguồn lao động du lịch tại Đảo Yến:

Năm 2014 lao động trong lĩnh vực du lịch mới chỉ có hơn 4.000 người, thì đến năm 2018, tổng số lao động trực tiếp trong ngành du lịch của tỉnh Khánh Hòa đạt khoảng 28.000 người. Theo đánh giá của các chuyên gia du lịch, tuy đã tốt hơn nhiều địa phương khác, nhưng chất lượng nhân lực của ngành du lịch Khánh Hòa vẫn còn nhiều hạn chế, nhất là trình độ ngoại ngữ. Theo đó, nguồn nhân lực trực tiếp kinh doanh du lịch của Đảo Yến thời gian qua có sự phát triển nhanh về số lượng.

Tuy nhiên, số lượng lao động trực tiếp phục vụ khách du lịch Đảo Yến, Khánh Hòa đang rất hạn chế và có xu hướng tăng lên qua các năm. Theo báo cáo của Sở Du lịch tỉnh Khánh Hòa, đến năm 2019 tổng số lao động phục vụ khách du lịch trên Đảo Yến là 52 người. Trong đó 22 người thuộc đội tàu chuyên chở khách, 8 người phục vụ các dịch vụ vui chơi giải trí cho khách, 18 người phục vụ kinh doanh ăn uống trên đảo và 4 hướng dẫn viên du lịch chuyên các tuor biển đảo. Tình trạng lao động du lịch tại Đảo Yến được thống kê qua bảng số liệu sau: Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Bảng 2.5. Thực trạng lao động du lịch trên Đảo Yến, Khánh Hòa

Nhìn chung, tổng số lao động du lịch tương đối phù hợp với hiện trạng lượng khách du lịch đến với địa phương. Chất lượng lao động trong các cơ sở lữ hành và ăn uống được cải thiện hàng năm, thể hiện qua sự chuyển dịch cơ cấu trình độ của lao động, trong đó số lượng và tỷ lệ lao động được đào tạo đại học, cao đẳng, trung cấp tăng lên nhanh hơn so với tốc độ gia tăng của lao động phổ thông. Số lao động có trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp tăng bình quân 15%/năm; số lao động phổ thông chỉ tăng 5%/năm. Điều này cho thấy, cơ ở kinh doanh du lịch đã ngày càng chú trọng trình độ và chất lượng lao động để đáp ứng ngày càng cao nhu cầu của khách. Bên cạnh đó, những lao động này cũng thường xuyên được nâng cao trình độ, kỹ năng bằng các khóa đào tạo, tập huấn hàng năm như đào tạo kỹ năng giao tiếp với khách du lịch, đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng phục vụ khách…do Sở du lịch tỉnh tổ chức hoặc do chính các doanh nghiệp đào tạo trong thời gian vắng khách. Khi tiến hành khảo sát doanh nghiệp về việc cử người lao động đi tập huấn, đào tạo các kiến thức, kỹ năng về du lịch, kết quả cho thấy: Chỉ có 10% các cơ sở kinh doanh trả lời ở mức rất thường xuyên, 28% trả lời ở mức khá thường xuyên, 30% trả lởi mức trung bình, 22% trả lời ở mức ít và 10% ở mức rất ít.

Biểu đồ 2.4. Việc cử người lao động đi đào tạo tại các cơ sở kinh doanh

Như vậy, các cơ sở kinh doanh vẫn chưa thực sự chú trọng đến công tác đào tạo kiến thức và kỹ năng du lịch cho người lao động. Điều này sẽ ảnh hưởng lớn đến tính chuyên nghiệp và thái độ phục vụ của nhân viên du lịch đối với khách du lịch trong quá trình hoạt động kinh doanh, nhất là vào mùa cao điểm du lịch.

Đánh giá về tính chuyên nghiệp và thái độ phục vụ của lao động du lịch trên Đảo Yến, các cơ sở kinh doanh và khách du lịch đánh giá như sau:

Bảng 2.6. Đánh giá về tính chuyên nghiệp và thái độ phục vụ của người lao động trong các cơ sở kinh doanh du lịch

Tỷ lệ đánh giá về tính chuyên nghiệp và thái độ phục vụ của người lao động trong các cơ sở kinh doanh ở mức độ rất tốt chưa nhiều, chỉ đạt 18% ý kiến của doanh nghiệp và 16% ý kiến của khách du lịch. Mức độ khá tốt được các doanh nghiệp và khách du lịch đánh giá cao nhất với tỷ lệ lần lượt là 50%  và 44% ý kiến. Tuy nhiên, tỷ lệ đánh giá ở mức trung bình vẫn còn khá cao với 36 % ý kiến của khách du lịch và 28% ý kiến của doanh nghiệp.

Như vậy, qua quá tình phân tích có thể thấy việc sử dụng lao động du lịch Đảo Yến còn một số hạn chế, bất cập như sau:

Tỷ lệ lao động phổ thông còn khá cao so với tổng số lao động du lịch Đảo Yến: Số lao động phổ thông chiếm từ 28% đến 37% tổng số lao động du lịch.

Bên cạnh đó, số lao động được đào tạo cao đẳng, trung cấp không phải chuyên ngành du lịch cũng chiếm tỷ lệ khá cao nên ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng phục vụ khách du lịch.

Số lao động có trình độ ngoại ngữ phục vụ khách nước ngoài còn hạn chế. Lao động chỉ có thể nghe, nói một số câu ngoại ngữ đơn giản mà chưa thực sự giao tiếp tốt với khách. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Do thời vụ của điểm du lịch Đảo Yến, nên tính chuyên nghiệp, tính kỷ luật lao động còn còn hạn chế, kiến thức về du lịch chưa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

• Thực trạng và hiệu quả ứng dụng khoa học, công nghệ trong du lịch:

Việc ứng dụng khoa học, công nghệ trong các cơ sở kinh doanh du lịch Đảo Yến có chú ý đến việc bảo vệ môi trường, cảnh quan trên Đảo Yến.

Các cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch trên Đảo Yến được xây dựng thân thiện với môi trường. Cơ sở vật chất như nhà hàng, quầy bar, khu vui chơi giải trí xây dựng trên đảo không phá hủy cảnh quan thiên nhiên tại đây mà chính nó là những điểm nhấn cho cảnh quan thiên nhiên tại đây.

Các cơ sở kinh doanh du lịch Đảo Yến đã từng bước áp dụng đầu tư trang thiết bị phục vụ du lịch; ứng dụng công nghệ thông tin (sử dụng các phần mềm chuyên dụng, mạng Internet, mạng xã hội,…) trong quảng cáo, giới thiệu sản phẩm, trong quản lý tổ chức nhân sự, giao dịch hợp đồng, liên kết kinh doanh…Với câu hỏi khảo sát là “Cơ sở kinh doanh của quý vị sử dụng các phần mềm, công nghệ thông tin phục vụ cho quá trình kinh doanh như thế nào?” thì có 32 doanh nghiệp trả lời “rất thường xuyên” (chiếm tỷ lệ 64%), 10 doanh nghiệp sử dụng ở mức độ “khá thường xuyên” chiếm tỷ lệ 20%) và 8 doanh nghiệp sử dụng ở mức “trung bình” chiếm tỷ lệ 16%) (Phụ lục 03).

Trong hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về du lịch, hoạt động ứng dụng khoa học công nghệ phục vụ quản lý du lịch thể hiện tập trung ở việc từng bước đầu tư và sử dụng trang bị, nâng cao chất lượng công nghệ thông tin phục vụ quản lý tổ chức, liên kết thông tin, truyền thông, kết nối quan hệ, xây dựng phát triển các trang thông tin mạng phục vụ quảng bá, xúc tiến đầu tư, giới thiệu hình ảnh, sản phẩm du lịch ra thị trường. Cho đến nay, tỉnh Khánh Hòa đã xây dựng 2 trang thông tin điện tử chuyên đề về du lịch, các trang tin điện tử của cơ quan chức năng khác trong tỉnh, của cấp huyện đều có chuyên mục về du lịch. Một số hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm du lịch, liên kết đầu tư đạt được hiệu ứng lan tỏa tốt nhờ ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ.

Tuy nhiên, nhận thức và sự chủ động ứng dụng khoa học công nghệ cho phát triển du lịch của các cơ sở kinh doanh du lịch Đảo Yến chưa cao. Số cơ sở kinh doanh du lịch ứng dụng công nghệ thân thiện với môi trường trong đầu tư dự án du lịch còn rất ít và chưa mang tính chủ động. Chưa có cơ sở nào quan tâm sử dụng các trang thiết bị điện, điện tử thân thiện với môi trường (các cơ sở hiện nay vẫn sử dụng thiết bị điện bình thường). Chưa có đơn vị nào ứng dụng công nghệ cho việc xử lý chất thải mà đều thải trực tiếp ra môi trường hoặc xử lý bằng biện pháp thủ công vẫn gây ô nhiễm (như đốt, chôn lấp rác…). Mặt khác, trong thời gian gần đây, tại Đảo Yến – Hòn Tằm có một số công trình xây dựng trái phép phá vỡ cảnh quan môi trường của biển đảo như: Công ty CP Hòn Tằm Biển Nha Trang đã tự ý san ủi mặt bằng và xây dựng các hạng mục công trình bê tông cốt thép tại dự án KDL đảo Hòn Tằm không có giấy phép xây dựng và không có trong Quy hoạch chi tiết 1/500 của KDL đảo Hòn Tằm được UBND tỉnh Khánh Hoà cho phép điều chỉnh năm 2018. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Đất đá trong quá trình san lấp cũng tràn xuống biển, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái vùng biển khu vực này. “Qua lặn kiểm tra dưới đáy biển, Ban Quản lý vịnh Nha Trang phát hiện đất, đá trong quá trình san lấp đã tràn xuống biển ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái khu vực này; đặc biệt là hệ sinh thái rạn san hô bị hủy hoại, khó có khả năng phục hồi nguyên trạng ban đầu.

Một lượng bùn đất không nhỏ theo dòng chảy tràn ra các khu vực xung quanh có nguy cơ ô nhiễm cục bộ tại khu vực vùng nước sát bờ phía tây nam đảo Hòn Tằm”, Báo cáo của Ban Quản lý vịnh Nha Trang năm 2019 nêu rõ.

Đóng góp từ tăng trưởng kinh tế ngành du lịch cho kinh tế, xã hội và cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương:

Việc phát triển du lịch Đảo Yến nói riêng và của tỉnh Khánh Hòa nói chung trong thời gian qua đã có những đóng góp nhất định vào sự tăng trưởng kinh tế – xã hội của tỉnh Khánh Hòa. Năm 2014, tổng doanh thu hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh đạt 6.049 tỷ đồng, đóng góp vào sự tăng trưởng khối dịch vụ – du lịch của tỉnh là 11,51%. Đến năm 2018 vừa qua, tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh đạt được 54.071,66 tỷ đồng, trong đó tổng doanh thu hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh đạt 22.000 tỷ đồng, tăng 20,73% so với năm 2017. Tăng trưởng du lịch bình quân trong toàn tỉnh Khánh hòa giai đoạn 2014-2018 đạt 26,15%, đóng góp rất đáng kể vào sự tăng trưởng chung của tỉnh.Tuy nhiên, thực tế cho thấy, sự đóng góp của ngành du lịch tỉnh Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng vào sự phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh chưa tương xứng với tiềm năng và chủ trương xác định phát triển du lịch là khâu đột phá.

2.2.1.3. Tăng trưởng kinh tế gắn với chất lượng đáp ứng nhu cầu của khách du lịch tại Đảo Yến

• Số lượng và cơ cấu khách du lịch:

Với lợi thế về vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên của mình, tỉnh Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng đã thu hút được nhiều khách du lịch trong nước và quốc tế đến tham quan. Về cơ cấu khách du lịch, khách du lịch bao gồm hai loại là khách quốc tế và khách trong nước.

Bảng 2.7. Cơ cấu khách du lịch trong giai đoạn 2014-2018

Biểu 2.5. Khách du lịch tỉnh Khánh Hòa trong giai đoạn 2014-2018

Theo báo cáo của Sở Du lịch tỉnh Khánh Hòa, năm 2014, các chỉ tiêu về du lịch của tỉnh đều tăng so với năm 2013 (tăng bình quân từ 20% – 25%). Trong năm 2014, ngành Du lịch Khánh Hòa đã đón 3,6 triệu lượt khách, đạt 105,84% kế hoạch và tăng 19,95% so với cùng kỳ năm trước (trong đó, khách quốc tế là 856 nghìn lượt, tăng 20,22%). Trong số 3,6 triệu lượt khách đến với Khánh Hòa, có 3.120 lượt khách đến du lịch Đảo Yến, trong đó 2.128 lượt khách nội địa (chiếm tỷ lệ 68,2%) và 992 lượt khách quốc tế (chiếm tỷ lệ 31,8%). Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Năm 2018, Khánh Hòa đã đón hơn 6,3 triệu lượt khách lưu trú, tăng 16,7% so với năm 2017; trong đó có 2,8 triệu lượt khách quốc tế, tăng hơn 37,8%. Trong đó, có 8.287 lượt khách đi du lịch Đảo Yến với 4.690 khách nội địa (chiếm tỷ lệ 56,6%) và 3.597 khách quốc tế (chiếm tỷ lệ 43,4%).

Nhìn vào bảng số liệu 2.5 và biểu đồ 2.4 có thể thấy, lượng khách quốc tế đến du lịch Đảo Yến tăng nhanh hơn lượng khách nội địa trong giai đoạn 2014-2018. Năm 2014, số lượt khách quốc tế đến Đảo Yến là 992 lượt khách; năm 2015, số khách này tăng lên 1.295 lượt, năm 2016 là 1.898 lượt, năm 2017 là 2.764 lượt và đạt 3.597 lượt khách trong năm 2018. Trong giai đoạn này, tốc độ tăng trưởng bình quân khách du lịch quốc tế đến Đảo Yến là 38,2%, trong khi đó khách du lịch nội địa có tốc độ tăng trưởng là 21,9%. Điều này cho thấy, tour du lịch Đảo Yến ngày càng thu hút khách du lịch quốc tế.

Biểu 2.6. Cơ cấu khách du lịch đến với Đảo Yến trong giai đoạn 2014-2018

Tuy nhiên, theo báo cáo của Sở Du lịch tỉnh Khánh Hòa, cơ cấu lượng khách quốc tế theo thị trường cũng thay đổi trong thời gian qua.

 Giai đoạn 2014-2016, lượng khách quốc tế đến với tỉnh Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng chủ yếu là khách Nga (chiếm tỷ lệ trên 50%), tiếp theo là khách Trung Quốc (38%) và còn lại là khách từ Malaysia, Hàn Quốc, Pháp, Đức, Nhật…

Đến giai đoạn 2016-2018, lượng khách Trung Quốc tăng lên đột biến đi theo các “tour không đồng”, “tour giá rẻ” nên tỷ lệ khách Trung Quốc trong giai đoạn này chiếm trên 65% tổng lượng khách quốc tế đến Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng. Đây là một vấn đề khá lớn đối với tỉnh Khánh Hòa, bời vì khách Trung Quốc áp đảo, làm cho lượng khách Nga và khách từ các nước khác “bỏ đi” ngày càng nhiều. Phó giám đốc Sở Du lịch Khánh Hòa cho biết, 6 tháng đầu năm 2018 ghi nhận sự sụt giảm mạnh khách của những thị trường truyền thống như châu Âu (giảm 28%), Hàn Quốc (giảm 13%), Australia (giảm 20%), Mỹ (giảm 10%)…

Khách Trung Quốc tăng đột biến, các cơ sở kinh doanh du lịch phải giảm giá và chất lượng dịch vụ xuống thấp nhất có thể, khiến cho du lịch Nha Trang có nguy cơ mất điểm trên bản đồ du lịch quốc tế. Ông Lâm Duy Anh Cường, Chủ tịch Hiệp hội du lịch tỉnh Khánh Hòa cho biết, tổng lượng khách đến Khánh Hòa vẫn tăng, nhờ số lượng khách Trung Quốc ồ ạt sang thời gian qua. “Khách từ những thị trường truyền thống đang giảm dần. Những thị trường này liên tục giảm sút khiến mục tiêu Khánh Hòa hướng đến phát triển du lịch chất lượng cao bị thách thức”. Cũng theo ông Lâm Duy Anh Cường, hiện thị trường khách Trung Quốc chiếm thị phần rất lớn ở Khánh Hòa, nhưng kéo theo đó nhiều hệ lụy phát sinh. Khách đến đông kéo theo tình trạng hạ giá tour, tour chui, tour giá rẻ tràn lan, khiến các cơ sở, đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch phải hạ chất lượng dịch vụ xuống mức thấp nhất mới có lời. Hậu quả là, Khánh Hòa không giữ được hình ảnh về thiên dường du lịch nữa. “Không hạ giá thì không bán được dịch vụ. Khánh Hòa giờ chỉ còn khách Trung Quốc nên họ độc quyền, họ ép giá. Một giám đốc khách sạn 4 sao than với tôi rằng phòng hạng sang cũng chỉ bán với giá 700.000 đồng một đêm. Bán như vậy không thể lấy lại vốn, chưa nói đến có lời”. Bên cạnh đó, hiện nhiều trang web du lịch quốc tế liệt Nha Trang vào danh sách không nên đến, hoặc không còn hấp dẫn như trước đây nữa. “Cái này rất nguy hiểm, vì hình ảnh của du lịch Nha Trang đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Môi trường ô nhiễm, dịch vụ cấp thấp, giảm giá, phá giá tour tràn lan khiến những thị trường truyền thống và tiềm năng mất dần” và theo ông Nguyễn Văn Dần, Phó giám đốc Sở GTVT Khánh Hòa, thành viên Ban chỉ đạo phát triển du lịch Khánh Hòa: “Thực tế đã chứng minh ở đâu có khách Trung Quốc, ở đó không có khách châu Âu. Nếu chúng ta không có những biện pháp kịp thời, khi khách Trung Quốc rút đi, Nha Trang sẽ biến mất trên bản đồ những điểm đến hấp dẫn nhất thế giới”.

Đây là một yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến phát triển du lịch bền vững của tỉnh Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng trong thời gian tới cần được các cơ quan chức năng giải quyết triệt để, nhằm phát triển du lịch bền vững hơn.

• Thời gian lưu trú bình quân của du khách: Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Tuy trên Đảo Yến chưa xây dựng các khách sạn, nhà nghỉ…phục vụ khách lưu trú qua đêm, nhưng sau khi tham quan một phần Đảo Yên, khách du lịch lại quy về đất liền nghỉ ngơi, lưu trú, ngày mai lại tiếp tục hành trình tham quan những phần còn lại của Đảo Yên. Chính vì vậy, các thông tin về số ngày lưu trú bình quân của khách du lịch trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa cũng có thể đưa vào tính toán cho khách du lịch tham quan Đảo Yên, Khánh Hòa.

Theo Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch, năm 2014 trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa có 572 cơ sở lưu trú du lịch với 16.146 phòng, tăng 69 cơ sở (với 4.098 phòng) so với năm 2013. Trong đó, có 8 khách sạn 5 sao với 1.329 phòng, 9 khách sạn 4 sao với 1.719 phòng, 40 khách sạn 3 sao với 2.990 phòng…trong năm, tỉnh Khánh hòa đón 3,6 triệu khách lưu trú với số ngày lưu trú bình quân của khách là 2,11 ngày.

Năm 2015, cơ sở lưu trú cao cấp trên địa bàn tỉnh tăng trưởng mạnh với 20.018 buồng với 8 khách sạn quy mô từ 3 đến 5 sao với 1.747 phòng mới chính thức đi vào hoạt động. Với 4,1 triệu khách lưu trú trong năm và số ngày lưu trú bình quân của khách là 2,24 ngày.

Năm 2016, tỉnh Khánh Hòa đón hơn 4,5 triệu lượt khách lưu trú với số ngày lưu trú bình quân tăng lên 2,52 ngày.

Năm 2017, tổng số khách lưu trú tại tỉnh Khánh Hòa là 5,4 triệu lượt khách với gần 15 triệu ngày phòng, nâng số ngày lưu trú bình quân của tỉnh lên 2,73 ngày.

Đến năm 2018, Khánh Hòa đón 6,3 triệu lượt khách với 17,76 triệu ngày phòng, nâng số ngày lưu trú bình quân của khách du lịch lên 2,82 ngày.

Bảng 2.8. Thời gian lưu trú bình quân của khách du lịch tại Khánh Hòa

Bảng thống kê cũng cho thấy, số ngày lưu trú bình quân của khách quốc tế luôn cao hơn số ngày lưu trú bình quân của khách du lịch. Lý do của sự chênh lệch này là khách nội địa hiểu biết rõ hơn về vị trí địa lý, mặt khác nhu cầu du lịch của khách nội địa chủ yếu là ngắm cảnh quan thiên nhiên ít chú trọng đến các sản phẩm du lịch khác. Trong khi đó nhu cầu của khách quốc tế là ngoài ngắm cảnh quan thiên nhiên ra, họ còn chú trọng vào việc hưởng thụ các sản phẩm du lịch khác như tìm hiểu phong tục tập quán, mua các loại sản phẩm truyền thống, …

Chi tiêu bình quân của khách du lịch:

Bảng 2.9. Mức chi tiêu bình quân của khách du lịch tại Khánh Hòa

Có thể thấy rằng, chi tiêu bình quân của khách du lịch khi đến với tỉnh Khánh Hòa có xu hướng ngày càng tăng. Năm 2014, mỗi khách chi tiêu cho một đợt đi du lịch Khánh Hòa là 1,68 triệu đồng thì đến năm 2018, số tiền này đã tăng lên gấp đôi với 3,492 triệu đồng/người. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Theo một báo cáo từ Sở Du lịch tỉnh Khánh Hòa mới đây, khách Nga chi tiêu bình quân trong chuyến du lịch Nha Trang – Khánh Hòa là hơn 1.500 USD (bình quân là hơn 110 USD/ngày/khách).

Trong đó, tiền thuê phòng chiếm 30%, ăn uống chiếm 22%, mua hàng hóa, quà lưu niệm chiếm 15%, tham quan chiếm 11%, còn lại là chi tiêu khác.

Khách Trung Quốc chi tiêu bình quân chuyến đi là hơn 583 USD (bình quân hơn 117 USD/ngày/khách). Trong đó, tiền thuê phòng chiếm 20%, ăn uống chiếm 14%, mua hàng hóa, quà lưu niệm chiếm 19%, tham quan chiếm 16%, còn lại là chi tiêu khác.

Trong khi đó, khách Hàn Quốc chi tiêu chuyến đi bình quân là hơn 739 USD (bình quân hơn 216 USD/ngày/khách). Trong đó, tiền thuê phòng chiếm 37%, ăn uống chiếm 20%, mua hàng hóa, quà lưu niệm chiếm 9%, tham quan chiếm 8%, còn lại là chi tiêu khác.

Chi tiêu cho du lịch tăng lên trong thời gian qua là hợp lý, bởi vì giai đoạn 2014-2018, nền kinh tế ổn định, thu nhập của người dân ngày càng tăng lên, số ngày lưu trú bình quân tăng lên nên khách du lịch hào phóng hơn trong chi tiêu cho du lịch.

Đối với tour du lịch Đảo Yến trọn gói có mức giá như sau:

• Trẻ em có mức giá vé từ 280.000 -350.000 đồng/ người.
• Người lớn có mức giá vé từ 450.000 – 560.000/người.

 Giá trên bao gồm các dịch vụ:

• Tàu vận chuyển.
• Ăn sáng nhẹ trên tàu (01 cái bánh bao và 01 chai nước suối Sanna 330ml).
• Ăn trưa tại Nhà Hàng Hòn Nội.
• Phí vào Cảng.
• Bảo hiểm du lịch.

Tiền vé không bao gồm:

• Câu cá giải trí tại vùng biển của Đảo Yến.
• Chè Yến Sào nguyên chất chưng cách thủy với đường phèn (giá ưu đãi dành cho khách du lịch).
• Dịch vụ thuê đồ tắm.
• Kính lặn, ống thở.
• Vé tắm nước ngọt.
• Thuyền chèo Kayak.
• Các chi phí cá nhân phát sinh ngoài chương trình.. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Khách đến tham quan du lịch Đảo Yến, muốn thưởng thức hết các dịch vụ tại đây thì bỏ thêm chi phí. Với mức chi thêm khoảng 100.000 – 300.000 đồng/người là du khách có thể khám phát tất cả các dịch vụ có trên Đảo Yến.

Khảo sát ý kiến về sự hài lòng cũng như ý định quay lại của khách du lịch khi đến Đảo Yến, tác giả thu được kết quả như sau:

Bảng 2.9. Khảo sát sự hài lòng của khách du lịch khi đến Đảo Yến

Số khách du lịch trả lời ở mức trung bình chiếm tỷ lệ cao nhất với 52%, 26% khách du lịch hài lòng khi đến Đảo Yến và 8% khách du lịch rất hài lòng. Có 14% khách du lịch không hài lòng khi đến du lịch Đảo Yến. Theo ý kiến của khách du lịch thì hiện nay, tour Đảo Yến chủ yếu là lên ngắm cảnh, chụp ảnh theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa” nên chưa làm thỏa mãn nhu cầu của du khách. Chính vì vậy mà khi được hỏi về ý định quay lại Đảo Yến, thì có đến 40% khách trả lời không có ý định quay lại, 30% ý kiến là ít có khả năng quay lại, chỉ có 20% ý kiến là nhiều khả năng quay lại.

Biểu đồ 2.6. Khảo sát ý định quay lại Đảo Yến của Khách du lịch

2.2.2. Kết quả đánh giá thực trạng tăng trưởng kinh tế của ngành du lịch gắn với thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội và bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa tại Đảo Yến

2.2.2.1. Sự tăng trưởng kinh tế du lịch góp phần tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập và xóa đói giảm nghèo cho người dân địa phương

Hoạt động kinh doanh du lịch của tỉnh trong những năm qua đã phát triển mạnh mẽ, không chỉ thể hiện ở số lượng mà còn có sự chuyển biến rõ nét về chất: Sản phẩm du lịch của Khánh Hòa đến nay từng bước được đa dạng hóa, nâng cao chất lượng và có khả năng cạnh tranh cao so với các tỉnh duyên hải miền Trung.

Hiệu quả hoạt động của ngành du lịch đã đóng góp tích cực vào công cuộc phát triển kinh tế chung của địa phương, tác động mạnh mẽ đến sự phát triển các ngành kinh tế khác và đặc biệt là hiệu quả xã hội từ hoạt động du lịch mang lại. Du lịch phát triển sẽ tạo thêm nhiều công ăn, việc làm cho người lao động, nhất là người dân địa phương. Theo số liệu thống kê của tỉnh Khánh Hòa, số lao động trực tiếp trong ngành du lịch ngày càng tăng nhanh: Năm 2014 lao động trong lĩnh vực du lịch mới chỉ có hơn 4.000 người, thì đến năm 2018, hoạt động du lịch đang thu hút khoảng 65.000 lao động, trong đó có 28.000 lao động trực tiếp. So sánh với nhu cầu thực tế giai đoạn 2015 đến nay, mỗi năm nhu cầu lao động trực tiếp tăng thêm là 4.000 lao động/năm.

Dự báo đến năm 2020, hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh sẽ cần tăng thêm khoảng 40.000 lao động trực tiếp, tăng 1,44 lần so với hiện nay. Tương ứng mỗi năm sẽ tăng thêm 10.000 lao động. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Đến năm 2020, trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa dự báo có thêm khoảng 100/140 dự án kinh doanh lưu trú du lịch đăng ký đi vào hoạt động, với quy mô tương ứng trên 30.000 phòng (bình quân 300 phòng/dự án, chủ yếu từ 3-5 sao). Như vậy, với hệ số 1,05 lao động/phòng như hiện nay, toàn tỉnh cần thêm khoảng 32.000 lao động trực tiếp trong hoạt động lưu trú khách sạn, tăng 1,28 lần so với so số lao động hiện nay. Mỗi năm thị trường lao động cần thêm khoảng 8.000 lao động cho hoạt động lưu trú du lịch. Đối với lao động trong lĩnh vực lữ hành, Trong lĩnh vực lữ hành, dự báo của Sở Du lịch, đến năm 2020, Khánh Hòa đón khoảng 8,5 triệu lượt khách, trong đó khoảng 4 triệu lượt khách quốc tế. Để phục vụ lượng du khách này, yêu cầu cần khoảng 8.000 lao động, tương ứng nhu cầu tăng thêm khoảng 1.300 lao động/năm. Như vậy, giai đoạn 2017- 2020, riêng hai lĩnh vực lưu trú và lữ hành, mỗi năm nhu cầu thị trường tại địa phương cần bổ sung khoảng trên 10.000 lao động. Bên cạnh đó, tăng trưởng du lịch còn mở ra cơ hội việc làm, tăng thêm thu nhập cho lao động của một số ngành nghề liên quan (như sản xuất và cung ứng sản phẩm nông nghiệp, hàng lưu niệm, thủ công mỹ nghệ…). Một số doanh nghiệp khi đầu tư dự án du lịch mới đã cam kết ưu tiên tuyển dụng lao động tại chỗ, hỗ trợ chi phí đào tạo và quan tâm tuyển dụng người lao động bị thu hồi đất vào làm việc.

Theo báo cáo của Sở LĐTB&XH tỉnh Khánh Hòa, trong thời gian qua có trên 80% doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh du lịch có tham gia, đóng góp ở các mức độ khác nhau cho công tác xã hội tại địa phương điểm đến bằng các hoạt động như hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng, đóng góp cho quỹ vì người nghèo, quỹ khuyến học, đỡ đầu các gia đình chính sách trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Đối với du lịch trực tiếp trên Đảo Yến, nhu cầu lao động phục vụ hoạt động du lịch tuy có hạn chế nhưng vẫn tăng hàng năm. Riêng số lao động đang việc làm trên trực tiếp trong ngành du lịch trên Đảo Yến năm 2018 là 52 người.

Bên cạnh đó, sự phát triển của ngành du lịch cũng góp phần cho các doanh nghiệp tham gia, hỗ trợ các hoạt động xã hội của địa phương. Hàng năm, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã thực hiện hoạt động dâng hương, đặt vòng hoa tưởng niệm, tri ân các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh trong công cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Qua nghĩa cử này, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với các thế hệ cha ông, những người có công với đất nước. Hàng năm, Hội Doanh nhân tỉnh Khánh Hòa đã đến thăm, tặng quà Trung tâm Bảo trợ xã hội tỉnh. Tại đây, đoàn đã tặng 250 suất quà, với tổng giá trị hơn 30 triệu đồng, và thăm hỏi, động viên những người có hoàn cảnh khó khăn, neo đơn.

Khảo sát 50 cơ sở kinh doanh trên địa bàn với câu hỏi “Sự tham gia, hỗ trợ của doanh nghiệp của Quý vị đối với các hoạt động xã hội của địa phương nơi doanh nghiệp kinh doanh du lịch”, kết quả cho thấy:

Biểu đồ 2.7. Khảo sát sự tham gia của doanh nghiệp đối với các hoạt động xã hội tại địa phương

24% các doanh nghiệp du lịch được hỏi nói rằng họ tham gia, hỗ trợ các hoạt động xã hội của tỉnh rất nhiều; 30% các doanh nghiệp tham gia, ủng hộ khá nhiều; 40% tham gia, ủng hộ ở mức trung bình.

Như vậy, có thể thấy những đóng góp của ngành du lịch trong việc tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập và xóa đói giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng là rất lớn. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

2.2.2.2. Thực trạng thu hút sự tham gia của cộng đồng và tạo cơ hội cho cộng đồng được hưởng lợi từ sự phát triển du lịch; tác động của tăng trưởng du lịch đến công bằng xã hội và các vấn đề xã hội tại Đảo Yến

Sự phát triển du lịch Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng trong thời gian qua luôn được các cơ quan Nhà nước quan tâm và khuyến khích người dân địa phương tham gia và cùng hưởng lợi. Các khách sạn, nhà hàng, các điểm vui chơi, giải trí phục vụ khách du lịch, các công ty lữ hành…trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa hiện nay chủ yếu là của tư nhân, là người địa phương hoặc kêu gọi đầu tư từ bên ngoài vào tỉnh. Đến hết năm 2018, toàn tỉnh đã có 750 cơ sở lưu trú du lịch, 128 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành,  15.154 cơ sở ăn uống vừa phục vụ du lịch, vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân. Toàn bộ các cơ sở kinh doanh du lịch nói trên đều thuộc sở hữu của các thành phần kinh tế ngoài nhà nước, trong đó hầu hết cơ sở ăn uống do người bản địa nơi diễn ra hoạt động du lịch thành lập và tổ chức hoạt động phục vụ du lịch.

 Bên cạnh đó, trong thời gian qua để thu hút khách du lịch và phát triển du lịch bền vững, tỉnh Khánh Hòa đã chú trọng phát triển du lịch cộng đồng tại các làng nghề truyền thống như làng gốm Lư Cấm; Nghề dệt chiếu cói ở làng Ngọc Hội; Sản xuất ngư nghiệp truyền thống tại các làng nghề Trí Nguyên, Vũng Ngán và Bích Đầm; Nghề nuôi và chế biến yến sào ở khu vực làng Bích Đầm và khu vực phường Vĩnh Nguyên, Vĩnh Trường…Trong đó, làng nghề nuôi yến sào tại Đảo Yến được Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa đầu tư xây dựng làng nghề Yến sào Khánh Hòa theo phong cách Á Đông kết hợp du lịch, trong đó có 10 hộ gia đình đang duy trì nghề này trên Đảo Yến.

Tuy nhiên, việc thu hút sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch còn những hạn chế, bất cập: Việc lấy ý kiến tham gia của cộng đồng địa phương trước khi xúc tiến dự án đầu tư chưa được chú trọng, qua khảo sát, có tới hơn 55% số người dân được hỏi khẳng định không biết trước về chủ trương đầu tư, rất ít hoặc hầu như chưa  bao giờ được tham gia ý kiến vào các quy hoạch phát triển du lịch. Một số ít dự án du lịch đã quy hoạch chi tiết hoặc triển khai mặt bằng nhưng chậm đầu tư và quá trình đầu tư ảnh hưởng đến sinh kế, môi trường sống của cộng đồng bản địa gây bức xúc cho người dân. Các hộ gia đình, các nhóm cộng đồng tham gia hoạt động du lịch phần lớn mang tính tự phát, nhỏ lẻ, không ổn định, ít có sự hướng dẫn, tập huấn từ cơ quan chức năng nên hiệu quả kinh tế chưa cao và cũng không đóng góp nhiều cho việc đa dạng hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch. Ý thức bảo vệ tài nguyên du lịch, bảo vệ môi trường của người dân trong quá trình tham gia hoạt động du lịch còn hạn chế, một số hoạt động gây tác động tiêu cực đến tài nguyên du lịch (làm suy giảm chất lượng nguồn nước khoáng nóng, tác động gây hại đến mỹ quan, sinh thái khu vực du lịch…) (Lê Chí Công, 2018).

Để đảm bảo an ninh, an toàn xã hội trong du lịch trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, hàng năm UBND tỉnh đã  ban hành các quyết định và kế hoạch thực hiện chương trình du lịch hàng năm. Bên cạnh đó, vào mỗi giai đoạn, UBND tỉnh Khánh Hòa đều ban hành đề án “Bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội trong hoạt động kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh”. Chính vì vậy, trong thời gian qua hoạt động du lịch không làm ảnh hưởng quá nhiều đến tình hình an ninh trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn Đảo Yến nói riêng và tỉnh Khánh Hòa nói chung. Tình hình tội phạm, tệ nạn xã hội ở các khu, điểm du lịch không có những diễn biến quá bất thường, gây tác động đến an ninh trật tự nghiêm trọng hơn so với thực tế bình thường khi không có hoạt động du lịch. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

2.2.2.3. Thực trạng tăng trưởng kinh tế du lịch gắn với công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của địa phương

Khánh Hòa không chỉ là một trong những tỉnh có nhiều cảnh đẹp nổi tiếng mà là  nơi có truyền thống văn hóa lâu đời, có những công trình kiến trúc thuộc loại quý hiếm do con người tạo ra như Tháp Ponagar huyền thoại trên dưới 1.000 năm, thành cổ Diên Khánh, các Đình, Chùa, Văn Miếu; các cơ sở nghiên cứu khoa học như viện Hải Dương Học, viện Pastuer Nha Trang gắn liền với những di tích lưu niệm về cuộc đời và sự nghiệp của nhà Bác học Alexandre Yersin, làng nghề yến sào với hơn 700 năm trên Đảo Yến với việc khai thác và bảo vệ tổ yến rất đặc trưng…Tất cả những tài nguyên, giá trị ăn hóa đó đã tạo nên quần thể tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn vô cùng phòng phú, đặc sắc riêng của Khánh Hòa có sức hấp dẫn và thu hút khách du lịch. Chính vì vậy, trong quá trình phát triển du lịch, tỉnh Khánh Hòa luôn thống nhất chủ trương tăng trưởng kinh tế du lịch phải luôn gắn liền với công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của địa phương. Tuy nhiên, thực trạng phát triển văn hóa của tỉnh trong những năm qua chưa được phát huy đúng mức. Nhiều giá trị, loại hình văn hóa truyền thống đang đối diện với nguy cơ mai một (Vũ Thị Phương Hậu, 2019).

Hội đồng Khoa học và Công nghệ tỉnh Khánh Hòa vừa nghiệm thu đề tài “Văn hóa trong sự nghiệp phát triển bền vững tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2016 – 2025, định hướng đến năm 2030” do tác giả Vũ Thị Phương Hậu làm chủ nhiệm đề tài đã chỉ ra rằng: Hiện nay có 39,2% người dân được hỏi biết đến hát bài chòi nhưng chỉ có 1,3% biết đến hát sắc bùa, 6,8% biết đến hát giao duyên… Thời gian qua, các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh đã có những hoạt động cụ thể, thiết thực nhằm bảo tồn loại hình văn hóa nghệ thuật dân gian như: tổ chức các hội thi, hội diễn văn nghệ, đưa một số loại hình vào trường học… Điển hình như nghệ thuật bài chòi dân gian, một số trường đã thực hiện chương trình sân khấu học đường và mang lại tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, việc thực hiện còn quá ít, chỉ một lần trong năm, chưa đủ để các em hiểu, yêu thích và gắn bó với loại hình nghệ thuật truyền thống này. Trong khi đó, các nghệ nhân bài chòi phần lớn đã lớn tuổi, lớp kế cận mỏng, dẫn đến nguy cơ gián đoạn trong quá trình trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc…Cùng với đó, hệ thống các thiết chế văn hóa trên địa bàn tỉnh chưa đáp ứng được nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ văn hóa của người dân; việc huy động các nguồn lực xã hội tham gia xây dựng, phát triển văn hóa còn hạn chế… Tình trạng suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận dân cư cũng đã làm ảnh hưởng xấu đến môi trường văn hóa…

Đối với du lịch Đảo Yến, việc giữ gìn và phát triển văn hóa tại đây cũng có một số hoạt động rất cụ thể như: một lễ hội mang màu sắc độc đáo của Khánh Hòa – Lễ hội Yến sào lần đầu tiên được vinh dự đưa vào chương trình hoạt động của Festival Biển 2011. So với các ngành nghề khác, khai thác yến là công việc hết sức khó khăn và nguy hiểm nhưng mang lại lợi ích kinh tế cao. Tôn vinh làng nghề truyền thống, lễ hội Yến sào theo thời gian cũng trở thành một nét văn hóa độc đáo không thể thiếu của Khánh Hòa. Đây vừa là bước khởi đầu, vừa là một sự kiện quan trọng để khách du lịch cũng như người dân địa phương hiểu rõ hơn và có ý thức gìn giữ, bảo vệ giá trị truyền thống nghề yến sào của Đảo Yến nói riêng và tỉnh Khánh Hòa nói chung.

Bên cạnh đó, để phát huy và gìn giữ giá trị văn hóa của nghề yến sào, trong chương trình tham quan của các tour du lịch Đảo Yến mà Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa đang quản lý và các công ty lữ hành đang khai thác thì luôn có hoạt động thăm quan và dâng hương Đền Thờ Tổ Yến sào tại Khánh Hòa và tìm hiểu lịch sử hình thành, phát triển ngành nghề Yến Sào. Tại đây, hướng dẫn viên du lịch sẽ cung cấp cho khách du lịch những thông tin chi tiết về làng nghề yến sào, đền thờ tổ yến sào cũng như cách khai thác, bảo vệ tổ yến của những người dân trên Đảo Yến từ xưa đến nay.

 Tuy nhiên, việc gìn giữ và bảo tồn giá trị văn hóa tại Đảo Yến, Khánh Hòa cũng gặp một số khó khăn nhất định:

Nguồn tài nguyên du lịch nhân văn là một trong những nguồn tài nguyên khó có thể phục hồi và rất dễ bị biến dạng. Thế hệ thanh niên cũng bỏ dần những nét độc đáo văn hóa của mình, của làng nghề. Khách du lịch cũng như những người dân trẻ tuổi không hứng thú tìm hiểu giá trị văn hóa của địa phương mà chủ yếu là đến tham quan, chụp ảnh theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa”… Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Nhiều làng nghề phải di dời đi để lấy đất phục vụ cho các dự án du lịch. Nét đặc sắc các làng nghề tạo ra không chỉ là sản phẩm, mà còn là không gian văn hóa của các làng nghề đó. Không gian văn hóa chắc chắn sẽ không còn nếu nó không có không gian sinh tồn. Nhiều làng chài ven biển Khánh Hòa cũng mất đi nhường chỗ cho các khu du lịch. Cơ sở vật chất hiện đại là yếu cần thiết cho du lịch tỉnh nhà nhưng tình trạng xây dựng quá nhiều nhà hàng, khách sạn, hoặc các dự án quá tải ở ven biển miền Trung đang đặt tập quán sinh hoạt, sản xuất…của ngư dân trước những thách thức.

2.2.3. Kết quả đánh giá thực trạng tăng trưởng kinh tế du lịch gắn với bảo vệ tài nguyên du lịch tự nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái

2.2.3.1. Công tác quy hoạch và đầu tư bảo tồn tài nguyên du lịch tự nhiên và bảo vệ môi trường

Khánh Hòa được thiên nhiên ưu đã với những bãi biển đẹp và sở hữu 3 vịnh lớn là Nha Trang, Cam Ranh, Vân Phong, cùng gần 200 đảo lớn nhỏ. Bên cạnh vịnh Nha Trang được bình chọn là một trong những vịnh có cảnh quan đẹp nhất thế giới, thì Cam Ranh và Vân Phong cũng là những địa điểm hấp dẫn khách du lịch. Trong đó tài nguyên du lịch biển đảo là một tài nguyên du lịch tự nhiên vô cùng giá trị của Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng. Và du lịch đã trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh Khánh Hòa trong suốt thời gian qua. Chính vì vậy, từ năm 2005, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành đã ban hành Đề án “Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Khánh Hòa đến năm 2010 và định hướng đến 2020” và trong quá trình thực hiện quy hoạch, tỉnh Khánh Hòa cũng có sự điều chỉnh phù hợp với điều kiện phát triển du lịch chung của cả nước và của tỉnh. Theo đó, các cụm, trung tâm du lịch mà UBND tỉnh đưa vào quy hoạch phát triển bao gồm 3 cụm: (1) Cụm  du lịch TP. Nha Trang và vùng phụ cận; (2) Cụm du lịch thị xã Cam Ranh và phụ cận; (2) Cụm du lịch Dốc Lết, vịnh Vân Phong.

Trong Cụm du lịch TP. Nha Trang và vùng phụ cận có các điểm và khu du lịch như sau:

Các điểm du lịch chính: Bãi tắm Nha Trang, Hòn Tre (Bao gồm Con sẻ tre, hòn Ngọc Việt..), Hòn Mun, Hòn Chồng, Hòn Một, Hồ cá Trí Nguyên, Đảo Yến, Tháp bà Pô Naga, Viện Hải dương học, Bảo tàng Khánh Hòa, Thư viện của Bác sĩ Yersin, Chợ xóm mới Nha Trang, Di tích Am Chúa, Đền thờ Trần Quý Cáp, Bia Võ Cạnh, Chùa Long Sơn, thành cổ Diên Khánh, Lăng Bà Vú, cụm đảo hòn Thị, hòn Hèo, Hòn Lao, bán đảo hòn Khói, nước nóng Trường Xuân, Ba Hồ,…

Các khu du lịch: Khu du lịch quốc gia: Vịnh Nha Trang gắn với đảo Hòn Mun, Hòn Tre (TP.Nha Trang) và khu du lịch khác:  Khu du lịch suối Tiên, Khu du lịch thác Yang Bay, Khu du lịch sinh thái Hòn Bà, Khu du lich sinh thái sông Lô; Khu du lịch sinh thái đầm Nha Phu gắn với các đảo Hòn Lao, Hòn Thị… ; Khu du lịch sinh thái Ba Hồ, Khu du lịch suối Hoa Lan.

Như vậy, có thể thấy rằng, UBND tỉnh Khánh Hòa đã thấy được tiềm năng phát triển du lịch Đảo Yến từ cách đây 15 năm và  đã có quy hoạch cụ thể về việc đầu tư, phát triển và bảo vệ tài nguyên du lịch tại đây.

Theo kết quả khảo sát của tác giả về công tác quy hoạch phát triển du lịch của tính Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng cho thấy: phần lớn các doanh nghiệp đánh giá ở mức khá phù hợp và rất phù hợp, với tỷ lệ lần lượt là 36% và 52%.

Bảng 2.10. Ý kiến đanh giá về công tác quy hoạch Đảo Yến Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Bên cạnh đó, hàng năm, UBND tỉnh Khánh Hòa đã chỉ đạo các ban, ngành liên quan tăng cường phối hợp trong xây dựng kế hoạch quản lý, sử dụng, bảo vệ tài nguyên du lịch trên địa bàn tỉnh. Trong kế hoạch của các ban ngành đều có nội dung về đầu tư bảo tồn tài nguyên du lịch tự nhiên và bảo vệ môi trường.

Công tác bố trí vốn đầu tư tôn tạo tài nguyên ở các khu, điểm du lịch đã quy hoạch: Ngân sách địa phương có bố trí kinh phí cho công tác bảo vệ, tôn tạo tài nguyên ở các khu, điểm du lịch đang tiến hành khai thác. Kinh phí đầu tư, tôn tạo, bảo vệ tài nguyên ở khu du lịch Đảo Yến được bố trí thường xuyên hàng năm, lồng ghép  với các nguồn vốn đầu tư và vốn sự nghiệp kinh tế, văn hóa, đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch bền vững ở khu du lịch này. Bên cạnh đó, tỉnh Khánh Hòa cũng giao cho Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa hàng năm trích một phần kinh phí để đầu tư, bảo tồn tài nguyên du lịch trong khu vực Đảo Yến do công ty quản lý.

2.2.3.2. Công tác bảo vệ tài nguyên, môi trường trong hoạt động du lịch Đảo Yến

• Về công tác đảm bảo giới hạn sức chứa, cường độ hoạt động và áp lực lên môi trường tại điểm du lịch Đảo Yến:

Để đảm bảo việc bảo vệ tài nguyên du lịch và nhất là không ảnh hưởng đến việc sinh sống của chím yến trên Đảo Yến, nên mỗi ngày Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa chỉ nhận số lượng khách lên đảo không quá 100 người. Bên cạnh đó, tour du lịch Đảo Yến cũng chỉ tổ chức vào tháng 3 đến tháng 9 hàng năm vì các tháng còn lại thời tiết không thuận lợi và để thời gian cho tài nguyên thiên nhiên phục hồi cùng với việc Công ty Yến Sào vào mùa khai thác yến. Như vậy có thể thấy, công tác đảm bảo giới hạn sức chứa nhằm bảo vệ môi trường du lịch tại Đảo Yến được thực hiện khá tốt trong suốt thời gian qua.

• Chất lượng môi trường và ý thức trách nhiệm của khách du lịch, cộng đồng bản địa với tài nguyên, môi trường tại điểm du lịch:

Có thể thấy rằng vấn đề môi trường biển đang bị ô nhiễm khá trầm trọng không chỉ ở quanh Đảo Yến mà của tất cả các đảo và ven biển tỉnh Khánh Hòa. Vấn đề này là do ý thức của dân cư địa phương, các cơ sở kinh doanh du lịch và khách du lịch trong quá trình hoạt động du lịch.

Theo báo cáo của Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Khánh Hòa, ô nhiễm môi trường từ chất thải rắn tại biển, đảo ngày càng trở nên nghiêm trọng. Đặc biệt là rác thải nhựa, bao bì, túi ni lông, vỏ chai nhựa, hộp đựng thức ăn… từ các hoạt động kinh doanh, nuôi trồng thủy sản trong khu vực. Rác thải trôi nổi theo luồng gió tấp vào bờ quanh các đảo. Đến nay, trên địa bàn tỉnh chưa tổ chức được việc phân loại chất thải tại nguồn; hệ thống thu gom không đồng bộ; không có phương tiện, thiết bị chuyên dùng để phân loại, vận chuyển rác thải đã phân loại; bãi chôn lấp không có quy trình phù hợp phục vụ việc phân tích và xử lý chất thải sau phân loại. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Theo Ban quản lý khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang, Khánh Hòa, mỗi ngày vịnh phải tiếp nhận 10 tấn rác thải gây ô nhiễm môi trường biển và cảnh quan nơi đây. Số rác này do hơn 2.000 người dân sống trên các đảo Vũng Ngán, Hòn Một, Đầm Bấy và Bích Đầm (phường Vĩnh Nguyên) xả ra; cùng với 6.000 lồng nuôi thuỷ sản ngay trong vịnh và từ tàu thuyền đánh cá, tàu thuyền du lịch, khách du lịch xả trực tiếp, chưa kể rác sinh hoạt của người dân sống trên thượng nguồn theo sông Tắc và sông Cái đổ vào vịnh.

Để khắc phục, tỉnh Khánh Hoà bắt đầu triển khai phương án “Phối hợp quản lý thu gom, vận chuyển rác trên các đảo và các lồng bè nuôi trồng thủy sản trong vịnh Nha Trang về bãi rác thành phố”. Theo đó, Ban quản lý Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang đầu tư ban đầu trên 102 triệu để xây dựng các hầm xử lý rác, trang bị 21 thùng đựng rác và 4 xe đẩy chở rác tại các đảo; thuê tàu và 10 nhân công làm việc hàng ngày để thu gom và đưa số rác thải từ các đảo, các khu vực nuôi thủy sản vào đất liền. Đơn vị này còn tổ chức phương tiện để vớt rác trôi nổi trên mặt nước trong vịnh, trước mắt trong vùng lõi khu bảo tồn biển; bắt buộc các tàu thuyền chở khách du lịch trong vịnh phải trang bị thiết bị nhà vệ sinh chuyên dùng bằng công nghệ tự hoại, dụng cụ đựng rác để đưa vào bờ xử lý.

Theo thống kê của Sở tài nguyên môi trường tỉnh Khánh Hòa. Hiện nay lượng rác thải sinh hoạt và rác thải từ các hoạt động kinh doanh, dịch vụ du lịch là rất lớn.

So với các địa phương khác thì Đảo Yến có tỷ lệ rác thải được xử lý là lớn 80%. Tuy nhiên lượng rác thải còn lại 20% cũng là một tác nhân lớn gây ô nhiễm môi trường và có tác động xấu tới ngành du lịch.

Khảo sát ý kiến của các cơ sở kinh doanh du lịch và khách du lịch về ý thức bảo vệ môi trường du lịch của địa phương, tác giả thu được kết quả như sau:

Bảng 2.11. Đánh giá về ý thức bảo vệ môi trường du lịch

Như vậy, theo khảo sát thì tỷ lệ các cơ sở kinh doanh, khách du lịch và dân cư địa phương có ý thức tốt và bảo vệ môi trường vẫn còn nhiều hạn chế. Số liệu cho thấy có 35% các cơ sở kinh doanh, 31% khách du lịch và 46% dân cư địa phương được đánh giá là ý thức còn kém trong bảo vệ môi trường du lịch.

Theo báo cáo tổng kết công tác du lịch hàng năm của Sở Du lịch tỉnh Khánh Hòa, nhìn chung khách du lịch chấp hành các nội dung chính của nội quy, quy định tại các điểm du lịch, không xảy ra các vụ việc du khách vi phạm quy định về bảo vệ tài nguyên, môi trường đến mức phải xử lý trách nhiệm hình sự, một số ít phải xử lý hành chính do vi phạm quy định về bảo vệ tài nguyên. Song quan sát thực tế cho thấy ý thức của một số khách du lịch không cao, tình trạng xả rác bừa bãi, bẻ cành cây, cắm trại, đốt lửa ở các khu vực nhạy cảm về môi trường diễn ra không ít và là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến chất lượng môi trường tại các khu, điểm du lịch. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Trong quá trình thực hiện tour du lịch Đảo Yến, hiện tượng khách du lịch cũng như dân cư địa phương còn vứt rác, chai nhựa…trực tiếp xuống biển hay trên Đảo Yến vẫn còn xẩy ra nhiều, mặc dù đã được hướng dẫn viên du lịch, những người quản lý tour, quản lý đảo nhắc nhở và tuyên truyền.

Cũng theo báo cáo của Sở Du lịch, Chi cục Bảo vệ môi trường và một số sở, ban ngành của tỉnh Khánh Hòa thì phần lớn các cơ sở kinh doanh du lịch ven biển và trên khu vực Đảo Yến chấp hành tốt các quy định về bảo vệ môi trường. Một số cơ sở kinh doanh rất tích cực trong việc bảo vệ môi trường du lịch như Công ty Yến sào Khánh Hòa, trong quá trình quản lý và khai thác yến sào, công ty luôn chú trọng đến việc bảo vệ môi trường sinh thái bền vững. Hàng năm, công ty tổ chức nhiều đợt thả cả, trồng cây bảo vệ môi trường; thông qua đó đẩy mạnh tuyên truyền nhận thức cho toàn thể cán bộ, công nhân viên và người dân trong công tác bảo vệ môi trường, tham gia ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo tồn sinh vật biển. .

Tuy nhiên, một số cơ sở kinh doanh vẫn trực tiếp xả thải ra biển, gây ô nhễm môi trường. Trong thời gian gần đây, theo báo cáo của trong thời gian gần đây, Ban Quản lý vịnh Nha Trang năm 2019, tại Đảo Yến – Hòn Tằm có một số công trình xây dựng trái phép phá vỡ cảnh quan môi trường của biển đảo như: Công ty CP Hòn Tằm Biển Nha Trang đã tự ý san ủi mặt bằng và xây dựng các hạng mục công trình bê tông cốt thép tại dự án KDL đảo Hòn Tằm không có giấy phép xây dựng và không có trong Quy hoạch chi tiết 1/500 của KDL đảo Hòn Tằm được UBND tỉnh Khánh Hoà cho phép điều chỉnh năm 2018. Đất đá trong quá trình san lấp cũng tràn xuống biển, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái vùng biển khu vực này. Qua lặn kiểm tra dưới đáy biển, Ban Quản lý vịnh Nha Trang phát hiện đất, đá trong quá trình san lấp đã tràn xuống biển ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái khu vực này; đặc biệt là hệ sinh thái rạn san hô bị hủy hoại, khó có khả năng phục hồi nguyên trạng ban đầu. Một lượng bùn đất không nhỏ theo dòng chảy tràn ra các khu vực xung quanh có nguy cơ ô nhiễm cục bộ tại khu vực vùng nước sát bờ phía tây nam đảo Hòn Tằm.

Điều này cho thấy, ý thức trách nhiệm của khách du lịch, cộng đồng bản địa với tài nguyên, môi trường du lịch tại Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng còn nhiều hạn chế, cần khắc phục.

2.3. Đánh giá chung về công tác phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến, Khánh Hòa Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

2.3.1. Những kết quả đạt được

• Về tăng trưởng kinh tế bền vững:

Tốc độ tăng trưởng bình quân doanh thu của ngành du lịch của tỉnh Khánh Hòa và Đảo Yến lần lượt là 26,14% và 32,91%/năm. Tốc độ tăng trưởng giá trị tăng thêm của du lịch Đảo Yến đạt 59,38%/năm trong giai đoạn 2014-2018.

Số lượng khách du lịch đến với Đảo Yến tăng trưởng qua các năm, với tổng số khách du lịch năm 2018 của toàn tỉnh Khánh Hòa là 6,3 triệu lượt khách, riêng Đảo Yến có 8.287 lượt khách du lịch trong năm 2018. Trong giai đoạn 2014-2018, tốc độ tăng trưởng lượng khách bình quân của Đảo Yến là 38,2%/năm.

Chi tiêu bình quân của khách cũng tăng lên qua hàng năm, nhất là đối với khách quốc tế.

• Về tăng trưởng kinh tế đồng thời thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội ngày càng cao và gắn liền với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa địa phương:

Ngành du lịch tỉnh Khánh Hòa nói chung và Đảo yến nói riêng đã có nhiều đóng góp to lớn cho việc tạo công ăn, việc làm cho người lao động, tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo của địa phương. Với số lượng lao động trong ngành du lịch của tỉnh Khánh Hòa năm 2018 là khoảng 28.000 người.

Ngành du lịch phát triển đã thu hút sự tham gia trực tiếp của cộng đồng dân cư địa phương vào hoạt động kinh doanh du lịch cũng như các hoạt động kinh doanh gián tiếp khác, tạo cơ hội để họ hưởng lợi từ sự phát triển du lịch.

Hàng năm, nhờ sự phát triển du lịch mà công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị văn hóa của địa phương được chú trọng hơn.

• Về tăng trưởng kinh tế gắn với bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường du lịch:

Công tác quy hoạch điểm du lịch Đảo Yến được tỉnh Khánh hòa thực hiện đúng quy định và được đánh giá là khá phù hợp với đặc điểm tài nguyên du lịch tự nhiên tại đây.

Theo từng giai đoạn phát triển và hàng năm, các điểm du lịch luôn có quy chế để bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường theo quy định.

2.3.2. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

• Về tăng trưởng kinh tế:

Tốc độ tăng trưởng doanh thu ngành du lịch Đảo Yến không đều qua các năm và chưa tương xứng với tiềm năng du lịch của tỉnh Khánh Hòa nói chung và tại Đảo Yến nói riêng.

Doanh thu từ hoạt động lưu trú tại Đảo Yến chưa có vì trên Đảo Yến chưa xây dựng cơ sở lưu trú cho khách du lịch.

Tổng lượng khách du lịch tăng lên hàng năm, nhất là khách quốc tế. Tuy nhiên, thời gian gần đây khách Trung Quốc tăng lên đột biến, làm cho khách đến từ Nga, Hàn Quốc, Châu Âu …ngày càng giảm và giá dịch vụ du lịch tại đây cũng giảm xuống nhanh chóng, ảnh hưởng đến phát triển du lịch bền vững tại Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng.

Du lịch lữ hành nội địa và quốc tế tuy có tiến bộ nhưng thị trường còn nhỏ lẻ, thiếu đầu tư quảng bá lớn trong và ngoài nước, hiệu quả của công tác xây dựng tour tuyến chuyển biến chậm

Việc đầu tư phát triển du lịch tại Đảo Yến còn nhiều hạn chế, nhất là nguồn vốn cho đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch.

• Về tăng trưởng kinh tế đồng thời thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội ngày càng cao và gắn liền với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa địa phương:

Tổng lao động trực tiếp cho phát triển du lịch tại Đảo Yến đang rất hạn chế, chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng lao động trong toàn tỉnh Khánh Hòa cũng như lao động của tất cả các ngành kinh tế trong khu vực Đảo Yến.

Việc cộng đồng tham gia vào hoạt động du lịch còn khá nhiều hạn chế, bất cập.

Hoạt động du lịch cũng góp phần làm tăng nhanh chênh lệch giàu nghèo trong thời gian gần đây tại địa phương.

Một số giá trị văn hóa địa phương bị mai một do du lịch phát triển không bền vững.

• Về tăng trưởng kinh tế gắn với bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường du lịch:

Công tác quy hoạch các điểm, khu du lịch được các cấp, ngành của tỉnh Khánh Hòa thực hiện nhưng phải có sự điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương. Như vậy, việc quy hoạch chưa đảm bảo chất lượng, chưa tính được hết những yếu tố ảnh hưởng đến các điểm, khu du lịch trong tương lai. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

Ý thức, trách nhiệm bảo vệ tài nguyên du lịch, môi trường của các cơ sở kinh doanh, khách du lịch và cư dân địa phương còn rất nhiều hạn chế. Một số cơ sở kinh doanh, hộ gia đình tại địa phương chưa có biện pháp phân loại rác, còn xả thải trực tiếp ra môi trường; Khách du lịch còn xả rác trên biển, trên bãi biển, đảo…trong quá trình tham quan du lịch. Đáng chú ý là hệ thống thu gom, chứa và xử lý sơ bộ chất thải tại các điểm du lịch chưa đảm bảo yêu cầu, nhiều nơi còn chưa có.

2.4. Tiểu kết chương 2

Với tiềm năng du lịch thiên nhiên và tài nguyên nhân văn sẵn có, tỉnh Khánh Hòa nói chung và Đảo Yến nói riêng có nhiều cơ hội để phát triển du lịch bền vững. Với việc phân tích thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến, Khánh Hòa trong giai đoạn 2014-2018 theo 3 nội dung: (1) Tăng trưởng kinh tế du lịch bền vững; (2) Tăng trưởng kinh tế đồng thời thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội ngày càng cao và gắn liền với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa địa phương và (3) Tăng trưởng kinh tế gắn với bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường du lịch. Từ những phân tích đó, luận văn rút ra những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến trong thời gian vừa qua. Đây là cơ sở quan trọng để tác giả đề xuất các nhóm giải pháp nhằm phát triển du lịch trên Đảo Yến theo hướng bền vững hơn nữa trong tương lai. Luận văn: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Luận văn: Giải pháp phát triển du lịch bền vững tại Đảo Yến