Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo Chương trình giáo dục phổ thông mới dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay, đất nước muốn phát triển đòi hỏi phải đổi mới toàn diện và mạnh mẽ nền giáo dục để thực hiện mục tiêu: nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường khả năng hợp tác, cạnh tranh trong hội nhập quốc tế.

Nhận thức được vai trò của giáo dục và đào tạo, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách ưu tiên để phát triển hệ thống giáo dục. Giáo dục Việt Nam đang dần đổi mới mạnh mẽ theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế. Bên cạnh tri thức khoa học thì vấn đề đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành ngày càng được chú trọng.

Hoạt động trải nghiệm cho học sinh là một hoạt động quan trọng trong Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông. Trải nghiệm là một trong những hoạt động giáo dục góp phần phát triển năng lực, phẩm chất học sinh. Thời gian qua, nhiều trường học đã đa dạng hóa các hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động như: tổ chức các câu lạc bộ, chương trình ngoại khóa, diễn đàn, tổ chức cho học sinh đi đến các làng nghề truyền thống, các cơ sở sản xuất, đưa học sinh đi tham quan, dã ngoại đến các khu di tích, lưu niệm, các địa chỉ cách mạng, hay chính trong không gian lớp học truyền thống, các em đã được tương tác, làm việc nhóm, quan sát, thể nghiệm, báo cáo sản phẩm,… theo từng nội dung, yêu cầu tiết học. Những hoạt động đó đã đưa các em thoát khỏi mô hình lớp học truyền thống với lối truyền thụ kiến thức một chiều, để tiếp xúc một cách sinh động, chân thực từ những hoạt động mà bản thân được trải nghiệm. Các em đã trực tiếp giải quyết các tình huống đặt ra trong thực tế bằng việc vận dụng những tri thức trong sách vở và qua quá trình tìm hiểu từ đời sống hiện thực xung quanh,…

Bên cạnh những kết quả đạt được thì hoạt động giáo dục này ở các nhà trường vẫn còn gặp những khó khăn, hạn chế và còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho học sinh. Ở một số cơ sở giáo dục, tổ chức hoạt động trải nghiệm còn mang tính hình thức: hoạt động trải nghiệm chỉ dừng lại việc tổ chức đưa học sinh đi tham quan, dã ngoại. Những chuyến đưa học sinh đi xa nhưng kết quả thu nhận sau mỗi chuyến đi ấy là chỉ ít tấm hình đăng trên zalo, facebook, hoặc chỉ một mẩu tin ngắn kèm theo vài hình ảnh đăng tải trên trang web của nhà trường. Còn câu chuyện của việc thu nhận kiến thức, kỹ năng từ những chuyến đi thì dường như vẫn chưa được quan tâm. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Thực hiện sự chỉ đạo của các cấp quản lý, trong những năm qua, trường Trung học cơ sở Hùng Lô đã triển khai các hoạt động trải nghiệm và đạt được nhiều kết quả. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở Hùng Lô vẫn còn nhiều lúng túng, khâu tổ chức thực hiện chưa đạt được kết quả như mong muốn. Một số giáo viên còn mơ hồ về ý nghĩa, cách thức tổ chức hoạt động này để phát triển năng lực của học sinh.

Với những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý hoạt dộng trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo Chương trình giáo dục phổ thông mới”.

2. Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1. Khách thể nghiên cứu

Hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

3.2. Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

4. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

Cần sử dụng biện pháp quản lý nào để triển khai hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo chương trình giáo dục phổ thông mới?

5. Giả thuyết khoa học Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Hiện nay các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở Hùng Lô đã đạt được kết quả nhất định. Tuy nhiên, trong bối cảnh đổi mới giáo dục, quá trình quản lý còn nhiều hạn chế. Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở Hùng Lô phù hợp và có tính khả thi sẽ nâng cao được chất lượng của hoạt động trải nghiệm, phát triển được năng lực học sinh, từ đó có thể nâng cao được chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh của nhà trường theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

6. Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới.
Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tình Phú Thọ theo chương trình giáo dục phổ thông mới.
Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh và khảo sát tính cần thiết và khả thi của các biện pháp tại trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Giới hạn về nội dung: Đề tài nghiên cứu hoạt động trải nghiệm ngoài giờ lên lớp.
Địa bàn khảo sát: trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Thời gian khảo sát: từ năm 2023 đến năm 2026.

8. Phương pháp nghiên cứu

8.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, nghiên cứu hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu liên quan đến nội dung nghiên cứu, nhằm xây dựng khung lý luận của đề tài. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

8.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng hệ thống phiếu hỏi, phương pháp phỏng vấn, phương pháp quan sát sư phạm, phương pháp nghiên cứu sản phẩm, phương pháp chuyên gia.

8.3. Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng các công thức toán học, thống kê để xử lý số liệu.

9. Những đóng góp của đề tài

Hệ thống hoá được cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

10. Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1. Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới.
Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo chương trình giáo dục phổ thông mới.
Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài

J.A.Cô men xki (1592 – 1670), ông tổ của nền sư phạm cận đại đã rất coi trọng hoạt động thực tiễn. J.A.Cô men xki nhấn mạnh việc học tập của học sinh kết hợp với các hoạt động ngoài giờ học như một cách giải phóng học tập ra khỏi “sự giam hãm trong bốn bức tường” của trường trung học thời trung cổ. Ông cũng cho rằng “Học tập không phải là lĩnh hội kiến thức trong sách vở mà lĩnh hội kiến thức từ bầu trời, mặt đất,…”. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Petxlalozi (1746-1827) nhà giáo dục lớn của Thụy Sĩ, được người dân Thụy Sĩ gọi ông là “ông thầy của các ông thầy”, bằng con đường giáo dục thông qua thực nghiệm ông muốn cứu vớt trẻ mồ côi con nhà nghèo. Petxlalozi đã xây dựng trại mới giúp trẻ vừa học văn hóa, vừa lao động. Petxlalozi cho rằng Hoạt động trải nghiệm không những tạo ra của cải vật chất mà còn là con đường giáo dục toàn diện học sinh.

Năm 1907 tại nước Anh, Robert Baden-Powell đã tổ chức buổi cắm trại Hướng đạo đầu tiên tại Đảo Brownsea ở Anh. Hướng đạo là một loại hình “Giáo dục trải nghiệm”, đặc biệt chú ý vào các hoạt động thực hành bên ngoài, bao gồm như: cắm trại, KNS trong rừng, kỹ năng sinh tồn, lửa trại, các trò chơi tập thể và các môn thể thao [25].

Đặc biệt, với sự ra đời của “Hiệp hội Giáo dục trải nghiệm” (Association for Experiential Education – AEE), Giáo dục trải nghiệm đã chính thức được thừa nhận bằng văn bản và được tuyên bố rộng rãi [25].

Giáo dục trải nghiệm ngày nay đang tiếp tục phát triển trên toàn thế giới. UNESCO cũng nhìn nhận “Giáo dục trải nghiệm” như là một triển vọng tương lai tươi sáng cho giáo dục toàn cầu trong các thập kỷ tới. Một số nước trên thế giới đã có những mô hình tổ chức Hoạt động trải nghiệm điển hình như:

Nước Anh: Đưa ra nhiều tình huống, bối cảnh đa dạng cho học sinh và đòi hỏi học sinh sáng tạo và tư duy, từ đó giải quyết vấn đề theo nhiều cách khác nhau để đạt kết quả cao hơn.

Nước Nhật nuôi dạy những đứa trẻ năng lực ứng phó với sự thay đổi của xã hội, từ đó giúp hình thành một cơ sở vững mạnh để khuyến khích trẻ sáng tạo.

Nghiên cứu so sánh của các nhà giáo dục Mỹ năm 2002 giữa giáo dục của Mỹ và 8 nước trong khối G8 cho rằng, hoạt động thực tiễn là một trong những điều kiện đem lại chất lượng giáo dục cao ở các nước [39]. Công trình nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học giáo dục Mỹ cho thấy tác dụng to lớn của các hoạt động thực tiễn đối với đời sống của học sinh: có 49% học sinh không tham gia thực tiễn sử dụng ma túy, 37% trong độ tuổi từ 13-19 phải làm bố mẹ sớm hơn những em khác có tham gia từ 1 đến 4 giờ vào các hoạt động trải nghiệm thực tiễn. Gần 8/10 em có tham gia vào các hoạt động trải nghiệm thực tiễn đạt kết quả học tập cao… [25].

1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Trong những ngày đầu khi mới thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ phương pháp để đào tạo nên những người tài đức là: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội”.

Nói về Hoạt động trải nghiệm đã có nhiều nghiên cứu trong nước đề cập đến như: Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – kinh nghiệm quốc tế và vấn đề của Việt Nam của tác giả Đỗ Ngọc Thống [39], Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Góc nhìn từ lý thuyết “học từ trải nghiệm” của tác giả Đinh Thị Kim Thoa [37], Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới – tác giả Lê Huy Hoàng [22], Tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm sáng tạo giải pháp phát huy năng lực người học – tác giả Nguyễn Thị Thu Hoài [21]. Tại hội thảo khoa học quốc tế và giáo dục theo năng lực tổ chức tại Học viện Quản lý giáo dục vào tháng 4 năm 2021, tác giả Đinh Thị Kim Thoa có bài “Xây dựng chương trình Hoạt động trải nghiệm ST trong chương trình giáo dục phổ thông”… Trong những bài viết đó, các tác giả đã tập trung để làm sáng tỏ các vấn đề: Vị trí, mục tiêu, nội dung, các hình thức tổ chức và phân tích điểm mạnh, cách triển khai tổ chức các Hoạt động trải nghiệm của các nước trên thế giới, từ đó đề xuất biện pháp vận dụng tại Việt Nam.

Tác giả Bùi Ngọc Diệp [17] đã gợi ý hình thức tổ chức Hoạt động trải nghiệm có thể tổ chức được nhiều nhất, hiệu quả nhất để đáp ứng nhu cầu và mục tiêu giáo dục trong bài Hình thức tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông. Bên cạnh đó còn có những nghiên cứu khác như: Thiết kế hoạt động trải nghiệm sáng tạo gắn với dạy học phát triển năng lực cho học sinh của tác giả Đặng Văn Nghĩa,…

Như vậy, đã có nhiều tác giả nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau về Hoạt động trải nghiệm, song hầu hết các tác giả chưa phân tích cụ thể các biện pháp quản lý chương trình Hoạt động trải nghiệm ở bậc Trung học cơ sở. Vì vậy, thông qua đề tài nghiên cứu này, tác giả muốn nâng cao chất lượng giáo dục thông qua các việc quản lý Hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.

1.2. Một số khái niệm cơ bản Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

1.2.1. Quản lý nhà trường

Quản lý là một khái niệm rộng nhưng về bản chất thì nó gồm hai quá trình: Quá trình “Quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái “ổn định”; quá trình “lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới, đưa vào thế “phát triển”.

Quản lý là một thuộc tính của xã hội ở mọi giai đoạn lịch sử. Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm đạt các mục đích của mình.

Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý:

Theo quan niệm truyền thống thì quản lý là quá trình tác động có ý thức của chủ thể vào một bộ máy (đối tượng quản lý) bằng cách vạch ra mục tiêu cho bộ máy, tìm kiếm các biện pháp tác động để bộ máy đạt tới mục tiêu đã xác định.

Theo Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì: “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [14].

Mặc dù có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu: Quản lí là sự tác động của chủ thể quản lí đến đối tượng và khách thể quản lí có mục đích nhằm thay đổi trạng thái của đối tượng quản lí bằng một hệ thống các biện pháp để đạt hiệu quả cao.

Sự tác động này được mô hình hoá dưới sơ đồ sau:

Hình 1.1: Sơ đồ mô hình hóa các yếu tố của quản lý

Hoạt động của quản lý xét về bản chất thì đó là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách thực hiện các chức năng quản lý. Những chức năng cơ bản của quản lý gồm: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, điều hành, kiểm tra, đánh giá. Các chức năng quản lý kế tiếp và độc lập với nhau chỉ là tương đối mà các chức năng của quản lý mối quan hệ biện chứng chặt chẽ tùy theo thời điểm, nội dung mà một số chức năng có thể tiến hành đồng thời, đan xen và ảnh hưởng lẫn nhau.

Nhà trường là một thiết chế được lập ra nhằm giáo dục cho học sinh dưới sự giám sát của giáo viên. Trong tiếng Việt, trường học còn có thể bao gồm cả trường trung cấp, trường cao đẳng, trường đại học và các cơ sở giáo dục khác. Nhà trường là nơi tổ chức quản lý quá trình giáo dục. Quá trình này gồm hoạt động của chủ thể giáo dục và đối tượng giáo dục luôn gắn bó, tương tác, hỗ trợ nhau tựa vào nhau để thực hiện mục tiêu theo yêu cầu của xã hội.

Về khái niệm quản lý nhà trường cũng có nhiều ý kiến.

Theo Phạm Minh Hạc: Quản lý trường học là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng HS [19]. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lí nhà trường là tập hợp những tác động tối ưu của chủ thể quản lí đến tập thể giáo viên, học sinh và các cán bộ nhân viên khác nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do nhà nước đầu tư, các lực lượng xã hội đóng góp và lao động xây dựng vốn tự có; hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ; thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường lên trạng thái mới” [34].

Như vậy, chúng ta có thể hiểu: quản lý nhà trường chính là quản lý giáo dục trong phạm vi nhà trường. Quản lý nhà trường là một hoạt động được thực hiện trên cơ sở những quy luật chung của quản lý, đồng thời có những nét riêng mang tính đặc thù của giáo dục. Do đó quản lý nhà trường cần vận dụng tất cả các nguyên lý chung của quản lý giáo dục để đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường theo mục tiêu đào tạo. Mục đích của quản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái đang có tiến lên một trạng thái phát triển mới bằng phương thức xây dựng và phát triển mạnh mẽ các nguồn lực phục vụ cho việc tăng cường chất lượng giáo dục. Mục đích cuối cùng của quản lý giáo dục là tổ chức quá trình giáo dục có hiệu quả để đào tạo lớp trẻ thông minh, sáng tạo, năng động, tự chủ, biết sống và phấn đấu vì hạnh phúc của bản thân và của xã hội.

Tóm lại, quản lý nhà trường là hệ thống những tác động tự giác của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong, ngoài trường nhằm thực hiện có chất lượng, hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường.

1.2.2. Hoạt dộng trải nghiệm

Trải nghiệm

Trong từ điển Tiếng Việt nêu rõ: “Trải có nghĩa là đã từng qua, từng biết, từng chịu đựng; còn nghiệm có nghĩa là kinh qua thực tế nhận thấy điều nào đó là đúng. Sáng tạo là tạo ra những giá trị mới về vật chất hoặc tinh thần; tìm ra cái mới, cách giải quyết mới, không bị gò bó, phụ thuộc vào cái đã có” [33].

Từ điển Bách khoa Việt Nam thì định nghĩa: Trải nghiệm theo nghĩa chung nhất là bất kì một trạng thái có màu sắc xúc cảm nào được chủ thể cảm nhận, trải qua, đọng lại thành bộ phận (cùng với tri thức, ý thức…) trong đời sống tâm lí của từng người [23].

Về mặt tâm lí học, có thể hiểu rằng, trải nghiệm “là những tín hiệu bên trong, nhờ đó nghĩa của các sự kiện đang diễn ra đối với cá nhân được ý thức, chuyển thành ý riêng của cá nhân, góp phần lựa chọn tự giác các động cơ cần thiết, điều chỉnh hành vi của cá nhân,…” [43]. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Từ các cách hiểu trên đây, chúng tôi cho rằng: trải nghiệm được đúc rút từ toàn bộ các hoạt động của con người ở mọi mặt, như một thể thống nhất giữa kiến thức, kỹ năng, tình cảm và ý chí. Đặc trưng bằng cơ chế kế thừa di sản xã hội, lịch sử, văn hóa. Trải nghiệm là quá trình mỗi cá nhân khi hoạt động trong môi trường sẽ tiếp xúc trực tiếp với các sự vật, hiện tượng. Từ đó, sử dụng các giác quan để quan sát, cảm nhận về sự vật hiện tượng, đúc rút thành kinh nghiệm cho bản thân họ. Trải nghiệm mang lại cho con người kinh nghiệm phong phú bởi khi trải nghiệm, ta đã trải qua con đường “thử” và “sai”. Người trải nghiệm nhiều sẽ có nhiều kiến thức, kinh nghiệm sống cho bản thân, giúp con người hình thành năng lực, phẩm chất sống.

Hoạt động trải nghiệm

Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể trong chương trình giáo dục phổ thông mới, thuật ngữ Hoạt động trải nghiệm được định nghĩa: “là hoạt động giáo dục trong đó từng học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong nhà trường hoặc xã hội dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, các kĩ năng và tích lũy kinh nghiệm riêng của cá nhân” [9]. Nhóm nghiên cứu thuộc trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia

Hà Nội đưa ra một định nghĩa khác: Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục, trong đó, dưới sự hướng dẫn của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt động khác nhau của đời sống nhà trường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình… [25].

Hoạt động trải nghiệm rất linh hoạt và mềm dẻo (về địa điểm, thời gian, quy mô, nội dung,…) nên có thể nhìn nhận hoạt động trải nghiệm dưới các góc độ khác nhau:

Hoạt động trải nghiệm có thể là một hình thức tổ chức dạy học: như vậy, ở đây, hoạt động trải nghiệm sẽ là một trong số các hình thức tổ chức dạy học, giáo dục để tổ chức các hoạt động giáo dục, là một “cách” để học sinh chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, hình thành năng lực, phẩm chất.

Hoạt động trải nghiệm có thể được hiểu là một nội dung giáo dục: như vậy, nó sẽ là nội dung rất lớn, bao gồm nhiều nội dung nhỏ khác như: đời sống xã hội, văn hóa – nghệ thuật, thể thao, khoa học kĩ thuật,… được nhà giáo dục thiết kế nhằm phát triển nhân cách một cách toàn diện cho học sinh.

Hoạt động trải nghiệm có thể được hiểu tương đương với một môn học, giống với quan điểm trong dự thảo Chương trình giáo dục tổng thể.

Như vậy, bản thân hoạt động trải nghiệm có thể được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau tùy vào quan điểm, nghiên cứu của mỗi người. Với mỗi cách nhìn, nó lại được tổ chức thực hiện theo cách khác nhau.

Đối với chương trình giáo dục phổ thông, hoạt động trải nghiệm được coi là các hoạt động giáo dục bắt buộc, trong đó “học sinh dựa trên sự huy động tổng hợp kiến thức và kỹ năng từ nhiều lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng dưới sự tổ chức và hướng dẫn của nhà giáo dục, qua đó hình thành những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và một số năng lực đặc thù của hoạt động này” [36].

1.2.3. Quản lý hoạt dộng trải nghiệm Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Quản lý Hoạt động trải nghiệm là quá trình lập kế hoạch và tổ chức chỉ đạo thực hiện kế hoạch, kiểm tra đánh giá thực hiện Hoạt động trải nghiệm trong nhà trường nhằm hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách, phẩm chất và năng lực người học.

Có thể hiểu: Quản lý hoạt động trải nghiệm là một quá trình tác động của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác để tiến hành tổ chức các Hoạt động trải nghiệm với những mục tiêu, nội dung, chương trình quy định theo những phương pháp, hình thức phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường… nhằm thực hiện được các mục tiêu giáo dục.

1.2.4. Quản lý hoạt dộng trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Quản lý Hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới là một quá trình tác động của Hiệu trưởng đến giáo viên và học sinh được tiến hành trong và ngoài giờ lên lớp theo chương trình kế hoạch giáo dục ở trường Trung học cơ sở, theo chương trình giáo dục phổ thông mới nhằm đạt mục tiêu giáo dục toàn diện học sinh.

1.3. Hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

1.3.1. Đặc điểm của học sinh Trung học cơ sở

Độ tuổi của các em HS Trung học cơ sở bao gồm từ 11,12 đến 14,15 tuổi đang học từ lớp 6 đến lớp 9. Thực tế cho thấy, đa số các em HS Trung học cơ sở đã bước vào tuổi niên thiếu nên người ta gọi lứa tuổi này là lứa ruổi thiếu niên. Trong quá trình phát triển, độ tuổi này có vị trí hết sức quan trọng. Người ta thường nói “nhất quỷ nhì ma thứ ba học trò”, có thể thấy đây là lứa tuổi có đầy sự năng động, ngây thơ,… các em vẫn có những đặc điểm của tuổi thiếu nhi, nhưng đâu đó đã và đang hình thành những đặc điểm của tuổi trưởng thành. Đây cũng là độ tuổi các em bước vào giai đoạn dậy thì, ở nữ giới độ tuổi dậy thì thường rơi vào khoảng 12-14 tuổi, nam giới thường bắt đầu và kết thúc chậm hơn nữ giới khoảng 1,5 – 2 năm. Tuy nhiên hiện nay do nhiều nguyên nhân khác nhau mà độ tuổi dậy thì ở các em diễn ra sớm hơn một vài năm. Có những em 8 tuổi đã bắt đầu có dấu hiệu phát triển về cơ thể, các bộ phận cơ quan sinh sản,… điều này tạo ra sự khác biệt về sự phát triển giữa các thế hệ. Những biến đổi về tâm sinh lý ở lứa tuổi Trung học cơ sở chịu sự ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, đặc biệt là điều kiện sống, môi trường sống. Mỗi chúng ta sinh ra đều có những hoàn cảnh gia đình khác nhau, không ai giống ai. Vì vậy nhân cách của các em bị ảnh hưởng rất nhiều bởi môi trường nơi mình sinh sống. Ở gia đình vị trí của các em đã có phần nào thay đổi, các em coi mình là một thành viên tích cực, có quyền được khẳng định mình, làm những điều bản thân cho là đúng. Đây cũng là giai đoạn có nhiều khó khăn trong việc giáo dục các em. Các em mang những đặc điểm tâm sinh lý thay đổi thất thường, tính cách khá ngang bướng vì vậy các bậc cha mẹ cần có những phương pháp giáo dục sao cho phù hợp, tránh chạm tới lòng tự ái của các em. Thực tế, các em ở các gia đình có điều kiên khó khăn, lao động từ sớm tâm sinh lý của các em có những đặc điểm khác biệt so với các em có điều kiện sống tốt hơn. Các em thường có nhiều suy nghĩ chín chắn, một góc nào đó các em dễ bị tổn thương hơn. Trường học cũng là một môi trường xã hội hóa quan trọng đối với các em. Thầy cô, bạn bè là người thường xuyên tiếp xúc với các em vì vậy họ có thể giúp đỡ các em hoàn thiện bản thân. Hiện nay tại nhiều khu vực, đặc biệt là các thành phố lớn rất nhiều gia đình do mải làm kinh tế nên ít quan tâm tới các em, các bậc phụ huynh thường giao phó hết lại việc giáo dục các em cho nhà trường. Điều này phần nào làm ảnh hưởng khá nhiều tới tâm lý của các em, các em luôn cảm thấy thiếu thốn tình yêu thương của gia đình. Những thay đổi về tâm sinh lý của các em Trung học cơ sở ảnh hưởng rất nhiều tới các hoạt động học tập trên lớp, các hoạt động ngoại khóa.

Từ những đặc điểm trên, các nhà quản lý, các lực lượng tham gia giáo dục học sinh trường Trung học cơ sở cần phải chú ý tới những đặc điểm đó của các em cả về mặt tích cực lẫn mặt hạn chế, nhược điểm để hướng dẫn, giáo dục học sinh.

1.3.2. Nội dung chương trình giáo dục phổ thông mới tại trường Trung học cơ sở. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Chương trình giáo dục phổ thông cụ thể hoá mục tiêu giáo dục phổ thông, giúp học sinh làm chủ kiến thức phổ thông, biết vận dụng hiệu quả kiến thức, kĩ năng đã học vào đời sống và tự học suốt đời, có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp, biết xây dựng và phát triển hài hoà các mối quan hệ xã hội, có cá tính, nhân cách và đời sống tâm hồn phong phú, nhờ đó có được cuộc sống có ý nghĩa và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại.

Nội dung chương trình Trung học cơ sở giúp HS phát triển phẩm chất, năng lực đã được hình thành và phát triển từ lớp tiểu học, tự điều chỉnh bản than theo các chuẩn mực chung của xã hội, biết vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống.

1.3.3. Nội dung hoạt dộng trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Mục tiêu hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở

Theo Chương trình giáo dục phổ thông hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2024/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2024 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) quy định như sau:

Mục tiêu chung: “Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp hình thành, phát triển ở học sinh năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp; đồng thời góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung quy định trong Chương trình tổng thể. Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh khám phá bản thân và thế giới xung quanh, phát triển đời sống tâm hồn phong phú, biết rung cảm trước cái đẹp của thiên nhiên và tình người, có quan niệm sống và ứng xử đúng đắn, đồng thời bồi dưỡng cho học sinh tình yêu đối với quê hương, đất nước, ý thức về cội nguồn và bản sắc của dân tộc để góp phần giữ gìn, phát triển các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam trong một thế giới hội nhập” [10].

Mục tiêu cấp trung học cơ sở: “Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hoá và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân: trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội; hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống; biết tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập được kế hoạch học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp khi kết thúc giai đoạn giáo dục cơ bản” [10].

Ở Trung học cơ sở, hoạt động trải nghiệm tập trung vào phát triển phẩm chất trách nhiệm của cá nhân (trong việc học tập, đối với gia đình, cộng đồng), giúp học sinh hình thành năng lực tự đánh giá và tự điều chỉnh, năng lực giải quyết vấn đề; hình thành các giá trị của cá nhân; tham gia tích cực hoạt động lao động; phục vụ cộng đồng; biết tổ chức công việc khoa học nhất; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, xây dựng được kế hoạch học tập hướng nghiệp và có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần có của người lao động. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Từ mục tiêu của hoạt động trải nghiệm, giáo dục Trung học cơ sở cần đạt được các yêu cầu sau:

Về phẩm chất: Hoạt động trải nghiệm phải giúp HS có rung cảm trước cảnh quan, di tích, truyền thống, thể hiện sự trân trọng, tự hào về truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước; nhận ra được ý nghĩa và giá trị của bản thân và những người xung quanh, quan tâm chăm sóc sức khoẻ cho bản thân và những người xung quanh; có hành vi văn hoá trong ứng xử với bản thân và mọi người; thể hiện trách nhiệm trong học tập, rèn luyện của bản thân và các công việc được giao; trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; trung thực với bản thân, người khác và trong công việc; chăm chỉ, tự giác trong học tập lao động và rèn luyện.

Về năng lực: Hoạt động trải nghiệm phải giúp HS hình thành những năng lực sau: Năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp.

Nội dung và hình thức hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở

Nội dung hoạt động trải nghiệm cho học sinh trung học cơ sở: được chia thành 2 nội dung: Nội dung khái quát; nội dung cụ thể và yêu cầu đạt được ở các lớp

Nội dung khái quát: Bao gồm có các nội dung như sau
Hoạt động hướng vào bản thân: Hoạt động khám phá bản thân và rèn luyện bản thân
Hoạt động hướng đến xã hội: Hoạt động chăm sóc gia đình, xây dựng nhà trường; xây dựng cộng đồng.
Hoạt động hướng đến tự nhiên: Hoạt động tìm hiểu và bảo tồn cảnh quan thiên nhiên; hoạt động tìm hiểu và bảo vệ môi trường
Hoạt động hướng nghiệp: Hoạt động tìm hiểu nghề nghiệp; hoạt động rèn luyện phẩm chất, năng lực phù hợp với định hướng nghề nghiệp;hoạt động lựa chọn hướng nghề nghiệp và lập kế hoạch học tập theo định hướng nghề nghiệp.

Nội dung cụ thể và yêu cầu đạt được ở các lớp học từ lớp 1 đến lớp 12: xoay quanh Nội dung cơ bản của chương trình Hoạt động trải nghiệm gồm: Phát triển cá nhân; Cuộc sống gia đình; Đời sống nhà trường; Quê hương, đất nước, cộng đồng xã hội; Nghề nghiệp, phẩm chất của người lao động. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

HĐTN hướng tới hình thành năng lực và phẩm chất cần có của một công dân của thế kỷ; định hình giá trị, năng khiếu, sở thích và xu hướng nghề nghiệp của bản thân; bổ trợ cho hoạt động dạy học theo cách trải nghiệm và kết nối với thực tiễn. Với ý nghĩa như vậy, nội dung của Hoạt động trải nghiệm được lựa chọn rất linh hoạt, phong phú dựa trên đặc điểm của người học, đặc thù của địa phương, các nguồn lực để thực hiện. Hoạt động trải nghiệm có nội dung phong phú, tích hợp, tổng hợp kiến thức, kĩ năng của nhiều môn, nhiều lĩnh vực. Các nội dung đó thường thuộc 4 nhóm sau: Nhóm các hoạt động xã hội; Nhóm các hoạt động học thuật; Nhóm các hoạt động nghệ thuật và thể thao; Nhóm các hoạt động định hướng nghề nghiệp

Các nội dung như vậy sẽ có tác dụng giúp cho các nội dung giáo dục thiết thực hơn, gần với cuộc sống thực tế, đáp ứng được nhu cầu hoạt động của học sinh, giúp học sinh ứng dụng vào cuộc sống thuận lợi.

Trong chương trình giáo dục Trung học cơ sở, nội dung đó tương ứng với các lớp như sau [12].

Loại hình hoạt động

HĐTN được tổ chức trong và ngoài lớp học, trong và ngoài trường học; theo quy mô nhóm, lớp học, khối lớp hoặc quy mô trường; với bốn loại hình hoạt động chủ yếu là: Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, Hoạt động giáo dục theo chủ đề và Hoạt động câu lạc bộ.

HĐTN trong nhà trường phổ thông có hình thức tổ chức rất đa dạng và phong phú. Căn cứ theo điều kiện cụ thể mà tuy cùng chủ đề, nội dung giáo dục nhưng Hoạt động trải nghiệm có thể tổ chức theo nhiều hình thức hoạt động khác nhau ở từng trường.

HĐTN được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như: Hình thức Hoạt động câu lạc bộ; Hình thức Tổ chức trò chơi; Hình thức Diễn đàn; Hình thức Sân khấu tương tác; …

Mỗi hình thức hoạt động trên đều mang ý nghĩa giáo dục nhất định. Nhờ các hình thức tổ chức đa dạng phong phú mà việc giáo dục HS được tổ chức linh hoạt, tự nhiên, sinh động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và nhu cầu phát triển toàn diện của HS. Khi thiết kế, tổ chức, đánh giá Hoạt động trải nghiệm, cả giáo viên và học sinh cùng có thể thể hiện sự sáng tạo, chủ động của mình, đa dạng hơn nữa hình thức trải nghiệm. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở

HĐTN bản chất là những hoạt động giáo dục nhằm hình thành và phát triển cho HS những phẩm chất tư tưởng, ý chí tình cảm, giá trị, những năng lực của con người trong xã hội. Nội dung của Hoạt động trải nghiệm được thiết kế theo hướng tích hợp nhiều lĩnh vực thành các chủ điểm. Phương pháp tổ chức đa dạng, linh hoạt để HS có nhiều cơ hội tự trải nghiệm.

Như vậy, Hoạt động trải nghiệm coi trọng các hoạt động thực tiễn mang tính tự chủ của HS là hoạt động mang tính tập thể trên tinh thần tự chủ, với sự nỗ lực giáo dục giúp phát triển sáng tạo của mỗi cá nhân. Đây là những HĐGD được tổ chức gắn liền với kinh nghiệm, cuộc sống để HS trải nghiệm. Điều đó đòi hỏi các hình thức và phương pháp tổ chức Hoạt động trải nghiệm phải linh hoạt, HS tự hoạt động, trải nghiệm là chính.

Phương pháp

Một số phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm đang được triển khai trong các nhà trường đó là: Phương pháp giải quyết vấn đề; Phương pháp sắm vai; Phương pháp trò chơi; Phương pháp làm việc nhóm…

Phương pháp giải quyết vấn đề

Phương pháp giải quyết vấn đề là con đường quan trọng để phát huy tính tích cực của học sinh. Vấn đề ở đây chính là câu hỏi, nhiệm vụ đặt ra mà việc giải quyết chúng chưa có trước. Tình huống có vấn đề xuất hiện khi một cá nhân (hoặc nhóm) đứng trước một mục đích muốn đạt tới, khi biết một nhiệm vụ cần giải quyết nhưng chưa biết bằng cách nào, chưa đủ phương tiện để giải quyết. Giải quyết vấn đề thường được vận dụng khi các em phải xem xét và đề xuất những giải pháp trước một hiện tượng, sự việc nảy sinh trong hoạt động. Thông qua việc giải quyết những tình huống như vậy thì những năng lực thực tiễn của HS cũng được hình thành.

Phương pháp đóng vai

Phương pháp đóng vai có tác dụng lớn trong việc rèn luyện về kỹ năng giao tiếp ứng xử của học sinh. Đây là phương pháp giúp học sinh thực hành những cách ứng xử, bày tỏ thái độ trong những tình huống giả định hoặc trên cơ sở óc tưởng tượng và ý nghĩ sáng tạo của học sinh. Phương pháp này thường không có kịch bản có sẵn, học sinh tự xây dựng. Việc “đóng vai” không phải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận sau khi “đóng vai” ấy.

Phương pháp diễn đàn Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Phương pháp diễn đàn là phương pháp tiến hành hoạt động được sử dụng để khuyến khích học sinh tham gia, bày tỏ ý kiến của mình về một vấn đề nào đó. Với việc sử dụng “diễn đàn”, các em sẽ đươc bày tỏ ý kiến về một vấn đề và là cơ hội để các em nghe ý kiến, học tập lẫn nhau. Vì vậy, diễn đàn như một sân chơi tạo điều kiện để học sinh được biểu đạt ý kiến của mình trực tiếp. Diễn đàn thường được tổ chức linh hoạt với nhiều hình thức hoạt động cụ thể, phù hợp với từng lứa tuổi học sinh.

Về quy mô tổ chức “diễn đàn”: có thể được tổ chức ở quy mô khối lớp, cấp trường, cấp quận/huyện, cấp tỉnh,… Chủ đề của diễn đàn cũng đa dạng, căn cứ vào nội dung chương trình, nhu cầu của học sinh, thực tiễn các vấn đề của học sinh ….

Phương pháp thảo luận nhóm

Thảo luận là một phương pháp tổ chức hoạt động mà trong đó các thành viên đều giải quyết cùng vấn đề nhằm đạt tới đích tìm ra kết luận chung. Phương pháp này giúp học sinh kiểm chứng ý kiến của mình, có cơ hội để làm quen với nhau, hiểu nhau hơn.

Về quy mô thảo luận: Có thể tổ chức cho học sinh thực hiện thảo luận theo nhóm lớn (cả lớp) hoặc nhóm nhỏ (tổ hoặc nhỏ hơn).

Thảo luận nhóm giúp HS được bộc lộ những khả năng của bản thân, hình thành kỹ năng tư duy, hợp tác trao đổi, chia sẻ và học hỏi lẫn nhau. Thảo luận nhóm có tác dụng hình thành không khí sôi nổi, thoải mái vì vậy các em có được cảm giác tự do, không bị áp đặt qua đó phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo của mình.

Phương pháp trò chơi

Đối với học sinh thì trò chơi là một loại hình hoạt động giải trí, thư giãn; quan trọng và có tác dụng giáo dục cao. Trò chơi là hình thức tổ chức các hoạt động vui chơi với nội dung kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau.

Phương thức tổ chức
Định hướng chung

Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; làm cho mỗi học sinh đều sẵn sàng tham gia trải nghiệm tích cực.

Tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm thông qua các hoạt động tìm tòi, vận dụng kiến thức và kinh nghiệm đã có vào đời sống; hình thành, phát triển kĩ năng giải quyết vấn đề và ra quyết định dựa trên những tri thức và ý tưởng mới thu được từ trải nghiệm.

Tạo cơ hội cho học sinh suy nghĩ, phân tích, khái quát hoá những trải nghiệm để kiến tạo kinh nghiệm, kiến thức và kĩ năng mới.

Lựa chọn linh hoạt, sáng tạo các phương pháp giáo dục phù hợp: phương pháp nêu gương; phương pháp giáo dục bằng tập thể; phương pháp thuyết phục; phương pháp tranh luận; phương pháp luyện tập; phương pháp khích lệ, động viên; phương pháp tạo sản phẩm và các phương pháp giáo dục khác. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Một số phương thức tổ chức chủ yếu

Phương thức Khám phá: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm thế giới tự nhiên, thực tế cuộc sống và công việc, giúp học sinh khám phá những điều mới lạ, tìm hiểu, phát hiện vấn đề từ môi trường xung quanh, bồi dưỡng những cảm xúc tích cực và tình yêu quê hương đất nước. Nhóm phương thức tổ chức này bao gồm các hoạt động tham quan, cắm trại, thực địa và các phương thức tương tự khác.

Phương thức Thể nghiệm, tương tác: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho học sinh giao lưu, tác nghiệp và thể nghiệm ý tưởng như diễn đàn, đóng kịch, hội thảo, hội thi, trò chơi và các phương thức tương tự khác.

Phương thức Cống hiến: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho học sinh mang lại những giá trị xã hội bằng những đóng góp và cống hiến thực tế của mình thông qua các hoạt động tình nguyện nhân đạo, lao động công ích, tuyên truyền và các phương thức tương tự khác.

Phương thức Nghiên cứu: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho học sinh tham gia các đề tài, dự án nghiên cứu khoa học nhờ cảm hứng từ những trải nghiệm thực tế, qua đó đề xuất những biện pháp giải quyết vấn đề một cách khoa học. Nhóm hình thức tổ chức này bao gồm các hoạt động khảo sát, điều tra, làm dự án nghiên cứu, sáng tạo công nghệ, nghệ thuật và các phương thức tương tự khác.

Lực lượng tham gia hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở

Lực lượng tham gia hoạt động giáo dục trải nghiệm gồm có sự tham gia, phối hợp, liên kết của nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường như: giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên môn học, cán bộ tư vấn tâm lý học đường, cán bộ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, cán bộ Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, cán bộ phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, cán bộ quản lí nhà trường, cha mẹ học sinh, chính quyền địa phương, các tổ chức, cá nhân trong xã hội.

Đội ngũ Cán bộ quản lý phải có nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò của việc giáo dục Hoạt động trải nghiệm đối với việc giáo dục toàn diện HS hướng tới mục tiêu đào tạo của cấp Trung học cơ sở để từ đó xây dựng được kế hoạch giáo dục Hoạt động trải nghiệm và đưa ra được các đề xuất thực sự phù hợp với thực tế và có tính khả thi.

Bên cạnh đó, bản thân Giáo viên chủ nhiệm cũng xác định rõ mức độ phù hợp và mức độ phát triển nhân cách mà học sinh tại lớp được kỳ vọng có được sau khi triển khai hoạt động trải nghiệm cho HS. Từ các hoạt động định hướng, xác định mục tiêu đối với học sinh, nắm bắt tâm lý và đặc điểm của từng nhóm học sinh để có thể phát huy tính chủ động của toàn bộ học sinh trong lớp cùng nhau tham gia vào bài học hoặc hoạt động TN đã được lựa chọn.

Các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường đặc biệt là ban đại diện cha mẹ học sinh phải được tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của Hoạt động trải nghiệm để hỗ trợ nhà trường trong việc triển khai thực hiện kế hoạch định hướng giáo dục Hoạt động trải nghiệm. Đồng thời cùng với nhà trường, xem xét và đánh giá hiệu quả giáo dục HDTN của HS tại các môi trường khác ngoài nhà trường, từ đó phản ánh được chất lượng và hiệu quả của hoạt động này trong thực tiễn đời sống.

Có thể nhận thấy, phụ huynh học sinh có vai trò quan trọng trong việc triển khai hoạt động và định hướng nội dung Hoạt động trải nghiệm đối với HS. Sự kết nối giữa gia đình và nhà trường góp phần đánh giá hiệu quả của các phương pháp giáo dục tại nhà trường khi được HS vận dụng vào thực tiễn đời sống hàng ngày của các em. Nếu không có sự gắn kết chặt chẽ, sự giáo dục của nhà trường có thể chỉ hình thành giúp các em các hành động một cách nền tảng mà không đánh giá được độ thường xuyên hoặc rèn luyện các hành động ấy trở thành thói quen, các kỹ năng thực sự có được của HS. Theo đó sự tương tác giữa gia đình và nhà trường là nền tảng đánh giá hiệu quả của những hoạt động được áp dụng trong hoạt động trải nghiệm cho HS.

Kiểm tra, đánh giá hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở

Kiểm tra, đánh giá giúp chủ thể quản lý thu nhận thông tin phản hồi từ đối tượng quản lý, tạo nên sự liên thông cần thiết trong nhà trường giữa hoạt động giảng dạy của giáo viên, học sinh với các cán bộ quản lý, giữa nhà trường với các cấp quản lý giáo dục và xã hội. Việc kiểm tra, đánh giá phải dựa trên chương trình kế hoạch, phải có tiêu chí, chuẩn mực cụ thể cho từng loại hoạt động và phải được thực hiện hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục trong Hoạt động trải nghiệm là kiểm tra, đánh giá mức độ đạt được của học sinh so với các yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực đặt ra cho mỗi giai đoạn học tập, nhằm xác định vị trí và ghi nhận sự tiến bộ của mỗi học sinh trong quá trình phát triển của bản thân, khuyến khích và định hướng cho học sinh tiếp tục rèn luyện để hoàn thiện.

Kiểm tra, đánh giá kết quả Hoạt động trải nghiệm của học sinh cần phải dựa trên các yêu cầu cần đạt mà chương trình Hoạt động trải nghiệm đã xác định theo từng lớp để thu thập những thông tin từ các nguồn khác nhau: quan sát học sinh trong quá trình hoạt động; sản phẩm hoạt động của học sinh, đặc biệt là sản phẩm thực hành và ứng dụng; kết quả tự đánh giá của học sinh, đánh giá của nhóm học sinh và đánh giá của các lực lượng giáo dục khác.

Kết quả của kiểm tra, đánh giá sẽ là cơ sở quan trọng để giáo viên điều chỉnh các hoạt động cho phù hợp, đặc biệt, đánh giá cần phải tạo ra động lực thúc đẩy sự nỗ lực rèn luyện, phấn đấu, tự hoàn thiện của mỗi học sinh.

Cùng với kết quả học tập các môn học, kết quả đánh giá Hoạt động trải nghiệm được ghi vào hồ sơ học tập của học sinh (tương đương như một môn học).

Nội dung kiểm tra, đánh giá

Nội dung kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục trong Hoạt động trải nghiệm bao gồm:

Mức độ nhận thức về các nội dung đã có trong các chủ đề hoạt động.
Động cơ, tinh thần, thái độ, ý thức trách nhiệm, tính tích cực,… của các em khi tham gia Hoạt động trải nghiệm.
Các kĩ năng của học sinh trong việc thực hiện các Hoạt động trải nghiệm.
Đóng góp của học sinh vào thành tích chung của lớp và việc thực hiện có kết quả hoạt động chung của tập thể.
Kiểm tra, đánh giá về số tiết học tham gia các Hoạt động trải nghiệm.
Phương pháp kiểm tra, đánh giá

Dựa vào cả thông tin định tính và thông tin định lượng.

Thông tin định tính là những thông tin thu thập được từ quan sát của giáo viên và từ các nguồn khác (ý kiến tự đánh giá của học sinh, đánh giá đồng đẳng của các học sinh trong lớp, ý kiến nhận xét của phụ huynh học sinh và cộng đồng), thông tin định lượng là những thông tin về số giờ (số lần) tham gia Hoạt động trải nghiệm (hoạt động tập thể, Hoạt động trải nghiệm thường xuyên, hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng, hoạt động hướng nghiệp, hoạt động lao động,…); số lượng các sản phẩm hoàn thành và được lưu trong hồ sơ hoạt động. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Các hình thức kiểm tra, đánh giá

Tự kiểm tra, đánh giá là hoạt động đánh giá bản thân do mỗi học sinh thực hiện. Tự đánh giá tạo cơ hội để mỗi học sinh tự xem xét và điều chỉnh nhận thức, hành vi của mình, đồng thời cung cấp thông tin phản hồi có ý nghĩa cho giáo viên về quan niệm giá trị, nhu cầu rèn luyện và cách thức rèn luyện mong muốn của học sinh. Khi học sinh trở thành người tự giám sát độc lập, giáo viên cần đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng quan hệ bình đẳng, hợp tác với học sinh để vừa có thể đồng hành cùng các em vừa có định hướng đánh giá sâu sắc hơn.

Kiểm tra, đánh giá đồng đẳng là hoạt động đánh giá giữa các học sinh nhằm cung cấp thông tin phản hồi để cùng học hỏi và hỗ trợ nhau. Đánh giá đồng đẳng tạo cơ hội cho học sinh phát triển tinh thần hợp tác, tư duy phản biện và khả năng thuyết phục người khác. Từ đánh giá đồng đẳng, giáo viên cũng thu nhận được thông tin về quan niệm giá trị, nhu cầu rèn luyện và cách thức rèn luyện mong muốn của học sinh.

Đánh giá của cha mẹ học sinh và cộng đồng là ý kiến nhận xét của cha mẹ học sinh và của những người có mối quan hệ nhất định với học sinh (thôn bản, tổ dân phố, nơi học sinh tham gia các hoạt động,…) về ý thức, thái độ của học sinh trong cuộc sống hằng ngày và trong việc tham gia các hoạt động trải nghiệm. Đánh giá của cha mẹ học sinh và cộng đồng giúp học sinh và giáo viên có thông tin đầy đủ, toàn diện hơn về sự phát triển của học sinh trong quá trình rèn luyện. Giáo viên chủ động lập kế hoạch lấy ý kiến cha mẹ học sinh và cộng đồng bằng hình thức phù hợp. Khi lấy ý kiến đánh giá của phụ huynh học sinh và cộng đồng, cần tập trung vào mục tiêu giáo dục, làm rõ những gì học sinh đã thực hiện tốt, những gì cần cải thiện và phản hồi, gợi ý cho học sinh về hướng tiếp tục rèn luyện để đáp ứng mục tiêu giáo dục.

Kiểm tra, đánh giá của giáo viên là sự thu thập, xử lí các thông tin về quá trình học sinh thực hiện các nhiệm vụ của hoạt động (qua bài kiểm tra vấn đáp hoặc tự luận, bài tập thực hành, bài tiểu luận, bài thuyết trình, bài tập nghiên cứu, dự án nghiên cứu,…) và về thái độ, hành vi ứng xử của học sinh trong quá trình tham gia các hoạt động được tổ chức trên lớp học, hoạt động nhóm, tập thể hay cộng đồng, cũng như trong sinh hoạt và giao tiếp hằng ngày. Giáo viên chủ nhiệm cần trao đổi với các giáo viên khác có liên quan đến học sinh để thống nhất đánh giá về học sinh.

Tổng hợp kết quả kiểm tra, đánh giá: giáo viên chủ nhiệm chịu trách nhiệm tổng hợp kết quả đánh giá từ những đánh giá của giáo viên, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng của học sinh, đánh giá của phụ huynh học sinh và đánh giá của cộng đồng.

Điều kiện tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở

Thứ nhất, cần có đủ điều kiện và phương tiện giảng dạy tiến tiến trang thiết bị hiện đại như phòng thí nghiệm, phương tiện nghe nhìn, học cụ, thư viện với đầy đủ tài liệu. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Thứ hai, qui mô lớp học phải hợp lý, không quá đông học sinh, đảm bảo để giáo viên có thể quán xuyến, theo dõi, hỗ trợ học sinh một cách tốt nhất.

Thứ ba, cần có sự thay đổi của giáo viên. Bản thân mỗi giáo viên phải thường xuyên học tập, nâng cao trình độ, có vốn hiểu biết và kỹ năng giải quyết các thắc mắc của học sinh nảy sinh trong quá trình học tập thực tế.

1.4. Nội dung quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới

1.4.1. Xây dựng kế hoạch Hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Quản lý kế hoạch Hoạt động trải nghiệm cho học sinh được xây dựng trên cơ sở kế hoạch, chương trình giáo dục chung của Bộ, Sở GD&ĐT, Phòng Giáo dục và theo tình hình thực tế từng trường. Cán bộ quản lý phải đảm bảo cho hoạt động giáo dục tại trường vừa đáp ứng kế hoạch, chương trình của Bộ, Sở GD&ĐT vừa phải có sự sáng tạo ở riêng đơn vị mình đồng thời phải có sự thống nhất từ trên xuống dưới.

Lập kế hoạch tổ chức Hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở phải được bắt đầu từ việc xây dựng kế hoạch, kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm phải được đưa vào kế hoạch chung của nhà trường, phải được tập thể nhà trường trao đổi, bàn bạc và thông qua vào đầu mỗi năm học. Kế hoạch này nhằm đạt mục tiêu chung của hoạt động trải nghiệm đồng thời góp phần vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục của từng nhà trường.

Để đạt được mục tiêu trên, tùy vào hoàn cảnh và điều kiện hiện trạng của các trường trường Trung học cơ sở, Hiệu trưởng hoặc Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn có thể lập kế hoạch sau:

Hiệu trưởng thực hiện phân cấp xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm với các cấp độ: Cấp độ Trường, Khối, Lớp tương ứng với mỗi loại kế hoạch trên lại có kế hoạch hoạt động theo năm, theo học kỳ và theo tháng.

Hiệu trưởng chỉ đạo đảm bảo tính thống nhất giữa các loại kế hoạch tránh chồng chéo, kế hoạch của khối lớp phải nằm trong kế hoạch chung của trường và kế hoạch của khối lớp phải là cụ thể hóa kế hoạch của trường. Yêu cầu đối với mỗi loại kế hoạch phải xác định rõ các nội dung sau đây: Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Để lập kế hoạch tổ chức trải nghiệm, Hiệu trưởng yêu cầu Tổ chuyên môn và Giáo viên tìm tòi, suy nghĩ lập kế hoạch về chủ đề trải nghiệm, tên chủ đề cùng với mục tiêu, nội dung, hình thức phải tạo được sự lôi cuốn, hấp dẫn và tạo ra tâm lí hứng khởi cho học sinh. Lựa chọn được những hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường Trung học cơ sở cần tiến hành theo chủ đề của tuần, tháng, kỳ, năm học của từng bộ môn, và cách thức tiến hành, quan tâm đến nội dung hoạt động trải nghiệm.

Trong quá trình lập kế hoạch, cần nêu rõ mục tiêu của Hoạt động trải nghiệm hình thành ở HS những kiến thức, kỹ năng, thái độ gì và mức độ đạt được của HS về những kiến thức, kỹ năng, thái độ trong quá trình HS tham gia trải nghiệm.

Trong kế hoạch, căn cứ vào từng chủ đề, các mục tiêu, các điều kiện cụ thể của lớp, của nhà trường và khả năng của học sinh để xác định các nội dung trải nghiệm phù hợp với HS từng tập thể cụ thể.

Các Giáo viên và các nhân lực liên quan tham gia vào xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm, trong đó, cán bộ, viên chức ở các bộ phận khác cung cấp thông tin về nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học để triển khai kế hoạch.

1.4.2. Tổ chức hoạt dộng trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Tổ chức thực hiện kế hoạch Hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở là quá trình sắp xếp, phân bổ nhân sự vào công việc, phân bổ quyền hành và nguồn lực để thực hiện kế hoạch. Đây là nội dung quản lý rất quan trọng của công tác triển khai các hoạt động GDTN. Cán bộ quản lý và Giáo viên cần xem xét các yếu tố địa phương là cơ sở để triển khai các hoạt động GDTN ngoài nhà trường.

1.4.3. Chỉ dạo hoạt dộng trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Chỉ đạo thực hiện kế hoạch tổ chức Hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường Trung học cơ sở là sự can thiệp của chủ thể quản lý vào toàn bộ các quá trình quản lí Hoạt động trải nghiệm cho học sinh để bảo đảm việc thực hiện trải nghiệm được diễn ra theo đúng hướng, đúng kế hoạch, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục sao cho đạt hiệu quả. Việc chỉ đạo Hoạt động trải nghiệm cho học sinh sẽ đạt hiệu quả cao nếu trong quá trình chỉ đạo có sự kết hợp giữa quyền lực công và thuyết phục, động viên khích lệ, tạo điều kiện cho người dưới quyền được phát huy năng lực và tính sáng tạo của họ. Cụ thể công tác chỉ đạo thực hiện Hoạt động trải nghiệm cho học sinh được tiến hành như sau:

Chủ thể quản lý chỉ đạo Giáo viên chủ nhiệm, xây dựng kế hoạch, chương trình Hoạt động trải nghiệm cho học sinh dựa trên kế hoạch hoạt động và định hướng hoạt động ngoại khóa mà nhà trường đưa ra.

Nội dung của việc quản lí bao gồm: Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Quản lí việc xây dựng kế hoạch hoạt động thường xuyên của giáo viên: Xây dựng kế hoạch cá nhân có nội dung Hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo từng chủ đề, chủ điểm ứng với các nội dung; xây dựng nội dung Hoạt động trải nghiệm cho học sinh và địa điểm thực hiện (hoạt động diễn ra ở đâu, của lớp nào, như thế nào?…).
Chỉ đạo giáo viên chuẩn bị hoạt động theo chủ điểm, chủ đề (Lớp có tham gia hay không? …)
Chỉ đạo giáo viên phối hợp các lực lượng giáo dục khác để tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh như: cán bộ Đoàn, cha mẹ HS.
Chỉ đạo giáo viên thực hiện việc kiểm tra đánh giá kết quả Hoạt động trải nghiệm cho học sinh.

Để triển khai thực hiện kế hoạch Hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở, Chủ thể quản lý cần: Dựa vào mục tiêu, nội dung giáo dục và nhiệm vụ của học kỳ, của năm học; dựa vào kế hoạch học tập chính khóa của học sinh; dựa vào đặc điểm trình độ nhận thức của học sinh vùng miền; dựa vào điều kiện tài chính, cơ sở vật chất của bản thân nhà trường, từ đó hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên xây dựng chương trình kế hoạch Hoạt động trải nghiệm cho học sinh và thực hiện kế hoạch hoạt Hoạt động trải nghiệm cho học sinh. Hoạt động trải nghiệm cho học sinh phải tạo được môi trường cho học sinh tham gia trải nghiệm cuộc sống thực tế gắn việc học đi đôi với thực hành, luyện tập. Thông qua đó, học sinh được củng cố, mở rộng tri thức đã học, rèn kĩ năng thực hành, khả năng thích ứng, sáng tạo trong cuộc sống.

Chỉ đạo tăng cường cơ sở vật chất, tài chính phục vụ cho Hoạt động trải nghiệm cho học Hiệu trưởng cần chỉ đạo tăng cường các điều kiện cơ sở vật chất, tài chính để Hoạt động trải nghiệm cho học sinh được tiến hành một cách có hiệu quả nhất. Hiệu trưởng có thể dựa vào nguồn ngân sách của nhà nước và nguồn tài chính từ cha mẹ học sinh đóng góp hoặc do các nhà hảo tâm tài trợ.

Chỉ đạo giáo viên kiểm tra, nhận xét và đánh giá kết quả Hoạt động trải nghiệm cho học sinh. Hoạt động này nhằm kích thích tính tích cực tham gia của học sinh và tạo động lực cho học sinh tham gia hoạt động có hiệu quả. Đánh giá có thể bằng hình thức nhận xét kết quả tham gia hoạt động của học sinh hoặc đánh giá tập thể, nhóm và đánh giá cá nhân.

Tóm lại, chỉ đạo Hoạt động trải nghiệm cho học sinh không chỉ diễn ra sau khi lập kế hoạch tổ chức Hoạt động trải nghiệm mà nó là quá trình đan xen lẫn nhau. Hoạt động này ảnh hưởng đến các chức năng quản lí, điều hòa, điều chỉnh các Hoạt động trải nghiệm cho học sinh nhà trường trong quá trình quản lí.

1.4.4. Kiểm tra, đánh giá hoạt dộng trải nghiệm cho học sinh tại trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Quản lý vấn đề kiểm tra, đánh giá kết quả Hoạt động trải nghiệm cần kết hợp đánh giá của Giáo viên với tự đánh giá của HS và đánh giá của các lực lượng cùng tham gia Hoạt động trải nghiệm. Công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện Hoạt động trải nghiệm giúp Hiệu trưởng kịp thời phát hiện và điều chỉnh những lệch lạc, sai sót trong quá trình thực hiện kế hoạch từ đó đưa ra những uốn nắn, sửa chữa cần thiết.

Để triển khai công tác kiểm tra, đánh giá chủ thể quản lý cần: Xây dựng được bộ các tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm sát với mục đích yêu cầu của các chủ đề hoạt động, trong từng thời điểm. Xây dựng được lực lượng đánh giá có uy tín đối với từng hoạt động. Việc triển khai, đánh giá phải được tiến hành thường xuyên, liên tục để kịp thời phát hiện và điều chỉnh những lệch lạc, sai sót trong quá trình thực hiện kế hoạch. Hiệu trưởng có thể sử dụng các hình thức đánh giá như: phiếu khảo sát, quan sát thực tế, trao đổi trực tiếp, hỏi ý kiến giáo viên, học sinh hoặc chuyên gia.

Kiểm tra hoạt động học tập, tự rèn luyện của học sinh về các nội dung trải nghiệm để biết được mức độ thu nhận và vận dụng kiến thức cũng như các kiến thức mà các em lĩnh hội được từ các Hoạt động trải nghiệm, đồng thời cung cấp cho các em những thông tin tích cực, giúp cho các em điều chỉnh hoạt động của mình.

Kiểm tra hoạt động giáo dục của giáo viên đối với việc thực hiện các mục tiêu giáo dục của tổ chức Hoạt động trải nghiệm. Chủ thể quản lý cũng nên kiểm tra, xem xét việc thực hiện nhiệm vụ của giáo viên (thông qua việc kiểm tra bài soạn của giáo viên, dự giờ giảng của giáo viên ở những bài học có nội dung liên quan đến hoạt động trải nghiệm,…) để đảm bảo hiệu quả công việc từng bước nâng cao chất lượng Hoạt động trải nghiệm trong nhà trường.

Đánh giá về tinh thần thái độ, ý thức tham gia hoạt động trải nghiệm của học sinh và mức độ đạt được về kiến thức, kỹ năng hành vi của học sinh. Sau khi kiểm tra đánh giá phải tổ chức rút kinh nghiệm, chỉ ra được những mặt đạt được và chưa được của Hoạt động trải nghiệm.

Do vậy việc kiểm tra, đánh giá Hoạt động trải nghiệm phải khách quan, chính xác, toàn diện, hệ thống, công khai, kịp thời, vừa sức và bám sát vào yêu cầu của chương trình, mục tiêu giáo dục cấp học.

1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động trải nghiệm tại trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới

1.5.1. Nhóm các yếu tố khách quan

Ảnh hưởng của điều kiện kinh tế, văn hóa, chính trị xã hội địa phương

Điều kiện kinh tế của các gia đình, địa phương có ảnh hưởng sâu sắc, trực tiếp tới việc tổ chức phối kết hợp thực hiện hoạt động trải nghiệm cho học sinh, cụ thể: Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Điều kiện kinh tế của các gia đình, địa phương góp phần cung cấp nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất cho nhà trường, cho học sinh, tạo điều kiện cần thiết cho các hoạt động trải nghiệm

Điều kiện kinh tế địa phương là cơ sở cho việc xây dựng các chế độ chính sách của địa phương dành cho người tham gia công tác giáo dục hoạt động trải nghiệm.

Điều kiện kinh phí giúp cho hiệu trưởng có thể xây dựng chế độ ưu đãi, động viên khen thưởng những người tích cực tham gia hoặc có thành tích trong công tác giáo dục hoạt động trải nghiệm

Một địa phương có tiềm năng về lực lượng sản xuất, có quan hệ sản xuất lành mạnh, có kinh tế phát triển, có các làng nghề,…sẽ là môi trường tốt, có tính giáo dục cao, giúp cho việc định hướng nghề nghiệp của học sinh khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường

Điều kiện văn hóa xã hội của địa phương cũng có tác động không nhỏ tới các Hoạt động trải nghiệm, cụ thể:

Các tổ chức Đảng, chính quyền, các lực lượng xã hội ở địa phương mạnh mẽ sẽ có nhiều đóng góp cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo, nhất là công tác giáo dục thể hệ trẻ. Do đó nhà quản lý nên tận dụng sức mạnh tổng hợp của các nguồn lực nhằm biến nhiệm vụ giáo dục HS thành nhiệm vụ của toàn dân.

Gia đình hạnh phúc, xã hội ổn định, môi trường xã hội lãnh mạnh,… là điều kiện thuận lợi cho sự phối hợp giữa các lực lượng xã hội tổ chức tốt các hoạt động trải nghiệm cho HS.

Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao ở địa phương, nếu tổ chức tốt sẽ lôi cuốn học sinh, gia đình học sinh tham gia, qua đó tạo cơ hội cho các Hoạt động trải nghiệm

Truyền thống văn hóa địa phương, trình độ dân trí, các hoạt động câu lạc bộ…ở địa phương có nhiều ảnh hưởng đến công tác giáo dục Hoạt động trải nghiệm.

Các văn bản của Bộ, Sở GD& ĐT và sự chỉ đạo của sở GD, phòng GD đối với HDTN cho học sinh Trung học cơ sở

Hiện nay việc xây dựng kế hoạch Hoạt động trải nghiệm của nhà trường vẫn dựa vào các văn bản chỉ đạo của phòng Giáo dục, Sở GD&ĐT, phòng GD. Tuy nhiên, các văn bản chỉ đạo giáo dục Hoạt động trải nghiệm cho học sinh Trung học cơ sở chưa cụ thể dẫn đến việc xây dựng kế hoạch của nhà trường chưa đồng bộ. Điều đó cũng ảnh hưởng đến hiệu quả Hoạt động trải nghiệm trong nhà trường. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Nội dung chương trình hoạt động trải nghiệm

Khó khăn ở đây là khi xây dựng nội dung giáo dục, nhà trường cũng như giáo viên mỗi khối lớp cần xác định rõ những Hoạt động trải nghiệm phù hợp và cần thiết đối với HS Trung học cơ sở thông qua việc điều tra nhu cầu của HS và bằng phương pháp chuyên gia. Có thể khuyến nghị các nhà trường, các giáo viên chủ động thiết kế các chủ đề giáo dục HDTN theo hai hướng:

Một là: Mỗi chủ thể trực tiếp tập trung vào Hoạt động trải nghiệm cốt lõi mà thông qua hoạt động theo chủ đề người học sẽ hiểu Hoạt động trải nghiệm đó là gì, các hình thành Hoạt động trải nghiệm đó và vận dụng nó để giải quyết các tình huống giả định, các tình huống mô phỏng thực tế đời sống ra sao.

Hai là, mỗi chủ đề gắn với một vấn đề thường nảy sinh trong cuộc sống ở lứa tuổi Trung học cơ sở mà để giải quyết nó cần phải vận dụng những Hoạt động trải nghiệm khác nhau, qua đó giúp phần hình thành và rèn luyện những Hoạt động trải nghiệm phù hợp với nhà trường.

Cơ sở vật chất của nhà trường

Điều kiện cơ sở vật chất là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến việc chuyển hóa nhận thức và khả năng thực hành của các em HS vào thực tế.

Nếu cơ sở vật chất không đầy đủ thì việc giáo dục Hoạt động trải nghiệm cho HS chỉ dừng ở cung cấp các thông tin của giáo viên thì không mang lại hiệu quả. Vì vậy hàng năm phải xây dựng kế hoạch cụ thể đầu tư cơ sở vật chất phục vụ Hoạt động trải nghiệm, đồng thời có sự phối hợp chặt chẽ với ban đại diện cha mẹ học sinh trong việc hỗ trợ các kinh phí phục vụ cho các hoạt động.

Phương pháp kiểm tra đánh giá và cơ chế động viên khen thưởng

Kiểm tra đánh giá kết quả Hoạt động trải nghiệm ở học sinh thông qua: Nhận thức (động cơ, thái độ tham gia hoạt động).; nền nếp sinh hoạt, học tập, thói quen… Có thể kiểm tra, đánh giá hiệu quả giáo dục thông qua hoạt động của HS, qua việc dự một số hoạt động cụ thể, qua đánh giá sản phẩm của hoạt động…Bên cạnh đó cần chú ý phát huy khả năng tự kiểm tra đánh giá hoạt động của từng cá nhân HS, các em tự rút ra kinh nghiệm cho bản thân dưới sự cố vấn của Giáo viên sẽ góp phần tạo ra một động lực thúc đẩy quá trình phát triển cho học sinh, phát triển toàn diện của HS nhà trường

1.5.2. Nhóm các yếu tố chủ quan Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý và các lực lượng giáo dục về vai trò giáo dục Hoạt động trải nghiệm cho học sinh Trung học cơ sở

Đội ngũ Cán bộ quản lý phải có nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò của việc giáo dục Hoạt động trải nghiệm đối với việc giáo dục toàn diện HS. Bên cạnh đó, bản thân Giáo viên cũng xác định rõ mức độ phù hợp và mức độ phát triển nhân cách mà học sinh tại lớp được kỳ vọng có được sau khi triển khai Hoạt động trải nghiệm cho HS.

Năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý

Có thể nhận thấy việc quản lý Hoạt động trải nghiệm cho HS đòi hỏi chủ thể quản lý phải có năng lực, kinh nghiệm tổ chức trong điều hành. Ban Giám hiệu, các tổ trưởng có năng lực, có kinh nghiệm sẽ biết cách phát huy thế mạnh của nhà trường, thế mạnh của giáo viên, các bộ phận cùng tham gia vào quản lý Hoạt động trải nghiệm. Sự thiếu hụt năng lực, kinh nghiệm quản lý sẽ dẫn đến những hệ quả tiêu cực, như việc xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục không chính xác hoặc quá trình chỉ đạo không đáp ứng được yêu cầu thực tế, sự đòi hỏi của phụ huynh và xã hội.

Năng lực tổ chức Hoạt động trải nghiệm cho học sinh của đội ngũ giáo viên

Năng lực giáo dục Hoạt động trải nghiệm của giáo viên (đặc biệt là Giáo viên chủ nhiệm) cho HS Trung học cơ sở có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng Hoạt động trải nghiệm cho HS. Nếu như Giáo viên có năng lực tổ chức các hoạt động yếu, vốn kinh nghiệm sống của Giáo viên yếu thì kết quả giáo dục Hoạt động trải nghiệm cho HS không thể cao, không đạt được hiệu quả và mục tiêu đề ra. Nếu Giáo viên có năng lực giáo dục Hoạt động trải nghiệm cho HS tốt thì kết quả GD Hoạt động trải nghiệm cũng sẽ cao. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

Ý thức, thái độ của học sinh đối với Hoạt động trải nghiệm

Tính tích cực của HS là một trong những nhân tố quan trọng ảnh hưởng tới hoạt động giáo dục Hoạt động trải nghiệm, bởi HS chính là đối tượng của hoạt động này. Không ai học thay, làm thay và nhận thức được thay cho HS mà chính các em phải quyết định quá trình tiếp thu, học tập và rèn luyện bản thân.

Tiểu kết chương 1

HĐTN là một bộ phận của quá trình giáo dục trong nhà trường, có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện của ngành giáo dục.

Nghiên cứu về Hoạt động trải nghiệm đã có nhiều tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu. Tuy nhiên, làm thế nào để Hoạt động trải nghiệm mang lại hiệu quả cao nhất, phát huy được hết tác dụng của mình đáp ứng nguồn nhân lực cho công cuộc đổi mới là điều hết sức cần thiết. Lứa tuổi HS Trung học cơ sở đang phát triển mạnh về nhiều mặt: thể chất, trí tuệ, tình cảm, nhu cầu giao tiếp với bạn bè… Hoạt động trải nghiệm có vai trò quan trọng và ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển nhân cách của các em.

Quản lý Hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở là tác động của chủ thể quản lý đến tập thể Giáo viên và các lực lượng giáo dục trong, ngoài nhà trường nhằm tổ chức thực hiện kế hoạch, nội dung Hoạt động trải nghiệm một cách có hiệu quả, hướng tới mục tiêu hình thành năng lực thực tiễn ở HS.

HĐTN chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố: quan điểm chỉ đạo cấp trên; năng lực giáo viên; đặc điểm tâm sinh lý HS; Các hình thức tổ chức Hoạt động trải nghiệm; điều kiện Cơ sở vật chất; Cha mẹ học sinh và cộng đồng dân cư… Đây là những luận cứ cơ bản, là cơ sở để tác giả xem xét thực trạng từ đó đề xuất biện pháp quản lý Hoạt động trải nghiệm ở trường Trung học cơ sở Hùng Lô, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ trong chương tiếp theo. Luận văn: Quản lý hoạt dộng trải nghiệm học sinh trường THCS.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Luận văn: Thực trạng quản lý trải nghiệm học sinh trường THCS

Luận Văn Thạc Sĩ, Quản lý giáo dục