Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục tiểu học là cấp học nền tảng, có nhiệm vụ giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện về nhân cách đồng thời cùng với các cấp học phổ thông khác là giáo dục trung học cơ sở, trung học phổ thông tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu cho học sinh; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn; phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.

Kết quả của giáo dục tiểu học có ảnh hưởng sâu sắc đến những cấp học sau đó. Vì vậy, để đào tạo ra những con người có năng lực, có nhân cách đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cần tập trung vào bậc học đầu tiên – bậc Tiểu học. Giáo dục tiểu học phải trang bị cho học sinh những năng lực cần thiết, làm tiền đề cho các cấp học tiếp theo như: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực tính toán, năng lực giao tiếp, năng lực công nghệ thông tin và truyền thông, năng lực thẩm mỹ, năng lực thể chất,… thông qua hoạt động giáo dục và dạy học các môn học tại nhà trường.

Ở các trường TH hoạt động dạy học nói chung và hoạt động dạy học môn toán nói riêng có vai trò vô cùng quan trọng, tuy nhiên hiệu quả của hoạt động dạy học môn Toán chưa thật tốt, chủ yếu dừng lại ở mực đích dạy học môn toán để phục vụ các kỳ thi kiểm tra. Để đáp ứng được mục tiêu đổi mới giáo dục và mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông mới hoạt động dạy học môn toán cũng cần thay đổi. Việc dạy học môn toán phải hướng đến mục tiêu giúp học sinh có khả năng vận dụng sáng tạo tri thức, rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với thực hành, gắn với tình huống thực tiễn của cuộc sống và nghề nghiệp.

Trong những năm qua, hoạt động đổi mới dạy học môn toán ở các trường TH được quan tâm. Đặc biệt là việc đổi mới hoạt động dạy học môn Toán. Từ nội dung, hình thức, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn toán tại trường tiểu học.Thông qua việc tổ chức các hội thảo, các lớp bồi dưỡng, tập huấn, đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo cụm, miền, “dựa trên nghiên cứu bài học, tổ chức hội thi giáo viên giỏi các cấp, triển khai áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”… đã góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên dạy Toán tại trường tiểu học.

Trong lĩnh vực quản lý giáo dục đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn toán ở tất cả các bậc học, với các chủ thể quản lý khác nhau như hiệu trưởng, Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo, nhưng nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học môn toán trong các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà nội và đặc biệt là theo hướng phát triển năng lực người học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay thì còn ít công trình nghiên cứu.

Vì thế, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học nhằm tìm ra các biện pháp quản lý phù hợp, hiệu quả và khả thi nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn toán tại các trường tiểu học là vấn đề cấp thiết. Chính vì những lí do đó, tôi đã chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội”.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

2.1. Các nghiên cứu về dạy học và dạy học môn toán tại nhà trường tiểu học

Hoạt động dạy học là hoạt động chủ đạo trong các nhà trường nói chung và trường tiểu học nói riêng. Do vậy, đã có nhiều nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam về vấn đề này. Dưới đây sẽ phân tích cụ thể các nghiên cứu được thực hiện theo hướng này.

J.A.Cômenxki (1592 – 1670) cho rằng: Giáo dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm, phán đoán đúng, phát triển nhân cách,…Hãy tìm ra phương pháp cho phép giáo viên dạy ít hơn, học sinh học nhiều hơn, dẫn theo [40]. Đặc biệt ông cho rằng: Cái gì không qua cảm giác ban đầu của trẻ em thì sẽ không đọng lại trong đầu óc của chúng, dẫn theo [44].

E. Boyatzid (1982) cho rằng dạy học theo tiếp cận năng lực cần xử lý một cách có hệ thống 3 khía cạnh: (1) Xác định các năng lực; (2) Phát triển chúng; (3) Đánh giá chúng một cách khách quan [51]. Như vậy để xác định được các năng lực, điểm bắt đầu thường là các kết quả đầu ra. Từ đó, đi đến xác định vai trò của những người có trách nhiệm phải tạo ra các kết quả đầu ra này. Trên cơ sở của từng vai trò, xác định các năng lực cần thiết để có thể thực hiện tốt vai trò đó.

John W. Burke (1995) đã xuất bản tài liệu “Giáo dục& đào tạo theo tiếp cận năng lực” [52]. Tác giả đã trình bày khá đầy đủ về cách theo tiếp cận năng lực bao gồm: Nguồn gốc của GD&ĐT theo tiếp cận năng lực; quan niệm về tiếp cận năng lực và tiêu chuẩn năng lực thực hiện; Về vấn đề đánh giá theo tiếp cận năng lực; Cải tiến chương trình đào tạo theo tiếp cận năng lực.

Tác giả Hà Thế Truyền trong công bố có tựa đề “Tổ chức đổi mới phương pháp dạy học nhằm chú trọng phát triển năng lực học sinh phổ thông” đã viết: “Không có phương pháp dạy học toàn năng với mọi mục tiêu và nội dung dạy học. Mỗi phương pháp và hình thức dạy học có ưu và nhược điểm, giới hạn sử dụng riêng, cần có sự kết hợp linh hoạt,… Tuy nhiên dù sử dụng phương pháp nào cũng phải đảm bảo nguyên tắc học sinh tự hoàn thiện nhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên” [46]. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Tác giả Đỗ Ngọc Thống (2020) nêu ra bản chất và lý do chuyển sang cách tiếp cận năng lực là “Chủ trương giúp học sinh không chỉ biết học thuộc, ghi nhớ mà còn phải biết làm thông qua các hoạt động cụ thể, sử dụng những tri thức học được để giải quyết các tình huống do cuộc sống đặt ra. Nói cách khác phải gắn với thực tiễn đời sống” [45].

Tác giả Nguyễn Vũ Bích Hiền (2022) đã nêu: Trong bối cảnh toàn cầu hoá và kinh tế tri thức phát triển, giáo dục Việt Nam sớm tìm thấy tiếng nói chung với các nền giáo dục tiên tiến của các nước trong khu vực và trên thế giới, điều cơ bản là nhanh chóng chuyển hệ thống giáo dục Việt Nam sang phát triển tiếp cận năng lực học sinh [23].

Tác giả Đỗ Thế Hưng (2023), đã nghiên cứu và chỉ ra việc dạy học và quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực cho người học là một mô hình đào tạo hiệu quả, phù hợp với xu thế đổi mới giáo dục Việt Nam và đang dần thay thế mô hình truyền thống, dẫn theo [25].

Tác giả Trần Trung Dũng (2024),nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông theo định hướng phát triển năng lực học sinh cho thấy: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và nền kinh tế tri thức như hiện nay, dạy học truyền thống tập trung vào nội dung kiến thức không còn phù hợp nữa. Vì thế, để giáo dục Việt Nam sớm tìm thấy tiếng nói chung với các nền giáo dục tiên tiến trong khu vực và thế giới thì điều quan trọng là phải nhanh chóng chuyển hệ thống giáo dục của nước ta sang theo tiếp cận năng lực học sinh, dẫn theo [18].

2.2. Các nghiên cứu về quản lý dạy học và quản lý dạy học môn toán tại trường tiểu học

Tác giả Rachel Bolstad (2004), đề cao trong quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực cần: Phát huy vai trò quản lý chương trình của chính giáo viên trường học cũng cần thay đổi bởi một quan điểm cho rằng giáo viên nên là các nhà phát triển chương trình chứ không phải chỉ đơn giản là “máy phát” các chương trình giảng dạy đã được xây dựng sẵn [53]. Đây là quan điểm cần được quan tâm thực hiện trong việc xây dựng chương trình giảng dạy ở nước ta.

Tác giả Brent Davies, Linda Ellison, Christopher Bowring-Carr (2005) với công trình “Lãnh đạo nhà trường thế kỷ 21” đã nêu được hoạch định chiến lược phát triển nhà trường, quản lý sự thay đổi, lãnh đạo và quản lý chất lượng, vai trò của người Hiệu trưởng trong việc quản lý và phát triển trường học, quản lý việc giảng dạy và học tập, vai trò của giáo viên trong việc tổ chức học tập, sử dụng công nghệ thông tin trong việc đổi mới phương pháp dạy học [50].

Tác giả Hồ Ngọc Đại (2018) đề cao việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học trong việc quản lý dạy học. Ông cho rằng: Không ở đâu mà tính chất sư phạm phải “đậm đặc” như ở giáo dục Tiểu học. Không ở đâu mà những công trình nghiên cứu khoa học hiện đại về sư phạm đạt độ đáng tin cậy như ở giáo dục Tiểu học [17]. Tuy nhiên, tác giả chỉ đề cập đến việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học trong việc quản lý dạy học Tiểu học. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Tác giả Nguyễn Phúc Châu (2018), chú trọng phân tích quản lý dạy học là quản lý các thành tố mục tiêu, nội dung – chương trình, phương pháp – hình thức, cơ sở vật chất, lực lượng, đánh giá kết quả và môi trường dạy học. Nội dung quản lý dạy học phải bao gồm: (1) Quản lý quy chế chuyên môn; (2) Quản lý tổ chức nhân lực dạy học; (3) Quản lý việc huy động và sử dụng tài lực, vật lực; (4) Quản lý môi trường dạy học; (5) Quản lý việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học [11].

Tác giả Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thành Vinh (2019), bàn về quản lý vấn đề đổi mới phương pháp dạy học, cho rằng cần tập trung vào 7 hướng sau: (1) Phát huy cao độ tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học trong quá trình lĩnh hội tri thức; (2) Kết hợp một cách nhuần nhuyễn và sáng tạo các phương pháp dạy học khác nhau; (3) Phát triển khả năng tự học của người học; (4) Kết hợp cá nhân với hoạt động nhóm và phát huy khả năng của cá nhân; (5) Tăng cường kỹ năng thực hành; (6) Đổi mới cách kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học; (7) Đổi mới cách soạn giáo án, lập kế hoạch bài học và xây dựng mục tiêu bài học [5].

Tác giả Trần Kiểm (2021),đề cập đến “Tiếp cận hiện đại trong quản lý giáo dục” [27], quản lý dựa vào nhà trường (SBM), khi đó người dạy, người học được tham gia một cách dân chủ vào việc quản lý, quyết định những vấn đề liên quan đến cơ sở đào tạo, SBM có hai tính chất cơ bản: Tăng quyền tự chủ cho cơ sở đào tạo về ngân sách, nhân sự, chương trình dạy học; Cơ sở đào tạo là cơ sở có quyền ra quyết định, giải quyết các vấn đề nảy sinh ngay tại chỗ với số tham gia đông đảo của các thành viên liên quan. Việc quản lý đào tạo theo tiếp cận tăng quyền tự chủ của các sở đào tạo là một xu thế mới, hiện đại và đang được các nước trên thế giới vận dụng, ở Việt Nam những thập niên gần đây cũng đã áp dụng phương thức này và góp phần nâng cao hiệu quả, phát triển cơ sở đào tạo theo tiếp cận trách nhiệm, hiệu quả và khẳng định vị thế rõ nét.

Liên quan quản lý hoạt động dạy học phải kể đến tác giả Phạm Huy Tư năm 2022, với luận án tiến sĩ “Quản lý dạy học theo hướng đảm bảo chất lượng tại trường Tiểu học tỉnh Vĩnh Long”. Đây là một trong ít các luận án nghiên cứu khoa học về quản lý dạy học theo hướng đảm bảo chất lượng tại trường Tiểu học (Chuẩn đầu ra học sinh). Tác giả cho rằng: Quản lý dạy học Tiểu học tại Vĩnh Long hiện nay chỉ chủ yếu đánh giá kết quả đầu ra của một số môn học làm cơ sở, nên chất lượng dạy học chưa phản ánh toàn diện kết quả quá trình dạy học của giáo viên [42].

Tác giả Trần Văn Quang (2023), với luận án tiến sĩ: “Quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông thành phố Đà Nẵng”. Tác giả đã xây dựng được cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng về quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông. Nghiên cứu và đã đề xuất các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học của Hiệu trưởng theo tiếp cận tăng cường các chức năng quản lý cơ bản, đồng thời tác giả cũng tác động vào các vấn đề then chốt của nội dung quản lý (Đổi mới tư duy, nâng cao năng lực, tạo điều kiện cơ sở vật chất và động lực cho giáo viên, học sinh). Đây là những thành tố trong quản lý hoạt động dạy học, sẽ phát huy sức mạnh tổng thể các thành tố, tạo nên chất lượng và hiệu quả của hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng theo yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường trung học phổ thông. Đà Nẵng hiện nay [38]. Đề tài đã đề cập đến cơ sở khoa học của quản lý hoạt động dạy học theo quan điểm luận, cách tiếp cận này có thể áp dụng trong quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận năng lực học sinh trường THCS theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích lý luận và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Toán đáp ứng chuẩn đầu ra môn Toán của học sinh tiểu học.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.
Phân tích và chỉ ra thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội.
Đề xuất một số biện pháp quản lý góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Toán tại các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán cho các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội.

4.2. Phạm vi nghiên cứu

Giới hạn phạm vi nội dung nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học theo tiếp cận năng lực học sinh và tiếp cận chức năng quản lý.

Giới hạn về địa bàn nghiên cứu

Tiến hành nghiên cứu thực tiễn về quản lý hoạt động dạy học môn toán tại 3 trường tiểu học Cầu Giấy, Hà Nội. Trong đó gồm có các trường tiểu học sau: Nghĩa Đô, Nghĩa Tân, Nguyễn Khả Trạc.

Giới hạn về khách thể khảo sát

Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên, học sinh 3 trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội.

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

5.1. Cơ sở lý luận nghiên cứu đề tài

Tiếp cận hoạt động: Khi nghiên cứu hoạt động dạy học môn Toán ở các trường TH cần nghiên cứu về quản lý của Hiệu trưởng và hoạt động dạy học môn Toán của giáo viên và học tập môn Toán của học sinh ở các trường TH để làm bộc lộ rõ biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học môn Toán ở các trường TH.

Tiếp cận năng lực: Hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học là hoạt động hướng tới sự hình thành và phát triển các năng lực cơ bản của học sinh về toán học. Tiếp cận năng lực sẽ tạo cơ sở phương pháp luận để luận giải một số các vấn đề lý luận cơ bản như: khái niệm, mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện, kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn toán tại trường TH. Đồng thời đề xuất nội dung, cách thức tác động các giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường TH.

Tiếp cận chức năng quản lý: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học cần dựa trên các chức năng cơ bản của hoạt động quản lý đó là: Lập kế hoạch, tổ chức, kiểm tra và đánh giá hoạt động dạy học môn toán tại trường TH. Các chức năng này cần phải được thể hiện xuyên suốt trong quá trình quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học của chủ thể. Chủ thể quản lý hoạt động dạy học môn Toán cần biết phối hợp một cách đồng bộ, hài hoà và chặt chẽ các chức năng quản lý trên trong quá trình quản lý hoạt động dạy môn Toán ở trường TH.

5.2. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Mục đích nghiên cứu

Phương pháp này được sử dụng nhằm mục đích tổng quan các nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam về quản lý hoạt động dạy học môn Toán cho học sinh trường TH. Trên cơ sở tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước xác định phương pháp tiếp cận, cơ sở lý luận để xây dựng khung lý thuyết của đề tài. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng bộ công cụ nghiên cứu thực tiễn của đề tài. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Nội dung nghiên cứu

Nghiên cứu các văn bản pháp quy của Đảng và Nhà nước, của cơ quan quản lý giáo dục (Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT).

Nghiên cứu các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến đề tài luận văn.
Nghiên cứu các số liệu thứ cấp qua (báo cáo của cơ quan quản lý giáo dục, các trường TH thành phố Hà Nội và quận Cầu Giấy,…).

Nghiên cứu sản phẩm hoạt động dạy học của các trường TH quận Cầu Giấy, Hà Nội. Trong đó nghiên cứu sâu 3 trường tiểu học: Nghĩa Đô, Nghĩa Tân, Nguyễn Khả Trạc. Đây là 3 trường tiểu học luận văn lựa chọn để điều tra, khảo sát thực trạng.

Cách thực hiện phương pháp

Thu thập tài liệu trong và ngoài nước liên quan tới đề tài luận án; Dịch các tài liệu nước ngoài ra tiếng Việt; Phân tích, đánh giá tổng quan các tài liệu.

Từ phân tích các tài liệu xác định cách tiếp cận nghiên cứu cho luận án, các khái niệm công cụ của luận án, nội dung lý luận về hoạt động dạy học môn toán cho học sinh TH và quản lý hoạt động này cũng như các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động này, xác định các chỉ báo để xây dựng bộ công cụ nghiên cứu của luận án.

Phương pháp điều tra bảng hỏi;
Phương pháp phỏng vấn sâu;
Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học.

Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn sẽ được trình bày cụ thể tại chương 2 và chương 3 của luận văn.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1. Ý nghĩa lý luận

Luận văn đã xây dựng được khung lý thuyết nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học. Trong đó gồm có các khái niệm, các vấn đề lí luận về hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học, quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học và các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học. Từ cách tiếp cận chức năng quản lý nghiên cứu đã cụ thể hóa những nội dung quản lí như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học là phù hợp với chủ thể quản lý ở trường tiểu học và đối tượng quản lý là học sinh tiểu học.

6.2. Ý nghĩa thực tiễn Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Luận văn đã phân tích, đánh giá được thực trạng hoạt động dạy học môn toán, quản lý hoạt động dạy học môn Toán, các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội. Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường được nghiên cứu đã được quan tâm thực hiện. Tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế và bật cập trong việc thực hiện các nội dung quản lý lập kế hoạch, tổ chức chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá quản lý hoạt động dạy học môn toán. Nghiên cứu đã phát hiện ra những điểm yếu, hạn chế ở các nội dung quản lý này và nhận diện rõ nguyên nhân của hạn chế nhằm đề xuất được các biện pháp pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội phù hợp và hiệu quả.

Từ kết quả nghiên cứu lý luận và thực trạng, luận văn đã đề xuất được 4 biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội. Các biện pháp đều phân tích cụ thể về mục tiêu, nội dung, cách thức thực hiện, điều kiện thực hiện mỗi biện pháp, để chuyển giao thực hiện trong thực tiễn. Vì vậy kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo bổ ích cho lãnh đạo quản lý, giáo viên các trường tiểu học.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, phần nội dung chính của luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường tiểu học quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.
Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường tiểu học quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.1. Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn, mục tiêu của trường tiểu học như sau:

Theo Điều lệ trường tiểu học (2018) [7], quy định về vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn của trường tiểu học như sau:

Vị trí của trường tiểu học học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trường tiểu học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Nhiệm vụ và quyền hạn của trường tiểu học
Trường tiểu học có nhiệm vụ và quyền hạn sau:

Tổ chức giảng dạy, học tập và hoạt động giáo dục đạt chất lượng theo mục tiêu, chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Huy động trẻ em đi học đúng độ tuổi, vận động trẻ em khuyết tật, trẻ em đã bỏ học đến trường, thực hiện phổ cập giáo dục và chống mù chữ trong cộng đồng. Nhận bảo trợ và giúp các cơ quan có thẩm quyền quản lí các hoạt động giáo dục của các cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học theo sự phân công của cấp có thẩm quyền. Tổ chức kiểm tra và công nhận hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh trong nhà trường và trẻ em trong địa bàn trường được phân công phụ trách.

Xây dựng, phát triển nhà trường theo các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo và nhiệm vụ phát triển giáo dục của địa phương.

Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục.
Quản lí cán bộ, giáo viên, nhân viên và học
Quản lí, sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính theo quy định của pháp luật.
Phối hợp với gia đình, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực hiện hoạt động giáo dục.
Tổ chức cho cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các hoạt động xã hội trong cộng đồng.
Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.
Mục tiêu giáo dục tiểu học

Chương trình giáo dục tiểu học giúp học sinh hình thành và phát triển những yếu tố căn bản đặt nền móng cho sự phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần, phẩm chất và năng lực; định hướng chính vào giáo dục về giá trị gia đình, quê hương, cộng đồng và những thói quen, nề nếp cần thiết trong học tập và sinh hoạt [8].

1.2. Hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

1.2.1. Một số khái niệm công cụ

Khái niệm hoạt động dạy học

Có nhiều khái niệm về hoạt động dạy học, dưới đây sẽ nêu dẫn một số khái niệm cụ thể.

Hoạt động dạy học “là hệ thống những hành động phối hợp, tương tác giữa giáo viên và học sinh, trong đó, dưới tác động chủ đạo của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động lĩnh hội hệ thống tri thức khoa học, kỹ năng, kỹ xảo, phát triển năng lực nhận thức, năng lực hành động, hình thành thế giới quan khoa học và những phẩm chất của nhân cách” [12, tr. 98].

Theo quan điểm lý thuyết về dạy học hiện đại, hoạt động dạy học bao gồm hoạt động của thầy và trò. Nhà tâm lý học A.Mentriskaia viết: “Hai hoạt động của thầy và trò là hai mặt của một hoạt động” [1,tr.7].

Từ việc phân tích các khái niệm nêu trên, trong nghiên cứu này khái niệm hoạt động dạy học được hiểu như sau:

Hoạt động dạy học là hoạt động hướng vào đầu ra, nhấn mạnh người học cần đạt được mức năng lực như thế nào sau khi kết thúc một quá trình dạy và học. Hay nói cách khác, chất lượng đầu ra đóng vai trò quan trọng nhất đối với hoạt động dạy học.

Khái niệm hoạt động dạy học môn Toán

Toán học là môn khoa học đề cập đến logic của con số, cấu trúc, không gian và các phép biến đổi. Toán học có trong mọi thứ xung quanh chúng ta. Trong tất cả mọi thứ chúng ta làm. Đó là thước đo cho mọi thứ trong cuộc sống hàng ngày. Khái niệm hoạt động dạy học môn toán được hiểu như sau:

Hoạt động dạy học môn Toán là hoạt động hướng vào đầu ra, nhấn mạnh người học cần đạt được mức năng lực như thế nào sau khi kết thúc một quá trình dạy và học môn Toán. Hay nói cách khác, chất lượng đầu ra đóng vai trò quan trọng nhất đối với hoạt động dạy học môn Toán.

1.2.2. Vị trí, vai trò dạy học môn Toán trong trường tiểu học Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Toán học ngày càng có nhiều ứng dụng trong cuộc sống, những kiến thức và kĩ năng toán học cơ bản đã giúp con người giải quyết các vấn đề trong thực tế cuộc sống một cách có hệ thống và chính xác, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển.

Môn Toán ở trường TH góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực toán học cho học sinh; phát triển kiến thức, kĩ năng then chốt và tạo cơ hội để học sinh được trải nghiệm, vận dụng toán học vào thực tiễn; tạo lập sự kết nối giữa các ý tưởng toán học, giữa Toán học với thực tiễn, giữa Toán học với các môn học và hoạt động giáo dục khác, đặc biệt với các môn Khoa học, Khoa học tự nhiên, Tin học để thực hiện giáo dục STEM.

Nội dung môn Toán thường mang tính logic, trừu tượng, khái quát. Do đó, để hiểu và học được Toán, chương trình Toán ở trường TH cần bảo đảm sự cân đối giữa “học” kiến thức và “vận dụng” kiến thức vào giải quyết vấn đề cụ thể.

Trong quá trình học và áp dụng toán học, học sinh luôn có cơ hội sử dụng các phương tiện công nghệ, thiết bị dạy học hiện đại, đặc biệt là máy tính điện tử và máy tính cầm tay hỗ trợ quá trình biểu diễn, tìm tòi, khám phá kiến thức, giải quyết vấn đề toán học.

1.2.3. Đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học liên quan tới hoạt động học tập môn toán

Đặc điểm về mặt cơ thể: Hệ xương còn nhiều mô sụn, xương sống, xương hông, xương chân, xương tay đang trong thời kỳ phát triển (thời kỳ cốt hoá) nên dễ bị cong vẹo, gẫy dập,… Vì thế mà trong các hoạt động vui chơi của các em cha mẹ và thầy cô (sau đây xin gọi chung là các nhà giáo dục) cần phải chú ý quan tâm, hướng các em tới các hoạt động vui chơi lành mạnh, an toàn. Hệ cơ đang trong thời kỳ phát triển mạnh nên các em rất thích các trò chơi vận động như chạy, nhảy, nô đùa,…Vì vậy mà các nhà giáo dục nên đưa các em vào các trò chơi vận động từ mức độ đơn giản đến phức tạp và đảm bảo sự an toàn cho trẻ. Hệ thần kinh cấp cao đang hoàn thiện về mặt chức năng, do vậy tư duy của các em chuyển dần từ trực quan hành động sang tư duy hình tượng, tư duy trừu tượng. Do đó, các em rất hứng thú với các trò chơi trí tuệ như đố vui trí tuệ, các cuộc thi trí tuệ,…[21, tr.34]. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Đặc điểm về hoạt động: Hoạt động của học sinh tiểu học: Nếu như ở bậc mầm non hoạt động chủ đạo của trẻ là vui chơi, thì đến tuổi tiểu học hoạt động chủ đạo của trẻ đã có sự thay đổi về chất, chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập. Hoạt động vui chơi, trẻ thay đổi đối tượng vui chơi từ chơi với đồ vật sang các trò chơi vận động.Hoạt động lao động, trẻ bắt đầu tham gia lao động tự phục vụ bản thân và gia đình như tắm giặt, nấu cơm, quét dọn nhà cửa,… Ngoài ra, trẻ còn tham gia lao động tập thể ở trường lớp như: trực nhật, trồng cây, trồng hoa,…Hoạt động xã hội, các em đã bắt đầu tham gia vào các phong trào của trường, của lớp và của cộng đồng dân cư, của Đội thiếu niên tiền phong,…

Sự phát triển của quá trình nhận thức (sự phát triển trí tuệ): Nhận thức cảm tính như các cơ quan cảm giác (Thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác, xúc giác) đều phát triển và đang trong quá trình hoàn thiện. Nhận thức lý tính như tư duy, mang đậm màu sắc xúc cảm và chiếm ưu thế ở tư duy trực quan hành động. Các phẩm chất tư duy chuyển dần từ tính cụ thể sang tư duy trừu tượng khái quát. Khả năng khái quát hóa phát triển dần theo lứa tuổi, lớp 4, 5 bắt đầu biết khái quát hóa lý luận. Tuy nhiên, hoạt động phân tích, tổng hợp kiến thức còn sơ đẳng ở phần đông học sinh tiểu học. Tưởng tượng,đã phát triển phong phú hơn so với trẻ mầm non nhờ có bộ não phát triển và vốn kinh nghiệm ngày càng dầy dạn. Đặc biệt, tưởng tượng của các em trong giai đoạn này bị chi phối mạnh mẽ bởi các xúc cảm, tình cảm, những hình ảnh, sự việc, hiện tượng đều gắn liền với các rung động tình cảm của các

Sự phát triển nhân cách của học sinh tiểu học: Nhân cách của các em lúc này mang tính chỉnh thể và hồn nhiên, trong quá trình phát triển trẻ luôn bộc lộ những nhận thức, tư tưởng, tình cảm, ý nghĩ của mình một cách vô tư, hồn nhiên, thật thà và ngay thẳng; nhân cách của các em lúc này còn mang tính tiềm ẩn, những năng lực, tố chất của các em còn chưa được bộc lộ rõ rệt, nếu có được tác động thích ứng chúng sẽ bộc lộ và phát triển; và đặc biệt nhân cách của các em còn mang tính đang hình thành, việc hình thành nhân cách không thể diễn ra một sớm một chiều, với học sinh tiểu học còn đang trong quá trình phát triển toàn diện về mọi mặt vì thế mà nhân cách của các em sẽ được hoàn thiện dần cùng với tiến trình phát triển của mình [20].

1.2.4. Định hướng chung trong dạy học Toán học cho học sinh tiểu học trong thời kỳ chuẩn bị triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới

Phương pháp dạy học phải phù hợp với tiến trình nhận thức của học sinh: Phương pháp dạy học phải đi từ cụ thể đến trừu tượng, từ dễ đến khó; không chỉ coi trọng tính logic của khoa học toán học mà cần chú ý cách tiếp cận dựa trên vốn kinh nghiệm và sự trải nghiệm của học sinh; Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Quán triệt tinh thần “lấy người học làm trung tâm”: Phương pháp dạy học phải phát huy được tính tích cực, tự giác, chú ý nhu cầu, năng lực nhận thức, cách thức học tập khác nhau của từng cá nhân học sinh; tổ chức quá trình dạy học theo hướng kiến tạo, trong đó học sinh được tham gia tìm tòi, phát hiện, suy luận giải quyết vấn đề;

Linh hoạt trong việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực: Kết hợp được nhuần nhuyễn, sáng tạo kĩ thuật dạy học tích cực với việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học truyền thống; kết hợp các hoạt động dạy học trong lớp học với hoạt động thực hành trải nghiệm, vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn. Cấu trúc bài học bảo đảm tỉ lệ cân đối, hài hoà giữa kiến thức cốt lõi, kiến thức vận dụng và các thành phần khác;

Sử dụng được các phương tiện, thiết bị dạy học: Sử dụng đủ và hiệu quả các phương tiện, thiết bị dạy học tối thiểu theo quy định đối với môn Toán; có thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làm phù hợp với nội dung học và các đối tượng học sinh; tăng cường sử dụng công nghệ thông tin và các phương tiện, thiết bị dạy học hiện đại một cách phù hợp và hiệu quả.

1.2.5. Hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Mục tiêu dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Môn Toán cấp tiểu học nhằm giúp học sinh đạt các mục tiêu chủ yếu sau:

Góp phần hình thành và phát triển năng lực toán học với yêu cầu cần đạt: thực hiện được các thao tác tư duy ở mức độ đơn giản; nêu và trả lời được câu hỏi khi lập luận, giải quyết vấn đề đơn giản; lựa chọn được các phép toán và công thức số học để trình bày, diễn đạt (nói hoặc viết) được các nội dung, ý tưởng, cách thức giải quyết vấn đề; sử dụng được ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường, động tác hình thể để biểu đạt các nội dung toán học ở những tình huống đơn giản; sử dụng được các công cụ, phương tiện học toán đơn giản để thực hiện các nhiệm vụ học tập toán đơn giản.

Có những kiến thức và kĩ năng toán học cơ bản ban đầu, thiết yếu về:

Số và phép tính: Số tự nhiên, phân số, số thập phân và các phép tính trên những tập hợp số đó.

Hình học và Đo lường: Quan sát, nhận biết, mô tả hình dạng và đặc điểm (ở mức độ trực quan) của một số hình phẳng và hình khối trong thực tiễn; tạo lập một số mô hình hình học đơn giản; tính toán một số đại lượng hình học; phát triển trí tưởng tượng không gian; giải quyết một số vấn đề thực tiễn đơn giản gắn với Hình học và Đo lường (với các đại lượng đo thông dụng).

Thống kê và Xác suất: Một số yếu tố thống kê và xác suất đơn giản; giải quyết một số vấn đề thực tiễn đơn giản gắn với một số yếu tố thống kê và xác suất. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Cùng với các môn học và hoạt động giáo dục khác như: Đạo đức, Tự nhiên và xã hội, Hoạt động trải nghiệm,… góp phần giúp học sinh có những hiểu biết ban đầu về một số nghề nghiệp trong xã hội.

Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực chung trong nội dung, chương trình dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực chung:

Môn Toán góp phần hình thành và phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung theo các mức độ phù hợp với môn học, cấp học đã được quy định tại Chương trình tổng thể.

Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù:

Môn Toán góp phần hình thành và phát triển cho học sinh năng lực toán học (biểu hiện tập trung nhất của năng lực tính toán) bao gồm các thành phần cốt lõi sau: năng lực tư duy và lập luận toán học; năng lực mô hình hoá toán học; năng lực giải quyết vấn đề toán học; năng lực giao tiếp toán học; năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán.

Biểu hiện cụ thể của năng lực toán học và yêu cầu cần đạt được thể hiện như sau:

1).Năng lực tư duy và lập luận toán học thể hiện qua việc:

Thực hiện được các thao tác tư duy (ở mức độ đơn giản), đặc biệt biết quan sát, tìm kiếm sự tương đồng và khác biệt trong những tình huống quen thuộc và mô tả được kết quả của việc quan sát.

Nêu được chứng cứ, lí lẽ và biết lập luận hợp lí trước khi kết luận.
Nêu và trả lời được câu hỏi khi lập luận, giải quyết vấn đề. Bước đầu chỉ ra được chứng cứ và lập luận có cơ sở, có lí lẽ trước khi kết luận.

Năng lực mô hình hoá toán học thể hiện qua việc: Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Lựa chọn được các phép toán, công thức số học, sơ đồ, bảng biểu, hình vẽ để trình bày, diễn đạt (nói hoặc viết) được các nội dung, ý tưởng của tình huống xuất hiện trong bài toán thực tiễn đơn giản.
Giải quyết được những bài toán xuất hiện từ sự lựa chọn trên.
Nêu được câu trả lời cho tình huống xuất hiện trong bài toán thực tiễn.

Năng lực giải quyết vấn đề toán học thể hiện qua việc:

Nhận biết được vấn đề cần giải quyết và nêu được thành câu hỏi.
Nêu được cách thức giải quyết vấn đề.
Thực hiện và trình bày được cách thức giải quyết vấn đề ở mức độ đơn giản.
Kiểm tra được giải pháp đã thực hiện.

Năng lực giao tiếp toán học thể hiện qua việc:

Nghe hiểu, đọc hiểu và ghi chép (tóm tắt) được các thông tin toán học trọng tâm trong nội dung văn bản hay do người khác thông báo (ở mức độ đơn giản), từ đó nhận biết được vấn đề cần giải quyết.
Trình bày, diễn đạt (nói hoặc viết) được các nội dung, ý tưởng, giải pháp toán học trong sự tương tác với người khác (chưa yêu cầu phải diễn đạt đầy đủ, chính xác). Nêu và trả lời được câu hỏi khi lập luận, giải quyết vấn đề.
Sử dụng được ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường, động tác hình thể để biểu đạt các nội dung toán học ở những tình huống đơn giản.
Thể hiện được sự tự tin khi trả lời câu hỏi, khi trình bày, thảo luận các nội dung toán học ở những tình huống đơn giản.

5).Năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán thể hiện qua việc:

Nhận biết được tên gọi, tác dụng, quy cách sử dụng, cách thức bảo quản các công cụ, phương tiện học toán đơn giản (que tính, thẻ số, thước, compa, êke, các mô hình hình phẳng và hình khối quen thuộc,…).
Sử dụng được các công cụ, phương tiện học toán để thực hiện những nhiệm vụ học tập toán đơn giản.
Làm quen với máy tính cầm tay, phương tiện công nghệ thông tin hỗ trợ học tập.
Nhận biết được (bước đầu) một số ưu điểm, hạn chế của những công cụ, phương tiện hỗ trợ để có cách sử dụng hợp lí.

Thời lượng dạy học môn Toán cho học sinh tại trường tiểu học Ước lượng thời gian (tính theo %) cho các mạch nội dung ở từng lớp như sau: Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Phương pháp dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Phương pháp dạy học trong Chương trình môn Toán tiểu học đáp ứng các yêu cầu cơ bản sau:

Phù hợp với tiến trình nhận thức của học sinh (đi từ cụ thể đến trừu tượng, từ dễ đến khó); không chỉ coi trọng tính logic của khoa học toán học mà cần chú ý cách tiếp cận dựa trên vốn kinh nghiệm và sự trải nghiệm của học sinh;
Quán triệt tinh thần “lấy người học làm trung tâm”, phát huy tính tích cực, tự giác, chú ý nhu cầu, năng lực nhận thức, cách thức học tập khác nhau của từng cá nhân học sinh; tổ chức quá trình dạy học theo hướng kiến tạo, trong đó học sinh được tham gia tìm tòi, phát hiện, suy luận giải quyết vấn đề;
Linh hoạt trong việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực; kết hợp nhuần nhuyễn, sáng tạo với việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học truyền thống; kết hợp các hoạt động dạy học trong lớp học với hoạt động thực 115 hành trải nghiệm, vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn. Cấu trúc bài học bảo đảm tỉ lệ cân đối,hài hoà giữa kiến thức cốt lõi, kiến thức vận dụng và các thành phần khác.

Sử dụng đủ và hiệu quả các phương tiện, thiết bị dạy học tối thiểu theo quy định đối với môn Toán; có thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làm phù hợp với nội dung học và các đối tượng học sinh; tăng cường sử dụng công nghệ thông tin và các phương tiện, thiết bị dạy học hiện đại một cách phù hợp và hiệu quả; Định hướng phương pháp hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung.

Phương pháp hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập, môn Toán góp phần cùng các môn học và hoạt động giáo dục khác giúp học sinh rèn luyện tính trung thực, tình yêu lao động, tinh thần trách nhiệm, ý thức hoàn thành nhiệm vụ học tập; bồi dưỡng sự tự tin, hứng thú học tập, thói quen đọc sách và ý thức tìm tòi, khám phá khoa học.
Phương pháp hình thành, phát triển các năng lực chung:

Môn Toán góp phần hình thành và phát triển năng lực tự chủ và tự học thông qua việc rèn luyện cho người học biết cách lựa chọn mục tiêu, lập được kế hoạch học tập, hình thành cách tự học, rút kinh nghiệm và điều chỉnh để có thể vận dụng vào các tình huống khác trong quá trình học các khái niệm, kiến thức và kĩ năng toán học cũng như khi thực hành, luyện tập hoặc tự lực giải toán, giải quyết các vấn đề có ý nghĩa toán học. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Môn Toán góp phần hình thành và phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua việc nghe hiểu, đọc hiểu, ghi chép, diễn tả được các thông tin toán học cần thiết trong văn bản toán học; thông qua sử dụng hiệu quả ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường để trao đổi, trình bày được các nội dung, ý tưởng, giải pháp toán học trong sự tương tác với người khác, đồng thời thể hiện sự tự tin, tôn trọng người đối thoại khi mô tả, giải thích các nội dung, ý tưởng toán học.

Môn Toán góp phần hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua việc giúp học sinh nhận biết được tình huống có vấn đề; chia sẻ sự am hiểu vấn đề với người khác; biết đề xuất, lựa chọn được cách thức, quy trình giải quyết vấn đề và biết trình bày giải pháp cho vấn đề; biết đánh giá giải pháp đã thực hiện và khái quát hoá cho vấn đề tương tự.

Phương pháp dạy học môn Toán góp phần hình thành và phát triển năng lực tính toán, năng lực ngôn ngữ và các năng lực đặc thù khác. Cụ thể:

Môn Toán với ưu thế nổi trội, có nhiều cơ hội để phát triển năng lực tính toán thể hiện ở chỗ vừa cung cấp kiến thức toán học, rèn luyện kĩ năng tính toán, ước lượng, vừa giúp hình thành và phát triển các thành tố của năng lực toán học (năng lực tư duy và lập luận, năng lực mô hình hoá, năng lực giải quyết vấn đề; năng lực giao tiếp và năng lực sử dụng công cụ và phương tiện học toán).
Môn Toán góp phần phát triển năng lực ngôn ngữ thông qua rèn luyện kĩ năng đọc hiểu, diễn giải, phân tích, đánh giá tình huống có ý nghĩa toán học, thông qua việc sử dụng hiệu quả ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường để trình bày, diễn tả các nội dung, ý tưởng, giải pháp toán học.
Môn Toán góp phần phát triển năng lực tin học thông qua việc sử dụng các phương tiện, công cụ công nghệ thông tin và truyền thông như công cụ hỗ trợ trong học tập và tự học; tạo dựng môi trường học tập trải nghiệm.
Môn Toán góp phần phát triển năng lực thẩm mĩ thông qua việc giúp học sinh làm quen với lịch sử toán học, với tiểu sử của các nhà toán học và thông qua việc nhận biết vẻ đẹp của Toán học trong thế giới tự nhiên.

Do vậy, trong dạy học môn Toán tại trường tiểu học cần phải sử dụng đồng bộ, phù hợp, linh hoạt các phương pháp dạy học sau đây: Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Phương pháp dạy học tích cực:

Phương pháp dạy học tích cực là một phương pháp dạy học toán mà ở đó người GV sử dụng một nhóm PP giáo dục và dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của người học đồng thời chống lại thói quen học tập thụ động của người học.Các dấu hiệu tích cực trong học toán gồm:

HS hăng hái phát biểu ý kiến.
Không bằng lòng lời giải của cô và của bạn
Không bằng lòng với một cách giải quyết duy nhất
Thường hay thắc mắc, đặt ra câu hỏi và đòi hỏi được giải đáp, hay chia sẻ suy nghĩ với bạn.
Thường hay ngơ ngác trên lớp và suy nghĩ về vấn đề liên
Học sinh còn tự giác, chủ động làm bài – tự học, trao đổi nhận xét bài cho bạn – hợp tác.

Phương pháp trực quan:

Là một phương pháp dạy học toán mà ở đó người giáo viên làm cho HS năm được tri thức kĩ năng của môn toán dựa trên các hoạt động quan sát trực tiếp của trẻ đối với các hiện tượng, các sự vật cụ thể có ở đời sống xung quanh trẻ. Khi sử dụng phương pháp trực quan cần lưu ý đồ dùng trực quan phải đẹp, sặc sỡ, rực rỡ. Đồ dùng trực quan phải phong phú đa dạng.

Phương pháp gợi mở – vấn đáp:

Phương pháp gợi mở – vấn đáp là một phương pháp dạy học toán mà ở đó người giáo viên không đưa ra kiến thức trực tiếp mà giáo viên dùng hệ thống câu hỏi cho HS suy nghĩ trả lời từng câu.

Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề:

Dạy học đặt và giải quyết vấn đề là một phương pháp dạy học toán mà ở đó người GV tạo ra các tình huống có vấn đề, rồi điều khiển học sinh tự phát hiện vấn đề hoạt động tự giác và tích cực để giải quyết vấn đề thông qua đó đạt được mục tiêu học.

Phương pháp luyện tập thực hành: Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Là phương pháp dạy học toán mà ở đó người GV tổ chức cho HS giải quyết các nhiệm vụ hay các bài tập để tự HS khắc sâu kiến thức đã học hoặc phát triển kiến thức đó trở thành kiến thức mới hoặc vận dụng kiến thức đó làm tính giải toán và áp dụng thực tế.

Phương pháp giảng giải – minh hoạ:

Phương pháp giảng giải – minh hoạ là một phương pháp dạy học toán mà ở đó người GV dùng lời nói để giải thích tài liệu toán có kết hợp với phương tiện trực quan để hỗ trợ cho việc giải thích.

Thiết bị dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Thiết bị dạy học môn Toán chứa đựng, mô tả những tri thức có khả năng hỗ trợ giáo viên và hỗ trợ học sinh hướng vào đối tượng toán học cụ thể (khái niệm, quan hệ, tính chất toán học,…) nhằm phát hiện, tìm tòi, khắc sâu kiến thức,… trong quá trình học tập môn Toán.

Việc sử dụng thiết bị dạy học môn Toán cần bảo đảm một số yêu cầu sau:

Các thiết bị dạy học phải phục vụ cho mục tiêu dạy học môn Toán, phù hợp với nội dung học và các đối tượng học sinh, hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học và tránh làm tăng thêm nội dung dạy học, công việc của giáo viên và gây tốn kém không cần thiết.

Sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, tránh hình thức hoặc lạm dụng gây phản tác dụng, làm giảm hiệu quả của quá trình dạy học; tạo điều kiện để học sinh thực sự được thực hành, thao tác trên các thiết bị dạy học, qua đó giúp học sinh chủ động, tích cực khám phá, phát hiện kiến thức và góp phần phát triển “năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán”.

Khuyến khích sử dụng các phương tiện nghe nhìn, phương tiện kĩ thuật hiện đại hỗ trợ quá trình dạy học, đồng thời coi trọng việc sử dụng các phương tiện truyền thống. Khi có điều kiện, giáo viên hướng dẫn học sinh cách tìm kiếm thông tin, tư liệu trên Internet hoặc chương trình truyền hình có uy tín về giáo dục để mở rộng vốn hiểu biết và năng lực tự học.

Tăng cường thiết bị dạy học tự làm: Ngoài các thiết bị dạy học tối thiểu được quy định trong danh mục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành cần huy động sáng kiến, sự sáng tạo của học sinh, giáo viên và phụ huynh trong việc khai thác, thiết kế và sử dụng các thiết bị dạy học tự làm. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Phối hợp sử dụng linh hoạt các loại hình thiết bị dạy học: Mỗi loại hình thiết bị đều có ưu điểm và hạn chế nhất định, do đó tùy thuộc nội dung bài học, phương pháp dạy học mà có thể kết hợp sử dụng các loại hình thiết bị dạy học và phối hợp một cách hợp lí, khoa học và sinh động.

Căn cứ mục tiêu và yêu cầu cần đạt của chương trình môn Toán, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành danh mục thiết bị dạy học tối thiểu, bảo đảm đủ về số lượng và chủng loại của cấp tiểu học. Cụ thể:

Gồm các bộ thiết bị dạy học về Số tự nhiên và các phép tính (cộng, trừ, nhân, chia) với số tự nhiên; Phân số và các phép tính (cộng, trừ, nhân, chia) với phân số; Số thập phân và Các phép tính về số thập phân; Tỉ số phần trăm.

Hình học và Đo lường: Gồm các bộ thiết bị dạy học về nhận biết, mô tả hình dạng và đặc điểm của một số hình phẳng và hình khối; thực hành đo, vẽ, lắp ghép, tạo hình (tương ứng với chương trình môn Toán mỗi lớp); thực hành cân, đo, đong, đếm, xem thời gian, mua bán.

Đánh giá dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Mục tiêu đánh giá kết quả giáo dục môn Toán tiểu học là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về sự phát triển năng lực và sự tiến bộ của học sinh trên cơ sở yêu cầu cần đạt ở mỗi lớp học, cấp học; điều chỉnh các hoạt động dạy học, bảo đảm sự tiến bộ của từng học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung. Vận dụng kết hợp nhiều hình thức đánh giá (đánh giá quá trình, đánh giá định kì), nhiều phương pháp đánh giá (quan sát, ghi lại quá trình thực hiện, vấn đáp, trắc nghiệm khách quan, tự luận, kiểm tra viết, bài tập thực hành, các dự án/sản phẩm học tập, thực hiện nhiệm vụ thực tiễn,…) và vào những thời điểm thích hợp. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Đánh giá quá trình (hay đánh giá thường xuyên) do giáo viên phụ trách môn học tổ chức, kết hợp với đánh giá của giáo viên các môn học khác, của bản thân học sinh được đánh giá và của các học sinh khác trong tổ, trong lớp hoặc đánh giá của cha mẹ học sinh. Đánh giá quá trình đi liền với tiến trình hoạt động học tập của học sinh, tránh tình trạng tách rời giữa quá trình dạy học và quá trình đánh giá, bảo đảm mục tiêu đánh giá vì sự tiến bộ trong học tập của học sinh.

Đánh giá định kì (hay đánh giá tổng kết) có mục đích chính là đánh giá việc thực hiện các mục tiêu học tập. Kết quả đánh giá định kì và đánh giá tổng kết được sử dụng để chứng nhận cấp độ học tập, công nhận thành tích của học sinh. Đánh giá định kì do cơ sở giáo dục tổ chức hoặc thông qua các kì kiểm tra, đánh giá quốc gia. Đánh giá định kì còn được sử dụng để phục vụ quản lí các hoạt động dạy học, bảo đảm chất lượng ở cơ sở giáo dục và phục vụ phát triển chương trình môn Toán.

Đánh giá năng lực học sinh thông qua các bằng chứng biểu hiện kết quả đạt được trong quá trình thực hiện các hành động của học sinh. Tiến trình đánh giá gồm các bước cơ bản như: xác định mục đích đánh giá; xác định bằng chứng cần thiết; lựa chọn các phương pháp, công cụ đánh giá thích hợp; thu thập bằng chứng; giải thích bằng chứng và đưa ra nhận xét. Chú trọng việc lựa chọn phương pháp, công cụ đánh giá các thành tố của năng lực toán học. Cụ thể:

Đánh giá năng lực tư duy và lập luận toán học: có thể sử dụng một số phương pháp, công cụ đánh giá như các câu hỏi (nói, viết), bài tập,… mà đòi hỏi học sinh phải trình bày, so sánh, phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá kiến thức; phải vận dụng kiến thức toán học để giải thích, lập luận. – Đánh giá năng lực mô hình hoá toán học: lựa chọn những tình huống trong thực tiễn làm xuất hiện bài toán toán học. Từ đó, đòi hỏi học sinh phải xác định được mô hình toán học (gồm công thức, phương trình, bảng biểu, đồ thị,…) cho tình huống xuất hiện trong bài toán thực tiễn; giải quyết được những vấn đề toán học trong mô hình được thiết lập; thể hiện và đánh giá được lời giải trong ngữ cảnh thực tiễn và cải tiến được mô hình nếu cách giải quyết không phù hợp.

Đánh giá năng lực giải quyết vấn đề toán học: có thể sử dụng các phương pháp như yêu cầu người học nhận dạng tình huống, phát hiện và trình bày vấn đề cần giải quyết; mô tả, giải thích các thông tin ban đầu, mục tiêu, mong muốn của tình huống vấn đề đang xem xét; thu thập, lựa chọn, sắp xếp thông tin và kết nối với kiến thức đã có; sử dụng các câu hỏi (có thể yêu cầu trả lời nói hoặc viết) đòi hỏi người học vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề, đặc biệt các vấn đề thực tiễn; sử dụng phương pháp quan sát (như bảng kiểm theo các tiêu chí đã xác định), quan sát người học trong quá trình giải quyết vấn đề; đánh giá qua các sản phẩm thực hành của người học (chẳng hạn sản phẩm của các dự án học tập); quan tâm hợp lí đến 118 các nhiệm vụ đánh giá mang tính tích hợp.

Đánh giá năng lực giao tiếp toán học: có thể sử dụng các phương pháp như yêu cầu người học nghe hiểu, đọc hiểu, ghi chép (tóm tắt), phân tích, lựa chọn, trích xuất được được các thông tin toán học cơ bản, trọng tâm trong văn bản nói hoặc viết; sử dụng được ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường trong việc trình bày, diễn đạt, nêu câu hỏi, thảo luận, tranh luận các nội dung, ý tưởng, giải pháp toán học trong sự tương tác với người khác.

Đánh giá năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán: có thể sử dụng các phương pháp như yêu cầu người học nhận biết được tên gọi, tác dụng, quy cách sử dụng, cách thức bảo quản, ưu điểm, hạn chế của các công cụ, phương tiện học toán; trình bày được cách sử dụng (hợp lí) công cụ, phương tiện học toán để thực hiện nhiệm vụ học tập hoặc để diễn tả những lập luận, chứng minh toán học. Khi giáo viên lên kế hoạch bài học, cần thiết lập các tiêu chí và cách thức đánh giá để bảo đảm ở cuối mỗi bài học học sinh đạt được các yêu cầu cơ bản dựa trên các tiêu chí đã nêu, trước khi thực hiện các hoạt động học tập tiếp theo.

1.3. Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

1.3.1. Quản lý và các chức năng quản lý

Khái niệm quản lý

Từ điển Giáo dục học của nhóm tác giả Vũ Văn Tảo, Bùi Hiền, Nguyễn Văn Giao, Nguyễn Hữu Quỳnh (2001): “Quản lý là hoạt động hay tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [40, tr.326].

Dưới góc độ quản lý giáo dục, tác giả Nguyễn Ngọc Quang (1989) cho rằng: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến người lao động nói chung là khách thể quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [39, tr.18].

Từ những các khái niệm trên có thể xác định khái niệm quản lý như sau:

Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống của chủ thể đến khách thể của nó.

Các chức năng quản lý

Các chức năng cơ bản của quản bao gồm dự báo, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo, lãnh đạo, giám sát, kiểm tra, đánh giá, trong quá trình quản lý được thực hiện liên tiếp, đan xen vào nhau, phối hợp và bổ sung cho nhau tạo thành một chu trình quản lý.

Lập kế hoạch Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Lập kế hoạch là chức năng đầu tiên của quá trình quản lý bởi nó xác định giai đoạn cho các chức năng tiếp theo. Đây là chức năng cơ bản quản lý nhất, chức năng này định hướng toàn bộ các hoạt động của cả quá trình quản lý, là cơ sở để nhà quản lý huy động tối đa các nguồn lực phục vụ cho việc thực hiện các mục tiêu, là căn cứ để quá trình thực hiện mục tiêu và là căn cứ để quá trình thực hiện nhiệm vụ của tổ chức tại đơn vị mình.

Tổ chức thực hiện kế hoạch

Tổ chức là quy trình thiết kế bộ máy sắp xếp, bố trí sử dụng và phát triển các nguồn lực nhằm thực hiện mục tiêu chung [48, tr.75].

Tổ chức là quá trình sắp xếp, liên kết một cách hợp lý các yếu tố công việc – con người – bộ máy – phương tiện để đảm bảo thực thi kế hoạch một cách hiệu quả tối ưu [28, tr.66].

Chỉ đạo thực hiện kế hoạch

Chỉ đạo là người lãnh đạo và những người quản lý đưa ra những phương hướng, giải pháp hay biện pháp cụ thể để những người thừa hành thực hiện kế hoạch đã được xác lập

Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch
Quá trình kiểm tra, đánh giá cần tuân theo những nguyên tắc sau:

Xác lập mục tiêu và tiêu chuẩn đánh giá: được thiết lập thông qua kế hoạch, việc thực hiện các mục tiêu được xác định và các tiêu chuẩn được thiết lập để đo lường chúng. Hai loại tiêu chuẩn có thể sử dụng: các tiêu chuẩn đầu ra đo lường các kết quả thực hiện.

1.3.2. Khái niệm và nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Khái niệm quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Từ việc phân tích các khái niệm công cụ như: hoạt động dạy học, hoạt động dạy học môn Toán, Trường tiểu học, Quản lý nghiên cứu này xác định khái niệm quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học như sau:

Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học là một cách tiếp cận trong quản lý dạy học, trong đó chủ thể quản lý lấy các năng lực chung và năng lực đặc thù cần hình thành cho học sinh trong dạy học môn Toán làm chuẩn đầu ra để lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra/đánh giá quá trình dạy học môn Toán của người dạy và người học, nhằm thực hiện mục tiêu dạy học môn Toán tại trường tiểu học. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học
Lập kế hoạch dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Lập kế hoạch dạy học môn Toán ở các trường tiểu học là chức năng cơ bản nhất trong các chức năng quản lý của chủ thể quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học. Đây là chức năng có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển và tồn tại cũng như chất lượng của dạy học môn Toán tại trường tiểu học. Do vậy, lập kế hoạch dạy học môn Toán ở các trường tiểu học là quá trình thiết lập, dự tính một cách khoa học các mục tiêu, nội dung, phương pháp, trình tự thời gian tiến hành hoạt động dạy học dạy học môn Toán, chuẩn bị huy động các nguồn lực để triển khai hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học một cách chủ động nhằm đạt được kết quả cao nhất theo mục tiêu của nhà trường đề ra.

Lập kế hoạch dạy học môn Toán ở các trường tiểu học gồm các giai đoạn sau:

Thiết lập các mục tiêu dạy học môn Toán ở trường tiểu học;
Nhận diện các nguồn lực thực hiện dạy học môn Toán ở trường tiểu học;
Quyết định cách thức, phương pháp hoạt động cần tiến hành để đạt được mục tiêu dạy học môn Toán ở trường tiểu học;
Quyết định về tiêu chí, cách thức đánh giá kết quả đạt được của bản kế hoạch dạy học môn Toán ở trường tiểu học.

Khi xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động dạy môn Toán ở trường tiểu học cần thực hiện các bước sau:

Bước 1: Phân tích bối cảnh và nhận diện các vấn đề về hoạt động dạy học môn Toán đang diễn ra tại trường tiểu học.
Bước 2: Xác định các liên đới (tổ chức, cá nhân, bộ phận) tham gia dạy học và quản lý dạy học môn Toán ở trường tiểu học, các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý dạy học môn Toán ở trường tiểu học.
Bước 3: Phân tích môi trường (điểm mạnh, điểm yếu, thời cơ, thách thức) đối với dạy học môn Toán ở trường tiểu học và quản lý hoạt động này. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.
Bước 4: Rút ra những vấn đề còn tồn đọng nhất, yếu nhất, xác định các vấn đề ưu tiên cần tập trung giải quyết trong kế hoạch dạy học môn Toán ở trường tiểu học.
Bước 5: Xác định định hướng, mục đích trọng tâm, các mục tiêu cụ thể của kế hoạch dạy học môn Toán ở trường tiểu học.
Bước 6: Xác định chiến lược hành động và hoạt động cụ thể cho dạy học môn Toán ở trường tiểu học.
Bước 7: Theo dõi tiến trình của kế hoạch, dự kiến kết quả, dự kiến các phát sinh và phương án điều chỉnh. Có các chuẩn để đánh giá việc thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán ở trường tiểu học.

Tổ chức bộ máy quản lý giáo dục và tổ chức hoạt động dạy môn Toán ở trường tiểu học:

Tổ chức bộ máy quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường tiểu học

Tổ chức bộ máy quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường tiểu học là sắp xếp, phân phối nguồn nhân lực tham gia hoạt động dạy học môn Toán ở trường tiểu học một cách khoa học và hợp lý, đạt được mục tiêu quản lý. Để hoạt động dạy học môn Toán ở trường tiểu học được triển khai một cách hiệu quả, cần tổ chức một bộ máy quản lý nhằm tổ chức thực hiện chức năng quản lý và một cơ chế quản lý thích hợp.

Do vậy, mỗi trường tiểu học cần phải thành lập Ban chi đạo hoạt động dạy học môn Toán ở các trường tiểu học bao gồm : Ban lãnh đạo; Tổ trưởng tổ chuyên môn; giáo viên trong nhà trường. Trong đó, Hiệu trưởng nhà trường làm trưởng ban. Để thực hiện tốt nhiệm vụ tổ chức bộ máy quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trường tiểu học cần chú ý thực hiện tốt các nội dung sau:

Xây dựng được bộ máy quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường TH từ cấp lãnh đạo trường, các tổ chuyên môn, giáo viên.

Định hướng quản lý trong cơ chế mới là kết quả đầu ra: những phẩm chất và năng lực mà học sinh cần có sau mỗi bài, mỗi chương của môn Toán.

Kế hoạch quản lý trong cơ chế mới mang tính tương tác giữa các chủ thể: hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên, học sinh. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Tổ chức điều hành trong cơ chế mới mang tính linh hoạt, chuyển đổi tùy thuộc vào: tình huống dạy học – thực tiễn đa dạng, vai trò của giáo viên, học sinh trong quá trình dạy học môn Toán.

Vai trò của chủ thể quản lý trong cơ chế mới là không đưa ra các quyết định cũng như các chỉ đạo cụ thể đối với hoạt động dạy học môn Toán mà hướng dẫn, định hướng để giáo viên, học sinh tự quyết định phải làm gì? Làm như thế nào? Giáo viên và học sinh phải chịu trách nhiệm về những hoạt động dạy và học của mình, kết quả của hoạt động dạy và học môn Toán của mình.

Xác định được chức năng, nhiệm vụ, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng bộ phận, thành viên trong bộ máy quản lý giáo dục và tổ chức hoạt động dạy học môn Toán ở các trường tiểu học.

Xác định được mối quan hệ phối hợp, hỗ trợ, hợp tác giữa các bộ phận, thành viên trong bộ máy tổ chức hoạt động dạy học môn Toán ở các trường tiểu học.

Xây dựng chương trình, nội dung tập huấn nâng cao năng lực cho các chủ thể quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường tiểu học.

Giám sát, đánh giá được hoạt động dạy học môn Toán ở các trường tiểu học dựa trên tiêu chí, kết quả cuối theo các tiêu chuẩn và tiêu chí định lượng, định tính.

Tổ chức hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Hoạt động dạy học môn Toán ở các trường tiểu học gồm có hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh. Vì thế, tổ chức hoạt động dạy môn Toán ở các trường tiểu học thực chất là tổ chức hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh trong sự thống nhất biện chứng, gắn bó mật thiết với nhau.

Tổ chức hoạt động dạy của giáo viên: Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Tổ chức thiết kế bài dạy môn Toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học. Sao cho bài dạy của giáo viên phải giúp cho học sinh hình thành được các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung và đặc biệt là năng lực đặc thù của Toán học. Giáo viên, với mỗi bài giảng của mình phải thiết kế bài dạy sao cho phù hợp và đạt được mục tiêu này. Cụ thể như: Đối với giáo viên dạy môn toán học, cần thiết kế bài dạy sao cho học sinh có được năng lực nhận thức kiến thức toán học; tư duy toán học; vận dụng kiến thức, kỹ năng toán học.

Tổ chức đổi mới phương pháp dạy học môn Toán sao cho đáp ứng được mục tiêu dạy học môn toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học.
Tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học môn toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Tổ chức đổi mới hình thức tổ chức dạy học môn toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Tổ chức đổi mới hình thức và phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh theo định hướng phát triển năng lực.
Tổ chức hoạt động học của học sinh:
Tổ chức đổi mới phương pháp học tập môn Toán của học sinh.
Tổ chức đổi mới hình thức học tập môn Toán của học sinh.

Chỉ đạo thực hiện hoạt động dạy học môn Toán ở các trường tiểu học:

Chỉ đạo hoạt động dạy học môn Toán ở trường tiểu học bao hàm việc định hướng và lôi cuốn tất cả các lực lượng tham gia vào dạy học môn toán tại nhà trường liên kết, liên hệ với nhau và khuyến khích, động viên tất cả mọi người hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt mục tiêu dạy học môn Toán. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Nội dung chính của chức năng chỉ đạo hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học thể hiện ở chỗ chủ thể quản lý nhà trường tiểu học đưa ra chủ chương, đường lối, nguyên tắc hoạt động và vận hành các hoạt động của nhà trường. Chỉ đạo hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học bao gồm các nội dung sau:

Chỉ đạo thực hiện mục tiêu, nguyên tắc hoạt động dạy học môn Toán ở trường tiểu học

Hoạt động dạy học môn Toán ở các trường tiểu học có mục tiêu là nhằm giúp học sinh tiểu học hình thành và phát triển năng lực toán học với yêu cầu cần đạt: thực hiện được các thao tác tư duy ở mức độ đơn giản; nêu và trả lời được câu hỏi khi lập luận, giải quyết vấn đề đơn giản; lựa chọn được các phép toán và công thức số học để trình bày, diễn đạt (nói hoặc viết) được các nội dung, ý tưởng, cách thức giải quyết vấn đề; sử dụng được ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường, động tác hình thể để biểu đạt các nội dung toán học ở những tình huống đơn giản; sử dụng được các công cụ, phương tiện học toán đơn giản để thực hiện các nhiệm vụ học tập toán đơn giản. Có những kiến thức và kĩ năng toán học cơ bản ban đầu, thiết yếu. Cùng với các môn học và hoạt động giáo dục khác như: Đạo đức, Tự nhiên và xã hội, Hoạt động trải nghiệm,… góp phần giúp học sinh có những hiểu biết ban đầu về một số nghề nghiệp trong xã hội.

Muốn vậy, việc chỉ đạo thực hiện mục tiêu, nguyên tắc hoạt động dạy học môn Toán ở các trường tiểu học phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

Thống nhất nhận thức hoạt động dạy học môn Toán ở trường tiểu học là một bộ phận thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh tại trường tiểu học.

Chỉ đạo hoạt động dạy học môn Toán ở trường tiểu học phải gắn liền với mục tiêu, bám sát chuẩn đầu ra, phải nhằm hình thành và phát triển tốt nhất năng lực của học sinh.

Chỉ đạo hoạt động dạy học môn toán giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực toán học với yêu cầu cần đạt: thực hiện được các thao tác tư duy ở mức độ đơn giản; nêu và trả lời được câu hỏi khi lập luận, giải quyết vấn đề đơn giản; lựa chọn được các phép toán và công thức số học để trình bày, diễn đạt (nói hoặc viết) được các nội dung, ý tưởng, cách thức giải quyết vấn đề; sử dụng được ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường, động tác hình thể để biểu đạt các nội dung toán học ở những tình huống đơn giản; sử dụng được các công cụ, phương tiện học toán đơn giản để thực hiện các nhiệm vụ học tập toán đơn giản. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Chỉ đạo hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học giúp học sinh có những kiến thức và kĩ năng toán học cơ bản ban đầu, thiết yếu về:Số và phép tính; Hình học và Đo lường; Thống kê và Xác suất.
Chỉ đạo hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học giúp học sinh có những hiểu biết ban đầu về một số nghề nghiệp trong xã hội.
Chỉ đạo thực hiện nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học
Để nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học cần chỉ đạo thực hiện tốt các khái cạnh sau:
Chỉ đạo các chủ thể dạy học môn toán tại trường tiểu học nắm vững nội dung, phương pháp, hình thức dạy học.
Chỉ đạo thực hiện hoạt động môn toán tại trường tiểu học nhằm hình thành năng lực chung và năng lực đặc thù của môn Toán.
Chỉ đạo thực hiện hoạt động môn toán tại trường tiểu học thông qua học nhóm, tự học, thảo luận ngoại khóa, tham quan, phù đạo, qua các hình thức học tập mang tính chất nghiên cứu khoa học, tự học.
Chỉ đạo xây dựng kế hoạch dự giờ, thăm lớp, rút kinh nghiệm theo mục tiêu hình thành năng lực chung và năng lực chuyên môn của học sinh khi học môn Toán tại trường tiểu học.
Chỉ đạo thực hiện các điều kiện, phương tiện, cơ sở vật chất tổ chức hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học

Chỉ đạo thực hiện các điều kiện, phương tiện, cơ sở vật chất tổ chức hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học tập trung vào các nội dung sau:

Xây dựng hệ thống phòng học đảm bảo các yêu cầu về vệ sinh học đường, có trang thiết bị âm thanh hỗ trợ hoạt động dạy học.
Chuẩn bị đầy đủ sách giáo khoa, tài liệu tham khảo phục vụ hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học.
Trang bị được hệ thống thông tin phục vụ hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học.
Chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, phương tiện kĩ thuật đáp ứng tốt hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học.
Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học

Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học nhằm tìm ra những ưu điểm, thành tích và những hạn chế, khuyết điểm của các khâu quản lý để tổ chức hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học, nhằm kịp thời điều chỉnh hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học đi đúng định hướng phát triển năng lực của học sinh.

Để thực hiện tốt việc kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học cần chú ý các nội dung sau:

Lập kế hoạch kiểm tra, đánh giá việc thực hiện hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học. Kế hoạch kiểm tra, đánh giá cần phải xác định rõ mục đích, yêu cầu kiểm tra (kiểm tra, đánh giá nhằm mục đích gì?); Nội dung kiểm tra, đánh giá gồm những vấn đề gì? Phương pháp kiểm tra, đánh giá (kiểm tra, đánh giá bằng cách nào); Lực lượng kiểm tra, đánh giá (ai kiểm tra, đánh giá). Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.
Phải nắm được mục đích của hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học;
Xây dựng được các tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá cụ thể, rõ ràng. Muốn kiểm tra, đánh giá được khách quan hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học cần phải xây dựng được bộ tiêu chí cụ thể, tường minh có thể đo đếm được. Bộ tiêu chí này phải phản ánh được tất cả nội dung kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học theo đúng quy định hiện hành.
Lựa chọn được phương pháp, hình thức đánh giá phù hợp cho từng nội dung, hoạt động, đối tượng dạy học môn toán tại trường tiểu học. Muốn thực hiện tốt nội dung này cần tăng cường sử dụng các phương pháp như: quan sát, nghiên cứu sản phẩm hoạt động dạy học; đánh giá thực hành; thảo luận; tự đánh giá. Kết hợp chặt chẽ giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá cuối kỳ, cuối năm học.
Chuẩn bị được lượng lượng kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học.

Tổ chức kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học dạy học môn toán tại trường tiểu học.Khi tổ chức kiểm tra, đánh giá cần có sự phân cấp trong kiểm tra, đánh giá và có quy định rõ về chế độ kiểm tra, đánh giá.

1.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học

1.4.1. Các yếu tố khách quan

Quy chế dạy học và quy chế quản lý hoạt động dạy học môn Toán: là những chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các chỉ thị, công văn hướng dẫn giảng dạy của các cơ quan QLGD các cấp.

Cơ sở vật chất và phương tiện dạy học Toán luôn có một vị trí quan trọng và vai trò không thể thiếu trong hoạt động dạy học môn Toán, nó ảnh hưởng rất lớn đến quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo tiếp cận năng lực. Việc khai thác, sử dụng cơ sở vật chất và phương tiện dạy toán có tác dụng rất quan trọng trong việc rèn năng lực cho HS.

Môi trường giáo dục và môi trường dạy học: gia đình, nhà trường và xã hội là ba môi trường liên kết, có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của mỗi HS. Chính vì vậy, nhà quản lý phải xây dựng được mối quan hệ tốt giữa ba môi trường sẽ giúp cho công tác quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo tiếp cận năng lực có hiệu quả tốt hơn; đảm bảo kết quả dạy và học Toán đạt được theo mục tiêu mong muốn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường tiểu học. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

1.4.2. Các yếu tố chủ quan

Cán bộ quản lý trực tiếp quản lý nhà trường nói chung, quản lý hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Toán nói riêng giữ vai trò hết sức quan trọng trong việc đảm bảo và nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường. Cán bộ quản lý nhà trường tác động đến kết quả dạy học môn Toán thông qua việc đề ra những biện pháp quản lý hoạt động dạy học hữu hiệu, đưa ra những quyết định quản lý kịp thời, chính xác để GV và học sinh điều chỉnh hoạt động dạy và học của mình sao cho đạt được kết quả dạy học mong muốn.

GV Toán TH phải là những người có trình độ chuyên môn đạt chuẩn đào tạo, có nghiệp vụ sư phạm vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt và phong cách nhà giáo đúng mực. Ngoài ra GV Toán còn phải không ngừng tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, cập nhật thường xuyên thông tin, tri thức Toán học mới nhất là những tri thức liên quan đến dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh. Nắm vững lý luận dạy học hiện đại, hiểu sâu sắc lý luận dạy học bộ môn để vận dụng vào thực tiễn hoạt động giảng dạy của mình là yêu cầu bắt buộc nâng cao đối với GV Toán tiểu học trong bối cảnh hiện nay, có như vậy mới thực hiện tốt được nhiệm vụ của mình. GV Toán trong nhà trường tiểu học dù bằng cấp tương đương nhau nhưng trình độ chuyên môn nghiệp vụ của GV lại không đồng đều. Điều này ảnh hưởng lớn đến hoạt động dạy – học môn Toán vốn là môn đòi hỏi phải có hứng thú của cả GV và học sinh. Quản lý dạy – học Toán cần quan tâm đến nhân tố đặc biệt là người thầy.

Như vậy trình độ và năng lực quản lý của CBQL và chất lượng đội ngũ GV Toán ảnh hưởng vô cùng lớn đến hoạt động dạy học bộ môn và quản lý hoạt động này ở trường tiểu học.

Tiểu kết chương 1 Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

Trong chương 1 này, luận văn tập trung vào việc xây dựng cơ sở lí luận về quản lý hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học. Luận văn đã xác định được các vấn đề lý luận cơ bản như:

Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học bao gồm: (1) Lập kế hoạch dạy học môn Toán; (2) Tổ chức bộ máy quản lý và tổ chức hoạt động dạy học môn Toán ; (3)Chỉ đạo thực hiện hoạt động dạy học môn Toán; (4) Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Toán tại trường tiểu học bao gồm: Các yếu tố thuộc về người hiệu trưởng, các yếu tố thuộc về giáo viên và các yếu tố thuộc về môi trường quản lý dạy học. Khung lý luận trên là cơ sở lý luận để tiến hành khảo sát thực trạng quản lý dạy học môn Toán tại các trường tiểu học tại chương 2. Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại trường tiểu học.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Luận văn: Thực trạng quản lý dạy học môn Toán tại trường tiểu học

Luận Văn Thạc Sĩ, Quản lý giáo dục