Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT hay nhất năm 2025 cho các bạn học viên ngành đang làm luận văn thạc sĩ tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài Luận Văn: Quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, Tỉnh Lạng Sơn dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Phát triển con người là vấn đề trọng tâm của mỗi quốc gia. Hầu hết các nước trên thế giới đều dành nhiêu tâm sức đê xây dựng và thực hiện các chương trình cải cách và đổi mới giáo dục. Một trong những định hướng quan trong của việc đổi mới giáo dục ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam là: tăng cường hơn nữa tính “phân hoá” trong giáo dục. Sự khẳng định này được dựa trên cơ sở tồn tại khách quan những khác biệt của người học về tâm lý, thể chất, năng lực và những sự khác biệt về nhu cầu và điều kiện kinh tế – xã hội, tự nhiên của các vùng dân cư khác nhau. Chương trình giáo dục của nhiều nước thể hiện ngày càng rõ hơn tinh thần phân ban và dạy học tự chọn, đặc biệt là ở các lớp cuối của giáo dục phổ thông. Ưu điểm nổi bật của dạy học tự chọn là đáp ứng được yêu cầu phân hoá cao của học sinh. Tuy nhiên, dạy học tự chọn đòi hỏi cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và năng lực quản lý cao. Xu hướng hiện nay của nhiều nước là hướng tới hình thức dạy học tự chọn.

Chương trình giáo dục của nhiều nước trên thế giới thể hiện ngày càng rõ hơn tinh thần phân ban và dạy học tự chọn, đặc biệt là ở các lớp cuối của giáo dục phổ thông. Ưu điểm nổi bật của dạy học tự chọn là đáp ứng được yêu cầu phân hoá cao của học sinh. Tuy nhiên, dạy học tự chọn đòi hỏi cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và năng lực quản lý cao. Xu hướng hiện nay của nhiều nước là hướng tới hình thức dạy học theo chủ đề tự chọn.

Ngoài việc đáp ứng mục tiêu chung của giáo dục trung học, dạy học theo chủ đề tự chọn nhằm thực hiện phân hoá dạy học và dạy học hướng tới cá nhân với mục tiêu cụ thể. củng cố, bổ sung và khai thác sâu chương trình các môn học của cấp học và của các ban khác nhau, đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng của học sinh, rèn luyện tính tích cực, tự giác và khả năng tự học của học sinh. Trong những năm gần đây hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn đã được quy định trong chương trình dạy học nói chung ở trường THPT. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Qua thực tiễn khảo sát việc xây dựng nội dung chương trình dạy học theo các chủ đề tự chọn ở các trường THPT ở huyện Bắc Sơn cho thấy công tác quản lý hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn còn chưa đạt hiệu quả cao và còn một số hạn chế như: (Việc xây dựng chương trình còn mang tính độc lập, chưa có sự liên kết điều hành xuyên suốt).

• Kết quả khảo sát cho thấy chất lượng học tập của học sinh đạt kết quả chưa cao.

Quản lý công tác giảng dạy trong nhà trường THPT là một công việc khó khăn đối với nhà quản lý và còn khó khăn hơn đối với việc quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn. Do vậy nâng cao trình độ nghiệp vụ quản lý cũng như việc nhận thức đúng vấn đề dạy học theo chủ đề tự chọn của nhà quản lý sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học theo chủ đề tự chọn trong nhà trường THPT.

Từ những lý do trên, tôi quyết định chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, Tỉnh Lạng Sơn” và nghiên cứu các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn sẽ làm cho việc dạy học loại hình này ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, Tỉnh Lạng Sơn đạt kết quả cao hơn.

2. Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát và đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học ở các trường THPT trên địa bàn huyện.

3. Nhiệm vụ nghiên cứu

• Nghiên cứu lý luận về QLHĐ dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
• Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
• Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn các trường THPT Huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4.1. Khách thể nghiên cứu

• Quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT của huyện Bắc Sơn, Lạng Sơn.

4.2. Đối tượng nghiên cứu

• Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, Lạng Sơn.

5. Giả thuyết khoa học Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Hiện nay, công tác quản lý hoạt động dạy học nói chung và hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn đã được thực hiện bằng nhiều biện pháp khác nhau và đã mang lại những kết quả nhts định. Song có những biện pháp đảm bảo tính khoa học, thực tiễn thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học của các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

6. Phạm vi nghiên cứu

Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường THPT của huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

7. Phương pháp nghiên cứu

• Kết hợp 03 nhóm phương pháp nghiên cứu sau:

7.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Nghiên cứu Luật Giáo dục, các văn kiện của Đảng, Nhà nước, văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài. Từ đó, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu để xây dựng khung lý thuyết làm luận cứ lý luận cho đề tài nghiên cứu.

7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra, phỏng vấn,quan sát, chuyên gia, phương pháp thực nghiệm, phương pháp phân tích, tổng hợp kinh nghiệm.

7.3. Phương pháp thống kê toán học, xử lý số liệu

Sử dụng một số công thức, thuật toán, tiện ích, phần mềm… để thống kê, biểu diễn, xử lý số liệu, định lượng kết quả nghiên cứu nhằm đưa ra những kết luận phục vụ công tác nghiên cứu.

8. Cấu trúc luận văn

Luận văn được chia thành: phần mở đầu, ba chương và kết luận.

Mở đầu: Nêu mục đích, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu.

• Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường THPT.
• Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở các Trường Trung học phổ thông huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
• Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường các THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TỰ CHỌN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1.1. Các nghiên cứu về quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn trên thế giới

Hình thức dạy học tự chọn ra đời vào khoảng thế kỉ XIX và ngày càng phát triển, đặc biệt ở Hoa Kỳ. Mọi học sinh phải học một số môn học cốt lõi (hay còn gọi là môn học bắt buộc), ngoài ra, học sinh có thể chọn học một số môn khác theo năng lực, nguyện vọng cá nhân. Hoặc có hình thức tự chọn khác là: có chương trình chuẩn và chương trình nâng cao. Nếu phân ban hướng đến các nhóm lớn học sinh với khả năng, sở thích, nhu cầu, điều kiện học tập giống nhau thì dạy học tự chọn hướng đến từng cá nhân học sinh. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Hình thức học phân ban không có môn học và giáo trình tự chọn thường được áp dụng ở các nước trước đây chịu ảnh hưởng của nền giáo dục Pháp và hiện nay chưa đủ điều kiện về tài chính, năng lực quản lý, trình độ giáo viên và cơ sở vật chất, thiết bị dạy học như Guinée, Mali, Algêrie ở châu Phi hay Campuchia ở châu Á…

Hình thức phân ban kết hợp với giáo trình tự chọn được nhiều nước phát triển áp dụng như Pháp, Nga, Singapo,…

Hình thức dạy học hoàn toàn tự chọn, không theo những định hướng xác định nào, được nhiều nước phát triển áp dụng như Mỹ, Anh, Nhật,…

Trung Quốc chỉ áp dụng chính thức dạy học tự chọn cho các trường trung học từ năm 1997 và coi đây là một bước chuyển lịch sử của nền giáo dục nước mình. Liên bang Nga thì đang thí điểm việc phân hoá dạy học ở trường trung học bằng hình thức phân ban kết hợp với dạy học tự chọn. Lào vẫn chưa đủ điều kiện để tiến hành phân hoá giáo dục ở bậc trung học.

Từ những thập kỷ cuối của thế kỷ XX, yêu cầu phân hoá dạy học cao đã làm phát triển xu thế “giáo dục hướng tới cá nhân“, nhằm cung cấp cho người học nhiều hơn nữa cơ hội lựa chọn việc học tập phù hợp với năng lực và nguyện vọng cá nhân để vừa hoàn thiện “cái tôi” của mỗi người, vừa đáp ứng những yêu cầu ngày càng đa dạng của một xã hội phát triển. Nhiều hình thức dạy học phân hoá mới ra đời, trong đó có loại hình “trường tự chọn” xuất hiện đầu tiên. Vào năm 1990 ở bang Virginia (Mỹ) và đang được áp dụng rộng rãi ở một số bang hoặc vùng miền của những nước phát triển, đây là trình độ cao của dạy học tự chọn.

Xu thế “giáo dục hướng tới cá nhân” làm cho hình thức dạy học tự chọn ngày càng chiếm ưu thế hơn so với hình thức phân ban và rất có thể trở thành hình thức phân hoá giáo dục chủ yếu được áp dục trong thế kỷ XXI [8].

Dạy học phân hoá đòi hỏi phải tổ chức, Tiến hành các hoạt động dạy học dựa trên những khác biệt của người học về năng lực, sở thích, nhu cầu và các điều kiện học tập, nhằm tạo ra những kết quả học tập tốt nhất cho người học.

“Dạy học tự chọn” được thực hiện trong quá trình dạy học ở các cấp học. Nếu “phân ban” hướng đến nhóm học sinh với khả năng, nhu cầu, sở thích, điều kiện học tập tương đối giống nhau thì “Dạy học tự chọn” hướng đến từng cá nhân học sinh. Dạy học tự chọn cho phép mỗi học sinh, ngoài việc học theo một chương trình chung còn có thể học một chương trình với các môn học khác nhau, hoặc có thể học các chủ đề khác nhau trong một môn học. Việc phân chia các môn học tự chọn cũng khác nhau giữa các nước.

Nghiên cứu các môn học tự chọn ở nhiều nước trên thế giới cho thấy nhiều sự khác biệt. Tuy nhiên xu thế chung là tỷ lệ các môn học tự chọn tăng dần từ THCS tới THPT (thường là từ 10% ở bậc THCS tăng đến 40% ở THPT). Một số nước như Hàn Quốc, New Zealand,… ở cấp THPT (upper secondary) sau khi kết thúc chương trình cơ bản (Basic Curriculum) chương trình hoàn toàn chỉ bao gồm các khoá học tự chọn (Elective Course). Như vậy đối với các nước này ở bậc THPT tỷ lệ các nội dung tự chọn trong chương trình là 100% [5].

1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn trong nước Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Hiện nay việc quản lý hoạt động giảng dạy theo chủ đề tự chọn ở trường THPT được thể hiện trong kế hoạch Giáo dục của trường THPT ban hành kèm theo Quyết định số 03/2002/QĐ- BGD&ĐT của Bộ trưởng Bộ GD và Đào tạo ngày 24 tháng 1 năm 2002, Quyết định số 40/2006/QĐ-BGD&ĐT của Bộ trưởng Bộ GD và Đào tạo ngày 05 tháng 10 năm 2006 về việc đánh giá xếp loại Học sinh phổ thông, hướng dẫn số 7092/BGDĐT-GDTrH ngày 10 tháng 8 năm 2006 và hướng dẫn 8607/BGDĐT- GDTrH ngày 16 tháng 8 năm 2007 của Vụ trưởng Vụ GD Trung học đã hướng dẫn dạy học tự chọn cấp THCS và THPT [7].

Trên cơ sở các văn bản pháp quy đó, các trường THPT đã cụ thể hoá trong kế hoạch thực hiện chương trình dạy học tự chọn của mình qua từng năm học. Tuy nhiên mãi cho đến nay thì chỉ có những bài viết, những ý kiến phản hồi của các nhà khoa học, nhà GD được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng về những điều đạt được và những khó khăn, tồn tại của dạy học tự chọn nói chung đã thu hút sự quan tâm của nhiều tác giả. Theo tác giả Trần Luận (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam) dạy học tự chọn nhằm mục đích phân hoá học sinh cũng như góp phần giáo dục toàn diện, phát triển năng lực cá nhân trong một số lĩnh vực học tập, góp phần phát triển tài năng theo đặc điểm của cấp THPT và của địa phương đạt được mục tiêu của giáo dục THPT. Chương trình dạy học tự chọn là sự phát triển theo chiều sâu của các kiến thức, kỹ năng cơ bản trong chương trình THPT hiện hành ở các lớp 10, 11, 12. Tăng cường khả năng vận dụng, thực hành các kiến thức kỹ năng cơ bản để giải quyết các vấn đề kinh tế xã hội,… gần gũi với đời sống của học sinh [6]..

Theo định hướng của nội dung dạy học tự chọn ở THPT mà viện chiến lược và chương trình giáo dục đưa ra thì tất cả các môn học bắt buộc trong chương trình THPT hiện hành đề được đưa vào nội dung dạy học tự chọn.

Riêng đối với những trường tổ chức dạy học 2 buổi/ngày ngoài thời gian học chính khoá bắt buộc phải tuân thủ kiến thức của chương trình khung thì học sinh có quyền lựa chọn môn học mình yêu thích nhưng tối đa là 03 môn học. Mục tiêu của dạy học theo các chủ đề tự chọn là không biến buổi học kia thành học thêm, nhồi nhét kiến thức mà tập trung phát triển năng khiếu cho học sinh, phối hợp “Học mà chơi, chơi mà học”, tạo ra hứng thú và năng lực sáng tạo cho học sinh.

Qua quá trình học tập và nghiên cứu các tài liệu, các công trình nghiên cứu của các tác giả chúng tôi thấy chưa thể bao quát hết các đặc thu riêng của từng khu vực, từng vùng, miền. Vì vậy trong khuôn khổ luận văn này sẽ đi sâu hơn về cơ sở lý luận nghiên cứu vê thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn góp một phân vào việc giải quyết vấn đê này nhằm đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.

1.2. Một số vấn đề lý luận về hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường THPT Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

1.2.1. Các khái niệm cơ bản

• Hoạt động dạy học

Đối với loài người dạy học là phạm trù mang thuộc tính xã hội cao. Nó xuất hiện ngay từ buổi sơ khai khi con người muốn truyền thụ những kinh nghiệm, kỹ năng, kỹ xảo cho nhau. Dần dần, những kinh nghiệm, những kỹ năng, kỹ xảo ấy được tập hợp thành hệ thống tri thức và được tổ chức như một hoạt động giáo dục chuyên biệt, có mục tiêu và tính chuyên môn hoa rất cao, diễn ra trong trường, lớp, có người dạy, có người học và đặt dưới những tác động của QLGD.

Nói một cách vắn tắt thì hoạt động học tập của con người là sự chuyển hoá kinh nghiệm xã hội hay nói cụ thể hơn là chuyển hoá học vấn xã hội thành học vấn xác định của mỗi cá thể người, còn xét về quan hệ giao tiếp thì đó là sự chuyển hoá thông qua sự tổ chức, chỉ đạo của nhà giáo dục. Như vậy việc dạy và học là một hoạt động xã hội nhằm truyền thụ và lĩnh hội kinh nghiệm xã hội thông qua việc trau dồi học vấn và trên cơ sở đó mà hình thành nhân cách.

Dạy học là một hoạt động thống nhất hữu cơ của dạy và học. Nói tổng quát thì dạy không phải là dạy riêng lẻ của mỗi cá nhân giáo viên và học cũng không phải là hoạt động riêng lẻ của từng cá nhân học sinh. Mỗi thầy giáo là chủ thể dạy, thực hiện chức năng truyền thụ kinh nghiệm xã hội, còn học là hoạt động của mỗi học sinh phản ánh sự lĩnh hội kinh nghiệm xã hội của thê hệ trẻ. Sự thông nhất của hai hoạt động dạy và học mang tính xã hội này tổ chức nên những hệ thống, những quan hệ dạy học và đảm bảo tính toàn vẹn của việc dạy học. Bất kỳ một quan hệ nào đó chỉ có thể coi là quan hệ dạy học khi nó thê hiện sự thống nhất này.

Hoạt động dạy: Là hoạt động của thầy, thông qua sự truyền đạt nội dung trí dục mà chỉ đạo hoạt động học tập của trò nhằm làm cho trò đạt đến mục đích học.

Hoạt động học: Là hoạt động của trò, trong đó dựa vào sự chỉ đạo của thầy, vào nội dung trí dục mà tự chủ động (điều khiển và điều chỉnh) toàn bộ hoạt động lĩnh hội tự giác tích cực của bản thân, nhằm đạt được mục đích dạy học.

Hoạt động dạy học: Là sự phối hợp thống nhất hoạt động chủ đạo của thầy đối với hoạt động lĩnh hội tự giác, tích cực, tự lực sáng tạo của trò, nhằm làm cho trò đạt được mục đích học.

• Dạy học theo chủ đề Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Dạy học theo chủ đề là hình thức tìm tòi những khái niệm, tư tưởng, đơn vị kiến thức, nội dung bài học, chủ đề,… có sự giao thoa, tương đồng lẫn nhau, dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các môn học hoặc các hợp phần của môn học đó (tức là con đường tích hợp những nội dung từ một số đơn vị, bài học, môn học có liên hệ với nhau) làm thành nội dung học trong một chủ đề có ý nghĩa hơn, thực tế hơn, nhờ đó học sinh có thể tự hoạt động nhiều hơn để tìm ra kiến thức và vận dụng vào thực tiễn.

Dạy học theo chủ đề là sự kết hợp giữa mô hình dạy học truyền thống và hiện đại, ở đó giáo viên không dạy học chỉ bằng cách truyền thụ (xây dựng) kiến thức mà chủ yếu là hướng dẫn học sinh tự lực tìm kiếm thông tin, sử dụng kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ có ý nghĩa thực tiễn.

Dạy học theo chủ đề là một mô hình mới cho hoạt động lớp học thay thế cho lớp học truyền thống (với đặc trưng là những bài học ngắn, cô lập, những hoạt động lớp học mà giáo viên giữ vai trò trung tâm) bằng việc chú trọng những nội dung học tập có tính tổng quát, liên quan đến nhiều lĩnh vực, với trung tâm tập trung vào học sinh và nội dung tích hợp với những vấn đề, những thực hành gắn liền với thực tiễn.

Với mô hình này, học sinh có nhiều cơ hội làm việc theo nhóm để giải quyết những vấn đề xác thực, có hệ thống và liên quan đến nhiều kiến thức khác nhau. Các em thu thập thông tin từ nhiều nguồn kiến thức.

Việc học của học sinh thực sự có giá trị vì nó kết nối với thực tế và rèn luyện được nhiêu kĩ năng hoạt động và kĩ năng sống. Học sinh cũng được tạo điều kiện minh họa kiến thức mình vừa nhận được và đánh giá mình học được bao nhiêu và giao tiếp tốt như thế nào.Với cách tiếp cận này, vai trò của giáo viên chỉ là người hướng dẫn, chỉ bảo thay vì quản lý trực tiếp học sinh làm việc.

Dạy học theo chủ đề ở bậc THPT là sự cố gắng tăng cường tích hợp kiến thức, làm cho kiến thức có mối liên hệ mạng lưới nhiều chiều; là sự tích hợp vào nội dung những ứng dụng kĩ thuật và đời sống thông dụng làm cho nội dung học có ý nghĩa hơn, hấp dẫn hơn. Một cách hoa mỹ; đó là việc “thổi hơi thở” của cuộc sống vào những kiến thức cổ điển, nâng cao chất lượng “cuộc sống thật” trong các bài học. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

• Hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn.

Hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn là sự phối hợp thống nhất hoạt động chủ đạo của thầy đối với hoạt động lĩnh hội tự giác, tích cực, tự lực sáng tạo của trò, nhằm làm cho trò đạt mục tiêu học các chủ đề tự chọn.

1.2.2. Vị trí, mục tiêu của giáo dục THPT

Trước năm 1981, Trung học phổ thông là một cấp học độc lập, còn gọi là trường phổ thông cấp 3. Sau năm 1981, cấp 3 được đổi thành cấp phổ thông trung học.

Điều 2 mục 27 chương 2 luật GD 2005 quy định: “Mục tiêu của giáo dục THPT là nhằm giúp học sinh cũng cố và phát triển những kết quả của THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông,có hiểu biết thông thường về kỷ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện lựa chọn hướng phát triển và phát huy năng lực cá nhân, tiếp tục học CĐ-ĐH, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề và đi vào cuộc sống lao động” [13].

Căn cứ vào mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể của cấp THPT được xác định: yêu cầu học sinh sau khi học xong THPT phải đạt được các mặt về tư tưởng đạo đức, lối sống học vấn kiến thức phổ thông, hiểu biết kỷ thuật và hướng nghiệp, kỷ năng học tập và vận dung kiến thức cũng như các yêu cầu về thể chất và xúc cảm thẫm mỹ. tất cả các yêu cầu này đảm bảo thực hiện được mục tiêu chung là giáo dục- đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện. Có một số điểm cần lưu ý như sau:

• Giáo dục cho học sinh có lối sống lành mạnh, tự tin, tự tôn dân tộc, có chí lập nghiệp không cam chịu nghèo hèn.
• Có khả năng sử dụng một ngoại ngữ trong giao tiếp thông thường, có khả năng ứng dụng một số thành tựu của công nghệ thông tin ở trình độ phổ thông để giải quyết công việc.
• Phát triển và nâng cao các kỷ năng học tập, kỹ năng vận dụng kiến thức vào các tình huống mới, vào thực tiễn sản xuất, vào cuộc sống của mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng.
• Tăng cường bồi dưỡng cho thế hệ trẻ lòng yêu nước, quê hương và gia đình, lý tưởng XHCN, lòng nhân ái, thái độ quý trọng và nhiệt tình lao động, ý thức trách nghiệp và các kỷ năng cơ bản.
• Giúp học sinh có tư duy, khả năng sáng tạo, năng lực tổng hợp chuyển đổi và ứng dụng thông tin vào hoàn cảnh mới để giải quyết các vấn đề đặt ra. Mặt khác giúp học sinh có khả năng thích ứng với những thay đổi trong cuộc sống, có năng lực hợp tác và chuyển đổi năng lực gián tiếp có hiệu quả.
• Có kỹ năng vận dụng những kiến thức đã học đề giải quyết những vấn đề thường gặp trong cuộc sống bản thân và cộng đồng, bước đầu thể hiện ở tính linh hoạt, độc lập, sáng tạo trong học tập và lao động, có kỹ năng cơ bản về sử dụng những phương tiện đại chúng, thu tập xử lý thông tin để nâng cao hiểu biết, phục vụ học tập; có kỹ năng giao tiếp, ứng xử với môi trường xung quanh tạo nên quan hệ tốt đẹp; có kỹ năng lao động đơn giản; có thói quen tự học; biết cách làm việc khoa học; sử dụng thời gian hợp lý; biết thưởng thức cái đẹp trong cuộc sống và trong văn học, nghệ thuật; có lòng ham muốn hiểu biết; có thói quen kỹ năng rèn luyện thân thể, vệ sinh cá nhân và môi trường.

Thông qua tất cả hoạt động giáo dục mà hình thành và phát triển cho học sinh những năng lực then chốt sau đây:

• Năng lực thích ứng với những thay đổi trong thực tiễn để tự chủ, tự lập, năng động trong lao động, trong cuộc sống.
• Năng lực hành động: biết làm, biết giải quyết những tình huống thường gặp trong cuộc sống.
• Năng lực cùng sống và làm việc với tập thể và cộng đồng.
• Năng lực tự học để rèn luyện, tự phát triển về mọi mặt, thực hiện được việc học thường xuyên, suốt đời.

Nghị Quyết Số:29-NQ/TW. Nghị quyết hội nghị lần thứ VIII BCHTW Đảng (khóa XI) về “Định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” đã ghi Mục tiêu và Nhiệm vụ cơ bản của Giáo dục [29]:

Mục tiêu tổng quát: Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc. Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực.

Mục tiêu cụ thể: Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời. Hoàn thành việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau năm 2022. Bảo đảm cho học sinh có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở; trung học phổ thông phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng. Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm từ sau năm Phấn đấu đến năm 2026, có 80% thanh niên trong độ tuổi đạt trình độ giáo dục trung học phổ thông và tương đương.

1.2.3. Dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường THPT Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

• Mục tiêu của các chủ đề tự chọn

Mục tiêu chung của dạy học tự chọn ở trường THPT là góp phần thực hiện dạy học phân hoá, trên cơ sở đảm bảo một mặt bằng chuẩn kiến thức phổ thông thống nhất, thực hiện phân hoá nhằm đáp ứng nguyện vọng, phát triển năng lực và hướng nghiệp cho học sinh.

Từ mục tiêu chung, hoạt động dạy học tự chọn có những mục tiêu cụ thể sau:

• Hệ thống hoá các kiến thức và kỹ năng đã học trong chương trình chính khoá.
• Nâng cao một số vấn đề đã học nhưng chưa có điều kiện mở rộng, nâng cao trong chương trình chính khoá.
• Phát triển tư duy, bồi dưỡng năng lực tự học, tự giải quyết vấn đề và kích thích tính tích cực, tự giác học tập của học sinh.

Ba mục tiêu này gắn với hướng dẫn thực hiện chương trình dạy học ba loại chủ đề tự chọn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cụ thể: Chủ đề bám sát dành cho những học sinh trung bình và dưới trung bình để giúp các em nắm kiến thức và kỹ năng cơ bản

của chương trình; Chủ đề nâng cao dành cho học sinh khá, giỏi, giúp học sinh hiểu rộng hơn, sâu hơn nội dung chương trình của một số môn học chính khóa; chủ đề đáp ứng dành cho mọi đối tượng học sinh, giúp học sinh hướng nghiệp, nâng cao năng khiếu nghệ thuật, thể thao và tự học.

Để tổ chức dạy học tự chọn, nhà trường phải bố trí những giáo viên có năng lực, tham gia các lớp tập huấn của Sở GD& ĐT. Giáo viên được hướng dẫn và cung cấp tài liệu để tự soạn giáo trình dạy học tự chọn của mình. Tuy nhiên, nếu chỉ để giáo viên tự soạn thì rất khó thực hiện các chủ đề nâng cao cho học sinh có năng khiếu… Do đó, với cách tổ chức lớp như hiện nay, phần lớn giáo viên dạy học tự chọn đều thích thực hiện các chủ đề bám sát và đó cũng chính là hướng chỉ đạo của Bộ GD & ĐT theo công văn số 8607/BGDĐT-GDTrH ngày 16 tháng 8 năm 2006.

Mặt khác, với chương trình THPT học sinh phải học 30 tiết/ tuần Có thêm dạy học tự chọn, thời khóa biểu của học sinh coi như học đủ 5 tiết/ ngày, 6 ngày/ tuần. Qua thăm dò một số học sinh, chúng tôi thấy hầu hết các em chưa quan tâm với học tự chọn.

Trong hướng dẫn dạy học tự chọn, Bộ GD&ĐT có yêu cầu ban giám hiệu các trường “làm công tác tuyên truyền đến tập thể giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh và xã hội về mục đích, ý nghĩa dạy học tự chọn“, nhưng hầu như các bậc phụ huynh được hỏi còn chưa hiểu rõ về dạy học tự chọn. Bởi thế, không ít người cho rằng, dạy học tự chọn chẳng khác mấy so với dạy “phụ đạo cho học sinh yếu, kém” và “bồi dưỡng học sinh giỏi” hay nói một cách khác là dạy thêm, học thêm “chính khóa“.

Mục tiêu của dạy học tự chọn là tốt nhưng hầu hết các trường hiện nay đều chưa hội được các điều kiện “cần” và “đủ” để dạy học tự chọn. Mà một khi tổ chức dạy học tự chọn không đúng với ý nghĩa tích cực của nó sẽ vô tình tạo thêm áp lực cho học sinh, biến việc học chương trình và SGK mới theo chủ trương giảm tải lại trở thành… tăng tải.

• Nội dung dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường THPT Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Nội dung dạy học tự chọn bao gồm các môn học, hoạt động giáo dục tự chọn (sau đây gọi chung là môn học) và các chủ đề tự chọn. Các môn học tự chọn có môn học trong kế hoạch giáo dục của cấp học và ngoài kế hoạch giáo dục của cấp học (Ngoại ngữ 2 ở cả 2 cấp học; Tin học, Nghề phổ thông ở cấp THPT). Chủ đề tự chọn gồm có các chủ đề chủ đề bám sát, nâng cao và đáp ứng. Tuy nhiên, theo công văn số 8607/BGDĐT-GDTrH ngày 16 tháng 8 năm 2006 của Bộ GD và ĐT thì chủ đề tự chọn gồm có các chủ đề chủ đề nâng cao và bám sát và trong những năm trước mắt, do điều kiện về GV, CSVC và tổ chức quản lý, tạm thời chưa thực hiện chủ đề tự chọn đáp ứng. Như vậy, nội dung dạy tự chọn chỉ còn tập trung vào chủ đề bám sát, nghĩa là nội dung dạy học gần như là phụ đạo học sinh, vì chủ đề này dành cho những học sinh trung bình và dưới trung bình đê giúp các em nắm kiến thức và kỹ năng cơ bản của chương trình, hệ thống hoá lại kiến thức mà các em đã học trong giờ chính khoá.

Trong điểm b, mục 1, phần II công văn 8607/BGDĐT-GDTrH ngày 16 tháng 8 năm 2007 của Bộ GD và ĐT cũng quy định các nội dung dạy học tự chọn từ năm học 2007- 2008 được áp dụng như đối với THPT: Chọn 1 trong 3 môn học, hoạt động GD (Tin học, Ngoại ngữ 2, Nghề phổ thông) hoặc chủ đề tự chọn của các môn học.

Như vậy, ở cấp THPT đã có hai cấp độ của dạy học tự chọn là môn học tự chọn và chủ đề tự chọn.

Môn học tự chọn: do Giáo viên lựa chọn (có sự tham khảo ý kiến các bậc cha mẹ). Theo các chuyên gia giáo dục, ở nhiều nước trong khu vực và thế giới, mục đích của môn học tự chọn nhằm phát huy sở trường, hứng thú của học sinh, nâng cao trình độ văn hóa, thúc đẩy sự phát triển về thể chất, tâm hồn và rèn luyện các kỹ năng tư duy, hành động, khả năng giải quyết vấn đề của học sinh. Ở các môn học tự chọn này, người ta còn phân chia ra hai loại: Các môn tự chọn thống nhất và các môn tự chọn tự chủ. Các môn tự chọn thống nhất là học sinh lựa chọn trên cơ sở các môn học bắt buộc, nhăm đáp ứng xu hướng học lên hoặc chuẩn bị bước vào nghề nghiệp (bao gồm Ngữ văn, Toán, Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa, Ngoại ngữ, Lao động, Kỹ thuật…). Các môn tự chọn tự chủ: Học sinh lựa chọn căn cứ vào hứng thú, sở thích cá nhân. So sánh với các môn học tự chọn ở cấp THPT của ta thì có sự khác biệt rất lớn vì các môn học được quy định sẵn (Tin học, nghề phổ thông) mà chưa có sự tham khảo ý kiến của phụ huynh, còn áp dụng chung cho tất cả các đối tượng học sinh.

Chủ đề tự chọn: Hệ thống các chủ đề tự chọn nhằm mục đích đào sâu, mở rộng kiến thức hoặc khai thác kiến thức theo các nguyện vọng cá nhân trong khuôn khổ các môn học bắt buộc vốn có. Như vậy, chủ đề tự chọn chỉ là một nhánh nhỏ của loại hình học theo chương trình tự chọn. Đây là một hình thức tổ chức dạy học rất mới mẻ đổi với giáo dục Việt Nam.

Lựa chọn dạy học tự chọn ở trường THPT, theo các chuyên gia Viện Khoa học Giáo dục, là sự cần thiết phải có một chương trình “cởi mở” và linh hoạt hơn, nhằm bảo đảm sự công bằng trong giáo dục, mặt khác, đáp ứng nguyện vọng của học sinh trong tình hình phát triển của nền kinh tế thị trường hiện nay và hạn chế tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan. Mặt khác, dạy học tự chọn ở trường THPT phù hợp với khả năng và tình thế của các vùng miền khác nhau.

Tuy nhiên, khi đưa ra dạy học tự chọn, các tác giả thực hiện đề án cũng đã khẳng định: dạy học tự chọn chỉ phù hợp với hai điều kiện xã hội: Chất lượng giáo dục khá ổn định, vững chắc; sức ép tâm lý học sinh vào đại học không nặng nề. Mặt khác, hiệu quả của việc học theo chủ đề tự chọn phụ thuộc rất nhiều vào trình độ giáo viên, vì nó quá mới mẻ.

Nhưng, nếu xét cả hai điều kiện nói trên thì dạy học tự chọn chắc chắn sẽ phải đối mặt với những thách thức mới, bởi lẽ, thực tiễn giáo dục Việt Nam đều khó đáp ứng. Đó là thực trạng chất lượng giáo dục chưa ổn định, vững chắc, tình trạng dạy thêm, học thêm quá tràn lan trở thành gánh nặng kinh tế và tâm lý, bên cạnh sức ép tâm lý vào đại học của cả xã hội quá nặng nề. Chính vì thế, một số chuyên gia giáo dục tỏ ra lo ngại và cảnh báo cần phải thận trọng. Dạy học tự chọn là cần thiết và là chủ trương đúng, nhưng sự biến tướng rất có thể xảy ra trong thực tế: Đó là xuất hiện các lớp học thêm, luyện thi ở chính hình thức dạy học tự chọn này. Đặc biệt học theo chủ đề tự chọn mang tính nâng cao và bám sát chắc chắn sẽ đáp ứng tâm lý, nhu cầu học thêm, luyện thi của học sinh, các bậc cha mẹ. Như vậy có thể dẫn đến tình trạng thay thế cho việc học thêm, luyện thi vốn đã tràn lan, nặng nề, bằng việc học thêm, luyện thi theo kiểu khác. Thực tế khảo sát ở các trường THPT huyện Bắc Sơn cũng cho thấy, việc dạy học các chủ đề tự chọn chỉ mang tính hình thức mà chưa có sự đánh giá hiệu quả một cách khoa học, lựa chọn chủ đề không phải do học sinh mà được quy định sẵn. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Do vậy, HĐDH theo các chủ đề tự chọn và công tác quản lý hoạt động này chưa đạt được mục tiêu đề ra.

• Các phương pháp tổ chức dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường THPT

Tuỳ theo nội dung dạy học tự chọn, có thể sử dụng các hình thức tổ chức dạy học sau:

Dạy học tự chọn theo lớp: Hình thức dạy học này có ưu điểm là học sinh đã quen nhau nên dễ dàng thực hiện các hoạt động đôi học tập, phát biểu, thảo luận các vấn đề nảy Tuy nhiên, điều khó đạt được là sự tham gia của học sinh cũng là yếu tố cần thiết cho việc đóng góp xây dựng bài. Nguyên nhân là do các em chưa có một kích thích đủ để lồi cuốn các em vào hoạt động chung. Bên cạnh đó, trình độ học sinh trong một lớp là không đồng đều nên không thể sử dụng một loại chủ đề cho tất cả các đối tượng. Ngược lại Giáo viên không đủ thời gian để có thể đồng thời dạy cả 3 chủ đề trong một giờ lên lớp. Vì vậy cần kết hợp với việc chia lớp thành các nhóm nhỏ theo từng đối tượng sẽ làm cho các hoạt động dạy và học đạt hiểu quả cao hơn. Còn chỉ áp dụng một hình thức bám sát sẽ dẫn đến tâm lý xem nhẹ, chán nản của học sinh khá giỏi.

Song song đó, để giúp học sinh tự tin, phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của mình giáo viên cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Tăng sự thoải mái cho học sinh khi sử dụng ngôn ngữ và các phương pháp trong lĩnh vực chuyên môn.
• Phát triển cách nghĩ theo hướng bình phẩm.
• Phát triển các kỹ năng giải quyết vấn đề.
• Động viên, khích lệ học sinh tham gia hoạt động.
• Công nhận sự tiến bộ của học sinh.
• Chia lớp thành các nhóm:

Học sinh tự thực hiện theo nhóm với sự hướng dẫn chung của giáo viên. học sinh tham gia hình thức học tập theo nhóm sẽ thúc đẩy sự tích cực suy nghĩ của cá nhân, tạo sự gắn kết trong một “cộng đồng“. Trong khi làm việc nhóm, những mâu thuẫn sẽ nảy sinh và đòi hỏi học sinh phải giải quyết “xung đột“. Từ đó họ sẽ có khả năng giải quyết những mâu thuẫn, thuyết phục người khác trong những hoàn cảnh có thể bắt gặp trong cuộc sống sau này. Tinh thần học tập và khả năng lắng nghe người khác cũng chính là điều mà học sinh cần phải tiếp thu, học hỏi. Những kỹ năng này thực sự rất quan trọng khi học sinh bước ra môi trường xã hội, đây sẽ là tiền đề tốt để học sinh biết cách làm việc trong một môi trường tập thể. Học tập theo nhóm còn giúp học sinh rèn luyện được khả năng thuyết trình trước đám đông – điều mà đa số học sinh hiện nay còn rất yếu. Học tập theo nhóm sẽ tập hợp được những ý kiến sáng tạo của từng cá nhân, từ đó sản phẩm học tập sẽ giàu tính sáng tạo. Những phương pháp tối ưu nhất sẽ được lựa chọn từ những ý kiến được nêu ra. Những ý kiến được lựa chọn sẽ là những ý kiến dành được sự chấp thuận của nhiều thành viên trong nhóm. Sản phẩm học tập lúc này cũng sẽ là kết quả của tất cả các thành viên. Những mặt tích cực của phương pháp học tập theo nhóm là không thể phủ nhận. Nhưng không phải nhóm học sinh nào cũng đạt được kết quả cao nhất với phương pháp học tập này, thậm chí đôi khi một số học sinh cảm thấy nó mang nhiều tính hình thức và đạt được ít hiệu quả hơn so với việc làm việc theo cá nhân. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Thứ hai: do là làm việc theo nhóm nên sự hợp tác là rất quan trọng. Đòi hỏi sự tự giác của từng thành viên ương nhóm. Sự việc này tương tự như sự hoạt động của một dây chuyền sản xuất. Dây chuyền sẽ không thể hoạt động, hoặc hoạt động kém hiệu quả nếu một bộ phận không làm việc hoặc làm việc không đúng chức năng. Nếu một thành viên trong nhóm không làm việc như đã phân công sẽ dẫn đến công việc nhóm sẽ bị ngưng trệ.

Thứ ba: đó là sự phân công công việc không rõ ràng. Đôi khi một thành viên trong nhóm phải đảm nhiệm quá nhiều công việc, trong khi có thành viên không có việc gì để làm. Thực tế cho thấy, công việc thường bị dồn quá nhiều cho nhóm trưởng, thậm chí sản phẩm đôi khi là kết quả của riêng nhóm trưởng chứ không phải là sản phẩm của cả nhóm. Ngược lại, đôi khi người nhóm trưởng “bảo thủ” ôm quá nhiều công việc về mình dẫn đến những thành viên khác “tự ái” và kết quả là sự bất hợp tác.

Vậy làm thế nào để phương pháp học tập theo nhóm đạt hiệu quả cao nhất? Trước hết là sự phân công công việc hợp lý. Điều này phụ thuộc nhiều vào vai trò định hướng của Giáo viên và khả năng chỉ đạo của người nhóm trưởng. Khi công việc được phân chia rõ ràng cho từng thành viên họ sẽ ý thức được vai trò của mình, có trách nhiệm hoàn thành công việc. Một điều đặc biệt quan trọng khác phải nói đến sự tự ý thức của các cá nhân trong nhóm, bản thân học sinh nên thấy trách nhiệm của mình một phần trong đó và sản phẩm hoàn thành có một phần đóng góp của bản thân.

• Tổ chức hoạt động tham quan, tìm hiểu thực tế, viết báo cáo và cho học sinh trình bày kết quả thu được.

Các chuyến tham quan học tập bao gồm những chuyến đi thăm có tổ chức một số nơi bên ngoài nhà trường như: (các nhà máy, xí nghiệp, trường trung học, trường đại học, các cơ sở nông nghiệp, nhà bảo tàng,…) Thông qua các chuyến tham quan như vậy sẽ giúp học sinh bổ sung kiến thức đã được học trên lớp, có thể hiểu hơn về các khái niệm và sự kiện mà giáo viên đã nêu trên lớp. Ngoài ra, những chuyến tham quan cũng giúp mở mang kiến thức cho học sinh. Tuy nhiên, những chuyến tham quan cần mang tính chất giáo dục thiết thực cho học sinh chứ không phải thuần tuy chỉ là đi chơi và lãng phí thời gian.

Nếu có đầy đủ các địa chỉ để tham quan, có thể tổ chức tham quan theo từng chủ đề và cho từng lứa tuổi học sinh khác nhau. Các chuyến tham quan sẽ làm cho chương trình học thêm phong phú và nếu được tổ chức tốt sẽ gây được húng thú cho học sinh. Tuy nhiên cần thấy rằng tổ chức được những chuyến tham quan học tập như vậy không phải là việc đơn giản bởi vì nó đòi hỏi phải có kinh phí, có thể chứa đựng những yếu tố rủi ro, thời gian dành cho tham quan đôi khi lãng phí so với những gì thu lượm được. Hơn nữa, việc tham quan đòi hỏi phải tốn nhiều thời gian chuẩn bị mà thầy cô thì lại bận rộn nhiều việc. Chính vì những điều này mà những chuyến tham quan chưa được nhà trường tổ chức hoặc tổ chức chưa thường xuyên.

Vậy nên, để làm rõ tác dụng của chuyến tham quan, học sinh tham gia cần viết thu hoạch cho đợt tham quan. Nội dung thu hoạch nên bao gồm các quan sát, các ấn tượng, các điều học hỏi đã tiếp nhận được, hoặc các tác động của cuộc tham quan tới nhận thức, phương pháp làm việc của cá nhân. Khi tổ chức tham quan thì nhà trường cũng cần viết một báo cáo rút kinh nghiệm về công tác tổ chức, từ khi lập kế hoạch, thực hiện, đến khi thu hoạch.

Để có chất liệu cho việc viết thu hoạch, cũng như để hoạch định việc học hỏi và những thay đổi dự kiến của cá nhân, nhóm hay tổ chức, việc ghi chép và suy ngẫm không thể thực hiện sau khi về từ hiện trường. Việc ghi lại các ý kiến boăn khoăn các câu hỏi mới phát sinh cũng bổ ích không chỉ cho việc học hỏi sau này, mà còn có ích ngay trong tiến trình tham quan. Việc tổ chức phân công thu thập tư liệu một cách chu đáo sẽ tỏ ra có hiệu quả về lâu dài sau tham quan.

Tóm lại, việc viết thu hoạch sau một chuyến đi tham quan có ý nghĩa thực tiễn quan trọng là ghi nhận quá trình học hỏi vào bộ nhớ của tổ chức. Đây là nền tảng đầu tiên cho những thay đổi ở cấp độ cá nhân, nhóm và tổ chức được hoạch định để diễn ra sau cuộc tham quan. Chính những sự thay đổi tích cực sau tham quan là bằng chứng cần thiết để lý giải cho những chi phí về tài lực, nhân lực cần thiết của tổ chức để tạo ra những chuyển biến đó. Chính những chuyển biến đó làm cho cuộc tham quan có ý nghĩa.

1.3. Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường THPT Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

1.3.1. Khái niệm về quản lý hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn

• Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý HĐDH chính là tập hợp những động tác tối ưu (cộng tác, tham gia hỗ trợ phối hợp, huy động, can thiệp) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh… nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vốn có, tạo động lực đẩy mạnh quá trình dạy học của nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng, mục tiêu và chất lượng đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới. Quản lý HĐDH là quản lý sự lao động của nhóm (người quản lý, người dạy và người học). Cụ thể:

• Chủ thể quản lý HĐDH tác động đến người dạy và người học thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý: kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm tạo ra môi trường thuận lợi cho dạy học.
• Người dạy cùng một lúc thực hiện kế hoạch hoa HĐDH, tự tổ chức, chỉ đạo hoạt động dạy của mình và tổ chức, chỉ đạo hoạt động học của người học, đồng thời tự kiểm tra; đánh giá kết quả dạy của mình và kết quả học của người học.
• Người học tự xây dựng kế hoạch, tự tổ chức, tự chỉ đạo và tự kiểm tra hoạt động học của mình theo kế hoạch, theo sự chỉ đạo và phương thức kiểm tra đánh giá của chủ thể quản lý và của người dạy trực tiếp.

Như vậy trong quản lý HĐDH đã xuất hiện hoạt động tự quản lý của người dạy và người học.

• Quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn.

Quản lý HĐDH theo chủ đề tự chọn không chỉ đơn thuần là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ của đội ngũ giáo viên và của từng giáo viên tham gia dạy các chủ đề tự chọn của người Hiệu trưởng mà còn là những công việc cụ thể như sau:

• Xây dựng kế hoạch dạy học tự chọn và tổ chức thực hiện sau khi được cơ quan chủ quản phê duyệt.
• Tuyên truyền đến giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh và xã hội về mục đích, ý nghĩa của dạy học tự chọn, hướng dẫn học sinh lựa chọn môn học, chủ đề tự chọn cho phù hợp.
• Chuẩn bị CSVC cho dạy học tự chọn và bố trí đội ngũ giáo viên, quản lý lớp, lựa chọn và mời giáo viên thỉnh giảng (nếu cần), tổ chức rút kinh nghiệm dạy tự chọn.
• Kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học tự chọn, thực hiện quy chế chuyên môn, sử dụng đúng quy định kết quả đánh giá, xếp loại dạy học tự chọn, báo cáo tình hình thực hiện dạy học tự chọn với các cơ quan quản lý.

1.3.2. Chức năng quản lý của Hiệu trưởng trường THPT Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

• Nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệu trưởng trường THPT

Điều 19 Điều lệ trường trung học Ban hành kèm theo Quyết định số: 07/2007/QĐ- BGDĐT ngày 02/4/2007 của Bộ trưởng Bộ GD và Đào tạo có ghi nhiệm vụ và quyền hạn của HT trường THPT như sau:

1. Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường.
2. Thực hiện các Nghị quyết, Quyết nghị của Hội đồng trường được quy định tại khoản 2 Điều 20 của Điều lệ này.
3. Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học.
4. Quản lý GV, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại GV, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỷ luật đôi với GV, nhân viên theo quy định của Nhà nước; quản lý hồ sơ tuyển dụng GV, nhân viên.

đ) Quản lý HS và các hoạt động của HS do nhà trường tổ chức; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại HS, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học vào học bạ HS tiểu học (nếu có) của trường phổ thông có nhiều cấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luật HS theo quy định của Bộ GD&ĐT.

1. Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường.
2. Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đổi với GV, nhân viên, HS; tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; thực hiện công tác xã hội hoá GD của nhà trường.
3. Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật.
4. Chịu trách nhiệm trước cấp trên về toàn bộ các nhiệm vụ được quy định trong khoản 1 Điều này.

Chức năng của Hiệu trưởng trường

Chức năng: Hiệu trưởng nhà trường phải thực hiện bốn chức năng cơ bản trong công tác quản lý của mình. Đó là các chức năng: kế hoạch hoá, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo, kiểm tra.

• Lập Kế hoạch dạy học tự chọn và tổ chức thực hiện sau khi được cơ quan chủ quản phê duyệt.
• Tuyên truyền đến GV, HS, cha mẹ HS và xã hội về mục đích,ý nghĩa dạy học tự chọn, hướng dẫn HS lựa chọn môn học, chủ đề tự chọn cho phù hợp. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.
• Chuẩn bị CSVC cho dạy học tự chọn và bố trí đội ngũ GV,quản lý lớp, lựa chọn và mời GV thỉnh giảng (nếu cần), tổ chức rút kinh nghiệm dạy tự chọn.
• Kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học tự chọn, thực hiện quy chế chuyên môn, sử dụng đúng quy định kết quả đánh giá, xếp loại dạy học tự chọn, báo cáo tình hình thực hiện dạy học tự chọn với các cơ quan quản lý.

Kế hoạch hoá

Đó là khâu đầu tiên, là chức năng rất quan trọng đối với các lĩnh vực kinh tế xã hội: từ sản xuất vật chất đến tinh thần, đối với tất cả các ngành, các cấp từ trung ương đến tỉnh, huyện, cơ sở; từ các doanh nghiệp đến các cơ quan xí nghiệp, trường học. Xã hội càng phát triển thì khâu kế hoạch hoá càng được coi trọng. Tuy nhiên, do điều kiện cụ thể và đặc thù nghề nghiệp mà mỗi ngành, mỗi cấp mà mức độ kế hoạch hoá có khác nhau.

Lập kế hoạch trong hoạt động quản lý Giáo dục nói chung và Quản lý HĐDH theo chủ đề tự chọn nói riêng rất quan trọng. Lập kế hoạch cho phép nhà quản lý tập trung chú ý vào các mục tiêu. Vì thực chất của việc lập kế hoạch là nhằm đạt mục tiêu của tổ chức, cũng là mục tiêu của hoạt động quản lý. Kế hoạch sẽ giúp nhà quản lý ứng phó được sự bất định và sự thay đổi, giúp nhà quản lý có cái nhìn tổng thể, toàn diện, qua đó thấy được hoạt động tương tác giữa các bộ phận. Mặt khác nhà quản lý qua việc lập kế hoạch có thể nhìn thấy tương lai. Việc lập kế hoạch cho phép lựa chọn phương án tối ưu, tiết kiệm nguồn nhân lực tạo hiệu quả cho hoạt động, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm tra.

Kế hoạch năm học là quyết định quan trọng nhất của trường trong một năm và là mục tiêu ngắn hạn để khắc phục những điều không mong muốn. Đồng thời kế hoạch là công cụ chỉ đường cho nhà quản lý và tập thể trường đi đến thắng lợi.

• Tổ chức thực hiện kế hoạch

Tổ chức là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên và các bộ phận trong một tô chức, điêu phối các nguồn lực nhằm thực hiện thành công kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức. Lê-nin đã nói: “Tổ chức sẽ nhân sức mạnh lên gấp mười lần.”

• Nội dung chủ yếu của tổ chức: Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Tổ chức thực hiện trước hết là việc xây dựng cơ cấu tổ chức, xác định vai trò nhiệm vụ của các bộ phận và cá nhân trong tổ chức nhằm bảo đảm sự phù hợp, ăn khớp giữa các hoạt động. Mỗi cá nhân có thể làm việc trôi chảy có hiệu quả cao trong nhóm, làm cho các bộ phận riêng sẽ kết hợp được với nhau thành hệ thống, hoạt động đồng bộ như một thể thống nhất.

Giúp nhà quản lý xác định được biên chế và sắp xếp con người phù hợp với khối lượng công việc. Tạo điều kiện cho các thành viên tổ chức hoạt động tự giác, sáng tạo.

Việc ổn định cơ cấu, giao nhiệm vụ, quyền hạn cho các bộ phận luôn đi đôi với việc xác định khối lượng công việc và kéo theo sự phân phối nguồn lực, thiết lập bộ máy quản lý và thực hiện chuyên môn hóa cho các bộ phận của tổ chức. Như vậy, tổ chức thực hiện chính là công việc xây dựng cơ cấu tổ chức quản lý của tổ chức (hệ thống) trên cơ sở kế hoạch hóa phát triển. Một cơ cấu tổ chức được coi là hợp lý khi nó tuân thủ nguyên tắc thống nhất trong mục tiêu. Môi cá nhân đều góp phần công sức vào các mục tiêu chung của tổ chức, đạt mục tiêu đó với mức chi phí tối thiểu cho bộ máy và cho mọi hoạt động.

• Chỉ đạo thực hiện kế hoạch

Là quá trình tác động đến các thành viên của tổ chức, là những hành động xác lập quyên chỉ huy, sự can thiệp của người lãnh đạo trong toàn bộ quá trình quản lý, huy động, điều hành mọi lực lượng thực hiện kế hoạch trong trật tự, làm cho học nhiệt tình, tự giác nỗ lực phấn đấu để nhanh chóng đưa nhà trường đạt các mục tiêu đã định. Như vậy, chỉ đạo là hướng dẫn cụ thể theo một định hướng nhất định, liên kết, động viên người dưới quyền hoàn thành nhiệm vụ nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức.

Chỉ đạo là thể hiện tính tích cực của người chỉ huy trong hoạt động của mình. Chỉ đạo thực hiện kế hoạch là có sự theo dõi và giám sát công việc để chỉ huy, ra lệnh cho các bộ phận và các hoạt động của nhà trường diễn ra đúng hướng, đúng kế hoạch, tập hợp được các lực lượng giáo dục trong một tổ chức và phối hợp tối ưu với nhau. Chỉ đạo là quá trình liên kết, liên hệ giữa các thành viên trong tổ chức, tập hợp, động viên và hướng dẫn, điều hành họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục tiêu của tổ chức. Trong khi thực hiện kế hoạch có thể có một số vấn đề chưa phù hợp với thực tiễn cần phải điều chỉnh cho hợp lý hơn. Hiệu trưởng bám sát hiện trường, phân tích nhanh chóng các vấn đề thực tiễn để kịp thời điều chỉnh, sửa chữa, bù đắp, chỉnh lý kế hoạch để hoạt động giáo dục đạt hiệu quả tối ưu. Muốn chỉ đạo tốt Hiệu trưởng cần thu thập thông tin chính xác, biết phân tích, xử lý các nguồn thông tin và đưa ra các quyết định đúng đẵn. Điều đó nếu thực hiện tốt sẽ nâng cao uy tín của người lãnh đạo, còn ngược lại thì sẽ làm giảm uy tín. Nguồn thu tập thông tin quan trọng đó là kiểm tra, kiểm kê, thanh tra, đánh giá.

• Kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Kiểm tra là một chức năng cơ bản và quan trọng của quản lý. Lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo. Theo lý thuyết hệ thống, kiểm tra chính là thiết lập mối quan hệ ngược trong quản lý. Kiểm tra trong quản lý là một nô lực có hệ thống nhằm thực hiện ba chức năng: phát hiện, điều chỉnh và khuyến khích. Nhờ có kiểm tra mà người CBQL có được thông tin để đánh giá được thành tựu công việc và uốn nắn, điều chỉnh hoạt động một cách đúng hướng nhằm đạt mục tiêu.

Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả của công việc trên cơ sở những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc.

Một chu trình quản lý, cả bốn chức năng trên phải thực hiện liên tiếp, đan xen vào nhau; phối hợp bổ sung cho nhau, tạo sự kết nối từ chu trình này sang chu trình sau theo hướng phát triển. Trong đó, yếu tố thông tin luôn giữ vai trò xuyên suốt, không thể thiếu trong việc thực hiện các chức năng quản lý.

Sơ đồ 1.3. Chu trình quản lý

• Trách nhiệm của tổ chuyên môn và trách nhiệm của giáo viên
• Tổ chuyên môn có nhiệm vụ:
• Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch dạy học của GV dạy các chủ đề tự chọn, môn học tự chọn.
• Tổ chức trao đổi rút kinh nghiệm về phương pháp dạy học tự chọn.
• Giáo viên chủ nhiệm lớp có trách nhiệm theo dõi tình hình học tập, đề xuất các môn học cần dạy chủ đề bám sát đối với lớp mình phụ trách và kiểm tra việc ghi kết quả học tập tự chọn của HS vào Sổ gọi tên và ghi điểm, Học bạ.
• Giáo viên dạy tự chọn có nhiệm vụ:
• Dạy học tự chọn, chuẩn bị tài liệu theo phân công của nhà trường;
• Đúc rút kinh nghiệm và trao đổi kinh nghiệm dạy học tự chọn.

1.3.3. Nội dung công tác quản lý hoạt động dạy học tự chọn

• Quản triệt mục tiêu dạy học theo các chủ đề tự chọn
• Nội dung của mục tiêu Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Mục tiêu của dạy học tự chọn là góp phần thực hiện dạy học phân hoá, trên cơ sở bảo đảm một mặt bằng chuẩn kiến thức phổ thông thống nhất, thực hiện phân hoá nhằm đáp ứng nguyện vọng, phát triển năng lực và hướng nghiệp cho học sinh. Dạy học phân hoá ở cấp THPT thực hiện bằng dạy học tự chọn, ở cấp THPT thực hiện bằng kết hợp phân ban với dạy học tự chọn.

Yêu cầu

• Củng cố, hệ thống hoá, khai thác sâu nội dung kiến thức, kỹ năng của chương trình các môn học và hoạt động giáo dục.
• Bảo đảm dạy học sát đối tượng, rèn luyện năng lực tự học, tự nghiên cứu, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong việc vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
• Kế hoạch dạy học tự chọn phải khả thi, thiết thực, bám sát mục tiêu, phù hợp với điều kiện đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất của nhà trường.
• Thực hiện nghiêm túc thời lượng dạy học theo quy định trong Kế hoạch giáo dục, không được tự ý giảm nhẹ hoặc gây quá tải trong dạy học tự chọn.

Trong nội dung quản lý này, người Hiệu trưởng cần nắm vững mục tiêu của từng loại chủ đề mà nhà trường đang thực hiện để sau khi kết thúc từng chủ đề sẽ đánh giá được sự thành công hay thất bại so với mục tiêu đề ra. Đồng thời sẽ quản lý được đối tượng tham gia dạy học các chủ đề tự chọn có bám vào mục tiêu của chủ đề hay không để có cơ sở đánh giá chất lượng đội ngũ tham gia.

• Xây dựng kế hoạch, chương trình, nội dung dạy học theo các chủ đề tự chọn

Điều 3 trong Điều lệ trường trung học ban hành năm 2007 có ghi: “Trường THPT có nhiệm vụ tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động GD của chương trình GD phổ thông”. Thực hiện chương trình dạy học là thực hiện kế hoạch giảng dạy theo mục tiêu giáo dục THPT. Về nguyên tắc chương trình là pháp lệnh nhà nước do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Hiệu trưởng phải tổ chức để cán bộ, GV nhà trường quán triệt đầy đủ chương trình THPT; quán triệt các hướng dẫn thực hiện và các chỉ thị năm học của Bộ GD&ĐT. Hiệu trưởng điều khiển HĐDH phải dựa vào nội dung chương trình theo yêu cầu và hướng dẫn của chương trình. Do đó, việc nắm vững chương trình dạy học là một tiền đề để đảm bảo hiệu quả quản lý dạy và học, cụ thể là nắm vững những vấn đề.

• Những nguyên tắc cấu tạo chương trình của cấp học.
• Những nguyên tắc cấu tạo chương trình dạy học môn học, nội dung phạm vi kiến thức của từng môn học.
• PPDH đặc trưng của từng môn học.
• Kế hoạch dạy học từng môn học.

Quản lý việc thực hiện chương trình dạy học của giáo viên là quản lý việc dạy đúng và đủ chương trình quy định. Thực hiện yêu cầu này, người Hiệu trưởng cần làm tốt một số việc sau đây:

• Yêu cầu Giáo viên lập kế hoạch dạy học môn học. Đây là kế hoạch chủ yếu của người giáo viên và cần phải được trao đổi thống nhất trong tổ chuyên môn. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.
• Bảo đảm thời gian qui định cho chương trình (trong chỉ thị của Bộ GD&ĐT gọi là biên chế năm học). Nghiêm cấm việc cắt xén chương trình để dành thời gian cho những hoạt động khác.
• Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng và tổ chuyên môn phải theo dõi việc thực hiện chương trình hàng tuần, hàng tháng của giáo viên.
• Sử dụng các phương tiện hỗ trợ cho việc theo dõi như biểu bảng, sổ sách, phiếu báo giảng, sổ dự giờ, lịch kiểm tra học tập, sổ ghi đầu bài…

Chương trình dạy học các chủ đề tự chọn là văn bản pháp lệnh của Nhà nước do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành qui định nội dung, thời gian, số tiết của các chủ đề tự chọn. Quản lý chương trình, nội dung dạy học các chủ đề tự chọn là theo đúng quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo là nhiệm vụ của Hiệu trưởng. HĐDH phải đúng tiến độ của chương trình. Hiệu trưởng phải tổ chức thực hiện dạy học các chủ đề tự chọn theo đúng yêu cầu, hướng dẫn đã được quy định. Để quản lý được việc thực hiện chương trình, nội dung thì người Hiệu trưởng phải nắm vững các văn bản hướng dẫn về việc thực hiện chương trình, nội dung dạy học theo các chủ đề tự chọn.

Trong quá trình thực quản lý việc thực hiện chương trình, nội dung dạy học theo các chủ đề tự chọn, Hiệu trưởng cần huy động các thành viên trong bộ máy quản lý trong nhà trường cùng tham gia, theo dõi, kiểm tra việc thực hiện chương trình hàng tuần thông qua sổ đâu bài, sổ báo giảng, dự giờ thăm lớp,… Vân đê đặt ra là Hiệu trưởng phải phân tích các thông tin thu được để đánh giá việc thực hiện chương trình của giáo viên từ đó có những điều chỉnh một cách kịp thời và phù hợp với thực tế của nhà trường.

Xây dựng kế hoạch, chương trình, nội dung dạy học các chủ đề tự chọn bao gồm:

• Xây dựng kế hoạch chương trình HĐDH theo các chủ đề tự chọn của ban giám hiệu. Đây là một trong những yếu tố rất quan trọng, nó giúp cho nhà quản lý kiểm tra được việc thực hiện của giáo viên có đúng, đủ chương trình không và là cơ sở để đánh giá việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên.
• Chỉ đạo việc xây dựng kế hoạch, chương trình HĐDH theo các chủ đề tự chọn theo thời gian (tuần, tháng, năm). Thông qua việc chỉ đạo này mà nhà quản lý chủ động được nội dung công việc, kịp thời điều chỉnh các hoạt động cho phù hợp với thực tế. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.
• Xác định các chủ đề tự chọn cho từng năm, học kỳ, tháng, tuần nhằm tạo ra một sự chuẩn bị chu đáo trong việc hướng dẫn soạn giảng, phân công lực lượng hỗ trợ giáo viên soạn giảng, tránh trùng lặp chủ đề và cũng nhằm tạo sự chủ động cho CBQL trong việc quan sát, kiểm tra; đồng thời cũng tạo sự chủ động cho giáo viên khi soạn giảng, chuẩn bị tư liệu, các điều kiện khắc phục vụ cho việc dạy học của mình.
• Quy định kế hoạch dạy học các chủ đề tự chọn cho từng lớp trong học kỳ, năm học để hoạt động này được diễn ra liên tục, không gián đoạn, không ảnh hưởng đến các hoạt động chung của nhà trường.
• Tổ chức xây dựng chương trình dạy học theo các chủ đề tự chọn cho từng môn học, khối lớp nhằm đảm bảo tính thống nhất giữa các giáo viên dạy chủ đề tự chọn từ đó sẽ đánh giá được hiệu quả của chủ đề mà chính là đánh giá được việc dạy học của từng giáo viên tham gia hoạt động này.
• Duyệt kế hoạch, chương trình HĐDH các chủ đề tự chọn theo định kỳ thời gian xem đây là một trong những yếu tố trong việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên giúp nhà quản lý kiểm tra được sự chuẩn bị của giáo viên và kịp thời điều chỉnh các kế hoạch, chương trình nếu thấy chưa phù hợp với điều kiện của nhà trường, của địa phương.

Tổ chức thực hiện dạy học theo các chủ đề tự chọn.

Dạy học tự chọn vừa mới mẻ, vừa rất phức tạp trong khi các điều kiện để thực hiện của mỗi trường còn rất khó khăn. Do vậy nhà quản lý cần phải xây dựng được phương án tổ chức việc thực hiện và quản lý công tác này. Việc xây dựng phương án phải dựa trên điều kiện CSVC của trường, đội ngũ giáo viên, số lượng học sinh, chọn môn, chọn chủ đề. Bên cạnh đó, nội dung phương án tổ chức dạy tự chọn của trường là: số môn có chủ đề tự chọn, số lượng các chủ đề từng môn phù hợp với điều kiện của trường; việc chuẩn bị CSVC, bố trí phòng học; bố trí giáo viên và thời khoá biểu dạy tự chọn cho giáo viên và học sinh.

Nhìn chung điều kiện của các trường hiện tại chưa đáp ứng được về CSVC nhưng với quy định chung thì vẫn phải triển khai thực hiện. Do vậy, nhà quản lý cần nắm vững các điều kiện của trường mình để việc triển khai thực hiện và quản lý có hiện quả các điều kiện hiện có. Cụ thể:

• Tổ chức các lực lượng tham gia việc dạy học theo các chủ đề tự chọn

Lực lượng trực tiếp tham gia việc dạy học các chủ đề tự chọn ở các trường chính là đội ngũ giáo viên bộ môn được phân công. Để HĐĐH các chủ đề tự chọn đạt kết quả như mục tiêu đề ra thì đội ngũ này cần được bôi dưỡng để nắm vững mục đích, ý nghĩa, nội dung các môn tự chọn và bồi dưỡng về PPDH tự chọn. Việc phân công giáo viên phải chú ý đến yêu cầu của từng chủ đề cũng như năng lực và kinh nghiệm của giáo viên. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Dạy các chủ đề nâng cao cho học sinh khá giỏi cần giáo viên có năng lực nhưng dạy các chủ đề cơ bản cho học sinh yếu kém cũng phải là những giáo viên có kinh nghiệm. Do đó, để thực hiện tốt nội dung tự chọn, Hiệu trưởng cần chú ý một số vấn đề về đội ngũ giáo viên sau đây:

• Chọn những giáo viên có năng lực (khá, giỏi) để bố trí và sắp xếp dạy các nội dung tự chọn. Cần có chế độ tính giờ lao động thoả đáng cho những giáo viên dạy tự chọn để động viên và khích lệ người dạy.
• Căn cứ vào số lượng và chất lượng giáo viên của trường mình mà quyết định các chủ đề, các môn học tự chọn và hướng cho học sinh lựa chọn.

Nếu trường có đông giáo viên thì nên lựa chọn những giáo viên có năng lực dạy các chủ đề tự chọn trước để rút kinh nghiệm, giúp đỡ các giáo viên khác trong trường tham gia dạy được các chủ đề tự chọn.

Hiệu trưởng cũng nên nghiên cứu, kết hợp nguyện vọng của giáo viên, sự phân công của tổ chuyên môn, của trường để có giáo viên chuyên trách từng loại chủ đề (bám sát, nâng cao, đáp ứng) giúp giáo viên có điều kiện đi sâu tìm hiểu, nâng dần chất lượng dạy các chủ đề tự chọn.

• Tạo điều kiện cơ sở vật chất phục vụ dạy học theo các chủ đề tự chọn.

Cơ sở vật chất trường học là hệ thống các phương tiện vật chất và kỹ thuật cần thiết được giáo viên và học sinh sử dụng trong các hoạt động dạy và học, giáo dục nhằm đạt được những mục tiêu đã đặt ra. CSVC, kỹ thuật là một trong những điều kiện thiết yếu để tiến hành quá trình giáo dục. Thiếu điều kiện này thì quá trình đó không diễn ra hoặc diễn ra không toàn vẹn. Hiệu trưởng phải coi CSVC, thiết bị là điều kiện không thể thiếu và là điều kiện đảm bảo hiệu quả dạy học. CSVC và thiết bị dạy học là nội dung, phương tiện chuyền tải thông tin, giúp giáo viên tô chức và điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh từ đó giúp học sinh hứng thú học tập, hình thành phương pháp học tập chủ động, tích cực. Từ đó người Hiệu trưởng có những biện pháp thích hợp để quản lý cũng như phát triển CSVC, trang thiết bị dạy học đáp ứng cho việc nâng cao chất lượng dạy học.

Hiệu trưởng cần chỉ đạo bộ phận có trách nhiệm nắm vững tình hình, số lượng, tình trạng CSVC, thiết bị dạy học mà trường hiện có đồng thời cần động viên giáo viên phát huy tối đa điều kiện CSVC hiện có cũng như tăng cường vận động các nguồn lực khác đóng góp giúp hoàn thiện CSVC phục vụ cho HĐDH. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

• Kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học theo các chủ đề tự chọn
• Kiểm

Kiểm tra là một khâu quan trọng trong quá trình dạy học được kết thúc trọn vẹn trong khuôn khổ nhất định về thời gian theo quy định của kế hoạch dạy. Kiểm tra là phương tiện và hình thức của đánh giá.

• Đánh giá

Đánh giá kết quả học tập của học sinh là quá trình thu thập, xử lý thông tin về trình độ, khả năng của học sinh đạt được theo mục đích học tập, Kết quả học tập của học sinh chỉ có thể đánh giá đầy đủ và chính xác khi xây dựng được một hệ thống công cụ bao gồm phương tiện và các năng lực cần được kiểm tra, đánh giá thông qua nội dung và hình thức của bài kiểm tra.

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là một nội dung cần thiết trong quá trình giảng dạy. Kết quả học tập của học sinh là cơ sở phản ánh chất lượng giảng dạy của giáo viên. Trên những cơ sở đó việc quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, Hiệu trưởng cần chú ý rằng hình thức kiểm tra có thể khác

nhau, song đều phụ thuộc vào các yếu tố của quá trình dạy học, đó là mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học. Do đó, việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh phải đảm bảo các yêu cầu sau:

• Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh phải căn cứ vào mục đích dạy học mà học sinh đạt được ở mức độ nào. Đồng thời căn cứ vào kết quả học tập của học sinh có thể đánh giá được hiệu quả dạy học của giáo viên.
• Nội dung kiểm tra phải phù hợp với đặc trưng của bộ môn, của nội dung chủ đề tự chọn trong chương trình lớp học thuộc môn học đó.
• Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh phải căn cứ vào điều kiện cụ thể về đối tượng học sinh, về CSVC, thiết bị dạy học của chủ đề môn học. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.
• Kết quả học tập của học sinh phải được thể hiện ở mức độ nhận thức (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao, phân tích, tổng hợp và đánh giá) của học sinh đạt được qua bài làm.
• Đánh giá kết quả học tập của học sinh phải dựa trên mức tối thiểu (học sinh) cần đạt theo mục tiêu môn học về những kiến thức, kỹ năng và thái độ cơ bản được cụ thể hoá trong môn học hay trong chủ đề tự chọn.
• Phải thực hiện một cách nghiêm túc, đảm bảo tính công bằng, khách quan, chính xác và toàn diện đúng theo nguyên tắc đánh giá xếp loại của Bộ GD&ĐT quy định; coi trọng việc động viên, khuyến khích sự tiến bộ của học sinh.
• Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS nhằm tác động trực tiếp đến giáo viên để họ thực hiện đầy đủ và khoa học, qua đó xác định được mức độ chất lượng học tập của học sinh và năng lực giảng dạy của giáo viên, thấy được những vấn đề cần quan tâm chỉ đạo và đầu tư.

Tóm lại, kiểm tra, đánh giá kết quả là khâu cuối cùng trong quá trình dạy học. Tiêu chuẩn đánh giá cơ bản hoạt động của giáo viên là các kết quả lao động sư phạm, kiến thức của học sinh thể hiện qua kỹ năng vận dụng kiến thức và mức độ phát triển trí tuệ. Hiệu trưởng cần phải quản lý công tác kiểm tra đánh giá học sinh của giáo viên để đánh giá kết quả học tập của học sinh và kết quả giảng dạy của giáo viên tránh chỉ dừng lại ở mức độ đo lường bằng điểm số. Cụ thể là: quản lý kế hoạch kiểm tra của giáo viên; có kế hoạch kiểm tra giữa học kỳ, cuối học kỳ và hết năm học; yêu cầu chấm, trả bài đúng thời hạn, có sửa chữa hướng dẫn cho học sinh; phân công bộ máy quản lý tổng hợp tình hình kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định kỳ.

1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn ở trường THPT

1.4.1. Các yếu tố thuộc về chủ thế quản lý

Những yếu tố của chủ thể quản lý ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học theo chủ đề tự chọn bao gồm: Năng lực, phẩm chất của người quản lý; Năng lực xây dựng tầm nhìn, kế hoạch chiến lược, kết hoạch dạy học, khả năng tổ chức các hoạt động, khả năng vận động và tập hợp quần chúng, khả năng thu thập và xử lý thông tin, tính nhạy bén trong xử lí tình huống, khả năng tổ chức kiểm tra, đánh giá, việc thực hiện chế độ chính sách, đãi ngộ, công tác thi đua khen thưởng và sợ nỗ lực trao dồi, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của người quản lý.

1.4.2. Các yếu tố thuộc về khách thể quản lý

Các yếu tố thuộc về khách thể quản lý ảnh hưởng đến hoạt động dạy học các chủ đề tự chọn bao gồm:

• Phẩm chất Chính trị, đạo đức lối sống, trình độ, năng lực, tư thế tác phong, nhận thức, ý thức chấp hành, ý thức tổ chức kỷ luật, động cơ phấn đấu tự học, tự nghiên cứu, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong công việc, ý thức trách nhiệm trong việc nâng cao chất lượng dạy học, biết quan tâm giúp đỡ đồng nghiệp, quan tâm đến học sinh, tinh thần đoàn kết phê bình và tự phê bình.
• Chất lượng đầu vào của học sinh và ý thức học tập của học

1.4.3. Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn của hiệu trưởng bao gồm: Các quy định của Bộ, Sở GD&ĐT; các chế độ chính sách đối với nhà giáo, môi trường làm việc, sự phối hợp tốt với các lực lượng xã hội trong công tác giáo dục, tình hình kinh tế xã hội của địa phương, điều kiện CSVC, phương tiện dạy học là yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới quản lý HĐDH theo các chủ đề tự chọn của hiệu trưởng.

Kết luận chương 1

Quản lý HĐDH nói chung và HĐDH theo các chủ đề tự chọn nói riêng là hoạt động trung tâm của nhà trường THPT. Đó là nhiệm vụ, trách nhiệm của người CBQL trường THPT và còn là con đường trực tiếp, thuận lợi để giúp cho giáo viên thực hiện chức năng cao quý của mình, qua đó học sinh lĩnh hội được khối lượng kiến thức và giá trị tinh thần của nhân loại. HĐDH theo các chủ đề tự chọn là một loại hình dạy học mới cho nên đòi hỏi năng lực chuyên sâu của nhà quản lý trong công tác định hướng, xây dựng kê hoạch dạy học; năng lực của giáo viên trong việc chuân bị lên lớp, việc giảng dạy trên lớp và sự hợp tác có phương pháp của trò. Vì thế, quản lý HĐDH theo các chủ đề tự chọn là một việc khó khăn và phức tạp, đòi hỏi người CBQL phải có nhận thức đầy đủ về HĐDH theo các chủ đề tự chọn và cần quản lý nó trong mối tương quan với các hoạt động khác trong trường; cần nắm được những kỹ năng cụ thể, cơ bản về tổ chức, quản lý hoạt động này mới đem lại được hiệu quả mong muốn.

Qua phân tích cơ sở lý luận và những vấn đề trình bày ở trên, cho thấy cơ sở lý luận nêu trên là cần thiết, song nếu chúng ta đánh giá đúng thực trạng, xác định đúng nguyên nhân việc quản lý hoạt động dạy học theo các chủ đề tự chọn của trường THPT trên một địa bàn và ở một địa phương cụ thể, thì nó sẽ là cơ sở quan trọng để đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý HĐDH theo các chủ đề tự chọn ở các trường THPT một cách có hiệu quả nhất. Vấn đề này sẽ được chúng tôi giải quyết ở các chương tiếp theo. Luận văn: Quản lý dạy học theo chủ đề tự chọn ở các trường THPT.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:  

===>>> Luận văn: Thực trạng dạy học theo chủ đề tự chọn ở Trường THPT

Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website:  https://dichvuvietluanvan.com/ – Hoặc Gmail: lamluanvan24h@gmail.com